Hürmüz Boğazı alarm veriyor, geçişler azaldı

Küresel ticaretin kritik noktası Hürmüz Boğazı'ndan 1-23 Mart'ta sadece 144 gemi geçerken, bu rakam savaş öncesinde tek bir günde ulaşılan seviyeye denk geliyor.

Basra Körfezi'nin ağzındaki Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat'ta başlattığı saldırılar öncesinde dünyadaki günlük petrol tüketimi ve LNG ticaretinin yüzde 20'si ile deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin üçte biri, Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu. Buradaki sevkiyatın önemli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerine yapılıyordu.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan tarihsel ortalamada günde 138 gemi geçiş yapıyordu.

AA muhabirinin anlık gemi takip şirketi MarineTraffic'ten edindiği verilerden derlediği bilgilere göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri saldırıları başlattığı 28 Şubat'ta Hürmüz Boğazı'ndan 84 ticari gemi geçiş yaptı. Bunların 56'sını ham petrol, petrol ve kimyasal ürünleri taşıyan sıvı yakıt tankerleri, 19'unu kuru yük, 3'ünü sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), 6'sını LPG gemileri oluşturdu.

Boğaz'dan 28 Şubat'ta geçiş yapan 56 sıvı yakıt gemisinin 24'ünün yükünün bulunmadığı, diğerlerinin ise ham petrol, temiz ve kirli petrol ürünleri ve kimyasal ürünler taşıdığı, LPG gemilerinin ise 4'ünün dolu olduğu tahmin ediliyor.

Aynı gün 2'si boş, biri yüklü olmak üzere toplam 3 LNG tankeri Hürmüz Boğazı'nı kullandı. Basra Körfezi'nde bir limandan yükleme yapılan Bermuda bayraklı Gaslog Shanghai isimli LNG tankeri, bölgedeki gerilimin başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'nı otomatik tanımlama sistemi aktif halde geçen son yüklü LNG tankeri oldu.

Boğaz'dan 28 Şubat'ta 19 kuru yük gemisi geçiş yaparken, bunların sadece 5'inin yüklü olduğu tahmin ediliyor.

Geçiş izni verilen sıvı yakıt tankerleri arasında Asya ülkeleri ağırlıklı

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırması ve İran'ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nı kullanan gemilere saldırabileceğine yönelik endişelerin artmasıyla bu tarihte Boğaz'a doğru ilerleyen birçok gemi U dönüşüne geçti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Hürmüz Boğazı'nın söz konusu ülkelerle ilişkili ticari gemilere fiilen kapatıldığını açıklamasının ardından Boğaz'daki gemi trafiği 1 Mart itibarıyla keskin şekilde azalmaya başladı ve 1 Mart'ta 16 gemi buradan geçti. Bu sayı ilerleyen günlerde hızla geriledi.

Böylece, 1-23 Mart'ta (Türkiye saatiyle 19.00 itibarıyla) Boğaz'dan aralarında Türk sahipli geminin de bulunduğu 144 geçiş gerçekleşti. Bu rakamın, savaştan önce Hürmüz Boğazı'ndan bir günde geçiş yapan ortalama ticari gemi sayısının sadece biraz üzerinde olması dikkat çekti. Bu gemilerin 76'sını sıvı yakıt tankerleri, 53'ünü kuru yük gemileri ve 15'ini LPG kargoları oluşturdu. Sıvı yakıt tankerlerinden 43'ü dolu halde geçişini tamamladı.

Hürmüz Boğazı'ndan 1 Mart itibarıyla geçen sıvı yakıt tankerlerinin 22'sini İran bayraklı gemiler oluştururken, bu gemilerin 12'si ham petrol ve petrol ürünleri yüklü halde Boğaz'ın batısından doğusuna seyretti.

Bu tarihler arasında "geçiş izni" verilen ve İran'a ait olmayan sıvı yakıt tankerleri arasında Çin, Hindistan, Güney Kore, Pakistan ve Singapur'a hareket eden gemiler yer aldı. Bazı tankerler ise Boğaz'ı geçtikten sonra Umman Körfezi'nde farklı limanlara demirledi.

Hürmüz Boğazı'nı 23 Mart'ta geçen Panama bayraklı Bright Gold isimli petrol/kimyasal ürün tankerinin yükünü Çin'de bir limana boşaltacağı tahmin edilirken, Singapur bayraklı Davina isimli ham petrol gemisi de dün geçen iki sıvı yakıt tankerinden biri oldu.

28 Şubat'tan sonra ilk kez zombi gemi geçti

Yapay zeka temelli denizcilik takip sistemi Windward'ın verilerine göre ise "zombi gemi" olarak tanımlanan 26 yaşındaki bir LNG tankeri, 20 Mart'ta bilinmeyen bir varış noktası sinyali vererek Hürmüz Boğazı'ndan geçti ve ardından sinyalini kapattı.

Zombi gemiler, hizmet dışı kalmış gemilerin kimliklerini üstleniyor. Bu durumda LNG tankerinin Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numarası, ilgili veri tabanında "sökülmüş" (hurdaya ayrılmış) olarak listelenen bir gemiye karşılık geliyor.

Söz konusu "zombi geminin" bölgede ilk sinyali, ekim ayında Hindistan'ın Alang limanında sökülmek üzere gönderildiğine ilişkin kayıtlara rağmen, 13 Mart’ta Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Al Hamriyah demirleme sahasında ortaya çıktı.

23 Mart'ta 2 LPG gemisi Hindistan'a gitmek üzere Boğaz'ı geçti

Hürmüz Boğazı, Hindistan başta olmak üzere Asya'daki bazı ülkelere LPG arzı için de kritik rol oynuyor.

Trafiğin durma noktasına gelmesinin ardından, MarineTraffic verilerine göre, 1-23 Mart'ta 15 LPG gemisinin 12'si yüklü şekilde Boğaz'dan geçiş yaptı. Bu LPG gemileri ağırlıklı olarak Hindistan ve Çin'e hareket ederken, Asya limanlarından ayrılan bazı gemilerin Basra Körfezi'nden yükleme yapmak üzere Boğaz'ı geçtiği görüldü.

Hürmüz Boğazı'nı dün geçen son 2 LPG gemisi Hindistan bayraklı Jag Vasant ve Pine Gas LPG tankerleri oldu.

Savaş sonrası Boğaz'ı geçen kuru yük gemilerinin çoğunda yük bulunmuyor

Boğaz'dan 1-23 Mart'ta geçen 53 kuru yük gemisinin ise sadece 14'ünün yüklü olduğu, diğerlerinde yük bulunmadığı belirlendi.

Basra Körfezi'nde çoğunlukla Suudi Arabistan, BAE ve İran'daki limanlardan yük alan 14 dolu kuru yük gemisi Hindistan, Avustralya, Hollanda, Yeni Zelanda, Suriye, Malezya ve Endonezya'nın aralarında bulunduğu farklı ülkelere doğru hareket etti.

Öte yandan, 28 Şubat'tan bugüne Hürmüz Boğazı'nı geçen 53 kuru yük gemisinden 7'sinin İran bayraklı olduğu, bunların ülkeye tarım ürünleri sağladığı tahmin ediliyor.

Boğaz'da 23 Mart'ta geçen son kuru yük gemisi Marshall Adaları bayraklı Levantes oldu. İran'dan yola çıkan ve boş olduğu tahmin edilen geminin varış destinasyonu Brezilya olarak kayıtlara geçti. Böylece, dün 2'si LPG, 2'si sıvı yakıt ve biri kuru yük olmak üzere 5 gemi geçiş yaptı.

Windward'ın analizine göre, Çin veya Hindistan ile bağlantılı gemiler İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun kontrolündeki bir koridordan Hürmüz Boğazı'nı güvenli şekilde geçiyor.