Buğday alım fiyatlarına ilişkin değerlendirme

Birlik, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan hububat alım fiyatlarını üretim maliyetleri, verim durumu, alım sürecinde yaşanan yoğunluklar ve serbest piyasa fiyatları çerçevesinde değerlendirdi.

HUBUBAT ALIM FİYATLARI ÜZERİNE DEĞERLENDİRME

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürlüğü tarafından 2025/2026 dönemi hububat alım fiyatları kapsamında ekmeklik buğday alım fiyatı kilogram başına 16,50 TL olarak açıklanmıştır.

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği olarak, açıklanan alım fiyatlarını; üretim maliyetleri, verim durumu, TMO alım sürecinde yaşanan yoğunluklar ve serbest piyasadaki fiyat oluşumları çerçevesinde değerlendirmiş bulunuyoruz.

Bu kapsamda aşağıdaki hususların kamuoyuyla paylaşılmasında yarar görmekteyiz;

Türkiye'de uzun yıllar ortalama buğday verimi dekara yaklaşık 290 kilogram düzeyindedir. Ancak 2025/2026 üretim sezonunda iklim koşulları ve yağışların olumlu seyretmesi nedeniyle kuru ve sulu alanlar birlikte değerlendirildiğinde ortalama verimin 330 kilogram/dekar seviyesine ulaşacağı öngörülmektedir.

Kiraz, açıklamasında; Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği tarafından yapılan maliyet analizlerinde, 2025/2026 üretim sezonunda tüm üretim girdileri dikkate alındığında 1 kilogram buğdayın üretim maliyeti 15,76 TL olarak hesaplanmıştır.

Bu veriler ışığında, açıklanan 16,50 TL/kg alım fiyatı üreticiye yeterli bir gelir sağlamamakta, çiftçinin emeğinin karşılığını almasına imkân vermemektedir. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üreticinin üretimde kalmasının teşvik edilmesi ve ülkemizin gıda arz güvenliğinin korunabilmesi için üreticiye en az %25 refah payı verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, Anadolu Kırmızı Sert Ekmeklik Buğdayı için destek ödemeleri hariç olmak üzere alım fiyatının 20 TL/kg seviyesinde belirlenmesi daha uygun olacaktı.

Nitekim TÜİK tarafından yayımlanan Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'ne göre tarımsal girdiler son bir yılda yaklaşık yüzde 35 oranında artarken, buğday alım fiyatındaki artış geçen yıla göre yalnızca yüzde 22 seviyesinde kalmıştır. Bu durum üreticinin gelir kaybını artırmakta ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından ciddi risk oluşturmaktadır.

Birliğimiz, çiftçinin mevcut alım fiyatlarıyla yeterli kazanç sağlayamadığını değerlendirmektedir. Üretimin devamlılığının sağlanması ve üreticinin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla Toprak Mahsulleri Ofisinin aşağıdaki tedbirleri ivedilikle uygulamaya almasını önermektedir:

• Alım merkezlerinde yaşanan yoğunlukların önlenmesi amacıyla hububat alımlarını 24 saat esasına göre üç vardiya sistemiyle yürütmelidir.

• Ürün bedellerinin üreticiye daha hızlı ulaştırılması amacıyla ödemelerin en az yüzde 25'i peşin, kalan kısmı ise en geç bir hafta içerisinde yapılacağını açıklamalıdır.

• Açıklanan 16,50 TL/kg alım fiyatına ilave olarak Sayın Cumhurbaşkanı tarafından açıklanan üretim desteklerinin artırıldığını kamuoyuna ve üreticilere gecikmeden duyurmalıdır.

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği olarak; güçlü bir tarım sektörü, sürdürülebilir üretim ve gıda güvenliği için ülkemizin ve üreticimizin yanında olmaya devam edeceğimizi, Kamuoyuna saygıyla duyururuz.