Geleceğin meslekleri yeniden şekilleniyor

Yenibiriş Genel Müdür Yardımcısı Esra Güler, üniversite adaylarının meslek seçerken yalnızca “hangi meslek geleceğin mesleği?” sorusuna değil, “seçtiğim meslek yapay zekayla nasıl dönüşecek?” sorusuna da odaklanması gerektiğine dikkat çekti.

18 Ağustos’ta açıklanan 2026-YKS yerleştirme sonuçları, gençlerin geleceğin iş dünyasına ilişkin tercihleri konusunda dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Yükseköğretim Kurulu verilerine göre devlet üniversitelerindeki kontenjanların yüzde 99,5’i dolarken, mühendislik programlarında doluluk yüzde 98’i aştı. Yapay zeka temelli lisans ve ön lisans programlarının tamamının dolması ise teknoloji odaklı alanlara yönelik ilginin geldiği noktayı gösterdi.

Yapay Zeka Programlarının Tamamı Doldu

Yapay Zeka Mühendisliği, Yapay Zeka ve Makine Öğrenmesi ile Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği gibi doğrudan teknolojiye odaklanan bölümlerin yanı sıra, yapay zekanın farklı disiplinlerle birleştiği programların da yükseköğretimde yaygınlaşması, üniversite tercihlerinde iş dünyasındaki dönüşümün etkisinin arttığını ortaya koyuyor.

“Gençler Meslek Değil, Dönüşüm Kapasitesi Seçmeli”

Yenibiriş Genel Müdür Yardımcısı Esra Güler, üniversite tercihlerinin artık yalnızca bölüm ve meslek seçimi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Yapay zekanın iş dünyasındaki etkisini gördükçe gençlerin meslek seçimine bakışı da değişiyor. Ancak burada önemli olan yalnızca yapay zeka ve teknoloji alanlarına yönelmek değil. Asıl değer, kişinin kendi uzmanlığını teknolojiyle birleştirebilmesinde ortaya çıkacak” dedi.

Güler, “Bugün ‘Yapay zeka hangi meslekleri ortadan kaldıracak?’ sorusu kadar, ‘Yapay zeka benim mesleğimi nasıl değiştirecek?’ sorusunu da sormak gerekiyor. Geleceğin çalışanları, teknolojiyi kullanan değil; teknolojinin ürettiği çıktıyı sorgulayabilen, yorumlayabilen ve doğru karara dönüştürebilen kişiler olacak” ifadelerini kullandı.

Yapay Zeka Meslekleri Yok Etmekten Çok İşleri Dönüştürüyor

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün araştırmaları, dünyada yaklaşık her dört çalışandan birinin üretken yapay zekadan belirli ölçüde etkilenebilecek bir meslekte çalıştığını ortaya koyuyor. Ancak araştırmanın işaret ettiği temel nokta, yapay zekanın çoğu mesleği tamamen ortadan kaldırmasından ziyade, bu mesleklerde gerçekleştirilen görevleri değiştirmesinin daha olası olması.

OECD’nin Mayıs 2026’da yayımladığı çalışma da benzer bir dönüşüme işaret ediyor. Düzenli bilgi işleme, idari süreçler ve belirli kurallara bağlanabilen görevler yapay zeka tarafından daha kolay üstlenilebilirken, bağlamı yorumlama, insan ilişkilerini yönetme, karmaşık karar verme ve sorumluluk alma gibi alanlarda insan becerileri önemini koruyor.

Kod Yazmak Yetmeyecek, Veriyi Yorumlamak Gerekecek

Bu dönüşüm mesleklerin kendi içinde de hissediliyor. Yazılım alanında yalnızca kod yazabilmekten çok sistem tasarlamak, çözüm geliştirmek ve yapay zekanın ürettiği sonuçların doğruluğunu denetlemek önem kazanıyor. Finans ve muhasebede rapor hazırlamanın yanında veriyi yorumlamak ve riskleri değerlendirmek, pazarlamada içerik üretmenin yanında strateji ve tüketici içgörüsü geliştirmek, insan kaynaklarında ise özgeçmiş taramanın ötesine geçerek adayın potansiyelini ve işe uyumunu değerlendirmek öne çıkıyor.

Esra Güler, bu değişimin üniversite tercihlerini de doğrudan etkilediğini belirterek, “Bilgisayar, yazılım, veri, yapay zeka ve siber güvenlik gibi alanların önemi artıyor. Ancak geleceğin iş dünyası yalnızca teknoloji uzmanlarından oluşmayacak. Hukuk, finans, sağlık, eğitim, pazarlama ve insan kaynakları gibi alanlarda da teknolojiyi kendi uzmanlığıyla birleştirebilen kişiler fark yaratacak” dedi.

En Hızlı Büyüyen Meslekler Teknolojiyle Bağlantılı

Dünya Ekonomik Forumu’nun İşlerin Geleceği 2025 Raporu da teknoloji eksenli mesleklerin önümüzdeki yıllarda güçlü büyüme potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor. Büyük veri uzmanları, fintech mühendisleri, yapay zeka ve makine öğrenmesi uzmanları ile yazılım ve uygulama geliştiricileri, 2030’a kadar oransal olarak en hızlı büyümesi beklenen meslekler arasında yer alıyor.

Bilgi güvenliği, çevre mühendisliği ve yenilenebilir enerji gibi alanlar da geleceğin büyüyen meslekleri arasında öne çıkıyor. Bu tablo, teknoloji bilgisinin önemli bir avantaj yaratacağını gösterirken, insan etkileşiminin yoğun olduğu sağlık, eğitim ve bakım gibi alanların da önemini koruyacağını ortaya koyuyor.

Yeni Mezunlardan Daha Fazlası Bekleniyor

Yapay zekanın iş dünyasına girmesiyle birlikte kariyerinin başındaki çalışanlardan beklenen yetkinlikler de değişiyor. PwC’nin 27 ülke ve bölgede bir milyardan fazla iş ilanını inceleyen 2026 Yapay Zeka İşgücü Araştırması’na göre, yapay zekadan en fazla etkilenen mesleklerde aranan beceriler diğer mesleklere göre iki katından daha hızlı değişiyor.

Araştırmada ayrıca yapay zekadan yoğun şekilde etkilenen başlangıç seviyesindeki pozisyonlarda liderlik ve stratejik düşünme gibi becerilerin aranma olasılığının yedi kat daha yüksek olduğu görülüyor. Yapay zekanın etkilediği işlere eklenen yeni görevlerin empati, muhakeme ve yaratıcılık gibi insana özgü becerilere dayanma olasılığı da 2,5 kat daha yüksek.

“Diplomanın Yanına Beceri Seti Eklenmeli”

Bu değişimin üniversite eğitiminin yanında sürekli öğrenme kültürünü de kariyerin temel unsurlarından biri haline getirdiğini belirterek,

“Bugünün üniversite öğrencisi mezun olduğunda yalnızca bir mesleğin bilgisine sahip olmayacak. Aynı zamanda yapay zeka ile çalışmayı, doğru soruyu sormayı, aldığı cevabı sorgulamayı ve farklı kaynaklardan gelen bilgileri değerlendirmeyi bilmesi gerekecek. İletişim, yaratıcılık, problem çözme, liderlik ve muhakeme gibi beceriler de teknik bilginin tamamlayıcısı olacak. Gençlerin kariyer planlarını tek bir meslek üzerine kurmak yerine değişime açık bir beceri seti geliştirmeleri gerekli.” şeklinde konuştu.

Geleceğin Avantajı Yapay Zekayı Birlikte Kullanabilmekte

Stanford Üniversitesi’nin 2026 Yapay Zeka Endeksi de yapay zekanın iş hayatındaki yaygınlaşma hızını ortaya koyuyor. Araştırmaya katılan kuruluşların yüzde 88’i 2025 yılında yapay zeka kullandığını, yüzde 70’i ise üretken yapay zekayı en az bir iş sürecinde kullandığını belirtiyor.

Yenibiriş Genel Müdür Yardımcısı Esra Güler, üniversite adaylarına yönelik değerlendirmesinde sözlerini şöyle tamamladı:

“Geleceğin avantajı yalnızca yapay zekayı geliştirenlerde olmayacak. Kendi mesleğini yapay zekayla birlikte daha iyi yapabilenler de önemli bir avantaj elde edecek. Bu nedenle gençlerin bölüm seçerken yalnızca bugünün işlerine değil, yarının çalışma biçimlerine de bakması gerekiyor. Geleceğin kariyerlerinde fark yaratacak olan, değişime uyum sağlama ve öğrenmeye devam etme kapasitesi olacak.”