Tahmin piyasalarında "bahis" ve "manipülasyon" gölgesi

Tahmin piyasalarında seçim sonuçlarından savaşların gidişatına, merkez bankalarının faiz kararlarından spor karşılaşmalarına kadar birçok konuda bahis gibi işlemler yapılabiliyor.

Söz konusu sistemde kullanıcılar bir olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin "Evet" veya "Hayır" seçeneklerine işlem yapabiliyor.

Bu piyasadaki örnekler incelendiğinde "ABD Merkez Bankası (Fed) gelecek toplantısında faizi indirecek mi?" "Hürmüz Boğazı'nda trafik 1 Ocak 2027'den önce normale dönecek mi?" ve "ABD-İran nükleer anlaşması yapacak mı?" gibi seçenekler dikkati çekiyor.

Sızdırılan bilgilerle milyonlarca dolarlık kazanç iddiası

Söz konusu piyasalarda düşük işlem hacmine sahip tahminler, birkaç büyük yatırımcı tarafından yönlendirilebiliyor. Olayın sonucunu önceden bilen görevliler, şirket çalışanları ve sporcuların işlem yapması ise "içsel bilgiye dayalı işlemler"e (insider trading) yol açabiliyor.

Bu tarz işlemlerin yapılabiliyor olması kullanıcılar için mağduriyetlere neden olabiliyor.

Ayrıca bu piyasalarda kullanıcıların sonucunu değiştirebilecekleri olaylara yönelik pozisyon aldıkları belirlenirken bir olayda siyasi adayın kendi adaylığıyla ilgili işlem yaptığı görüldü.

Yine ABD'de Venezuela'ya askeri müdahale ve İran'a yönelik saldırılar konusunda içeriden sızdırılan bilgilerle milyonlarca dolar kazanç sağlandığı öne sürüldü.

Başka bir olayda Beyaz Saray'da teleprompter sorumlusu olarak görev yapan Gabriel Perez'in, bir sitede ABD Başkanı Donald Trump'ın konuşma metinleri üzerinden bahisler açması tartışmaları beraberinde getirdi.

İşlem hacminde "bahis" etkisi

ABD merkezli araştırma şirketi The Block'un verisine göre, bu alanda küresel boyutta en büyük hacme sahip şirketlerin (Kalshi, Polymarket ve Polymarket US) aylık hacmi Temmuz 2025'te 2 milyar dolar civarındaydı. Bu tutar, Mayıs 2026'da 25 milyar dolara çıktı. Geçen ay ise tutar 2026 FIFA Dünya Kupası organizasyonu tahminlerinin de etkisiyle 45 milyar dolara yaklaştı.

Bu veriler, son dönemde büyüyen piyasaya ilişkin ülkelerde "Tahmin piyasası mı?" yoksa "Yeni nesil kumar mı?" tartışmalarını alevlendirdi.

"Tahmin piyasaları manipülasyona açık"

Beykent Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Batuhan Tufaner, AA muhabirine, tahmin piyasalarının son dönemde tartışmalı hale geldiğini söyledi.

Türkiye, Fransa, İsviçre gibi ülkelerde bazı uygulamalara erişimin engellendiğini belirten Tufaner, "Erişim engelinin gerekçesi ise 'tahmin' kılıfı altında yasa dışı kumar ve bahis faaliyetlerinin yürütülmesi. Regülasyonların belli bir çerçeveye yerleştirilmemesi tahmin piyasalarının 'finansal türev' mi 'bahis' mi olduğu sorusunun yanıtını muğlak bırakıyor. Tahmin piyasaları manipülasyona kesinlikle açık durumda ve bu durum piyasalarda güven kaybına neden oluyor." dedi.

Tufaner, özellikle Orta Doğu'daki çatışmalarda kararlardan hemen önce açılan bu platformlardaki cüzdanlar yoluyla büyük miktarlarda kazanç elde edildiğine vurgu yaptı.

"Her konuda opsiyon açılabilmesi ahlaki sorunlara neden oluyor"

Likidite ve hacmin bu piyasalar için oldukça önemli olduğunu ve az sayıda büyük oyuncunun olasılığı istediği yere çekebildiğini dile getiren Tufaner, düşük likiditeye sahip tahmin piyasası fiyatının birkaç oyuncunun stratejisi haline gelebildiğini ifade etti.

Tufaner, bu riskin diğer piyasalara yansıyabileceğine dikkati çekerek, akademik camianın ve regülatörlerin endişelendiği noktanın da burası olduğunu söyledi.

Temel sorunlardan birinin de kimlik doğrulaması yapılmayan cüzdanlar ve saniyeler içinde hesap açılıp büyük pozisyonlar alınabilmesi olduğunu dile getiren Tufaner, şunları kaydetti:

"Bu durum, 'insider trading' yani içeriden yapılan işlemlerin tespitini zorlaştırıyor. Neredeyse her konuda opsiyon açılabilmesi ahlaki sorunlara neden oluyor. Bir savaş veya doğal afet üzerine opsiyon açıldığında, bilgi avantajının yanı sıra sonucu manipüle etme motivasyonu da doğabiliyor. Gizli askeri bilgilere erişimi olanların bu bilgiyi parasallaştırması güvenlik açısından da ciddi bir risk oluşturuyor. Diğer taraftan, doğal afetler üzerine açılan bahisler trajik olayları finansal oyuna indirgeyerek toplumsal duyarlılığı zedeleyebiliyor. Bu açıdan bakıldığında, bilgi toplamanın faydası ile trajedinin metalaştırılması arasında bir denge kurulması gerekiyor. Bu denge platformlar tarafından değil, düzenleyici çerçeveyle sağlanmalı."