LNG piyasasındaki daralma tedarik seçeneklerine yöneltiyor

Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti ve Katar'ın LNG ihracat kapasitesindeki kayıplar küresel gaz piyasasını sıkılaştırırken, Avrupa Birliği düşük depolama seviyelerini yönetmek ve kış öncesi arz güvenliğini sağlamak için alternatif LNG kaynakları ve piyasa mekanizmalarına yöneliyor.

Gas Infrastructure Europe (GIE) verilerine göre, AB'nin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı eylül ortası itibarıyla yüzde 69 seviyesinde bulunuyor.

AB, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından yaşanan enerji krizine karşı doğal gaz depolarının 1 Kasım'a kadar yüzde 90 doldurulmasını zorunlu hale getirmişti. Birlik, geçen yıl depolama kurallarında değişikliğe giderek zor piyasa koşullarında üye ülkelere hedefte esneklik sağladı. Yüzde 90'lık hedefin 1 Ekim ile 1 Aralık arasında gerçekleştirilmesine ve belirli koşullarda depoların yüzde 80 seviyesinde doldurulmasına izin verildi.

Bununla birlikte, depolama hedefinin yüzde 80 seviyesinde tutulması Avrupa'nın arz güvenliği açısından tamamen risksiz bir tablo anlamına gelmiyor. Daha düşük depolama seviyesi, özellikle olağan dışı soğuk hava koşullarında talebin hızla artması veya LNG ve boru gazı akışlarında beklenmedik bir kesinti yaşanması halinde kullanılabilecek gaz tamponunu azaltıyor. Depoların kış aylarında AB'nin toplam gaz tüketiminin yüzde 25 ila 30'unu karşılayabilmesi, depolama seviyelerinin arz-talep dengesizliklerinin yönetilmesindeki önemini ortaya koyuyor.

Depolardaki doluluk oranının düşük seyretmesinde, kış aylarında yaşanan yüksek gaz talebinin ardından depolardan daha fazla çekim yapılması ve yılın ilk aylarında depolama seviyelerinin düşük başlaması etkili oldu. Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın LNG arzı üzerindeki etkileri ve sıcak hava dalgalarının elektrik üretiminde gaz talebini artırması da depolama seviyelerinin yükselme hızını etkiledi.

Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti ve Katar'ın LNG ihracat kapasitesinde yaşanan kayıplar küresel LNG arzını sıkılaştırırken, Avrupa depolarını doldurmak için LNG tedarikinin artırılması, boru gazı akışlarının mümkün olduğunca yüksek tutulması, depolama hedeflerinde esneklik sağlanması ve talebin yönetilmesi gibi seçenekler öne çıkıyor.

Depolama hedeflerinde esneklik

Avrupa'nın seçeneklerinden biri, depolama hedeflerinde piyasa koşullarına göre esneklik sağlanması olarak öne çıkıyor.

Avrupa Komisyonu, küresel LNG piyasasındaki sıkışıklığın fiyatlar üzerindeki baskısını azaltmak amacıyla üye ülkelere depolama hedeflerine ulaşmada daha fazla esneklik tanınmasını destekliyor. Komisyon, martta üye ülkelere dolum hedeflerini yüzde 80'e kadar düşürme imkanından mümkün olduğunca erken yararlanma çağrısında bulundu.

Komisyon ve üye ülkeler, yüzde 80 seviyesindeki doluluğun gelecek kışın arz güvenliğini sağlamak için yeterli olabileceğini değerlendiriyor. Mevzuattaki ilave esneklikler ise belirli koşullarda hedefin daha da aşağı çekilmesine imkan tanıyor.

Bu yaklaşım, Avrupa ülkelerinin depoları doldurmak için yaz sonuna doğru yüksek fiyatlı LNG kargolarına aynı anda yönelerek fiyatları daha da yukarı çekmesini önlemeyi ve dolum sürecini piyasa koşullarına yaymayı amaçlıyor.

Piyasa teşvikleri devreye giriyor

Depolama seviyelerini artırmak için bir diğer seçenek, doğrudan kamu alımı yerine piyasa aktörlerini gaz tutmaya teşvik eden finansal mekanizmalar olarak öne çıkıyor.

Uluslararası basında yer alan haberlere göre, Almanya'da hükümet, gaz ticareti yapan şirketlerin kış için daha fazla gaz depolamasını teşvik etmek amacıyla piyasa mekanizmalarını kullanmayı planlıyor.

Talep tarafında tasarruf ve elektrik üretimi

Depolama açığını yönetmenin bir diğer yolu ise kış aylarında doğal gaz talebini azaltmak. AB, elektrik üretiminde rüzgar ve güneş enerjisinden daha fazla yararlanarak doğal gaz santrallerinin kullanımını azaltmayı hedeflerken, sanayi ve hanehalklarında enerji verimliliği ve tüketim azaltımı da arz baskısının yönetilmesinde önem taşıyor.

Avrupa Komisyonu, AB'nin gaz talebinin geçmiş yıllara kıyasla düşmüş olmasını kış hazırlığındaki önemli avantajlardan biri olarak değerlendiriyor. Komisyon, artan LNG ithalat kapasitesi ve çeşitlendirilmiş tedarik kaynaklarının da daha düşük depolama seviyelerinin yönetilmesine yardımcı olduğunu belirtiyor.

ABD LNG'si ve alternatif tedarikçiler

Katar, Avrupa'nın LNG tedarikinde önemli bir kaynak konumunda bulunuyor. Avrupa Birliği Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansına (ACER) göre, Katar'daki LNG üretiminin 2026'nın Nisan-Aralık döneminde devre dışı kalması halinde AB'nin spot LNG ihtiyacının 40 milyar metreküpten 56 milyar metreküpe çıkması bekleniyor. Bu durumda Avrupa'nın küresel piyasadan ilave 16 milyar metreküp LNG tedarik etmesi gerekecek.

Avrupa'nın boru gazında kısa vadede artırabileceği alternatif kaynakların sınırlı olması, LNG'nin önemini artırıyor. Katar kaynaklı arzın azalması halinde Avrupa'nın depolarını doldurmak için küresel piyasadan daha fazla LNG alması gerekecek. Ancak Avrupa, bu kargolar için Asya'daki alıcılarla da rekabet ediyor. Asya'da talebin artması, Avrupa'nın LNG'yi daha yüksek fiyatlarla temin etmesine yol açabiliyor.

Bu tabloda ABD LNG'si, Avrupa için önemli alternatif tedarik kaynaklarından biri olarak öne çıkıyor. ACER'e göre ABD LNG'si, AB'nin toplam doğal gaz ithalatının yaklaşık yüzde 30'unu, LNG ithalatının ise yaklaşık üçte ikisini karşılıyor.

Katar kapasitesi piyasa için kritik

Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikaları Merkezi Küresel Araştırma Akademisyeni Anne-Sophie Corbeau, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Katar'ın Ras Laffan LNG tesisinde hasar gören iki LNG treninin toplam 12,8 milyon tonluk yıllık kapasitesinin tek başına yönetilebilir olduğunu, asıl belirsizliğin Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle Katar'ın ihracat kapasitesinin büyük bölümünün ne kadar süre devre dışı kalacağı olduğunu belirtti.

Katar'ın şu anda yalnızca Körfez ülkelerine, çoğunlukla Kuveyt'e LNG ihraç edebildiğini kaydeden Corbeau, hasar gören iki LNG treninin 2 ila 3 yıl daha devre dışı kalabileceğine işaret etti.

Corbeau, ABD'nin ilave LNG kapasitesinin Katar'ın devre dışı kalan kapasitesini kısa sürede tamamen ikame etmesinin zor olacağını vurgulayarak, "ABD'nin ilave kapasitesinin, devre dışı olan, hasar gören ve inşaat halindeki kapasitenin, yani North Field genişlemesinin, yerini alması uzun zaman alacaktır. Bununla birlikte, 12,8 milyon ton yıllık kapasitenin yerine konması, Katar geri döndüğü ve genişleme üzerinde yeniden çalışmaya başladığı sürece yönetilebilir. Ancak Katar'ın LNG kapasitesinin büyük bölümünün uzun süre devre dışı kalması ve North Field genişlemesinin gerçekleşmemesi halinde LNG piyasası birkaç yıl daha sıkı kalacaktır." değerlendirmesinde bulundu.