Yurt içi hayvan varlığı artıyor

EKONOMİ

 

 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, büyükbaş hayvan sayısı 2023'te 16 milyon 583 bin, 2024'te 16 milyon 986 bin, 2025'te 17 milyon 709 bin oldu. Söz konusu artış 2026 yılında da devam etti. Haziran 2026 itibarıyla büyükbaş hayvan sayısı 17 milyon 805 bin başa çıktı. 2023 yılından bu yana toplam büyükbaş hayvan sayısında yüzde 7,4 artış kaydedilirken, sayı 1 milyon 200'in üzerinde yükseliş gösterdi.

Yurt içi hayvan varlığındaki bu gelişmeyle ithalat kotası da kademeli azaldı. 2023'te besilik sığır ithalatı özel sektöre açık yürütülmüş ve bu dönemde yurda 686 bin 348 baş besilik sığır girişi gerçekleşmişti.

2024'te açıklanan Hayvancılık Yol Haritası çerçevesinde ithalatın 2024 yılından itibaren Et ve Süt Kurumu (ESK) aracılığıyla yürütülmesine başlandı. Ayrıca, 200 baş ve üzeri ile 200 baş altı işletmeler için ayrı kontenjanlar belirlenirken küçük üreticiler de gözetildi.

İthalat kotasında kademeli düşüş

İthalat izinleri, yurt içi hayvan varlığındaki gelişmeler de dikkate alınarak kademeli olarak azaltıldı. 2024'te 600 bin baş olan izin, 2025'te 520 bin başa, 2026'da 500 bin başa geriledi.

ESK'nin 2024'te ithalatı üstlenmesiyle yurda giren hayvan sayısı planlananın altında kaldı. Bu sayı, 2024'te 479 bin 803 baş, 2025'te 428 bin 569 baş, bu yıl ise 15 Eylül itibarıyla 252 bin 24 baş oldu. Yıl sonunda bunun yaklaşık 350 bin baş olması öngörülüyor. İthalatın piyasada fazla arz oluşturmadan, ihtiyaç ölçüsünde ve kontrollü biçimde kullandırıldığı görülüyor.

2027 yılında da iç piyasanın ihtiyacı esas alınarak toplam 480 bin baş izin planlandı. Bu miktar, yurt içi hayvan varlığındaki artışla arz güvenliğini koruyacak düzeyde belirlendi. Yeni dönemde küçük üreticiyi koruyan ve besiciliği sürekli yapan işletmelere öncelik veren yeni dağıtım modeli kullandırılacak. Böylece ithal materyalin doğrudan üretim yapan ve sürdürülebilir besiciliğe katkı sunan işletmelere ulaşması hedefleniyor.

Bu veriler, besilik sığır ithalatının, yurt içi üretimin yerine geçen kaynak olarak değil, iç piyasadaki arzı dengeleyen tamamlayıcı araç olarak kullanıldığını gösteriyor.

Üreticilerden etçi ırk gebe düveye yoğun talep

Besilik materyal ihtiyacının kalıcı olarak kendi üreticiden karşılanabilmesi için anaç hayvan varlığının güçlendirilmesine önem veriliyor. Bu kapsamda "Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi" ile başlatılan çalışmalar dikkati çekiyor.

Proje, kırsaldaki üreticilerden yoğun ilgi görürken, üreticilerin etçi ırk gebe düveye olan talebinde artış dikkati çekiyor. Geçen yıl yaklaşık 50 bin baş olan etçi ırk gebe düve tedariki, Eylül 2026 itibarıyla 130 bin başa ulaştı. Yıl sonuna kadar bu sayının yaklaşık 200 bin olması bekleniyor.

2023'ten itibaren ithalat izni verilen ve yurda giren besilik sığır sayıları şöyle:

Yıl

Toplam ithalat izni

200 baş ve üzeri

200 baş ve altı

Yurda giren

2023

-

-

-

686.348

2024

600.000

450.000

150.000

479.803

2025

520.000

400.000

120.000

428.569

2026 (15 Eylül itibarıyla)

500.000

392.000

108.000

252.024

2027

480.000

380.000

100.000

-