Küresel merkez bankaları peş peşe faiz kararlarını açıklayacak

Orta Doğu'da devam eden jeopolitik gerilimler küresel enflasyon ve büyüme görünümünü olumsuz etkilerken küresel merkez bankalarının bu hafta alacağı para politikası kararları yatırımcıların odağına yerleşti.

ABD ile İran arasındaki gerilimin enerji fiyatları üzerinden enflasyonist baskıları artırabileceğine yönelik endişeler ile ABD yönetiminin uygulamaya aldığı tarifelerin fiyat artışlarını hızlandırabileceğine ilişkin soru işaretleri, küresel merkez bankalarının bu hafta vereceği mesajların önemini artırıyor.

Orta Doğu'da yeniden yükselen gerilim nedeniyle geçen hafta petrol fiyatlarının yeniden 100 doların üzerine çıkması, küresel enflasyon görünümüne ilişkin riskleri artırarak merkez bankalarının para politikalarında hareket alanını daralttı. Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabileceği değerlendirilirken para otoritelerinin fiyat istikrarını önceleyen söylemlerini koruması bekleniyor.

Özellikle enflasyon görünümü, enerji fiyatlarının para politikasına etkisi ve faiz patikasına ilişkin verilecek sinyallerin küresel varlık fiyatları üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Bu çerçevede yatırımcıların odağı, bu hafta açıklanacak ABD Merkez Bankasının (Fed), Japonya Merkez Bankasının (BoJ) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) para politikası kararlarına çevrildi. Karar metinleri ile merkez bankası yetkililerinin yapacağı açıklamaların, yılın geri kalanına ilişkin faiz patikasına yönelik beklentileri şekillendirmesi bekleniyor.

Fed'in mesajları küresel piyasaların yönü açısından kritik olacak

Küresel finans mimarisinde belirleyici konumda bulunan Fed'in çarşamba günü alacağı para politikası kararı, piyasaların en önemli gündem maddesi olarak öne çıkıyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in politika faizini bu toplantıda yüzde 66 ihtimalle sabit bırakacağı öngörülürken bankanın yıl sonuna kadar en az bir faiz artırımına gidebileceğine yönelik beklentiler gücünü koruyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon görünümüne yönelik riskleri artırması da bu beklentileri destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

Kararın ardından Fed Başkanı Kevin Warsh'un yapacağı sözlü yönlendirmeler ise piyasalar açısından büyük önem taşıyor. Yatırımcılar, Warsh'un yönlendirmelerinde bankanın eylül, ekim ve aralık toplantılarındaki olası adımlarına ilişkin ipuçları arayacak.

Warsh, Fed Başkanı olarak kameraların karşısına geçtiği ilk toplantısında önemli açıklamalarda bulunmuştu.

Warsh, ileriye dönük yönlendirme yapmaktan kaçınırken basın toplantısında birçok kez "fiyat istikrarı" ifadesini kullanmıştı. Ayrıca Warsh, "Fiyat istikrarı hedefimizi gerçekleştirme kapasitesine ve kararlılığına sahibiz, tam olarak yapacağımız şey de budur." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Avrupa'da ECB'nin ardından gözler BoE'de

Bu gelişmeler, Avrupa tarafında para politikalarının şekillenmesini etkiledi. Geçen hafta Avrupa Merkez Bankası (ECB), 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit bıraktı. Karar sonrasında ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yaşanan enerji şokunun enflasyona ilişkin tam etkilerinin henüz ortaya çıkmadığını söyledi.

Lagarde, belirli bir faiz patikasına önceden bağlı olmadıklarını dile getirerek, "Faiz kararlarımız gelecek ekonomik ve finansal veriler ışığında enflasyon görünümüne ve bu görünüm etrafındaki risklere, temel enflasyon dinamiklerine ve para politikasının ekonomiye aktarım gücüne ilişkin değerlendirmelerimize dayanacak." diye konuştu.

ECB'nin geçen hafta aldığı faiz kararının ardından gözler, perşembe günü para politikası kararını açıklayacak BoE'ye çevrildi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda BoE'nin bu toplantıda politika faizini sabit bırakmasına kesin gözüyle bakılırken piyasa beklentileri yıl sonuna kadar bankanın bir faiz artırımına gideceğine işaret ediyor.

Öte yandan İngiltere'de yeni Başbakan Andy Burnham göreve başladı. Burnham, ülke ekonomisini devletin rolünü güçlendirecek yeni bir modelle büyütme hedefini gözetiyor. Yeni Başbakan, ekonomik karar alma gücünün bölgelere yayılması, ülkenin yeniden sanayileştirilmesi ve kamu politikalarının yerli üretimi destekleyecek şekilde kullanılmasını amaçlıyor.

Asya'da gözler BoJ'un kararında

Orta Doğu'daki gelişmelerin dolaylı etkileri Asya ekonomilerinde de hissedilirken Japonya'da enflasyonist baskıların sürmesi ülkede faiz patikasına yönelik beklentilerin şahin kanatta kalmasına neden oluyor.

Japonya'da yıllık enflasyon haziranda yüzde 1,7'ye yükselerek son 6 ayın en yüksek seviyesini gördü. Ülkede hızlanan çekirdek enflasyon da enerji maliyetlerinin ekonominin geneline yansımaya devam ettiğini gösterdi.

Haziran toplantısında politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 1'e yükselterek 31 yılın en yüksek seviyesine çıkaran BoJ'un cuma günkü toplantısında temkinli duruş sergilemesi bekleniyor. Para piyasalarında, BoJ'un yıl sonuna kadar bir kez faiz artışı yapabileceği fiyatlanıyor.

Öte yandan dolar, yen karşısında 40 yılın en yüksek seviyelerinde seyrederken yendeki bu değer kaybı Japon ekonomi yönetiminin karar almasını zorlaştırıyor.

Geçen hafta 164'e yaklaşarak 40 yılın en yüksek seviyelerinde işlem görmeye devam eden dolar/yen paritesi, Japon ekonomi yönetiminin kura müdahale etme ihtimalini masada tutuyor.

Bu gelişmelerle küresel merkez bankalarının bu hafta atacağı adımlar piyasalarda dikkatle izlenecek. Analistler, karar metinleri ve merkez bankası başkanlarının açıklamalarında kullanılacak tonlamanın piyasaların yönü üzerinde etkili olacağını belirtiyor.

Ticaret Bakanlığı tüketicileri uyardı

Ticaret Bakanlığı, restoran, kafe ve benzeri işletmelerde servis, masa, kuver ücreti veya benzeri adlarla, fiyat listesinde yer almayan ilave ücretin talep edilemeyeceğini bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, vatandaşların alışveriş süreçlerinde doğru bilgilendirilmesini sağlamak, haksız uygulamaların önüne geçmek ve şeffaf ticaret ortamını güçlendirmek amacıyla çalışmaların kararlılıkla sürdürüldüğü bildirildi.

Vatandaşların, alışveriş ve hizmet alma süreçlerinde karşılaşabilecekleri uygulamalara ilişkin temel hususlara yönelik bilgi verilen açıklamada, "Restoran, kafe ve benzeri işletmelerde servis, masa, kuver ücreti veya benzeri adlarla, fiyat listesinde yer almayan ilave ücret talep edilemez. Bahşiş ise tamamen tüketicinin kendi iradesine bağlı olup, gönüllülük esasına dayalıdır." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, menülerin "yalnızca" karekod (QR kod) ile sunulamayacağına işaret edilen açıklamada, işletmelerin, dijital erişimin yanında tüketicilerin görebileceği basılı fiyat listelerini de bulundurmakla yükümlü olduğu bildirildi.

Etiket fiyatıyla kasa fiyatının farklı olduğu durumlarda tüketici lehine olan, yani daha düşük fiyatın uygulandığı anımsatılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Açıkta satılan ürünlerde, ürünün konulduğu kap veya ambalajın ağırlığı (dara) fiyatlandırmaya dahil edilemez. Tüketici yalnızca satın aldığı ürünün net ağırlığı üzerinden ödeme yapar. Haklarını bilen tüketici, adil ticaretin en güçlü destekçisidir. Bakanlık olarak piyasalarda şeffaflığı, dürüst ticareti ve tüketici memnuniyetini esas alan denetim ve düzenlemelerimizle vatandaşlarımızın haklarını korumaya, tüketicilerimizin ekonomik menfaatlerini güvence altına almaya ve güvenilir ticaret ortamını güçlendirmeye devam ediyoruz."

Bakanlığın NSosyal hesabından paylaşılan infografiklerde de söz konusu uygulamaların detaylarına yer verildi.

Sigorta sektörünün 2 trilyon lira prim ile kapanması öngörülüyor

Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Ahmet Yaşar, bu yılı 2 trilyon liraya yaklaşan bir prim üretimi hacmiyle kapatmayı öngördüklerini belirtti.

TSB verilerine göre, sigorta sektörü, 2026 yılının ilk yarısında 743 milyar 851,9 milyon lira prim üretti. Geçen yılın aynı döneminde 576 milyar 846,5 milyon lira olan üretim nominal olarak yüzde 29 arttı.

Bu dönemdeki toplam prim üretiminin yüzde 84,6'sını hayat dışı, yüzde 15,4'ünü ise hayat grubu oluşturdu. Hayat grubu yüzde 46,2, hayat dışı ise yüzde 26,2 büyüdü.

AA muhabirine sigorta sektörünün yılın ilk 6 aylık performansıyla gelecek dönem hedeflerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan TSB Başkanı Yaşar, bu yıl haziran ayı itibarıyla sigorta sektörünün yaklaşık 744 milyar liralık prim üretimi gerçekleştirdiğini belirterek, bunun 629 milyar lirasının hayat dışı sigortalardan, geri kalan kısmının ise hayat sigortalarından elde edildiğini kaydetti.

Yaşar, sigorta şirketlerinin bazı branşlardaki rekabetine değinerek, "Aslında Türk sigorta sektörünün risklerin arttığı bu dönemde sigortalılarımıza ya da sigortalı adaylarımıza sigortalı olmak için iyi bir fırsat tanıdığı bir dönemin içerisindeyiz." değerlendirmesinde bulundu.

Trafik ve kasko sigortalarında diğer branşlara göre reel büyümenin daha düşük kaldığını ifade eden Yaşar, "Bunda tabii hem şu andaki enflasyonist ortamın etkisi hem de kredilerdeki daralmanın etkisi var. Dolayısıyla yeni araç alım satımında görece dönemsel olarak bir daralma var. Bunlar bu branşlardaki daralmaya sebep oluyor." diye konuştu.

"Vatandaşlarımızın sağlık sigortasına olan ilgisi artıyor"

Yaşar, sigorta farkındalığının en çok arttığı branşların başında sağlık sigortalarının geldiğini dile getirerek, şunları kaydetti:

"Özellikle tamamlayıcı sağlık alanında vatandaşlarımızın talepleri, ihtiyaçları, sağlık sigortalarının giderek daha çok büyüyen bir branş olmasını ortaya koyuyor. Vatandaşlarımız, sağlık sigortaları alanında sisteme ne kadar erken girerlerse ve sistemde ne kadar kalıcı olurlarsa sürdürülebilirliği o kadar sağlayabileceklerini öğrenmiş oldular, farkındalıkları artmış oldu. Görece kampanya poliçeleri diyebileceğimiz birtakım poliçelerin geçtiğimiz dönemlerde piyasaya sunulmuş olması ve onun devamlılığının gelmesi adetsel olarak birtakım küçülmeleri bize gösterse de bunun aslında nitelikli sağlık poliçeleri açısından, hem özel sağlık sigortaları hem tamamlayıcı sağlık sigortaları açısından değerlendirdiğimizde, artan bir trend içerisinde olduğunu görüyoruz. Vatandaşlarımızın sağlık sigortasına olan ilgisi artıyor. Çünkü bir yandan nüfusumuz yaş alıyor. Dolayısıyla bizim daha çok sağlık sigortalarına ihtiyacımızı artırıyor ki önümüzdeki dönemde aynı zamanda yaşlı bakım sigortalarına olan ihtiyacımız da artıracak. Bunlar da bizim büyüme alanlarımızın içerisinde olan branşlar."

"Türk sigorta sektörü 3,5 trilyon liralık bir fon büyüklüğüne sahip"

TSB Başkanı Yaşar, Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) devlet katkısının düşürüldüğünü anımsatarak, "Bireysel emeklilik sigortalarında yılbaşında devlet katkısında 10 puanlık azalma söz konusu oldu. Yüzde 30'dan yüzde 20'ye düştü. Fakat burada bizim beklediğimiz gibi özellikle bireysel emeklilik sigortalarını satan sigorta şirketlerimizin, özel emeklilik sigorta şirketlerimizin performanslarıyla yeni satışlarla burada bir poliçe kaybına yani toplam hacim kaybına rastlamadık. Bu sevindirici." diye konuştu.

BES'te katılımcı sayısı ve sözleşme sayısının arttığına dikkati çeken Yaşar, "BES'te 2,5 trilyon lira civarında bir fonumuz var. Otomatik Katılım Sistemi'nde her ne kadar henüz 100 milyar liralık bir fon olsa da katılımcı sayısında artışlar yaşıyoruz ve bu alandaki özellikle önümüzdeki dönemde Tamamlayıcı Emeklilik Sistemine giden yoldaki çalışmalarımızı da bir yandan sürdürüyoruz." şeklinde konuştu.

Finansal piyasaların derinleşmesi ve dayanıklılığın artması, manipülasyonların azalması açısından bireysel emeklilik fonlarının ve sigorta fonlarının çok büyük önemi olduğunu aktaran Yaşar, sigorta fonlarının uzun dönemli, uzun kaynaklı fonlar olduğunu ve bu fonların büyüyor olmasının sadece sigorta sektörü açısından değil ekonomik açıdan da önemli olduğunu ifade etti.

Yaşar, BES fonlarının 2,5 trilyon lira ve sigorta şirketlerinin diğer fonlarının yaklaşık 1 trilyon lira olduğunu dile getirerek, "Türk sigorta sektörü, sigorta şirketlerimizin diğer fonlarıyla birlikte toplam 3,5 trilyon liralık bir fon büyüklüğüne sahip. Bu haliyle bile Türkiye'nin en büyük kurumsal yatırımcısı durumunda." açıklamasını yaptı.

"Topyekün sigortacılığı büyütmek adına da çalışmalar var"

Yaşar, hayat ve hayat dışı alanında katılım sigortacılığının konvansiyonel sigortacılığa göre daha hızlı büyüdüğüne işaret ederek, bu alanda faaliyet gösteren şirketlerin büyüme oranlarının daha yüksek olduğunu gördüklerini belirtti.

BES tarafında da vatandaşların oransal olarak yüzde 30'lardan daha yüksek bir miktarda katılım fonlarını tercih ettiklerini bildiren Yaşar, "Bu rakamlar katılım sigortacılığı açısından umut verici. Bu alanda Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) birtakım yeni geliştirmeler ve düzenlemeler içinde. Sektörle istişare ettiği alanlar var. Özellikle katılım sigortalarına erişimi, ulaşımı hızlandırmak, kolaylaştırmak ve vatandaşlarımızın bu alandaki farkındalığını artırarak, tercihlerini çoğaltarak topyekün sigortacılığı büyütmek adına da çalışmalar var." değerlendirmelerinde bulundu.

"Sigorta yoluyla önce dirençli şehirlere ulaşmamız lazım"

Yaşar, SEDDK'nin, trafik sigortalarındaki değer kaybı kaynaklı uyuşmazlıkların asgari seviyeye indirilmesi ve tazminat süreçlerinin etkin, adil ve hızlı şekilde yönetilmesi amacıyla hazırlanan eylem planı kapsamındaki yapısal reformlarını hatırlatarak, yapılan düzenlemelerin sektör için hızlı ve önemli çözümler olduğundan bahsetti.

Ufak trafik kazası olduğunda bile hemen kendilerini telefonla arayan ya da kaza yerine gelerek kendisinden vekaletname almaya çalışan birtakım yapılarla karşı karşıya olunduğunu aktaran Yaşar, "Bunların uzun yıllardır organize bir şekilde hareket ettikleri artık gayet aşikar bir şekilde ortada. Dolayısıyla bu yapılarla mücadele açısından hem Kişisel Verileri Koruma Kurulumuzun aldığı ilke kararı hem de SEDDK'nin bu konuda yaptığı yeni düzenlemeler artık bu örgütlerle mücadeleyi ve hukuki yollarla, savcılık aşamalarıyla bunlarla mücadelenin önünü açmış durumda." diye konuştu.

Yaşar, geçen hafta sonunda duyurulan Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM) hattı uygulamasının da 1 Eylül'de kullanılmaya başlayacağını anımsattı.

Yaşar, Türkiye'nin bulunduğu jeopolitik konum ve dünyadaki iklim değişikliğine de değinerek, koruma açıklarının hızla kapatılması gerektiğini, zorunlu deprem sigortasında yüzde 58'ler civarında bir sigortalılık oranı olduğunu söyledi.

6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremleri anımsatan Yaşar, "Antakya'da gördük, depremden birkaç hafta sonra hızla yükselen sigortalılık oranları tekrar 2 ay geçmeden sönümlenmeye başladı ve aşağıya düştü. Yani vatandaşlarımız maalesef bu gerçeği görmezden geliyor. Sigortalılık oranını artırmamız lazım. Hepimizin refahı, ülkemizin refahı ve sürdürülebilirlik açısından, en medeni enstrüman olan sigorta yoluyla önce dirençli şehirlere ulaşmamız lazım. Kentsel dönüşüme ihtiyacımız var. Kentsel dönüşümün gerçekleşebilmesi için de bina tamamlama sigortasına ihtiyacımız var." ifadelerini kullandı.

Yaşar, sadece deprem sigortasının değil aynı zamanda Türkiye'de yaşanabilecek doğal afetler için de koruma açığını kapatacak Zorunlu Afet Sigortasına (ZAS) yönelik çalışmaları da tamamladıklarını vurguladı.

Ahmet Yaşar, "Bir an önce ZAS'ın yasalaşmasını ve ülkemizin koruma açıklarının kapanmasına önemli bir işlev sağlamasını ve COP31'e giderken de bu işin hayata geçmiş olmasını istiyoruz ve bekliyoruz." dedi.

"2030 yılı hedeflerinde 50 milyar dolarlık bir prim hacmine ulaşma hedefimiz var"

TSB Başkanı Yaşar, primsel olarak reel büyümeyi gerçekleştiremeseler de ön göstergelerin adetsel büyümelerin başladığını gösterdiğine dikkati çekerek, bu büyümenin devam edeceğini beklediklerini dile getirdi.

2025'te 1,2 trilyon liralık prim üretimi gerçekleştirdiklerini, 31 milyar dolarlık bir üretim hacmine ulaştıklarını hatırlatarak, "Bu yılı 1,7 trilyon lira, 1,8 trilyon lira yani 2 trilyon liraya yaklaşan bir prim üretimi hacmiyle kapatacağımızı düşünüyoruz. Birliğimizin ortaya koyduğu 2030 yılı hedeflerinde 50 milyar dolarlık bir prim hacmine ulaşma hedefimiz var. Dolayısıyla dolar bazında da bu sene büyümeyi gerçekleştireceğimize inanıyorum. 2025 yılını yüzde 2,68 penetrasyon oranıyla kapatmıştık. Bu yıl asıl hedefimiz olan yüzde 5'lere biraz daha yaklaşacağımıza inanıyorum." diye konuştu.

"6 milyon sigortalımızın ilk defa sigortayla tanıştığını görüyoruz"

Yaşar, SEDDK ile bir yandan yeni sigorta ürünleri, türleri, alanları oluştururken bir yandan da düzenlemelerdeki mevzuattaki eksikliklerinin giderilmesi konusunda yakın çalışma içinde olduklarını söyledi.

Artık bütünleşik sigorta adını verdikleri "gömülü sigortacılık" diye bilinen sigorta alanlarında birtakım geliştirmeler olacağını ifade eden Yaşar, "Bugüne kadar mevzuatın el verdiği alanlarda 6 milyon sigortalımızın ilk defa sigortayla tanıştığını ve elektronik cihaz sigortalarında, cep telefonu sigortalarında, beyaz eşya sigortalarında 'gömülü sigortacılık' uygulamalarıyla sigorta sistemiyle tanıştığını görüyoruz. Bu uygulamaların daha da derinleşmesini ve birçok hizmet ve malın bu manada sigortalanabilir olmasını sağlamaya çalışacağız." ifadelerini kullandı.

KGK işletmelerin sera gazı emisyonlarında değişikliğe gitti

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), işletmelerin sera gazı emisyonlarının açıklanmasındaki bazı ölçütlerde değişiklik yapılmasını kararlaştırdı.

KGK'nin konuya ilişkin kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kararla, işletmelerin sera gazı emisyonlarının açıklanmasında bazı teknik ölçütlerde değişikliğe gidilirken, Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu tarafından yayımlanan bazı düzenlemeler de mevzuata aktarıldı.

Buna göre, yetkili bir makam veya işletmenin kote olduğu borsa, işletmenin, sera gazı emisyonlarının tamamı veya bir kısmı için farklı bir yöntem kullanarak ölçmesini zorunlu kılmadıkça "Sera Gazı Protokolü Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardı"na uygun olarak ölçecek.

Değişikliklerle, işletmelerin sera gazı emisyonlarına ilişkin sürdürülebilirlik raporlamasında uygulanacak açıklama hükümlerinin uluslararası düzenlemelerle uyumlu hale getirilmesi amaçlanıyor.

ABD, Çin'in küresel nüfuzuna karşı harekete mi geçiyor?

ABD'de Donald Trump yönetiminin, Çin'in dünya genelindeki artan nüfuzuna karşı yürütülen projelere yüz milyonlarca dolar ek kaynak aktarmaya hazırlandığı iddia edildi.

Associated Press'in (AP) ulaştığı belgelere göre, Trump yönetimi Kongre'ye, Çin'in Amerika kıtasındaki faaliyetlerinden, Panama Kanalı'nın her iki ucundaki limanların mülkiyetinden, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında finanse edilen altyapı projelerinden ve telekomünikasyon sektöründeki yatırımlarından derin endişe duyduğunu iletti.

Belgelerde, ABD'nin, dünya genelinde Çin karşıtı 50'den fazla özel proje için 340 milyon dolardan fazla kaynak ayırmayı planladığı öne sürüldü.

Trump yönetimi, Çin'in etkinliğini önlemek amacıyla Karayipler ve Orta Amerika'da eskiyen deniz altı telekomünikasyon kablolarının yenilenmesi için 175,8 milyon dolar harcama yapmayı planladığını ifade etti.

Bu fonla El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua ve Haiti'ye fayda sağlayacak projelerin desteklenmesi öngörülüyor.

Konuya ilişkin AP'ye açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi de Çin'in Batı Yarımküre'deki ekonomik faaliyetlerinin, ABD'nin ulusal güvenliği ve refahı açısından risk oluşturduğunu savundu.

Ayrıca AP'nin ulaştığı Bakanlık içi bir belgede, Dışişleri Bakanlığının Batı Yarımküre, Afrika ve Asya genelinde Çin'e karşı yürütülen programlara yaklaşık yarım milyar dolar ek bütçe ayırmayı değerlendirdiği kaydedildi.

İç belgede, "ABD, ulusal çıkarlarımızı zayıflatan Çin Komünist Partisinin (ÇKP) dünya genelinde artan ekonomik, teknolojik ve diplomatik nüfuzuna yanıt vermek zorundadır." ifadesine yer verildi.

Taslak aşamasındaki planlar doğrultusunda, Tibet'in ruhani lideri Dalai Lama'nın halefinin seçilmesi sürecine Çin'in müdahalesine karşı güvenli iletişim teknolojilerinin geliştirilmesi, Çin'in uzay programına yönelik uluslararası desteğin engellenmesi ve Çinli şirketlerin gözetim ile sansür teknolojileri ihraç etme girişimlerinin önüne geçilmesinin hedeflendiği de aktarıldı.

Gözler ABD'deki "CLARITY Act" sürecinde

Kripto para piyasası jeopolitik gerilimlerin azaldığı ve ABD Merkez Bankasının (Fed) endişe edildiği kadar "şahin" olmayacağına dair iyimserlikle yılın ikinci yarısına hızlı başlarken, gözler ABD'deki "CLARITY Act" yasa tasarısına çevrildi.

Kripto para piyasası yılın ikinci yarısına hızlı başlarken gözler ABD'deki "CLARITY Act" sürecinde

Kripto para piyasası jeopolitik gerilimlerin azaldığı ve ABD Merkez Bankasının (Fed) endişe edildiği kadar "şahin" olmayacağına dair iyimserlikle yılın ikinci yarısına hızlı başlarken, gözler ABD'deki "CLARITY Act" yasa tasarısına çevrildi.

Kripto para piyasası, bu yıl genel olarak satış baskısı altında kalmasına karşın yılın ikinci yarısına hızlı başladı.

ABD'de enflasyonun yavaşlamasıyla Fed'in faiz artırımlarını öteleyeceğine dair öngörülerin güçlenmesi yatırımcıların riskli varlıklara yönelmesini sağlarken bu durumun likidite koşullarını da olumlu etkilemesi bekleniyor. Bu gelişme, kripto para piyasasına talebin artmasında etkili oldu.

ABD ile İran arasındaki gerilimin hafiflemesi de yatırımcıların riskli varlıklara yönelmesini destekledi. Bu durum da kripto para piyasasını destekleyen önemli unsurlar arasında yer aldı.

Tarafların saldırıları durdurmasıyla petrol fiyatları 90 dolar seviyesinin altına gerilerken bu gelişmeler Fed'in sıkı para politikası uygulayacağına dair endişeleri hafifletti.

Bu arada, küresel enerji arzına yönelik tehdide rağmen kripto para yatırımcılarının büyük jeopolitik şoklar sırasında sıkça gerçekleşen panik satışlarından kaçındığı görüldü.

Jeopolitik risklerin yoğunlaştığı bir dönemde kripto para piyasasında yükselişlerin olması, yatırımcıların son gerginlikleri henüz dijital varlıkları terk etmek için bir neden olarak görmediklerini gösteriyor.

Diğer taraftan, ABD Senatosu Bankacılık Komitesi'nin sektöre yasal netlik kazandırmayı hedefleyen ve "CLARITY Act" olarak bilinen yasa tasarısına bağlı yeni etik kuralların ABD Başkanı Donald Trump tarafından onaylandığına dair haber akışı kripto para piyasasındaki iyimserliği destekliyor.

Bu gelişmelerle kripto para piyasasında tüm kripto paraların toplam değerini ifade eden Total Market, haziran ayı sonuna göre 135,8 milyar dolar artarak 2 trilyon 172,4 milyar dolara çıkarken, bitcoin yüzde 8,2 artışla 63 bin 462 dolara, ethereum yüzde 19,8 yükselişle 1.888 dolara, ripple de yüzde 1,9 artarak 1,05 dolara ulaştı.

Total Market, yılın ilk yarısında 900 milyar doların üzerinde azalmıştı

Total Market, bu yılın ilk yarısında 919 milyar 860 milyon dolar azalarak 2 trilyon 36 milyar 610 milyon dolara gerilemişti. Yılın ilk yarısında ABD/İsrail-İran Savaşı ile tırmanan jeopolitik gerilim, artan enflasyonist baskılar, merkez bankalarının sıkı para politikalarına adım atması, dolara olan talebin artması ve tahvil faizlerindeki yükseliş yatırımcıların riskli varlıklardan çıkmasına neden oldu.

Dijital varlıklarda uzmanlaşmış bir finansal hizmet sağlayıcısı ve varlık yöneticisi şirketi olan CoinShares Araştırma'nın Başkanı James Butterfill, "Kripto para piyasasında son zamanlarda görülen pozitif seyir Fed'in para politikası beklentileriyle yakından bağlantılı." dedi.

ABD'de açıklanan TÜFE ve ÜFE verilerinin beklentilerin altında gelmesiyle enflasyon öngörülerinin gerilediğini belirten Butterfill, bitcoinin fiilen uzun vadeyi kapsayan bir varlık olduğunu dile getirdi.

Butterfill, "Bu nedenle, faiz oranlarının yükseleceğine dair beklentilerin azalması altın için olduğu gibi bitcoinin fiyatı için de destekleyici bir etki yaratma eğiliminde." değerlendirmesinde bulundu.

"Kripto varlık piyasalarının bugün en fazla ihtiyaç duyduğu unsur, açık ve öngörülebilir bir düzenleyici çerçeve"

CoinTR Üst Yöneticisi Ali Eşelioğlu da CLARITY Act sürecinin yalnızca ABD'nin kripto varlıklara yönelik düzenleme gündemi olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.

CLARITY Act'ın dijital varlık piyasalarının hangi hukuki çerçevede gelişeceğine ilişkin küresel ölçekte önemli referans oluşturabilecek bir süreç olduğunu ifade eden Eşelioğlu, bu açıdan bakıldığında ABD Senatosu'nda güncellenen taslak metnin yayımlanmasının düzenleme çalışmalarının somut şekilde ilerlemeye devam ettiğini göstermesi bakımından önemli bir gelişme olduğunu söyledi.

Taslağın farklı komitelerin çalışmalarını ortak bir metinde birleştirmesi ve müzakere sürecinde öne çıkan bazı başlıklara ilişkin revizyonlar içermesinin tarafların uzlaşı arayışını sürdürdüğüne işaret ettiğini dile getiren Eşelioğlu, bundan sonraki süreçte tüm dikkatlerin ABD Senatosu'na çevrilmiş durumda olduğunu belirtti.

Eşelioğlu, ABD Kongresi'nin ağustos ayında tatile girecek olmasının CLARITY Act açısından kritik bir zaman penceresi oluşturduğunu ifade etti.

Tasarının 7 Ağustos öncesinde Senato'dan geçememesi halinde düzenleme sürecinin kasım ayındaki ara seçim takviminin de etkisiyle ileri bir tarihe ötelenmesi ihtimalinin bulunduğunu belirten Eşelioğlu, şunları kaydetti:

"Bu nedenle önümüzdeki günler, yalnızca tasarının geleceği açısından değil, ABD'nin dijital varlıklara yönelik düzenleyici yaklaşımının hangi takvimde şekilleneceği bakımından da yakından takip edilecek. Kripto varlık piyasalarının bugün en fazla ihtiyaç duyduğu unsur, açık ve öngörülebilir bir düzenleyici çerçeve. Hukuki belirsizliklerin azalması, yatırımcı güvenini artırırken kurumsal sermayenin sektöre girişini kolaylaştırma ve inovasyonun önünü açmanın da temel koşullarından biri. CLARITY Act'in önemi yalnızca yeni kurallar getirmesinden değil, dijital varlık piyasalarına uzun vadeli bir hukuki zemin oluşturma hedefinden kaynaklanıyor. ABD'nin atacağı adımların yalnızca kendi piyasasını değil, regülasyon hazırlığında olan birçok ülkenin yaklaşımını da etkileyeceğine inanıyorum."

Emlak sektörüne 28,3 milyon liralık ceza

Ticaret Bakanlığından yılın ilk yarısında emlak sektöründeki aykırılıklara 28,3 milyon liralık ceza

Ticaret Bakanlığı, doğrulanmış ilan düzenlemesi kapsamında sosyal medya platformlarında yayımlanan ilanları takibe alarak, yılın ilk yarısında uygulamaya aykırı davranan 232 işletmeye 28,3 milyon lira ceza uyguladı.

Bakanlık, taşınmaz ve ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde sahte ilanların, spekülatif fiyat artışlarının ve kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçmek için dijital mecralardaki denetimlerini genişletti.

Bakanlık, ilan platformlarının ardından sosyal medya mecraları üzerinden paylaşım yapan işletmeleri de sıkı takibe aldı. Bu kapsamda, ocak-haziran döneminde sadece emlak sektörüne yönelik yürütülen denetimlerde, mevzuata aykırı hareket eden 232 işletmeye 28 milyon 312 bin 334 lira idari para cezası uygulandı.

Denetimlerde en çok karşılaşılan uygunsuzluk, yetki belgesi olmadan aracılık faaliyeti yürütmek oldu. Bu kapsamda, belgesiz çalıştığı tespit edilen 136 işletmeye 22 milyon 550 bin lira ceza kesildi. Bakanlık bünyesindeki "Yetkisiz İşletme İhbar Modülü" üzerinden gelen şikayetler, bu denetimlerin hızlanmasında etkili oldu.

Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) kapsamında getirilen yükümlülüklere sosyal medya platformlarının da uyması gerekiyor.

Bu doğrultuda, Instagram, Facebook ve WhatsApp üzerinden EİDS kurallarına aykırı taşınmaz ve taşıt ilanlarının yayımlanmasına izin veren Meta Platforms İstanbul Bilişim Hizmetleri Limited Şirketi'ne idari para cezası uygulandı.

Sadece doğrulanmış ilanlar paylaşılmalı

Bakanlık, EİDS kurallarına aykırı şekilde sosyal medya platformlarında taşınmaz ve taşıt ilanı paylaşan firmaları da ilgili sivil toplum kuruluşlarına yolladığı yazı ile uyardı.

EİDS'nin sahte ilanların, ilan kirliliğinin, spekülatif fiyat artışlarının ve tüketici mağduriyetlerinin önüne geçilmesi amacıyla internet ortamındaki ilan platformlarına kimlik ve yetki doğrulama yükümlülüğü getirdiği anımsatılan yazıda, "Söz konusu düzenleme, Instagram, Facebook ve WhatsApp da dahil olmak üzere elektronik ortamda verilen tüm ilanları kapsamaktadır." ifadesi kullanıldı.

Gayrimenkul danışmanları ile ikinci el taşıt ticaretiyle uğraşanların, sosyal medya hesapları üzerinden yalnızca EİDS ile doğrulanmış ve resmi platformlarda yayımlanan ilanların linkini (bağlantısını) paylaşması gerektiğine işaret edilen yazıda, sosyal medya mecralarında sistem doğrulaması olmadan doğrudan ilan mahiyetinde görsel veya metin paylaşan işletmeler hakkında, tespit edilen her bir aykırılık için 286 bin 206 liraya kadar idari para cezası uygulandığı kaydedildi.

Avrupa'da gaz fiyatları üç katına çıktı

Rus enerji şirketi Gazprom'un Departman Başkan Yardımcısı Kiril Polous, "Doğal gaz fiyatları, Avrupa pazarına önemli miktarda Rus gazının sevk edildiği dönemle kıyaslandığında üç kat daha yüksek seviyeye çıktı." dedi.

Gazprom: ABD’nin LNG hakimiyeti Avrupa'da gaz fiyatlarını üç katına çıkardı

Rus enerji şirketi Gazprom'un Departman Başkan Yardımcısı Kiril Polous, "Doğal gaz fiyatları, Avrupa pazarına önemli miktarda Rus gazının sevk edildiği dönemle kıyaslandığında üç kat daha yüksek seviyeye çıktı." dedi.

Polous, Endonezya'da düzenlenen "IndoPacific LNG Summit 2026" kapsamında gerçekleştirilen panelde yaptığı konuşmada, Avrupa'da LNG'nin boru hattıyla taşınan doğal gazdan daha güvenilir olduğu yönündeki söylemin gerçeği yansıtmadığını kaydetti.

Avrupa'da geçmişte Rus gazına bağımlılığın eleştirildiğini hatırlatan Polous, bugün Avrupa'nın LNG ithalatının yüzde 60'ının ABD'den yapıldığını, Almanya'nın LNG ithalatında ise ABD'nin payının yüzde 90'ın üzerine çıktığını söyledi.

ABD'nin Avrupa LNG pazarındaki hakimiyetine dikkati çeken Polous, "Doğal gaz fiyatları, Avrupa pazarına önemli miktarda Rus gazının sevk edildiği dönemle kıyaslandığında üç kat daha yüksek seviyeye çıktı." ifadesini kullandı.

Katar'ın uzun yıllardır küresel LNG piyasasının önde gelen tedarikçilerinden biri olduğunu kaydeden Polous, LNG sevkiyatlarının üretim tesislerindeki olası kesintiler ile Hürmüz, Malakka, Bab el-Mendeb ve Panama gibi stratejik boğaz ve kanallardaki geçiş risklerinden etkilenebileceğini belirtti.

Ukrayna savaşı öncesinde Avrupa'nın en büyük doğal gaz tedarikçisi konumunda bulunan Gazprom, yaklaşık 50 yıl süren boru hattı yatırımlarıyla 2022'ye kadar kıtadaki pazar payını yüzde 40'a kadar çıkarmıştı.

Yaptırımlar nedeniyle müşterilerini ABD, Katar ve Norveç gibi tedarikçilere kaptıran Gazprom, 2025'te Avrupa'ya yaklaşık 18 milyar metreküp doğal gaz sevk etti. Bu hacim 2021'de 201,7 milyar metreküp seviyesindeydi.

Tarım ve Orman Bakanlığı kontrolünde ithal edilecek ürünler düzenlendi

Ticaret Bakanlığının "Tarım ve Orman Bakanlığının Kontrolüne Tabi Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolüyle ithal edilecek ürünler yeniden belirlendi.

Tebliğle, insan sağlığı ve güvenliği ile hayvan ve bitki varlığı ve sağlığı yönünden Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolüne tabi ürünlerin ithalatına ilişkin usul ve esaslar düzenleniyor.

Buna göre, gıda ve yem sanayiinde kullanılan bitkisel ürünler, gıda ile temas eden madde ve malzemeler listesine, "Diğerleri (sadece gıda imalatında kullanılan katkı maddeleri, aroma vericiler, işlem yardımcıları, sakız mayası vb)" ve "contalar" ürünleri eklenirken, "Polipropilen kopolimerleri kompaundları (sadece gıda imalatında kullanılan katkı maddeleri, aroma vericiler, işlem yardımcıları, sakız mayası vb)" çıkarıldı.

Küresel piyasalar karışık seyrediyor

Küresel piyasalar, jeopolitik gerilimlerin hafiflemesine karşın çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen düşüşlerle karışık seyrediyor.

Yapay zeka yatırımlarına ilişkin yeni endişeler, küresel çip üreticilerinde satış dalgasına yol açtı. Çip üreticisi şirketlerin hisselerindeki sert satışlar, jeopolitik risklerin azalmasıyla petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün borsalara olan olumlu etkisini sınırlıyor.

ABD merkezli çip üreticisi Nvidia'nın yapay zeka ile ilgili son finansman taahhütlerinin 750 milyar doları aştığı yönündeki haberlerin ardından yatırımcıların endişeleri giderek artarken, bu durum artan borçluluk oranına dair endişeleri tetikledi ve yapay zeka altyapısına olan talebin, eşi benzeri görülmemiş düzeydeki yatırımlarla aynı hızda ilerleyip ilerleyemeyeceğine yönelik belirsizliklerin de devam etmesine neden oldu.

Çin'in yarı iletken üretiminde kullanılan derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini geliştirmeye başladığına ilişkin haberler de sektörde rekabetin arttığına işaret ederken çip hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

Bu alanda önde gelen şirketlerden Hollanda merkezli ASML'nin ABD'de işlem gören hisseleri söz konusu haberin ardından yüzde 5,8 düştü. Öte yandan piyasalardaki fiyatlamalarda sınırlı da olsa jeopolitik gerilimlerin hafiflemesinden kaynaklı iyimserlik devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump dün, İran'la bir anlaşmaya varılmasının "iyi bir ihtimal" olduğuna ancak müzakerelerin başarısızlığı halinde Washington'un askeri operasyonlara yeniden başlayacağına dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının (Fed) politikalarına da değinen Trump, faiz oranlarının mevcut seviyesinden memnun olmadığını belirterek, ABD'nin küresel ölçekte en düşük faiz oranlarına sahip olması gerektiğini söyledi.

Orta Doğu'da gerilimin azalmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 azalışla 84,8 dolara geriledi.

Yaklaşık 1 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyreden dolar endeksi ise dünkü kapanışın hemen altında 101,5 seviyesinde seyrediyor. Dolar endeksinin 100'ün üzerinde seyretmesi kıymetli metaller üzerinde baskı oluştururken, altının onsu yüzde 0,8 düşüşle 4 bin 43 dolardan işlem görüyor.

Gerileyen petrol fiyatlarıyla enflasyonist baskıların azalabileceğine yönelik iyimserlikle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan azalışla yüzde 4,63'te seyrediyor.

New York borsası karışık seyretti

Devam eden jeopolitik riskler, yapay zeka temasına ilişkin belirsizliklerden dolayı piyasalarda sermayenin sektörler arası çok hızlı geçiş yapması özellikle New York borsasında oynaklığın artmasına neden oldu.

Petrol fiyatlarındaki düşüş New York borsasında hava yolu taşımacılığı şirketlerinin hisselerini desteklerken, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

American Airlines'ın hisseleri yüzde 3,3, United Airlines'ın hisseleri ise yüzde 1,9 değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki düşüş enerji şirketlerinin hisselerini ise baskıladı. Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 1,4, Chevron'un hisseleri yüzde 2,5 ve Occidental Petroleum'un hisseleri yüzde 4,1 geriledi.

Bu hafta Microsoft, Meta, Amazon ve Apple'ın açıklayacağı finansal sonuçlar ile şirketlerin gelecek döneme ilişkin beklentileri de yakından izlenecek.

Söz konusu gelişmelerle New York borsasında karışık bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yüzde 0,51 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yatay seyretti. Nasdaq endeksi ise yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Orta Doğu'da gerilimin hafiflediğine dair haber akışıyla petrol fiyatlarında görülen gerileme Avrupa piyasalarında risk iştahını artırdı. Aynı zamanda açıklanan şirket bilançoları da hisse bazlı hareketlere neden oluyor.

Vodafone Group'un hizmet gelirlerinin beklentileri aşmasının ardından şirketin hisseleri yüzde 4,8 değer kazandı. Teknoloji hisselerinde de pozitif bir seyir görülürken, petrol fiyatlarında görülen düşüş seyahat şirketlerinin hisselerini destekledi. Lufthansa'nın hisseleri yüzde 1,9 arttı.

Enerji hisselerinde düşüşler görülürken, Shell'in hisseleri yüzde 0,9 geriledi. Almanya'da temmuz ayına ilişkin Ifo iş dünyası güven endeksi 86,6 seviyesinde açıklanarak beklentilerden iyi gerçekleşti. Özellikle Alman hükümetinin reform paketi iş dünyasına ilişkin iyimserliğin devam etmesini sağladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasında (ECB) politika yapıcılar, Orta Doğu'da iyimser bir hava söz konusu olsa bile ECB'nin daha sıkı para politikasına ihtiyacının süreceğini belirtti. Bu açıklamaların ardından bankanın eylül ayında faiz artırımına gidebileceğine ilişkin öngörüler güç kazandı.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,42, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,04, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,49 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya piyasaları sert düştü

New York borsasında çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen düşüş Asya borsalarına da taşındı. Güney Koreli SK Hynix'in hisseleri yüzde 12,9, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 11,9 geriledi.

Çip sektöründe faaliyet gösteren Japon şirketlerinde de sert düşüşler görülürken, Tokyo Electron'un hisseleri yüzde 10,8, Advantest'in hisseleri yüzde 10,3, SoftBank Group'un hisseleri yüzde 4,7 düştü.

Diğer taraftan Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, yıllarca süren aşırı kemer sıkma politikalarından ayrıldıklarını belirterek, mali sıkılıktan çıkacaklarını söyledi. Analistler, Japonya'da artan enflasyonist baskılar ve yendeki sert değer kaybından dolayı siyasi tarafla, Japonya Merkez Bankası (BoJ) yetkilileri arasında görüş ayrılıkları ve ayrışmalar görülebileceğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 10,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 geriledi.

Kospi endeksi 6.031,38 puanla 14 Nisan'dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,21 değer kaybederek 13.774,77 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,2 yükseldi. 

Dolar/TL dün günü yatay seyirle 47,3468'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,3777'den işlem görüyor.

Dün Washington'dan Michigan'a giderken uçakta basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtlayan ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD'nin Türkiye'ye F-35 satışına karşı çıkması konusunda, "Kimse bana kime neyi satıp satmamamız gerektiğini söyleyemez. Türkiye büyük bir müttefikimiz." açıklamasını yaptı.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de toptan eşya stokları, konut fiyat endeksi, Richmond ABD Merkez Bankası (Fed) imalat sanayi endeksi ve New York Fed tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.700 ve 13.600 puanın destek, 13.900 ve 14.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Tarihi savaş gemisi batıkları turizme kazandırılıyor

Çanakkale, “Derin Miras” projesi ile dünya sualtı turizminin yeni çekim merkezi olmaya hazırlanıyor

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu ortaklığında yürütülen “Derin Miras” projesiyle, Çanakkale Boğazı’ndaki tarihi gemi batıkları katodik koruma yöntemiyle koruma altına alınıyor. Proje, Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı dünya batık dalış turizminin bir numaralı merkezi hâline getirmeyi amaçlıyor.

Derin Miras Projesi kapsamında, 111 yıldır su altında bulunan tarihi gemi batıklarının korunması ve sürdürülebilir dalış turizmine kazandırılması için yeni bir dönem başladı. Batıkların yanlarına, fiziksel müdahalede bulunulmadan özel çinko anotlar yerleştirilerek korozyonun durdurulması sağlanacak. Böylece dünya kültürel mirası korunurken Türkiye’nin sürdürülebilir turizmine, yerel ekonomiye ve sualtı biyolojik çeşitliliğine katkı sunulacak.

Dalış turizminde harcama da sadakat de yüksek

Birleşmiş Milletler Turizm Örgütü (UN Tourism) verilerine göre, dünyada her yıl yaklaşık 7 milyon kişi dalış yapmak amacıyla uluslararası seyahat gerçekleştiriyor. Küresel dalış turizmi pazarı 2026 itibarıyla yaklaşık 5-6 milyar ABD doları büyüklüğe ulaşırken, sektörün yıllık yaklaşık yüzde 10 büyüyerek 2034’e kadar 12 milyar ABD dolarını aşması bekleniyor. Türkiye’de geçen yıl 70 milyona yakın ziyaretçi ağırlandı ve 65 milyar dolara yakın turizm geliri elde edildi. Bu büyüklük içinde dalış turizminin payı sınırlı görünse de kişi başı harcaması en yüksek turizm türleri arasında yer alıyor. Uluslararası araştırmalara göre sertifikalı bir dalgıç, klasik deniz tatili yapan ziyaretçiden 2-3 kat daha fazla harcama yapıyor. Dalış amacıyla seyahat eden bir turistin günlük ortalama harcaması, ekipman kiralama, tekne, eğitim ve sertifikasyon programları gibi ek harcamalarla geleneksel turistin yaklaşık üç katına ulaşırken teknik dalgıçlarda bu tutar günlük 650 ABD dolarına kadar çıkabiliyor.

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı dünyanın bir numaralı batık dalış merkezi olmaya aday

Türkiye’de dalış turizmi denildiğinde ilk akla gelen yerler Kaş, Fethiye, Marmaris olurken Çanakkale, dünyanın ilk ve tek I. Dünya Savaşı temalı su altı parkı olan Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı nedeniyle diğer noktalardan farklılaşıyor. Tüm batıkların keşfedilebilmesi için çok sayıda dalış gerekmesi, turistlerin bölgeye yıllar boyunca tekrar gelmesini sağlıyor. Örneğin, 85 metre derinlikte bulunan; 123 metre uzunluğa, 17 metre genişliğe ve altı katlı bir yapıya sahip SS Carthage’ı bütünüyle deneyimlemek isteyen bir dalgıcın en az 40-50 dalış planlaması gerekiyor. Bu nedenle Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, kültürel mirası korumanın yanı sıra Çanakkale’nin turizm gelirini artırabilecek sürdürülebilir ve yüksek katma değerli bir yatırım niteliği taşıyor.

Çanakkale’nin global destinasyonlara karşı benzersiz avantajları

Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı; Mısır, Malta, Yunanistan ve Hırvatistan gibi küresel rakipleriyle kıyaslandığında önemli avantajlara sahip. Park, 7 metreden başlayarak derinlik seçenekleriyle her seviyeden dalış meraklısına hitap ediyor. Batıkların tamamına iskeleden 10 dakika ile 1,5 saat arasında ulaşılabilirken bölgede yılın 12 ayı dalış yapılabiliyor.

İsmail Kaşdemir: “Dünya mirasını koruyarak turizme kazandırıyoruz”

Gelibolu Sualtı Parkı’nın derinliklerindeki batıkların insanlık tarihinin ortak hafızası olduğunu vurgulayan Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, projenin vizyonunu şu sözlerle aktardı: “Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri hâline getirmeyi en büyük hedefimiz olarak belirledik. Bununla birlikte bu mirası turizme açmak kadar korumak da evrensel bir sorumluluktur. Derin Miras projesiyle batıklarımızı çevre dostu bir yöntemle koruma altına alıyoruz. Böylece hem sualtı tarihimizi koruyor hem de sürdürülebilir turizmin nitelikli bir örneğini dünyaya sunuyoruz. Tüm dalış meraklılarını bu eşsiz sualtı dünyasını keşfetmeye davet ediyoruz.”

Murat Sarıkaya: “Geçmişin emanetini geleceğe taşıyoruz”

Projenin maddi destekçisi ve küresel iletişim ortağı olan 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) CFO’su Murat Sarıkaya ise şunları söyledi: “1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu’nu hayata geçirdiğimiz ilk günden bu yana bölgenin sosyal, kültürel, çevresel ve ekonomik gelişimine katkı sunmayı önceliklerimiz arasında gördük. “İyi Bir Komşu” olma vizyonumuz doğrultusunda bugüne kadar bölgede 321 çevresel ve sosyal proje gerçekleştirdik; Derin Miras ise bunların en kıymetlilerinden biri. Sürdürülebilirliği, geçmişten emanet aldığımız değerleri koruyarak geleceğe taşımak olarak görüyoruz. Uluslararası standartlarımızı ve küresel ağımızı seferber ederek Gelibolu Sualtı Parkı’nın dünya sualtı turizminin zirvesine yerleşmesi için stratejik desteğimizi sürdüreceğiz.”

Dünya çapında isimlerle ilk gösterim

Projenin küresel görünürlük çalışmaları kapsamında, katodik koruma uygulamasının tamamlandığı Suvla Koyu’ndaki HMS Louisbatığına tanıtım dalışı gerçekleştirildi. “Underwater Photographer of the Year” ödüllü İsveçli sualtı fotoğrafçısı Alex Dawson, 13 metre derinlikteki tarihi gemiyi fotoğrafladı. Guinness Dünya Rekortmeni milli serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray da HMS Louis’e serbest dalış gerçekleştirerek projenin uluslararası camiadaki ilk anıtsal karelerine imza attı.

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, Çanakkale Boğazı’nda 27 batık ve iki resif olmak üzere 29 farklı noktayı dalışa açarak Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri hâline getirmeyi hedeflemişti. TÜBİTAK, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi gibi yerli bilimsel ve akademik kurumların iş birliğiyle yürütülen ve ihraç edilebilir bir model sunan Derin Miras projesiyle koruma altına alınacak park, dünya dalış topluluklarının en gözde rotalarından biri olmaya aday.

Sosyal medyadan satış yapanları bekleyen büyük tehlike

Instagram, Facebook, TikTok ve benzeri sosyal medya platformları üzerinden yapılan satışlar son yıllarda adeta patlama yaşadı.

Instagram, Facebook, TikTok ve benzeri sosyal medya platformları üzerinden yapılan satışlar son yıllarda adeta patlama yaşadı. Binlerce kişi evinden, telefonundan ya da küçük bir sosyal medya hesabı üzerinden ürün satarak ek gelir elde etmeye başladı.

Ancak uzmanlar, bu büyümenin beraberinde ciddi riskler de getirdiği konusunda uyarıyor.

Özellikle son dönemde yasa dışı bahis ve dolandırıcılık operasyonlarının ardından bankacılık sistemi üzerindeki denetimlerin önemli ölçüde sıkılaştığı belirtiliyor. Finansal hareketlerin çok daha detaylı analiz edildiği bu süreçte, aynı banka hesabına çok sayıda farklı kişiden düzenli para transferi yapılması çeşitli kontrol mekanizmalarına takılabiliyor.

Finans sektöründe görev yapan uzmanlara göre bankalar, olağan dışı para hareketlerini şüpheli işlem kapsamında değerlendirebiliyor ve gerekli gördükleri durumlarda ilgili kurumlara bildirimde bulunabiliyor. Yapılan incelemelerde bu para girişlerinin ticari faaliyetlerden kaynaklandığının anlaşılması halinde ise vergi yükümlülükleri gündeme gelebiliyor.

Sosyal Medya Satıcılarını Bekleyen Vergi Riski

Vergi uzmanları, özellikle kayıt dışı ticaret yapan kişilerin ciddi yaptırımlarla karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.

Şirket kurmadan, vergi mükellefi olmadan ve herhangi bir resmî kayıt oluşturmadan sürekli satış yapılması durumunda, geriye dönük vergi incelemeleriyle karşılaşılabileceği ifade ediliyor. Bu süreçte ödenmeyen vergilerin yanı sıra gecikme faizleri ve çeşitli idari para cezalarının da söz konusu olabileceği belirtiliyor.

Son yıllarda sosyal medya üzerinden satış yapan çok sayıda kişinin bu nedenle incelemeye alındığı, kayıt dışı ticarete yönelik denetimlerin ise giderek arttığı değerlendiriliyor.

"Sadece Ürün Satmak Yetmiyor"

Dijital ticaret üzerine çalışmalar yapan girişimci Emre Göver ise sosyal medya üzerinden satış yapmak isteyenlerin yalnızca ürün bulmaya odaklanmaması gerektiğini söylüyor.

Göver'e göre dijital ticaretin görünmeyen tarafında;

• vergi mevzuatı,
• fatura düzeni,
• şirket yükümlülükleri,
• resmî kayıt süreçleri

gibi birçok hukuki sorumluluk bulunuyor.

"Bugün insanlar sosyal medyada satış yapmaya başlıyor ancak işin vergi ve yasal boyutunu çoğu zaman bilmiyor. Bir süre sonra banka hareketleri incelenebiliyor ve hiç beklemedikleri sorunlarla karşılaşabiliyorlar. Dijital ticarette sürdürülebilir başarı için yalnızca satış yapmak yetmiyor; yasal altyapının da doğru kurulması gerekiyor." ifadelerini kullanan Göver, kayıt dışı ticaret yerine güvenli ve yasal modellerin tercih edilmesi gerektiğini vurguluyor.

B&T Platformu Bu Soruna Çözüm Üretmeyi Hedefliyor

Emre Göver tarafından geliştirilen B&T Platformu'nun ortaya çıkış nedenlerinden birinin de tam olarak bu sorun olduğu belirtiliyor.

Platform, dijital ticaret yapmak isteyen ancak şirket kuruluşu, stok yönetimi, depo maliyetleri ve vergi süreçleri gibi konularda bilgi sahibi olmayan kişilere daha güvenli bir yapı sunmayı amaçlıyor.

B&T modeli; gençlerin, üniversite öğrencilerinin, ev kadınlarının ve ek gelir elde etmek isteyen bireylerin, klasik e-ticaretin yüksek giriş maliyetleri ve karmaşık operasyonlarıyla karşılaşmadan dijital ekonomiye katılabilmesini hedefleyen alternatif bir sistem olarak geliştirildi.

Platformun temel yaklaşımı ise bireylerin ürün tedariki, stok yatırımı ve lojistik süreçleriyle uğraşmadan dijital ticaret ekosisteminde yer alabilmelerini sağlamak üzerine kurulu.

Uzmanlardan Uyarı

Uzmanlar ise sosyal medya üzerinden ticaret yapmak isteyen herkese aynı tavsiyede bulunuyor:

"Satış yapmaya başlamadan önce mutlaka vergi mevzuatını araştırın. Ticari faaliyetlerinizi yasal zeminde yürütün. Sosyal medya hesabınız küçük olsa bile banka kayıtları ve para transferleri resmî incelemelere konu olabilir."

Dijital ticaret her geçen gün büyürken uzmanlara göre artık en önemli yatırım yalnızca ürün satabilmek değil; bunu güvenli, kayıtlı ve hukuka uygun şekilde sürdürebilmek.

VARTA Tüketici Pillerinden açıklama

VARTA AG ile ilgili son günlerde kamuoyuna yansıyan gelişmeler üzerine VARTA Tüketici Pilleri Türkiye, operasyonlarına ilişkin açıklama yaptı.

Faaliyetlerimiz Güçlü Şekilde Kesintisiz Devam Ediyor

Şirket, haberlerde yer alan sürecin VARTA Consumer Batteries iş kolunu kapsamadığını belirtirken, Türkiye’deki satış, dağıtım, müşteri hizmetleri ve ticari faaliyetlerin kesintisiz devam ettiğini vurguladı. Tüketici pilleri üretiminin Almanya’daki üretim tesislerinde planlandığı şekilde sürdüğü ifade edildi.

Son günlerde VARTA AG hakkında uluslararası ve yerel basında yer alan haberlerin ardından VARTA Tüketici Pilleri Türkiye, iş ortakları, müşterileri ve kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla bir açıklama yaptı.

Şirket tarafından yapılan açıklamada, medyada yer alan gelişmelerin VARTA Consumer Batteries iş kolunu kapsamadığı belirtilirken, VARTA Tüketici Pilleri’nin hukuki, operasyonel ve mali açıdan bağımsız yapısıyla faaliyetlerini aynı kararlılıkla sürdürdüğü ifade edildi.

Açıklamada, Türkiye operasyonlarında satış, dağıtım, müşteri hizmetleri, sipariş yönetimi, garanti süreçleri ve satış sonrası hizmetler başta olmak üzere tüm ticari faaliyetlerin kesintisiz devam ettiği belirtilerek, iş ortakları ve tüketiciler açısından herhangi bir operasyonel değişiklik bulunmadığı vurgulandı. Mevcut siparişlerin planlandığı şekilde karşılanmaya devam ettiği ve tedarik zincirinin normal akışıyla sürdüğü ifade edildi.

TÜKETİCİ PİLLERİ ALMANYA’DA ÜRETİM FAALİYETLERİNİ SÜRDÜRÜYOR

VARTA Tüketici Pilleri’nin üretim faaliyetlerinin Almanya’daki üretim tesislerinde planlandığı şekilde devam ettiği belirtilen açıklamada, tüketici pilleri alanındaki üretim, kalite standartları ve küresel tedarik süreçlerinde herhangi bir değişiklik olmadığı kaydedildi.

Yaklaşık 140 yıllık köklü geçmişiyle tüketici pilleri sektörünün öncü markalarından biri olan VARTA Consumer Batteries, bugün milyonlarca kullanıcıya yüksek performanslı enerji çözümleri sunmayı sürdürüyor. Güçlü üretim altyapısı, uluslararası dağıtım ağı ve yüksek kalite standartlarıyla faaliyetlerine kesintisiz devam eden şirket, Türkiye pazarındaki iş ortakları ve tüketicilerine aynı güven ve hizmet anlayışıyla destek vermeyi sürdürüyor.

VARTA Tüketici Pilleri Türkiye, şeffaf iletişim anlayışı doğrultusunda gelişmeleri paylaşmaya devam edeceğini belirtirken, iş ortakları ve tüketiciler için mevcut süreçlerde herhangi bir değişiklik olmadığını bir kez daha vurguladı.

Küresel ticari sigorta fiyatları düştü

Müşterilerinin sektörlerine özgü risklerini etkin biçimde yönetmelerine yönelik yaratıcı çözümler sunan Marsh’ın yayımladığı “Küresel Sigorta Piyasa Endeksi”ne göre, küresel ticari sigorta fiyatları 2026 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 6 düşüş göstererek üst üste sekizinci çeyrekte de geriledi.

Dünyanın lider sigorta brokeri ve risk danışmanı Marsh, ‘Küresel Sigorta Piyasası Endeksi’nin 2026 yılı ikinci çeyrek sonuçlarını açıkladı. Verilere göre, küresel sigorta fiyatları 2026’nın ilk çeyreğindeki %5'lik düşüşün ardından, 2026'nın ikinci çeyreğinde ortalama %6 düştü. Sabit kıymet sigorta fiyatları %12 azalırken, sorumluluk sigorta fiyatları büyük ölçüde ABD'deki piyasa dinamikleri nedeniyle %2 arttı.

2026'nın ikinci çeyreği, tüm branşlarda kapasite fazlası ve yoğun rekabet nedeni ile art arda fiyat düşüşü yaşanan sekizinci dönem oldu. Rapora göre; yüksek karlılık, sermaye fazlası, düşük reasürans maliyetleri ve yüksek yatırım getirileri, rekabeti artırıyor.

2026 yılının ikinci çeyreğinde sigorta fiyatları tüm bölgelerde yıllık bazda geriledi. En yüksek düşüş %16 ile Hindistan, Orta Doğu ve Afrika (IMEA) bölgesinde gerçekleşirken, Pasifik ile Latin Amerika ve Karayipler (LAC) bölgelerinde fiyatlar sırasıyla %13 ve %9 azaldı. İngiltere'de fiyatlar %8, Kanada'da %7, Avrupa'da %6 ve Asya'da %5 geriledi. ABD'de ise 2026 yılının ilk çeyreğinde %1 olan düşüş, ikinci çeyrekte %2'ye yükseldi.

Raporda öne çıkan diğer bulgular ise şöyle;

• Sabit kıymet sigorta fiyatları, 2026 yılının ilk çeyreği ve 2025 yılının dördüncü çeyreğinde kaydedilen %9'luk düşüşlerin ardından, 2026 yılının ikinci çeyreğinde %12 oranında geriledi. Beş bölgede çift haneli fiyat düşüşleri görüldü: IMEA (%19), Pasifik (%15), Latin Amerika ve Karayipler (LAC) (%14), ABD (%13) ve İngiltere (%11). Avrupa'da (%9), Kanada'da (%8) ve Asya'da (%5) da fiyatlar düşüşünü sürdürdü.

• Sorumluluk sigortası fiyatları, 2026 yılının ikinci çeyreğinde küresel ölçekte %2 artarak, ilk çeyrekte kaydedilen %3'lük artışın altında kaldı. Aynı dönemde ABD hariç tüm bölgelerde fiyat düşüşleri gözlemlenirken, ABD'de sorumluluk sigortası fiyatları %7 arttı (ilk çeyrekte %9). ABD bağlantılı risklerde underwriting süreçleri daha sıkı değerlendirilirken, fiyatlandırma üzerindeki baskı da devam etti. Piyasada kapasite bulunmasına rağmen, risk kalitesi ve program yapısına bağlı olarak daha seçici bir yaklaşım benimsendi.

• Finansal sigortalar ve mesleki sorumluluk sigortası fiyatları, önceki çeyrekte kaydedilen %5'lik düşüşün ardından 2026 yılının ikinci çeyreğinde %3 geriledi. Uzun süredir devam eden fiyat indirimlerinin ardından piyasa koşulları daha dengeli bir görünüm kazanırken, underwriting süreçlerinde daha seçici bir yaklaşım benimsendi. ABD hariç tüm bölgelerde fiyatlar düşerken, ABD'de fiyatlar önceki çeyrekteki %2'lik düşüşün ardından %1 arttı.

• Siber sigorta fiyatları, 2026 yılının ilk çeyreğinde kaydedilen %5'lik düşüşün ardından ikinci çeyrekte %4 geriledi. Böylece fiyatlarda üst üste 12'nci çeyrektir düşüş kaydedildi. En yüksek fiyat düşüşü %14 ile IMEA bölgesinde gerçekleşirken, diğer bölgelerdeki indirimler LAC'de %10 ile ABD'de %2 arasında değişti.

Rapor sonuçlarını değerlendiren Marsh Risk Türkiye CEO’su Yeşim Aksüt, “Birçok pazarda sigortacılar, fiyat rekabetinin yanı sıra daha geniş poliçe şartları ve kapsamı ile daha düşük muafiyetler sunarak farklılaşmaya çalışıyor. Ekonomik belirsizlik birçok alıcının prim maliyetlerini azaltmaya odaklanmasına neden olurken, pek çok kuruluş captive şirketler de dâhil olmak üzere alternatif risk yönetimi stratejilerine yatırım yapmayı sürdürüyor. Kuzey Yarımküre'de şiddetli bir fırtına sezonu yaşanmadığı sürece mevcut piyasa koşullarının devam etmesini bekliyoruz. Bu ortam, müşterilerimize teminat kapsamlarını genişletmeleri ve program yapıları ile risk stratejilerini gözden geçirmeleri için önemli bir fırsat sunabilir. Böylece gelecekte yaşanabilecek piyasa dalgalanmalarına karşı daha güçlü ve hazırlıklı bir konuma gelebilirler” dedi.

Çiftçimizin güvenini korumak, en büyük sorumluluğumuz

Tarım sektöründe kalıcı başarının yalnızca iyi bir ürün geliştirmekle değil, çiftçiye verilen sözün yerine getirilmesiyle mümkün olduğunu belirten Erkunt Traktör CEO’su Tolga Saylan, aldıkları her kararda çiftçinin ihtiyaçlarını ve memnuniyetini merkeze koyduklarını söyledi.

Bir traktörün gerçek değerinin satış günü değil, yıllar sonra tarlada çalışmaya devam ettikçe ortaya çıktığını vurgulayan Tolga Saylan, “Bizim odağımız hiçbir zaman yalnızca üretim olmadı. Bir ürünü geliştirirken performansı kadar dayanıklılığına, yakıt verimliliğine, bakım maliyetine ve satış sonrasında çiftçimize sağlayacağı güvene de aynı önemi veriyoruz. Traktörlerimize 3 yıl, yerli eCapra motorumuza ise 5 yıl garanti sunabiliyor olmamızın temelinde de bu yaklaşım var. Bir ürünün arkasında durabiliyorsanız, aslında verdiğiniz sözün de arkasında duruyorsunuz demektir.” diye konuştu.

YERLİ MÜHENDİSLİK GÜCÜ

Tarımın yalnızca traktörden ibaret olmadığının altını çizen Saylan,“Çiftçimizin işi tarlaya traktör götürmekle bitmiyor. Bu nedenle biz de çözüm üretirken daha geniş bir perspektifle hareket ediyoruz. Hisarlar Tarım Makineleri ile ekipman tarafında da çiftçilerimizin ihtiyaçlarına cevap veriyor, yerli mühendislik gücümüzü uluslararası bilgi ve tecrübeyle buluşturarak geliştirdiğimiz ürünleri dünyanın farklı coğrafyalarına ArmaTrac adıyla ulaştırıyoruz. Ancak bizim için büyümenin en önemli göstergesi ihracat rakamları değil; hangi ülkede olursa olsun markamızın sağlam köklere sahip bir marka haline gelmesi, ürünümüzü kullanan çiftçinin aynı kaliteyi, aynı hizmet anlayışını ve aynı güven duygusunu yaşayabilmesidir” ifadelerini kullandı.

BU BAŞARI HEPİMİZİN...

Tolga Saylan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bugün geldiğimiz noktaya tek başımıza ulaşmadık. Çalışanlarımızın emeği, bayilerimizin ve servislerimizin özverisi, tedarikçilerimizin katkısı ve en önemlisi çiftçilerimizin bize duyduğu güven, Erkunt Traktör’ü bugün olduğu yere taşıdı. Bizim sorumluluğumuz ise bu güveni korumak ve her gün daha ileriye taşımaktır. Tarım uzun soluklu bir iştir. Biz de attığımız her adımı aynı bakış açısıyla planlıyor; mühendisliğimize, insan kaynağımıza, iş ortaklarımıza ve satış sonrası hizmetlerimize yatırım yaparken tek bir hedefi esas alıyoruz: Yıllar sonra da tercih edilen, güvenilen ve tavsiye edilen bir marka olmaya devam etmek.”

Belediye ücretleri kaldırdı!

Sultanbeyli Belediyesi'nin başlattığı ücretsiz nikâh uygulaması yoğun ilgi gördü. Belediye Başkanı Ali Tombaş, hafta içi ve hafta sonu tüm belediye nikâh salonlarının ücretsiz hizmet verdiğini belirterek, uygulamadan şimdiye kadar yaklaşık 4 bin çiftin yararlandığını açıkladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ilan edilen "Aile ve Nüfus 10 Yılı" kapsamında aile kurumunu desteklemeye yönelik projeler sürerken, dikkat çeken uygulamalardan biri de İstanbul Sultanbeyli'de hayata geçirildi. Sultanbeyli Belediyesi, evlilik hazırlığı yapan çiftlerden belediye nikâh salonu ücreti almıyor.

Yaklaşık bir yıl önce başlatılan uygulamadan bugüne kadar 4 bine yakın çift ücretsiz olarak yararlandı.

Tüm nikâh salonları ücretsiz hizmet veriyor

Sultanbeyli Belediye Başkanı Ali Tombaş, belediyeye ait tüm nikâh salonlarının hafta içi ve hafta sonu ücretsiz hizmet verdiğini belirterek, uygulamanın aile kurumunu güçlendirmeyi hedeflediğini söyledi.

Tombaş, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın öncülüğünde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımız tarafından yürütülen 'Aile ve Nüfus 10 Yılı' projesine destek olmak amacıyla belediyemize bağlı tüm nikâh salonlarını ücretsiz hale getirdik. Hafta içi ya da hafta sonu fark etmeksizin tüm salonlarımız gençlerimizin hizmetinde." dedi.

"Yaklaşık 4 bin çifte ücretsiz hizmet verdik"

Gençlerin yuva kurmasını desteklemenin önemine dikkat çeken Tombaş, "Güçlü toplumun temeli güçlü ailedir. Bu anlayışla evlilik yolunda ilk adımı atan gençlerimizin yanında olmaya devam ediyoruz. Bugüne kadar yaklaşık 4 bin çiftimize ücretsiz nikâh hizmeti vermenin mutluluğunu yaşıyoruz." ifadelerini kullandı.

Uygulamanın, evlilik maliyetlerinin arttığı dönemde çiftlerin üzerindeki ekonomik yükü bir nebze de olsa hafifletmeyi amaçladığı belirtildi.

Şişli Feriköy Antika Pazarı’nda Çekim Heyecanı

Türkiye’nin en büyük antika pazarlarından biri olan Feriköy Antika Pazarı’nda pazarcı esnafının katılımıyla noter huzurunda kura çekimi heyecanı yaşandı.

Şişli Belediyesi tarafından yapılan denetimlerde pazara gelmediği veya antika dışında ürün satışı gerçekleştirdiği gerekçesiyle tahsisi iptal edilen 165 tahtanın yeni sahipleri kurayla belirlendi.

Şişli’de her Pazar günü kurulan ve antika severlerin gözde mekânı olan Feriköy Antika Pazarı’nda, tezgâh tahsis süreçleri şeffaflık ve eşitlik ilkesiyle yeni bir yapıya kavuşturuldu.

Belediye ekiplerince yapılan denetimlerde pazara gelmediği tespit edilen veya antika dışında ürün satışı gerçekleştiren esnafın tezgâh tahsisleri iptal edilerek, yeni başvuru süreci başlatıldı. 165 tahta için 228 pazarcı esnafı başvuru yaptı.

Feriköy Antika Pazarı’nda Şişli Belediyesi yetkililerinin katılımıyla ve noter huzurunda kura çekimi gerçekleştirildi. Kura sonucu 55 asil tahsis sahibi belirlenirken, kurada kazanamayan başvuru sahiplerinin tamamı ise sıralı yedek listesine dahil edildi.

Öte yandan pazar esnafı da yeni süreçle birlikte eşitlik, şeffaflık ve adalet anlayışı doğrultusunda yapılan uygulamadan oldukça memnun kaldı.

“SADECE ANTİKA ÜRÜNLER SATILACAK”

Şişli Belediyesi tarafından belirlenen yeni çalışma esasları ve yaptırımlar doğrultusunda Feriköy Antika Pazarı’nın özgün yapısının korunması amacıyla pazarda yalnızca özgün antika ürünlerin satışına izin verilecek. Bu doğrultuda, pazarda antika dışında ürün sattığı tespit edilen esnaf, ihlalin yapıldığı hafta ticaretten men edilecek. Bir takvim yılı içerisinde bu ihlali 5 kez tekrarlayan esnafın ise tezgâh tahsisi tamamen iptal edilecek. Ayrıca devamsızlık sınırı kapsamında, bir takvim yılı içerisinde art arda 3 hafta veya toplamda 8 hafta pazara gelmeyen esnafın tahsis hakkı da sona erecek. İptal edilen veya boşalan tezgâhların yerine ise noter huzurunda oluşturulan sıralı yedek listedeki vatandaşlar sırayla davet edilecek.

TAHSİS VE İŞGALİYE BEDELLERİ BELİRLENDİ

Feriköy Antika Pazarı’nda uygulanacak tahsis ve işgaliye bedelleri de belli oldu. Buna göre ilk tahsis bedeli 100 bin lira, her yıl alınacak tahsis vergi bedeli 15 bin lira, her yıl tahta başına alınacak işgaliye bedeli ise 5 bin olarak belirlendi.

Markalar için yeni rekabet alanı: GEO

Geleneksel arama alışkanlıklarının yerini doğal dilde yapılan sorgular almaya başlarken, kullanıcılar artık yalnızca anahtar kelimeler yazmak yerine ihtiyaçlarını ayrıntılı şekilde anlatıyor, ürünleri karşılaştırıyor ve doğrudan öneri istiyor.

Bu değişim, markaların dijital iletişim stratejilerinde yeni bir yaklaşımı gerekli kılıyor.

Son dönemde öne çıkan Generative Engine Optimization (GEO) yaklaşımı, markaların internet üzerindeki bilgi yapısının üretken yapay zekâ sistemleri tarafından doğru anlaşılmasını ve güvenilir biçimde yorumlanmasını hedefliyor. SEO çalışmaları arama motorlarında görünürlüğü artırmaya odaklanırken, GEO ise markanın hangi uzmanlık alanlarıyla ilişkilendirildiği, hangi soruların yanıtlarında referans olarak değerlendirildiği ve dijital ekosistemde nasıl konumlandığıyla ilgileniyor.

Yapay zekâ markaları dijital ayak izleriyle tanıyor

UIM Growth Agency Kurucusu ve Dijital İletişim Stratejisti Mustafa Derya Çolak, üretken yapay zekânın markaları yalnızca kendi web sitelerindeki bilgiler üzerinden değerlendirmediğini belirterek şunları söyledi: "Yıllardır markalara Google'da bulunup bulunmadıklarını soruyorduk. Bugün ise yeni bir soruyu daha sormamız gerekiyor: Yapay zekâ markanızı gerçekten tanıyor mu? Karar vericiler ve tüketiciler araştırmalarını giderek daha fazla yapay zekâ platformları üzerinden gerçekleştiriyor. Bu nedenle markaların doğru bilgilerle temsil edilmesi ve güvenilir kaynak olarak öne çıkması, yeni dönemin en önemli rekabet avantajlarından biri haline geliyor."

Kurumsal web siteleri dijital güvenin merkezi oluyor

Yapay zekâ sistemleri, kullanıcıya yanıt oluştururken yalnızca tek bir kaynağa değil, marka hakkında dijital ortamda oluşan bilgi bütününe bakıyor. Bu nedenle kurumsal web siteleri artık sadece ürün ve hizmetlerin sergilendiği platformlar olmanın ötesine geçerek markanın uzmanlığını, deneyimini ve güvenilirliğini ortaya koyan temel bilgi merkezleri haline geliyor.

Hizmet sayfalarının açık biçimde hazırlanması, uzmanlık alanlarının net olarak tanımlanması, referanslar, vaka çalışmaları, sık sorulan sorular ve güncel kurumsal bilgilerin düzenli şekilde sunulması, yapay zekâ sistemlerinin markayı doğru bağlamda değerlendirmesini destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Bunun yanında teknik altyapının güçlü olması, içeriklerin güncel tutulması ve farklı dijital platformlardaki marka bilgilerinin birbiriyle tutarlı olması da GEO başarısını doğrudan etkiliyor.

Dijital PR ve GEO birlikte güç kazanıyor

UIM'e göre yapay zekâ çağında dijital görünürlük yalnızca web sitesiyle sınırlı değil. Güvenilir haber sitelerinde yayımlanan içerikler, uzman görüşleri, röportajlar ve sektörel değerlendirmeler de markanın dijital otoritesini güçlendiren önemli kaynaklar arasında bulunuyor.

Bu nedenle dijital PR çalışmaları sadece haber görünürlüğü sağlamak amacıyla değil, marka hakkında doğrulanabilir ve güvenilir dijital kaynaklar oluşturacak şekilde planlanmalı. Web sitesi, basın haberleri, sosyal medya hesapları ve yöneticilerin uzmanlık içerikleri ortak bir iletişim diliyle birbirini desteklediğinde, markanın yapay zekâ sistemleri tarafından daha doğru değerlendirilmesi mümkün oluyor.

GEO sürekli gelişen bir strateji

UIM Growth Agency, GEO'nun tek seferlik teknik düzenlemelerden ibaret olmadığını, sürekli yönetilmesi gereken stratejik bir süreç olduğunu vurguluyor. Markaların yapay zekâ platformlarında nasıl tanımlandığının düzenli olarak analiz edilmesi, içeriklerin kullanıcıların gerçek sorularına yanıt verecek şekilde güncellenmesi ve dijital bilgi bütünlüğünün korunması, bu sürecin temel unsurlarını oluşturuyor.

Mustafa Derya Çolak, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı: "Yapay zekâ çağında başarılı olan markalar, daha fazla içerik üretenler değil; daha açık, daha güvenilir ve daha tutarlı bilgi sunabilenler olacak. GEO, SEO'dan dijital PR'a, içerik yönetiminden teknik altyapıya kadar tüm dijital iletişim süreçlerinin birlikte ele alınmasını gerektiren uzun soluklu bir görünürlük stratejisidir."

Bugün markalar için temel soru artık yalnızca "Google'da kaçıncı sıradayız?" değil; "Yapay zekâ, müşterilerimizin sorduğu sorulara yanıt verirken markamızı güvenilir bir seçenek olarak görüyor mu?" sorusu olarak öne çıkıyor.

Dijital terör ve dezenformasyona geçit verilmedi

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında son 7 ayda 6 bin 644 sosyal medya hesabı hakkında erişim engeli getirildiği bildirildi.

İletişim Başkanlığından yapılan açıklamada, dijital alanda terör propagandasına ve dezenformasyon faaliyetlerine yönelik Başkanlık koordinasyonunda Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, cumhuriyet başsavcılıkları ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yürütülen çalışmalarda önemli sonuçlar elde edildiği belirtildi.

Erişim engeli getirilen hesapların 3 bin 679'unun FETÖ ve FETÖ ile iltisaklı yapılarla bağlantılı olduğunun tespit edildiği kaydedilen açıklamada, terörizmi öven, teşvik eden, dezenformasyon yayan ve Türkiye'ye yönelik psikolojik harekat faaliyetlerinde bulunulduğu belirlenen 2 bin 965 hesap hakkında da ilgili kurumların koordinasyonuyla hukuki ve idari işlemlerin tamamlanarak erişim engeli kararlarının uygulandığı vurgulandı.

En fazla erişim engeli X platformunda

Açıklamada, 7 aylık dönemde erişim engeli uygulanan hesapların platformlara göre dağılımında ilk sırayı X'in aldığı, ardından Instagram, TikTok, Facebook, YouTube ve Spotify'ın geldiği bilgisi verildi.

Terör örgütlerinin ve organize dezenformasyon ağlarının özellikle yüksek etkileşim potansiyeline sahip platformları kullanarak kamuoyunu yönlendirmeyi, toplumsal algıyı etkilemeyi ve kriz dönemlerinde bilgi kirliliği oluşturmayı hedeflediğine işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Koordinasyon mekanizması, yalnızca yasa dışı içeriklere müdahaleyle sınırlı kalmıyor. Sosyal medya platformlarında oluşturulan trend topic (TT) listeleri, etiket kampanyaları, koordineli paylaşım ağları ve bot hesap hareketleri de gelişmiş dijital analiz yöntemleriyle gerçek zamanlı takip ediliyor. Psikolojik harekat amacıyla oluşturulan yapay gündem çalışmaları kısa sürede tespit edilirken dijital ağ analizleriyle kampanyaların kaynağı ve yayılım modeli ortaya çıkarılıyor. İlgili kurumların eş zamanlı yürüttüğü teknik ve hukuki süreçlerle koordineli etki operasyonlarının geniş kitlelere ulaşmasının önüne geçiliyor.

Güvenlik kaynakları, dijital platformların artık yalnızca iletişim alanını değil milli güvenliği doğrudan ilgilendiren bir mücadele sahası haline geldiğini belirtiyor. Kurumların birlikte yürüttüğü çalışmalarla teknik analiz, adli süreç ve erişim tedbirlerinin tek merkezden uyum içinde işletildiği, bu sayede sadece tekil hesapların değil organize dijital ağların da tespit edilerek etkisiz hale getirildiği ifade ediliyor. Son 7 ayda ortaya çıkan 6 bin 644 hesaplık erişim engeli verisi, Türkiye'nin terör propagandası, dezenformasyon ve psikolojik harekat faaliyetlerine karşı siber vatanda çok katmanlı ve koordineli bir mücadele modeli uyguladığını ortaya koyuyor."

Küresel piyasalar, pozitif başladı

Küresel piyasalar, ABD ve İran'ın karşılıklı saldırılara ara vermesiyle haftanın ilk işlem gününde pozitif seyrediyor.

Küresel piyasalar geçen hafta, Orta Doğu'daki jeopolitik riskler, ABD'deki tarife gündemi ve yapay zeka temasının devam edip etmeyeceğine yönelik değerlendirmelerle karışık seyretmişti.

Yeni haftada ise jeopolitik gerilimlerin hafiflemesi küresel piyasalarda pozitif bir havanın oluşmasını sağladı.

Axios haber sitesine isim vermeden konuşan iki kaynak, ABD Başkanı Donald Trump'ın, cuma günü İran'a yönelik daha fazla saldırı planına onay vermediğini iddia etti.

İran Ordusu Sözcüsü Muhammed Ekreminiya da dün yaptığı açıklamada ABD saldırılarının son iki gecedir durduğunu, buna bağlı olarak misillemelerinin de durduğunu söyledi.

Önde gelen merkez bankalarının toplantılarıyla, şirket bilançolarının öne çıkacağı yoğun bir haftada taraflardan gelen olumlu haberlerle petrol fiyatları geriledi. Bu durumun enflasyonist endişeleri azaltması ve tahvil faizlerinde görülen düşüş piyasalardaki risk iştahını destekliyor.

Diğer taraftan Yemen'deki İran destekli Husilerin (Ensarullah Hareketi), hafta sonu Suudi Arabistan'ın Yenbu ve Cazan bölgelerinde yer alan milli petrol şirketi Aramco'ya ait tesisleri füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef alması gerilimin artacağına dair endişeleri artırmıştı.

Ticaret politikalarına ilişkin gelişmeler de takip edilirken, Trump, Avrupa Birliği'nin (AB) Amerikan teknoloji şirketlerine uyguladığı para cezalarını eleştirerek, birliğe karşı 301. Bölüm kapsamında soruşturma başlatılacağını ve tarife uygulanabileceğini bildirdi.

AB'nin "büyük Amerikan şirketlerini hedef aldığını" savunan Trump, Apple, Meta ve Amazon gibi şirketlere uygulanan cezaların ardından Google'ın da 1 milyar dolarlık yeni bir cezaya çarptırıldığını anımsattı.

Trump, Google'a verilen son cezayla birlikte, şirketin AB kaynaklı toplam cezasının 18 milyar doların üzerine çıktığına işaret ederek, söz konusu uygulamaları "yasa dışı ve son derece ayrımcı" olarak nitelendirdi.

Bu gelişmelerin yanı sıra makroekonomik veriler de yakından takip ediliyor. ABD'de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) temmuzda beklentilerin altında kalırken hizmet sektörü güçlendi.

İmalat sanayi PMI, temmuzda 53,8 ile 4 ayın en düşük seviyesine gerilerken, hizmet sektörü PMI 53,6 ile 8 ayın en yüksek seviyesine çıktı. Bu hafta ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz kararı piyasaların odağında yer alacak. Fed'in bu toplantıda faizlerde bir değişikliğe gitmesi beklenmiyor. Toplantıda haziran toplantısında sadeleşen karar metninde yer alan ekonomik görünüme yönelik değerlendirmelerde belirgin bir değişiklik olup olmadığı takip edilecek.

İleriye dönük yönlendirme yapmaktan uzak duran Fed Başkanı Kevin Warsh’un Fed görev grupları çalışmaları ve para politikası duruşuna yönelik aktaracağı bilgiler de takip edilecek.

Orta Doğu'da gerilimin azalmasıyla ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan azalışla yüzde 4,64'te, dolar endeksi yüzde 0,3 düşüşle 101,1 seviyesinde seyrederken, eylül vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,8 azalışla 92,2 dolara geriledi. Altının onsu ise yüzde 0,9 artışla 4 bin 90 dolardan işlem görüyor.

New York borsası karışık seyretti

New York borsası, büyük teknoloji şirketlerinin bilançolarının yapay zeka yatırımlarına yönelik artan sermaye harcamalarına ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıması ve Orta Doğu'daki gerilimin yarattığı belirsizliklerle cuma günü karışık seyretti.

ABD'li çip üreticisi Intel'in geliri, bu yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 25 arttı. Şirket, bu yılın üçüncü çeyreğindeki gelir beklentisinin 15,8 milyar ile 16,8 milyar dolar aralığında olduğunu bildirdi. İkinci çeyrek finansal sonuçlarının beklentileri aşmasına rağmen Intel'in hisseleri yüzde 7,9 değer kaybetti.

Analistler, Alphabet, Tesla, IBM ve Intel'in geçen hafta açıkladığı bilançoların ardından bu hafta hafta Microsoft, Meta, Amazon ve Apple'ın finansal sonuçlarının izleneceğini belirtti.

Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi, yüzde 0,46, S&P 500 endeksi yüzde 0,05 değer kazanırken, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsalarında şirketlerin açıkladığı bilançoların büyük bir kısmının beklentileri aşmasıyla cuma günü pozitif bir hava hakimdi. Bölgede cuma günü teknoloji ve bankacılık şirketlerindeki iyimserlik öne çıktı.

Almanya borsasında işlem gören SAP'nin bilançosunun beklentilerden iyi gelmesiyle şirketin hisseleri yüzde 9,3 arttı. Petrol fiyatlarının 100 doların altına düşmesi de Avrupa piyasalarında iyimserliği artırdı.

Öte yandan Avrupa'da açıklanan Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin iyi gelmesi de bölgede risk iştahını artıran başka bir unsur olarak öne çıktı. Avro Bölgesi'nde bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) dört ay sonra ilk kez artış göstererek 51,9 puana yükseldi.

Bölgede, hizmet sektörü PMI hazirandaki 49,4 puan seviyesinden temmuzda 51,6 puana yükselirken, imalat PMI da 52 puan oldu. İmalat sanayi PMI haziranda 51,4 puan seviyesindeydi.

Almanya'da imalat sanayi PMI 52,2 puanla son dört ayın en yüksek seviyesini gördü. Ülkede, bileşik PMI temmuzda 51,2'ye yükselerek dört ay sonra ilk kez büyüme eşiği olan 50 değerinin üzerine çıktı.

İngiltere'de de bileşik PMI temmuzda 52,1 puanla 3 ayın en yüksek seviyesini görürken, hizmet sektörü PMI ise hazirandaki 48,8 seviyesinden temmuzda 51,8 puana ulaştı. Ülkede, haziran ayına ilişkin imalat PMI 52,5'ten 52,8'e yükseldi.

Öte yandan İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararı bu hafta Avrupa piyasalarının en önemli gündemi olacak. Bankanın yüzde 3,75 düzeyinde olan politika faizini sabit bırakması beklenirken, önceki toplantıda 25 baz puan artış yönünde oy kullanan iki üyenin kararlarında bir değişiklik olup olmadığı takip edilecek.

Bu gelişmelerle, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,91, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,88 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,36 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsaları pozitif seyrediyor

Söz konusu gelişmelerle Asya borsalarında da pozitif bir seyir izleniyor.

Çinli çip üreticisi CXMT’nin hisseleri Şanghay borsasındaki ilk işlem gününde yüzde 500'ün üzerinde değer kazandı. Öte yandan Çin'de haziran ayına ilişkin sanayi karları yıllık bazda yüzde 15,1 arttı.

Güney Koreli internet ve bulut hizmeti devi Naver'in hisseleri de Nvidia'nın şirkete 1 milyar dolarlık yatırım yapacağına dair haberlerle yüzde 10 yükseldi.

Asya da bu hafta Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz kararı takip edilecek. BoJ'un bu toplantıda yüzde 1 olan politika faizinde bir değişiklik yapması beklenmiyor.

Para piyasasındaki fiyatlamalarda BoJ'un politika faizini yıl sonuna kadar yüzde 1,25'e kadar çıkarması yönünde ancak toplantıda verilecek mesajlara bağlı olarak bu beklentinin değişebileceği tahmin ediliyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3 Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,2, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 yükseldi.

Moody's, Türkiye'ye ilişkin periyodik incelemesini tamamladığını bildirdi

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,95 değer kaybederek 13.943,87 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,05 geriledi. Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 artışla 47,3330'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,3560'tan işlem görüyor.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's, Türkiye'nin kredi notuyla ilgili bir karar almazken ülkeye ilişkin periyodik incelemesini tamamladığını bildirdi.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi ABD'de dayanıklı mal siparişleri ve Dallas Fed imalat sanayi endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.700 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Tüketicileri aldatıcı reklamlara düzenleme

Ticaret Bakanlığı, tüketicilerin hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan tanıtımlara kadar aldatıcı uygulamalara karşı daha etkin korunmasını sağlayacak yeni yönetmeliğin 1 Ağustos'ta yürürlüğe gireceğini bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, dijitalleşmeyle birlikte daha fazla reklam ve ilana maruz kalan tüketicilerin, aldatıcı reklamlara karşı daha etkin korunması için Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde değişiklik yapıldığı anımsatıldı.

Yeni yönetmeliğin 1 Ağustos'ta yürürlüğe gireceğine işaret edilen açıklamada, böylece, hedefli reklamcılıktan yapay zekayla oluşturulan reklamlara, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasına yönelik yeni kuralların uygulamaya alınacağı bildirildi.

Açıklamada, "Tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriklerinin sunulduğu hedefli reklamcılık uygulamalarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre reklam verenler, hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay ulaşılabilir bilgileri sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecek." ifadeleri kullanıldı.

Çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılmasının yasaklandığına dikkat çekilen açıklamada, şöyle denildi:

"Kamuoyunda influencer olarak bilinen sosyal medya etkileyicileri tarafından gerçekleştirilen paylaşımlarda, herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde edilmesi durumunda, söz konusu paylaşımlarda açıkça reklam niteliğinin anlaşılmasını sağlayacak şekilde 'reklam' veya 'tanıtım' ibarelerinin kullanılması zorunlu hale getirilmiştir. Tüketicilere indirim ya da başka bir fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan şartlı satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecek. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak. Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağı genişletilerek, yasa dışı şans oyunları da yasak kapsamına alındı."

Açıklamada, tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmesi için tanınan 72 saatlik sürenin 48 saate düşürüldüğü belirtilerek, bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmelerin doğrudan yayımlanacağı bildirildi.

Çevresel beyanlarda ispat zorunluluğu

Reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesinin zorunlu tutulduğu aktarılan açıklamada, "Gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklanmıştır." değerlendirmesinde bulunuldu.

Açıklamada, çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin açıklama yapılmadan kullanılmasının yasaklandığı bildirilerek, "Çevresel beyanların, mal veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgeler ile ispatlanması zorunlu tutulmuştur." ifadeleri kullanıldı.

Takviye edici gıdaların, normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılmasının yasaklandığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamı yapılabilecektir. Ticari reklam ve ilanlarda, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesinin önlenmesi amacıyla akademik ünvanların yanıltıcı ve aldatıcı şekilde kullanılamayacağına ilişkin hüküm yönetmeliğe eklenmiştir. Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayınlanamayacaktır. Ayrıca değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayınlanması durumunda, bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla erişilebilir şekilde yer verilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Bu yeni düzenlemelerle, tüketici haklarının korunması, piyasa şeffaflığının artırılması ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelesini aynı kararlılıkla sürdürülecektir."

Van'dan ekonomiye 1,5 milyar liralık katkı

Van'da güneş ve rüzgar enerjisi santralleri, hidroelektrik tesisleri ile atıklardan üretilen 534 bin 604,81 megavatsaat elektrikle geçen yıl ekonomiye yaklaşık 1,5 milyar lira katkı sağlandı.

Yenilenebilir enerji yatırımlarının sürekli arttığı Van, yüksek güneşlenme süresi, güçlü rüzgar potansiyeli, zengin su kaynakları ve atıkları enerjiye dönüştüren çevreci tesisiyle Türkiye'nin temiz enerji üretiminde öne çıkan illeri arasında yer alıyor.

Adını Urartular döneminde "güneş şehri" anlamına gelen Tuşba'dan alan kentte en büyük üretim, yılın büyük bölümünde güneşli gün sayısının fazla olması sayesinde güneş enerjisi santrallerinden elde edildi.

Van'ın birçok noktasına kurulan farklı büyüklükteki santrallerde yılda 264 bin 410,90 megavatsaat elektrik enerjisi üretildi, bunun ekonomiye katkısı 698 milyon 561 bin 64 lira oldu.

Gevaş ilçesinde yaklaşık 3 bin rakımda kurulan rüzgar enerjisi santralinde de 2025'te 198 bin 878 megavatsaat elektrik üretimi gerçekleştirilerek ekonomiye 614 milyon lira katkı sağlandı.

Van'daki hidroelektrik tesislerinde yıl boyunca 46 bin 116,95 megavatsaat elektrik üretildi. Bu alandaki üretimin ekonomiye katkısı 119 milyon 840 bin 770 lira olarak gerçekleşti.

Kentteki enerji üretiminde çevreci uygulamalar da öne çıktı. Van Büyükşehir Belediyesi Entegre Katı Atık Tesisi'nde işlenen atıklardan ekonomik değeri 67 milyon 231 bin 66 lira olan 25 bin 198,96 megavatsaat elektrik enerjisi üretimi yapıldı.

"Doğal kaynakları enerjiye dönüştürme hedefiyle çalışmalarımızı sürdürüyoruz"

AK Parti Van Milletvekili Kayhan Türkmenoğlu, AA muhabirine, Türkiye'de enerji arz güvenliğini en üst düzeyde tutulmasının hedeflendiğini söyledi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının enerji kaynaklarını çeşitlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttüğünü belirten Türkmenoğlu, bu çalışmaların sonuçlarından birinin de Van'da görüldüğünü vurguladı.

Kentte su kaynaklarından, rüzgar ve güneş ile çöpten enerji üretildiğini belirten Türkmenoğlu, şunları kaydetti:

"Van'da toplamda 534 bin 604,81 megavatsaat elektrik üretiyoruz. Ülke ekonomisine yılda yaklaşık 1,5 milyar lira destek sağlıyoruz. Ülkenin kaynakları yerinde ve verimli kullanıldığı takdirde birçok sorunumuzu da kendiliğinden çözmüş olacağız. Onun için enerji, hepimizin önemsediği ve dünyada yaşam alanlarımız üzerinde en büyük etkiye sahip sektörlerden biridir. Su kaynaklarımızın hoyratça akıp gitmesine izin vermeyeceğiz. Barajlarımızla bu kaynağı enerjiye dönüştürüyoruz. Batı tarafında ise kuzey rüzgarlarımızı RES'ler aracılığıyla değerlendiriyoruz. Biyolojik arıtma tesisimizin yanı sıra çöpten elektrik enerjisi üreten bir tesisimiz de bulunuyor. Bu da bizim için önemli bir kazanım. Doğal kaynakları elektrik enerjisine dönüştürme hedefiyle çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Enerji arz güvenliğimizi daha da güçlendirecek her alanda üretimi artırmanın hesabını yapıyoruz."

"Van'dan Iğdır'a, İran'a ve Nahçıvan'a enerji vereceğiz"

Güneşli gün sayısının fazla olduğu iller arasında yer alan Van'da güneş enerjisi santrallerinin sayısının her geçen gün arttığına da dikkati çeken Türkmenoğlu, "GES'lere yoğun bir ilgi var. Lisans alan vatandaşlarımızın yatırımlarına altyapı oluşturarak lisanslarını etkin bir şekilde değerlendirmelerine destek olmaya çalışıyoruz. Üretilen elektrik enerjisinin bir şekilde tüketiciye ulaştırılması gerekiyor. Van'da şu an enerji ulaştıramadığımız hiçbir yer yok. Hatta enerji fazlamız da bulunuyor. TEİAŞ'ın kurduğu 3 trafo merkezinin yanı sıra 2 yeni trafo merkezinin daha kurulmasına yönelik çalışmalar sürüyor. Bu merkezleri neden kuruyoruz? Bu yatırımlar tamamlandığında Van'dan Iğdır'a, İran'a ve Nahçıvan'a elektrik vereceğiz. Van'ın enerji merkezi olacağını boşuna demiyoruz." diye konuştu.

Karbondioksit emisyonlarında bu yıl artış bekleniyor

Dünyada elektrik üretiminden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının bu yıl yüzde 1'in üzerinde artışla rekor seviyeye ulaşacağı tahmin ediliyor.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi'nden yaptığı derlemeye göre, bu yılın ilk yarısında Orta Doğu'da yaşanan kriz, arz kesintilerine ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesine yol açarak dünyanın birçok bölgesinde doğal gazdan kömüre geçişi tetikledi.

Hava koşulları da son aylarda kömür ve petrol yakıtlı elektrik üretimini destekledi. Böylece elektrik üretiminden kaynaklanan küresel karbondioksit emisyonlarının bu yıl yüzde 1'in üzerinde artması bekleniyor.

Öte yandan, mevcut ekonomik ve piyasa eğilimlerine göre, elektrik üretimi kaynaklı karbondioksit emisyonlarının 2027'de yatay seyredeceği tahmin ediliyor.

Emisyon artışında rekor beklentisi

Rapora göre, geçen yıl dünyanın birçok bölgesinde elektrik üretiminden kaynaklanan emisyonlar azaldı. Geçen yıl Çin ve Hindistan, düşük emisyonlu kaynaklardan elektrik üretimindeki artış ve elektrik talebindeki ılımlı büyümenin fosil yakıtlı elektrik üretimini sınırlamasıyla son beş yılda ilk kez emisyonlarını azalttı. Toplam küresel emisyonlar geçen yıl neredeyse sabit kaldı.

Bu yıl ise emisyonların özellikle gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerin büyük bölümünde artacağı öngörülüyor.

Çin, Hindistan, Güneydoğu Asya, Orta ve Güney Amerika, Afrika ile Avrasya'daki emisyon artışlarının, Avrupa ve ABD'deki önemli düşüşlerle yalnızca kısmen dengelenmesi bekleniyor.

Bunun sonucunda, elektrik üretiminden kaynaklanan küresel emisyonların bu yıl yeni rekor seviyeye ulaşacağı tahmin ediliyor.

Bu yıl mutlak emisyon artışı açısından en büyük yükselişin, yüksek elektrik talebi ve beklenenden düşük rüzgar enerjisi üretiminin fosil yakıtlara yönelimi artırması sonucu yaklaşık yüzde 2 ile Çin'de görülmesi bekleniyor.

Güneydoğu Asya'da ise 2026-2027 döneminde yıllık ortalama yüzde 6 emisyon artışı olacağı öngörülüyor. Bölgede güçlü elektrik talebinin büyük ölçüde fosil yakıtlı elektrik üretimiyle karşılanması bu artışın temel nedeni olarak gösteriliyor.

Hindistan'da ise geçen yıl yüzde 3,5 gerileyen elektrik üretimi kaynaklı emisyonların, kömür santrallerinden üretimin artmaya devam etmesiyle bu yıl yaklaşık yüzde 3, 2027'de ise yüzde 1,5 artması bekleniyor.

ABD'de ise elektrik üretiminden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının bu yıl yüzde 3 azalacağı ve 2027'de büyük ölçüde sabit kalacağı tahmin ediliyor.

Avrupa Birliği'nin (AB) ise mutlak emisyon düşüşü açısından en büyük gerilemeyi yaşayacağı öngörülüyor. Buna göre, AB'de elektrik üretiminden kaynaklanan emisyonların 2026'da yüzde 5, 2027'de ise yüzde 16 azalması bekleniyor. Böylece 2027'deki toplam elektrik üretimi kaynaklı emisyonlar, 2017 seviyesinin yarısından daha düşük olacak.

Karbon yoğunluğunda düşüş bekleniyor

Toplam emisyonlar artmasına rağmen düşük emisyonlu kaynakların elektrik üretimindeki payının yükselmesiyle küresel elektrik üretiminin karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yüzde 3 azalması bekleniyor.

Buna göre, karbon yoğunluğunun 2025'te kilovatsaat başına 435 gram karbondioksit seviyesinden 2027'de kilovatsaat başına 410 gram seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor.

Bu alandaki en güçlü iyileşmenin AB'de gerçekleşmesi bekleniyor. AB'de karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yaklaşık yüzde 12 azalarak 2025'te kilovatsaat başına 175 gram seviyesinden 2027'de kilovatsaat başına 135 gram seviyesine düşeceği öngörülüyor.

Çin'de elektrik üretiminin karbon yoğunluğunun yıllık ortalama yüzde 4 azalarak 2025'te kilovatsaat başına 535 gram seviyesinden 2027'de kilovatsaat başına 495 gram seviyesine gerilemesi beklenirken Hindistan'da da benzer hızda bir düşüş öngörülüyor.

ABD'de ise geçen yıl yatay seyreden karbon yoğunluğunun, 2025-2027 döneminde yıllık ortalama yüzde 4'ün üzerinde azalacağı tahmin ediliyor.

Kentsel dönüşümdeki artış inşaat sektörüne yaradı

Başta İstanbul olmak üzere Türkiye'nin birçok kentinde hız kazanan kentsel dönüşüm çalışmalarıyla birlikte inşaat sektöründe ücretli çalışan sayısı da mayısta 1 milyon 933 bini aşarak tüm zamanların en yüksek mayıs ayı seviyesine çıktı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgilere göre, sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında ücretli çalışan sayısı mayısta yıllık bazda yüzde 0,5 artarak 15 milyon 970 bin 105 oldu.

Ücretli çalışan sayısı sanayi sektöründe yüzde 3,2 azalırken, ticaret-hizmet sektöründe yüzde 2,3 arttı.

İnşaat sektöründe ücretli çalışan sayısı ise yüzde 1,2 artışla 1 milyon 933 bin 256'ya ulaşarak mayıs ayları itibarıyla en yüksek seviyesini gördü. Sektördeki çalışan sayısı geçen yılın mayıs ayına göre 22 bin 576 artmış oldu.

Mayıs ayına ait açıklanan rakamlara göre çalışanların 1 milyon 266 bin 543'ünün bina inşaatında, 248 bin 252'sinin bina dışı yapıların inşaatında, 418 bin 461'inin özel inşaat faaliyetlerinde yer aldığı görüldü. Alt gruplardaki artış oranı sırasıyla yüzde 1, yüzde 4 ve yüzde 0,1 oldu.

Sektör temsilcileri, inşaat sektöründe çalışan sayısında görülen rekorda kentsel dönüşüm faaliyetlerinin büyük etkisinin olduğunu vurguladı.

Temmuz itibarıyla İstanbul'un 39 ilçesinde kentsel dönüşüm süreci devam eden bağımsız bölüm sayısı 276 bini aşarken, uzmanlar bu tabloyu "kentsel dönüşümün güçlü bir ivmeyle sürdüğünün göstergesi" olarak değerlendirmişti.

"Toparlanma istihdam tarafında da sürüyor"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, AA muhabirine yaptığı açıklamada, inşaat sektöründe ücretli çalışan sayısının tüm zamanların en yüksek mayıs ayı seviyesine ulaşmasının sektörün canlılığını koruduğuna işaret ettiğini belirterek, "Bu veri, inşaat sektöründeki toparlanmanın yalnızca üretim tarafında değil, istihdam tarafında da sürdüğünü gösteriyor." dedi.

İstihdam artışının alt kırılımlarda farklı hızlarda gerçekleşmesine dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan Hepşen, "Bina dışı yapı inşaatındaki yüzde 4'lük artış, altyapı ve kamu yatırımlarının etkisini yansıtırken, bina inşaatındaki yüzde 1'lik yükseliş daha sınırlı bir ivmeye işaret ediyor. Özel inşaat faaliyetlerindeki yüzde 0,1'lik artış ise sektörün bazı alanlarındaki temkinli bir görünümün devam ettiğini gösteriyor." diye konuştu.

Hepşen, son yıllarda başta kentsel dönüşüm projeleri olmak üzere konut satış rakamlarındaki yüksek ivmenin ve deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetlerinin istihdamı destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldığını kaydederek, "Buna karşılık finansman koşullarının halen sıkı olması ve yeni konut üretiminin istenilen hızda artamaması, istihdam artışının daha güçlü gerçekleşmesini sınırlayan faktörler olarak öne çıkıyor." ifadelerini kullandı.

"Yeni projeler ve kentsel dönüşüm istihdam artışında etkili"

İnşaatçılar ve Gayrimenkul Geliştiricileri Derneği (İNDER) Başkanı Engin Keçeli de inşaat sektöründe üretimin geçmiş yıllara göre hızlandığını belirterek, hem yeni projelerin hem de kentsel dönüşümün istihdam artışında etkisi olduğunu söyledi.

Nisan ayından sonra mayıs ve diğer yaz aylarının inşaat üretimi için yoğun çalışılan dönem olduğunu dile getiren Keçeli, şu değerlendirmelerde bulundu:

"En dinamik sektörüz, hiç durmadan çalışıyoruz. Şu anda mevsim olarak da en hızlı çalıştığımız dönem. Ruhsat izni verilen daire sayısındaki artış zaten inşaat faaliyetlerinin hızlanacağına işaret ediyordu. İstihdam verileri de bunu gösterdi. Kentsel dönüşümün yanı sıra üretimin artmasının ana nedenlerinden birisi de öngörülebilirliğin artması. Hem döviz hem de maliyet artışlarına ilişkin daha öngörülebilir bir dönemdeyiz."

Fed bu yıl faizleri sabit tutabilir

ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin sıkı para politikası endişelerine karşın ekonomistlerin bankanın yılın geri kalanında faiz artırımına gitmeyeceğine yönelik iyimser öngörüleri devam ediyor.

Şubat ayından bu yana ABD/İsrail-İran Savaşı'na ilişkin jeopolitik gerilimler, Fed'in güvercin para politikası uygulayacağına yönelik tahminleri tersine çevirmişti.

Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji tedarikine ilişkin sıkıntılara karşın açıklanan makroekonomik verilerin enflasyonist baskıların endişe edildiği kadar etkili olmadığını ortaya koyması, Fed'in sıkı para politikası uygulayacağına dair ihtimalleri zayıflatmıştı.

Ancak çatışmaların tekrar yoğunlaşması ve petrol fiyatlarının 100 dolar seviyelerini görmesi, bankanın faiz artırabileceğine dair endişelerin yeniden yükselmesine neden oldu.

Uzmanlar, enflasyonist etkilerin hala sınırlı olduğunu ve gümrük tarifelerinin de zaten fiyatlara yansımış olduğunu belirterek, Fed'in yılın geri kalanında faiz artırımına gitmeyeceğini öngörüyor.

ABN Amro Ekonomik Modelleme Sorumlusu ve Kıdemli ABD Ekonomisti Rogier Quaedvlieg, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Fed'in temmuz ayı toplantısında politika faizini sabit bırakacağını öngördüğünü söyledi.

Hürmüz Boğazı çevresinde yeniden tırmanan gerginlik ve petrol fiyatlarında yaşanan keskin artışın Fed üzerindeki baskıyı artırdığını aktaran Quaedvlieg, "Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) son tutanakları, yetkililerin genel olarak iki olası senaryo öngördüğünü gösteriyor. Bu senaryolardan bir tanesi, enflasyonun kısa sürede düzelmesi ve faiz oranlarının sabit kalmasına olanak sağlaması, diğer senaryo ise enerji fiyatları ve yapay zeka kaynaklı talep baskılarının etkisiyle enflasyonun daha inatçı bir seyir izlemesi ve bu durumun belli ölçüde ilave para politikası sıkılaşmasını gerektirmesi." ifadelerini kullandı.

Quaedvlieg, Fed'in son dönemde yaptığı açıklamaların büyük ölçüde üyelerin ekonomiye ilişkin bu senaryolardan hangisini benimsediklerini yansıttığını belirtti.

Son dönemde gelen geçmişe dönük verilerin "kısa sürede düzelmesi ve faiz oranlarının sabit kalması" senaryosunu desteklediğini söyleyen Quaedvlieg, petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açan İran'daki gelişmelerin ise "enerji fiyatları ve yapay zeka kaynaklı talep baskılarının etkisiyle enflasyonun daha inatçı bir seyir izlemesi ve bu durumun belli ölçüde ilave para politikası sıkılaştırmasını gerektirmesi" senaryosunun olasılığını artırdığını vurguladı.

Yeni tarifelerin etkileri de takip ediliyor

Enerji şokuna ek olarak yeni bir tarife döneminin de yürürlüğe girmek üzere olduğuna dikkati çeken Quaedvlieg, şunları kaydetti:

"Bu gümrük tarifeleri 301. Bölüm kapsamında uygulanmaktadır ve bizim görüşümüze göre, bu tarifeler yani Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilen Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'na (IEEPA) ilişkin tarifeler ve süreleri dolmak üzere olan 122. Bölüm tarifelerine kıyasla çok daha sağlam hukuki temellere dayanmaktadır. Ticaret ağırlıklı bazda, genel gümrük vergisi yükü, 122. Bölüm paketi ile karşılaştırıldığında genel olarak değişmemiştir. Sonuç olarak, enflasyonda kayda değer yeni bir artış beklemiyoruz. Yeni paketteki bazı ayrıntılar, belirli ticaret ortaklarından gelen belirli mallar üzerinde fiyat baskısı yaratabilse de paket genel olarak mevcut gümrük vergisi rejimine büyük ölçüde benzemektedir. Tarifeye ilişkin fiyat etkileri zaten fiyatlara yansımış durumda, bu da ek bir enflasyonist etki olasılığını sınırlıyor. Temel senaryomuz, politika faizinin yılın geri kalanında sabit kalacağı yönünde ancak eylül ayını faiz artırımının hala gerçekçi bir olasılık olarak görüldüğü bir toplantı olarak değerlendiriyoruz."

Quaedvlieg, faiz oranlarının sabit kalabilmesi için İran çevresindeki gerilimlerin aylar değil haftalar içinde önemli ölçüde azalması gerekeceğini belirtti.

ING Uluslararası Başekonomisti James Knightley de enflasyonun yavaşlamasının Fed'i şahin politikalardan uzak tuttuğunu ifade etti.

Haziran ayında Fed'in şahin bir tutum sergilemesinin ardından enflasyonun yavaşlaması ve istihdam verilerinin zayıf gelmesinin piyasaların Fed'in olası faiz artışlarına ilişkin beklentilerini azalttığını dile getiren Knightley, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Fed, sonunda faiz artışı yapıp yapmayacağı konusunda tam olarak ikiye bölünmüş durumda. Bankada dokuz üye faiz artışı olacağını düşünürken, dokuz üye ise faizlerin sabit kalacağını öngörmektedir. İstihdam artışının ılımlı seyri ve enflasyon baskılarının hafiflemesi göz önüne alındığında, biz de politikayı sabit tutacağını öngören dokuz üyenin görüşüne katılıyoruz. Bu nedenle, Fed'in önümüzdeki yaza kadar politika faiz oranlarının sabit kalacağını öngörmeye devam ediyoruz."

Türk tekstili 4,7 milyar dolar gelir sağladı

Türk tekstil sektörü, yılın ilk yarısında 4 milyar 708 milyon 604 bin dolarlık ihracat gerçekleştirdi.

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri verilerinden derlediği bilgilere göre, tekstil üreticileri 2026'nın ocak-haziran döneminde 196 ülke ve serbest bölgeye 1 milyon 226 bin 764 ton ürün gönderdi.

Sektör, bu ihracat karşılığında 4 milyar 708 milyon 604 bin dolar gelir elde etti. En fazla ihracat 1 milyar 807 milyon 649 bin dolarla Avrupa Birliği ülkelerine yapıldı.

Afrika ülkelerine yapılan ihracat ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,9 artarak 764 milyon 376 bin dolara ulaştı.

İtalya ilk sırada yer aldı

Sektör, ülke bazında en fazla ihracatı 385 milyon 836 bin dolarla İtalya'ya gerçekleştirdi. Bu ülkeyi, yüzde 23,9 artışla 301 milyon 270 bin dolarla ABD, yüzde 11,1 artışla 289 milyon 865 bin dolarla İspanya izledi.

Alt mal grupları incelendiğinde, en fazla dış satım 2 milyar 874 milyon 418 bin dolarla kumaş grubunda gerçekleşti. Kumaşı, 1 milyar 217 milyon 683 bin dolarla iplik ve 616 milyon 503 bin dolarla elyaf takip etti.

İller bazında ise en fazla ihracat 1 milyar 829 milyon 231 bin dolarla İstanbul'dan yapıldı. Gaziantep 779 milyon 981 bin dolarla ikinci, Bursa 626 milyon 714 bin dolarla üçüncü, Kahramanmaraş ise 375 milyon 120 bin dolarla dördüncü sırada yer aldı.

"Tekstil sektörü dönüşüm sürecinde"

TİM Başkanvekili ve TİM Sektörler Konseyi Tekstil ve Hammaddeleri Sektör Temsilcisi Ahmet Öksüz, AA muhabirine, küresel belirsizlikler ve jeopolitik gelişmelerin ana ihracat pazarlarındaki talep koşullarını ve sektörün performansını doğrudan etkilediğini belirtti.

Türk tekstil sektörünün entegre üretim yapısı, kaliteli üretimi, hızlı teslim kabiliyeti ve güçlü tedarik altyapısıyla küresel ticarette önemli bir konumda bulunduğunu vurgulayan Öksüz, şunları kaydetti:

"Mevcut rakamları sektörümüzün potansiyelinden ziyade, içinde bulunduğumuz küresel konjonktürü yansıtan bir tablo olarak değerlendiriyoruz. Tekstil sektörü bugün yalnızca Türkiye'de değil, dünyada da önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Küresel talepteki yavaşlama, maliyet baskıları ve uluslararası rekabet şartları sektörümüzü zorlarken, tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi Türkiye açısından önemli fırsatlar sunuyor."

Rekabetin yalnızca fiyat üzerinden şekillenmediğine dikkati çeken Öksüz, kalite, hız, sürdürülebilirlik, teknoloji ve inovasyonun da satın alma kararlarında belirleyici hale geldiğini ifade etti.

Öksüz, sektörün rekabet gücünü koruyabilmesi için katma değerli üretim, teknik ve fonksiyonel tekstiller, dijitalleşme, sürdürülebilirlik ve AR-GE çalışmalarına daha fazla odaklanılması gerektiğini kaydetti.

Yılın ikinci yarısına temkinli ancak olumlu baktıklarını belirten Öksüz, küresel talepte kademeli toparlanma ve stratejik pazarlardaki ivmenin sürmesi halinde yılı daha dengeli ve güçlü bir performansla tamamlamayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Barajlardaki doluluk hidroelektrik üretimini artırdı

Türkiye'de yılın ilk yarısında barajların doluluk oranları ve hidroelektrik enerji üretimi, geçen yıla göre büyük artışla enerji arzında kritik bir seviyeye ulaştı.

ANKARA

Türkiye Elektrik İletim AŞ'nin Su Raporlarından derlediği verilere göre, 19 Temmuz itibarıyla barajlardaki doluluk oranı yüzde 71,3 seviyesine yükseldi. Bu oran, 2024'te yüzde 61,4, geçen yıl ise yüzde 51,7 olarak kaydedilmişti.

Türkiye genelindeki tüm barajların toplam aktif su miktarı, temmuz verilerine göre 72,53 milyar metreküp olarak hesaplandı. Geçen yılın aynı döneminde 30,24 milyar metreküp olan bu miktar, barajlara giren suyun geçen yıla oranla yüzde 139,9 arttığını ortaya koydu.

Su kaynaklarındaki bu bolluk, elektrik üretimine de doğrudan yansıdı. Yılın ilk 6 ayında gerçekleşen hidroelektrik üretimi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 68 arttı.

Geçen yılın ilk yarısında 33,9 milyar kilovatsaat olan hidroelektrik üretimi, bu yılın aynı döneminde 57 milyar kilovatsaat seviyesine ulaştı. Bu verilerle birlikte, Türkiye’nin toplam elektrik üretiminde hidroelektrik santrallerin (HES) payı yüzde 32'yi aştı.

Ana havzalarda bahar bereketi yaşanıyor

Raporda, ana havza barajlarına gelen su miktarının aylık dağılımı incelendiğinde, özellikle bahar aylarındaki artış dikkati çekti.

Ocak-Temmuz döneminde barajlı santrallere gelen toplam su miktarı 72,53 milyar metreküpü bulurken, bu rakam geçen yıl 30,24 milyar metreküp seviyesindeydi. Mayıs, 19,3 milyar metreküplük su girişiyle bu yılın en bereketli ayı olurken şubat, nisan ve haziran aylarında da geçen yıla göre iki ila üç kat daha fazla su girişi sağlandığı görüldü.

Raporda yer alan verilere göre, temmuz ayının ilk 19 gününde ana havza barajlarına gelen toplam su miktarı 3 milyar 436 milyon 829 bin metreküp olarak gerçekleşti. Günlük verilere bakıldığında, en yüksek su girişi 1 Temmuz'da 217,4 milyon metreküp, en düşük su girişi ise 16 Temmuz'da 147,2 milyon metreküp oldu.

Bu su bolluğundan yararlanan ana havza barajları arasında Keban, Deriner, Altınkaya, Hirfanlı, Boyabat, Oymapınar ve Alpaslan-1 gibi kritik öneme sahip tesisler yer alıyor.

Ayrıca Adıgüzel, Alkumru, Almus, Batman, Demirköprü, Dicle, Ermenek, Garzan, Hasan Uğurlu, Karacaören, Kemer, Kılıçkaya, Kralkızı, Kuzgun, Kandil, Özlüce, Sarıyar, Tercan, Torul, Uzunçayır, Yamula ve Yedigöze barajları da su verimliliği artan başlıca santrallar arasında listeleniyor.

Bu yıl barajlara gelen su miktarı, yalnızca kurak geçen bir önceki yılı değil, 55,93 milyar metreküplük uzun yıllar ortalamasını da geride bıraktı.

Yılın ilk 7 ayında barajlara gelen su, planlanan 37,18 milyar metreküplük program hedeflerinin yüzde 195,1'ine ulaşarak beklentileri adeta ikiye katladı. Bu durum, uzun yıllar ortalamasının da yüzde 29,7 üzerine çıkarak enerji yönetiminde tarihi bir başarıya imza attı.

Güven endeksi hizmet sektörlerinde artarken, perakendede azaldı

Güven endeksi, temmuzda geçen aya kıyasla hizmet sektöründe yüzde 1,4, inşaat sektöründe yüzde 0,6 artarken perakende ticaret sektöründe yüzde 1,6 azalış gösterdi.

ANKARA

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin hizmet, perakende ticaret ve inşaat güven endekslerini açıkladı.

Buna göre, mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi temmuzda aylık bazda hizmet sektöründe yüzde 1,4 artarak 112, perakende ticaret sektöründe yüzde 1,6 azalarak 111 ve inşaat sektöründe yüzde 0,6 artışla 83,5 değerini aldı.

Hizmet sektöründe temmuzda geçen aya kıyasla, son üç aylık dönemde iş durumu yüzde 0,5, gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi yüzde 3,7 artarken son üç aylık dönemde hizmetlere olan talep yüzde 0,2 azalış gösterdi.

Perakende ticaret sektöründe son üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar yüzde 0,5, mevcut mal stok seviyesi yüzde 0,1, gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar beklentisi yüzde 3,8 geriledi.

İnşaat sektöründe alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 3,9 arttı, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi yüzde 2,3 azaldı.

Borsa haftaya yükselişle başladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, haftaya yüzde 0,61 yükselişle 14.028,40 puandan başladı.

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,95 değer kaybederek 13.943,87 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 84,53 puan ve yüzde 0,61 artışla 14.028,40 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 1,44, holding endeksi yüzde 0,80 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 2,06 ile ulaştırma, en çok gerileyen yüzde 3,76 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, ABD ve İran'ın karşılıklı saldırılara ara vermesiyle haftanın ilk işlem gününde pozitif seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi ABD'de dayanıklı mal siparişleri ve Dallas Fed imalat sanayi endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde, 14.200 ve 14.300 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

TÜRKSAT, Katar ortaklığıyla Orta Doğu'ya açıldı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, "Proje ile hem filomuzu büyütüyor hem de ülkemizin uzaydaki etkinliğini ve küresel uydu pazarındaki rekabet gücünü artırıyoruz." ifadesini kullandı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Katar ile geliştirilen stratejik ortaklık sayesinde, TÜRKSAT filosuna yüksek veri kapasiteli yeni nesil Türksat-Biruni uydusunun kazandırılacağını, yeni uyduyla Türkiye'nin uzaydaki haberleşme kapasitesinin ve küresel hizmet ağının güçleneceğini bildirdi.

Bakan Uraloğlu, konuya ilişkin yazılı açıklamasında, Türksat-Biruni uydusunun Türkiye'nin uydu haberleşme altyapısında yeni bir dönemin kapısını aralayacağını belirtti.

Adını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın verdiği Türksat-Biruni'nin, 50 derece Doğu yörüngesinde görev yapacağını aktaran Uraloğlu, "Katar ile kurduğumuz stratejik ortaklık sayesinde, Türksat filomuza yüksek veri kapasiteli yeni nesil bir uydu kazandırıyoruz. Bu proje ile hem filomuzu büyütüyor hem de ülkemizin uzaydaki etkinliğini ve küresel uydu pazarındaki rekabet gücünü de artırıyoruz." ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, yüksek veri kapasiteli Ka-Bant teknolojisine sahip yeni uydunun, Türksat'ın hizmet kapasitesini önemli ölçüde artıracağına dikkati çekerek, Katar finansmanıyla hayata geçirilecek proje sayesinde, filoya yeni nesil bir uydu kazandırıldığını kaydetti. Es'hailSat ile kurdukları ortaklık kapsamında, iki şirketin uydu varlıkları, yer altyapıları, dağıtım ağları ve müşteri portföylerinin birlikte değerlendirileceğine işaret eden Uraloğlu, altyapı yatırımlarının paylaşılmasıyla kaynakları daha verimli kullanacaklarını ve Türksat-Biruni'nin ticari potansiyelini ilk günden itibaren en üst seviyeye çıkaracaklarını bildirdi. Türksat'ın kullanımına sunulacak 50 gigabayta kadar ilave kapasitesine değinen Uraloğlu, böylece ülke uydu haberleşme altyapısını daha da güçlendireceklerini vurguladı.

"Frekans ve yörünge hakları korunmaya devam edecek"

Projenin Türkiye'nin stratejik haklarını koruyarak yürütüldüğünün altını çizen Uraloğlu, 50 derece Doğu yörüngesindeki frekans ve yörünge haklarının, korunmaya devam edeceğini aktardı.

Uraloğlu, proje kapsamında herhangi bir hak devri söz konusu olmayacağına işaret ederek, "Es'hailSat tarafından üretilecek olan uydu, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) nezdinde Türksat adına kayıtlı olacak. Böylece, hem mevcut haklarımızı güvence altına alacak hem de filomuza yeni nesil bir uydu kazandıracağız. Türksat-Biruni, geniş bir coğrafyada hizmet verecek. Katar ile kurduğumuz ortaklık sayesinde Orta Doğu, Kuzey Afrika, Avrupa, Orta Asya ve Sahra Altı Afrika'da çok daha güçlü bir hizmet ağı oluşturacağız. TÜRKSAT'ın teknik altyapısını Es'hailSat'ın bölgesel gücüyle birleştirerek küresel ölçekte yeni fırsatlar elde edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Yeni uydunun, birçok kritik alanda önemli katkılar sağlayacağına dikkati çeken Uraloğlu, yüksek kapasiteli geniş bant internet hizmetlerinin yanı sıra, havacılık ve denizcilik mobilite hizmetleri, kamu kurumlarımızın haberleşme ihtiyaçları ve kurumsal veri iletişimi alanlarında da daha güçlü çözümler sunacaklarını belirtti. Artan bağlantı ihtiyacına çok daha yüksek kapasiteyle cevap vereceklerine değinen Uraloğlu, Türksat-Biruni'nin Türkiye'nin uzay vizyonuna önemli katkı sağlayacağını vurguladı. Projenin Türkiye ile Katar arasındaki stratejik işbirliğini, uzay ve uydu teknolojileri alanında daha ileri seviyeye taşıyacağına işaret eden Uraloğlu, Türksat-Biruni ile ülkenin uydu haberleşmesindeki etkinliğini artırırken, küresel uydu pazarındaki konumu daha da güçlendireceklerini kaydetti.

Küresel piyasalar negatif seyrediyor

Küresel piyasalar, ABD ile İran arasındaki gerilimin enerji koridorları üzerindeki riskleri artırması, yapay zeka temasının sürdürülebilir olup olmadığına yönelik soru işaretleri ve tarifelerin yeniden gündeme gelmesiyle negatif seyrediyor.

Orta Doğu'da her geçen gün şiddetlenen askeri hamleler piyasalarda yön tayin edici temel unsur olmayı sürdürüyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik "büyük çaplı bir saldırıyı ciddi olarak" düşündüğü iddia edilirken ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'daki askeri hedeflere yeni saldırı başlatıldığını duyurdu.

İran basını ise ABD'nin Irak sınırına yakın Ahvaz kentini füzelerle hedef aldığını ve Hürmüz Boğazı yakınındaki bölgelerde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi.

Dünya enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki çatışma riskinin Kızıldeniz'e de sıçraması, petrol tedarikine ilişkin mevcut endişeleri artırdı. Petrol fiyatlarındaki belirgin yükselişler dünya genelinde enflasyon korkularını körüklemeye devam etti. Dün Brent petrol yüzde 4,7 yükselerek varil başına 94,9 dolara çıktı ve 11 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon ve ekonomik büyümeye ilişkin beklentileri olumsuz etkilerken, mevcut sıkılıkta merkez bankalarının gelecek dönemde olası şahin adımlarına yönelik endişeleri artırdı.

Para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl sonuna kadar toplam 2 kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri güçlü şekilde fiyatlanmaya başlandı. Bankanın eylül veya ekim toplantılarının birinde atacağı şahin adımın ardından aralıkta da ilave faiz artışı yapacağına ilişkin tahminler yüzde 78'e çıktı.

Enflasyon beklentilerinin yukarı yönlü katılık kazanması ve Fed'in faiz patikasına yönelik tahminlerle tahvil piyasalarındaki satış baskısı durulmuyor. ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,38 ile 12 Şubat 2025'ten bu yana zirve seviyesini test etti. ABD 10 yıllık tahvil getirisi de yüzde 4,72'ye çıkarak yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Analistler, borçlanma maliyetlerindeki artışın yatırım ve tüketim üzerinde baskı oluşturabileceğine yönelik endişelerin sürdüğünü ve bunun da özellikle yapay zeka odaklı şirketlerin karlılık görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırdığını belirtti.

ABD zorla çalıştırma gerekçesiyle 60 ticaret ortağına tarife uygulayacak

Öte yandan bir süredir geri planda yer alan tarifeler yeniden gündeme geldi. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanmaması ve bu yasağın etkin şekilde uygulanmamasına yönelik 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 veya yüzde 12,5 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.

Söz konusu gümrük vergisi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatına yasak getiren, karşılıklı ticaret anlaşmalarıyla bu yasağı taahhüt eden veya kısmi rejim uygulayan ticaret ortaklarına yüzde 10, böyle bir ithalat yasağı getirmeyen ticaret ortaklarına ise yüzde 12,5 olarak uygulanacak.

Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Kanada, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Hindistan, Endonezya, Ürdün, Malezya, Meksika, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago ile Birleşik Krallık yüzde 10 gümrük vergisine tabi olacak.

Avrupa Birliği (AB) ve Tayvan menşeli ürünler için En Çok Kayrılan Ülke vergi oranı dikkate alınarak toplam vergi yükü yüzde 10, Japonya, Güney Kore ve İsviçre ürünleri için ise yüzde 12,5 olacak.

Söz konusu vergiler 24 Temmuz itibarıyla ABD'ye giriş yapan veya depodan çekilen ürünler için geçerli olacak. Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi ve 1969'dan bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Altının onsu geriledi, dolar endeksi yatay

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 4,71'de dengelenirken dün yüzde 0,4 artışla 101,5 seviyesine yükselen dolar endeksi yeni işlem gününde ise yatay seyrediyor.

Altının ons fiyatı, dün Fed'in ilave faiz artışlarına gidebileceği beklentilerinin artması, güçlü dolar ve yükselen tahvil faizlerinin etkisiyle yüzde 2 düşerek 4 bin 49 dolara indi. Ons altın yeni günde de yüzde 0,6 azalışla 4 bin 27 dolarda alıcı buluyor.

Dün belirgin yükseliş kaydeden Brent petrolün varil fiyatı bugün yüzde 0,6 düşüşle 94,3 dolarda seyrediyor. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,21, Nasdaq endeksi yüzde 2,15 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,97 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Lagarde: "(Enflasyondaki) İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz"

Avrupa borsaları dün satıcılı seyrederken, Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji kanadı üzerinden dolaylı negatif etkileri bölgede hissedilmeye devam ediyor. Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit bıraktı.

Karar sonrası değerlendirme yapan ECB Başkanı Christine Lagarde'ın, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yaşanan enerji şokunun enflasyona ilişkin tam etkilerinin henüz ortaya çıkmadığını söylemesi, mevcut risklerin bölge geneline daha belirgin şekilde hissedilebileceğine yönelik korkuları körükledi.

Lagarde, kararın oybirliğiyle alındığı bilgisini paylaşarak önümüzdeki haftalarda gelişmeleri ve gelecek verileri çok yakından takip etmek için uygun bir konumda oldukları sonucuna vardıklarını bildirdi. Enflasyon görünümüne yönelik risklerin yukarı yönlü olduğu ve enerji şokunun daha da şiddetlenebileceği uyarısında bulunan Lagarde, bunun diğer fiyatlar ve ücretler üzerindeki etkisinin beklenenden daha güçlü olabileceğini söyledi.

Lagarde, enerji şokunun ikinci tur etkilerinin ortaya çıkabileceğine ilişkin riskleri de özellikle yakından izlediklerinin altını çizerek, "İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz ancak şu aşamada ikinci tur etkilerin ortaya çıktığına ilişkin belirgin işaretler görmüyoruz." dedi.

Öte yandan bölge genelinde bugün sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek. Analistler, söz konusu verilerde ekonomik aktivitenin gidişatına yönelik ipuçları aranacağını kaydetti.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,73, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,64, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,8 ve Almanya'da DAX 40 endeksi de yüzde 1,56 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları satış baskısı altında

Asya tarafında mevcut gelişmelerin paralelinde satış baskısı gözlenirken, Japonya'da açıklanan enflasyon verileri hızlanmaya işaret etti.

Ülkede haziranda yıllık enflasyon yüzde 1,7 ile beklentilere paralel gerçekleşse de önceki aya göre yükseliş gösterdi. Ayrıca yüksek petrol fiyatlarının ekonominin geneline de yansımaya başlamasıyla ülkede çekirdek enflasyon haziran ayında yüzde 1,6 olarak gerçekleşti ve mayıs verisine göre hızlandı.

Ülkede bugün açıklanan diğer verilere göre, imalat sanayi PMI 54,7, hizmet sektörü PMI 51,9 ve bileşik PMI 53,1 olarak gerçekleşti. İmalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verileri önceki aya göre gerilerken, bileşik PMI yükseldi.

Bu gelişmelerin ardından Japonya Merkez Bankasının (BoJ) yıl sonuna kadar 1 faiz artışı yapacağı piyasalarda tam fiyatlanmaya başlandı.

Öte yandan Orta Doğu riskleri ve yarı iletken sektörüne yönelik kar ve gelir beklentilerindeki soru işaretleriyle bölge piyasalarında satış baskısı görülüyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,8, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 düştü.

Yurt içinde Moody's'in Türkiye değerlenmesini bekleniyor

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybederek 14.077,67 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 düştü. Öte yandan dün, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir." ifadesine yer verildi.

Yurt içinde bugün uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's'in beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.

Dolar/TL dünü 47,2640'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 47,3450'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ve sektörel enflasyon beklentilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Merkez Bankası ödemeler dengesinde revizyona gitti

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ödemeler Dengesi İstatistikleri Finans Hesabı'nda revizyona gitti.

TCMB'nin internet sitesinde, Ödemeler Dengesi İstatistikleri Finans Hesabı'nda yapılacak revizyona ilişkin basın duyurusu yayımlandı.

Buna göre, Ödemeler Dengesi Finans Hesabı'nın belirli kalemleri, Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesini artırmak amacıyla yürütülen idari kayıtlara dayalı mikro veri temelli analizlerinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda revize edilecek.

Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesinin artırılmasına yönelik olarak yürütülen çalışmalar neticesinde, Efektif ve Mevduatlar kalemi altında, halihazırda istatistiklere tek taraflı yansıyan ve yerleşiklerin dış ekonomik işlemlerinden kaynaklanmayan efektif karşılığı mevduat hareketleri bir uyarlama kalemi aracılığıyla ayrıştırılarak istatistiklere yansıtılacak.

Gerçek kişi yerleşiklerin yurt dışı mevduat hareketlerinin daha sağlıklı ölçülmesi amacıyla, mevcut veri kaynağındaki yapısal kısıtları gidermek üzere işlem bazlı SWIFT verileri, veri derleme sürecine entegre edilecek.

Halihazırda istatistiklerde yer almayan finansal türev işlemleri, sözleşme bazlı veriler kullanılarak hesaplanacak ve Finans Hesabı altında ayrı bir kalem olarak istatistiklere yansıtılacak.

Söz konusu güncellemeler, 13 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanacak olan Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri'nde Finans Hesabı kalemlerine yansıtılacak ve Net Hata ve Noksan kalemi de aynı tutarlarda revize edilecek.

Yerli yatırımcıların pay senedi büyüdü

Yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları yılın ilk yarısında yüzde 32,2 artarak yaklaşık 6,3 trilyon liraya ulaştı.

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) 2026 yılı Haziran ayına ilişkin Finansal Piyasa Özet Verileri'ni açıkladı.

TSPB'nin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kaynaklarından derleyerek hazırladığı verilere göre, yurt içi yerleşik (yerli yatırımcı) yatırımcıların toplam finansal varlıkları, 2026 yılının ilk altı ayında yüzde 12,4 artarak yaklaşık 49 trilyon 684 milyar liraya ulaştı.

Veriler, 2025 yılı sonunda 4 trilyon 762 milyar lira olan yerli yatırımcıların pay senedi varlıklarının altı ayda yüzde 32,2 büyüyerek 2026 Haziran ayı sonunda 6 trilyon 295 milyar liraya çıktığını ortaya koydu.

ABD ve İsrail ile İran arasında yaşanan savaşa rağmen bu yılın ilk yarısında yüzde 17,76 olarak gerçekleşen 6 aylık enflasyon dikkate alındığında yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları enflasyonun oldukça üzerinde reel bir büyüme kaydetti.

Veriler, yerli yatırımcıların pay senedi varlıklarının 2025 Haziran-2026 Haziran dönemini kapsayan bir yılda yüzde 61,9 artarak, yüzde 32,11 olarak gerçekleşen yıllık enflasyonun üzerinde reel bir büyüme sağladığını ortaya koydu.

2026 yılı Haziran ayı sonu itibarıyla 6 trilyon 295 milyar lira olan yerli yatırımcıların pay senedi varlıklarının 1 trilyon 792 milyar lirası kurumsal yatırımcılara, 1 trilyon 664 milyar lirası tüzel kişilere, 2 trilyon 839 milyar lirası ise bireysel yatırımcılara ait.

Kurumsal yatırımcıların pay senedi varlıkları yüzde 60,4 arttı

MKK verileri, bu yılın ilk 6 ayında kurumsal yatırımcıların pay senedi varlıklarının yüzde 60,4 gibi yüksek bir oranda arttığını ortaya koydu.

Aynı dönemde bireysel yerli yatırımcıların pay senedi varlıkları yüzde 25,6, yerli tüzel kişilerin pay senedi varlıkları ise yüzde 20,2 arttı.

TSPB tarafından açıklanan verilere göre, 2025 yılı sonunda 44,2 trilyon lira olan yerli yatırımcıların finansal varlıkları, altı ayda yüzde 12,4 büyüyerek, 2026 yılı Haziran ayı sonunda yaklaşık 49,7 trilyon liraya yükseldi.

Yerli yatırımcıların finansal varlıkları 2025 Haziran - 2026 Haziran dönemini kapsayan bir yılda ise yüzde 36,3 arttı. 2026 yılının ilk yarısında yerli yatırımcıların finansal varlıklarında en yüksek büyüme yüzde 38,1 oranıyla kira sertifikası, varlığa dayalı menkul kıymet (VDMK) ve varlığa teminatlı menkul kıymet (VTMK) varlıklarında yaşandı.

Bu yılın ilk yarısında yerli yatırımcıların özel eurobond varlıkları yüzde 6,2 artarak 1 trilyon 959 milyar liraya, kamu eurobond varlıkları ise yüzde 1 artarak 2 trilyon 378 milyar liraya çıktı.

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği tarafından açıklanan 2025 yılı Haziran ayı Finansal Piyasa Özet Verileri, yerli yatırımcıların finansal varlıklarında olduğu gibi yabancı yatırımcıların finansal varlıklarının düşük oranda arttığını ortaya koydu.

Verilere göre, 2025 yılı sonunda 5 trilyon 53 milyar lira olan yurt dışı yerleşiklerin (yabancı yatırımcı) finansal varlıkları, bu yılın ilk yarısında yüzde 9,3 artarak haziran sonunda 5 trilyon 523 milyar liraya yükseldi.

Yabancı yatırımcıların finansal varlıkları 2025 Haziran-2026 Haziran dönemini kapsayan bir yılda yüzde 36,3 arttı. Yabancı yatırımcıların toplam varlıkları içerisinde yılın ilk yarısında en hızlı büyüme yüzde 264,4 oranıyla özel sektör borçlanma araçlarındaki varlıklarda yaşandı.

Veriler, yabancı yatırımcıların özel sektör borçlanma araçlarındaki varlıklarının 2026 Haziran sonunda 96,6 milyar liraya çıktığını ortaya koydu.

Yabancı yatırımcıların döviz tevdiat hesaplarındaki varlıkları altı ayda yüzde 8,3 artarak 1 trilyon 43 milyar liraya, TL mevduatındaki varlıkları ise aynı dönemde yüzde 11,1 artarak 520,8 milyar liraya ulaştı.

TSPB Özet verilerine göre, 2025 yılı sonunda yaklaşık 2 trilyon 710 milyar lira olan yabancı yatırımcıların pay senedi varlıkları, altı ayda yüzde 10,7 artarak bu yıl haziran ayı sonu itibarıyla yaklaşık 3 trilyon liraya yükseldi.

Hanehalkı Beklenti Anketi'ni yayımladı

Hane halkının temmuz ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi, geçen aya göre 1,19 puan azalarak yüzde 44,94'e geriledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 3 bin 251 hane halkı tarafından yanıtlanan temmuz ayına ilişkin "Hanehalkı Beklenti Anketi" verilerini yayımladı.

Buna göre, hane halkının temmuz ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi geçen aya göre 1,19 puan azalarak yüzde 44,94'e geriledi. Hane halkının, son bir yıl içinde fiyatlarının en çok arttığını değerlendirdiği ve gelecek 12 ay için fiyatlarının en çok artmasını beklediği ürün/hizmet grupları "gıda" ile "yakıt ve enerji" oldu.

Gıdayı, fiyatı en çok artan ürün grupları arasında değerlendiren katılımcıların payı bir önceki aya göre 0,4 puan artarak yüzde 39,7 olarak gerçekleşti. 

Gelecek 12 ay sonunda konut fiyatlarındaki artış beklentisi bir önceki aya göre 1,33 puan azalarak yüzde 32,49'a düştü.

Ankete göre, 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi bir önceki aya göre 0,31 lira artarak 52,98 lira oldu.

Katılımcıların yatırım tercihleri değerlendirildiğinde, ilk sırada yer alan "altın alırım" diyen katılımcıların oranı, bir önceki aya göre 4 puan azalarak yüzde 40,3'e indi. İkinci sırada yer alan "ev/dükkan/arsa vb. alırım" diyen katılımcıların oranı bir önceki aya göre 1,4 puan artarak yüzde 38,5'e yükseldi.

Bakan Şimşek "Sektörel Enflasyon Beklentileri"ni değerlendirdi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, jeopolitik gelişmelerin oluşturduğu belirsizliklere rağmen hane halkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisinin son 3 ayda toplam 6,6 puan, reel sektörün beklentisinin de 1,2 puan gerilediğini bildirdi.

Şimşek, NSosyal hesabından, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının temmuz ayı "Sektörel Enflasyon Beklentileri" verilerini değerlendirdi.

Hane halkının ve reel sektörün enflasyon beklentilerinin iyileştiğine işaret eden Şimşek, "Jeopolitik gelişmelerin oluşturduğu belirsizliklere rağmen hane halkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi son 3 ayda toplam 6,6 puan, reel sektörün beklentisi 1,2 puan geriledi." ifadesini kullandı.

Şimşek, şunları kaydetti:

"Küresel belirsizliklerin arttığı mevcut konjonktürde finansal istikrarın korunması kritik önemdedir. Rekabet gücümüzde kalıcı artış, verimlilik, teknolojiye dayalı üretim ve makroekonomik istikrar ile sağlanacaktır. Enflasyonla mücadelede politikalarımızı kalıcı kazanımları gözeterek belirliyoruz. Politikalarımızın nihai hedefi, yüksek katma değerli üretimle sürdürülebilir büyümeyi ve kalıcı refah artışını sağlamaktır."

Rosatom: Akkuyu NGS’de devreye alma çalışmalarına aylar kaldı

Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nde (NGS) devreye alma çalışmalarının başlamasına sayılı aylar kaldığını belirtti.

Rosatom’dan yapılan açıklamada Likhachev, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile gerçekleştirdiği görüşmeyi değerlendirdi.

Akkuyu NGS’de inşaat ile devreye alma çalışmalarının başarıyla sürdüğünü aktaran Likhachev, “Devreye alma çalışmalarının başlamasına sayılı aylar kaldı. Müşteri tarafının temsilcileriyle birlikte tüm üretim süreçlerini hızlandırmak için azami çabayı gösteriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Likhachev, projenin yabancı finans kuruluşlarının tutumu, Avrupalı tedarikçilerin engellemeleri ve bazı Batılı kamu kurumlarının doğrudan müdahaleleri nedeniyle baskı altında bulunduğunu vurgulayarak, bu durumun maliyetler ve takvim üzerinde etkili olduğunu kaydetti.

Projedeki risklerin telafi edilmesi ve ekonomik verimliliğin artırılmasının önem taşıdığına işaret eden Likhachev, Türk tarafının da Akkuyu NGS dahil nükleer enerji sektörünü desteklemeye yönelik çeşitli yasal düzenlemeleri hayata geçirdiğini belirtti.

Almanya'da bileşik PMI temmuzda yeniden büyüme bölgesine geçti

Almanya'da bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) temmuzda 51,2 puana yükselerek dört ay sonra ilk kez büyüme bölgesine geçti.

S&P Global, Almanya'nın temmuz ayına ilişkin öncü PMI verilerini açıkladı.

Buna göre, imalat sanayisindeki üretimin belirgin şekilde hızlanması Almanya ekonomisindeki hareketliliği destekledi.

Büyüme, mal ve hizmetlere yönelik talebin güçlenmesinin yanı sıra yeni ihracat siparişlerinde yeniden artış görülmesiyle gerçekleşti. Şirketlerin gelecek 12 aya ilişkin faaliyet beklentilerinde de iyileşme görülürken, bu durum istihdam kayıplarının hız kesmesine yansıdı.

Fiyatlar tarafında ise üçüncü çeyreğin başında, özellikle hizmet sektöründe maliyet baskılarının artması nedeniyle girdi maliyetlerindeki yükseliş hafif hızlandı. Buna karşı, mal ve hizmet satış fiyatlarındaki artış son dört ayın en yavaş hızında gerçekleşti. Ancak bu artış, Orta Doğu'daki savaşın başlamasından hemen önceki şubat ayına kıyasla hala belirgin şekilde daha yüksek seviyede kaldı.

S&P Global öncü verilerine göre, imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI üretim endeksi hazirandaki 49,5 seviyesinden temmuzda 51,2'ye yükselerek dört ay sonra ilk kez büyüme eşiği olan 50 değerinin üzerine çıktı.

İmalat sanayi üretim endeksi de 54,7 puana yükselerek yaklaşık 4,5 yılın en güçlü artışını kaydetti.

Şirketler, daha yüksek sipariş hacmi, kapasite kullanımındaki artış ve öne çekilen siparişlerin üretimi desteklediğini raporladı. İmalat PMI 52,2 puanla son dört ayın en yüksek seviyesini gördü.

Hizmet sektörü aktivitesi ise 49,6 puanla büyüme bölgesinin altında kalmasına rağmen, son dört ayın en yüksek seviyesine çıktı.

S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktör Yardımcısı Phil Smith, verilere ilişkin değerlendirmesinde, Almanya ekonomisinin üçüncü çeyreğe olumlu bir başlangıç yaptığını belirterek, "Bileşik PMI, Orta Doğu'da savaşın başlamasının ardından üç ay boyunca daralmaya işaret ettikten sonra yeniden büyüme bölgesine döndü. Ancak yaklaşık son bir haftada bölgede çatışmaların yeniden şiddetlenmesi ve bunun küresel enerji fiyatları üzerinde yeni yukarı yönlü baskı yaratması nedeniyle sürdürülebilir bir toparlanmaya giden yolun hala oldukça belirsiz olduğu görülüyor." ifadelerini kullandı.

LNG arz şoku elektrik fiyatlarınI derinleştirdi

Hürmüz Boğazı üzerinden LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) sevkiyatında yaşanan aksamaların tetiklediği arz şoku, LNG fiyatlarına duyarlı ve doğal gaz santrallerinin fiyat belirleyici olduğu piyasalarda elektrik fiyatlarını artırdı.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporundan derlenen verilere göre, yurt içi doğal gaz fiyatlarının LNG fiyatlarından daha fazla etkilendiği ve doğal gaz santrallerinin toptan elektrik fiyatlarını belirlediği bazı Avrupa ve Asya piyasalarında elektrik fiyatları yükseldi.

Buna karşılık güçlü yenilenebilir üretim, artan batarya kapasitesi, ithal LNG'nin elektrik üretimindeki sınırlı rolü ve düşük maliyetli yerli doğal gaz, küresel LNG fiyatlarındaki artışın elektrik piyasalarına yansımasını bazı ülkelerde sınırladı.

AB'de ortalama toptan elektrik fiyatı 2026'nın ilk yarısında yıllık bazda yüzde 15 yükseldi. Elektrik fiyatları Japonya'da ikinci çeyrekte yüzde 30'dan fazla artarken, Avustralya ve Hindistan'da yılın ilk yarısında sırasıyla yüzde 30 ve yüzde 7 geriledi.

LNG bağımlılığı ve doğal gaz santrallerinin rolü belirleyici oldu

Rapora göre, 2 Mart-16 Temmuz döneminde Asya spot LNG fiyatları kriz öncesi seviyelere göre ortalama yüzde 65, Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF ise yüzde 50’den fazla yükseldi.

IEA, LNG fiyatlarındaki artışın elektrik piyasalarına yansımasında iki temel unsurun öne çıktığını bildirdi. Bunları, ülkelerdeki doğal gaz fiyatlarının LNG fiyatlarından ne ölçüde etkilendiği ve doğal gaz santrallerinin toptan elektrik fiyatlarını belirlediği saatlerin payı oluşturdu.

Japonya'da LNG fiyatları martta kriz öncesi seviyenin termal megavatsaat başına yaklaşık 40 dolar üzerine çıktı. Bu artış, üçüncü çeyreğe yönelik elektrik vadeli fiyatlarının megavatsaat başına yaklaşık 75 dolar yükselmesine yol açtı.

Avrupa'da doğal gaz fiyatlarındaki termal megavatsaat başına yaklaşık 30 dolarlık artış, elektrik vadeli fiyatlarında İtalya'da yaklaşık 60, Birleşik Krallık'ta 40 ve Almanya'da 30 dolarlık yükselişe yansıdı.

AB'de yılın ilk yarısındaki ortalama toptan elektrik fiyatı megavatsaat başına yaklaşık 105 dolar oldu. Fiyatlar İtalya'da yüzde 18, Almanya'da yüzde 17 yükselirken, güçlü rüzgar ve güneş üretimi ile yüksek hidroelektrik rezervuar seviyelerinin etkili olduğu İspanya'da yüzde 16 geriledi.

Yenilenebilir üretim ve batarya kapasitesi fiyat baskısını sınırladı

Avustralya Ulusal Elektrik Piyasası'nda ortalama toptan elektrik fiyatı yılın ilk yarısında yüzde 30 düşerek megavatsaat başına 49 dolara geriledi.

Yeni batarya kapasitesi, gündüz saatlerinden akşam saatlerine kaydırılan elektrik miktarının 2026'nın ilk çeyreğinde üç katına çıkmasına katkı sağladı. Bu gelişme, yüksek talep saatlerinde pahalı doğal gaz ve kömür santrallerinin kullanımını azaltarak fiyat sıçramalarını sınırladı.

Hindistan'da ithal LNG'nin elektrik üretimindeki rolünün sınırlı olması nedeniyle Orta Doğu'daki savaşın spot elektrik fiyatları üzerinde belirgin bir etkisi görülmedi. Ülkede ortalama toptan elektrik fiyatı ilk yarıda yüzde 7 düşerek megavatsaat başına 48 dolar oldu.

ABD'de ise küresel LNG fiyatlarına kıyasla daha düşük maliyetli yerli doğal gaz, fiyat şokunun elektrik piyasasına geçişini sınırladı. Ülkede ilk yarıdaki toptan elektrik fiyatları, büyük ölçüde ocaktaki aşırı soğukların etkisiyle yüzde 10 yükselerek megavatsaat başına 52 dolara çıktı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi tahminine göre, ülkedeki ortalama toptan elektrik fiyatının yılın ikinci yarısında yüzde 8 düşerek megavatsaat başına yaklaşık 48 dolara gerilemesi bekleniyor.

IEA'ya göre, Kuzey Amerika'daki yeni LNG sıvılaştırma projeleri, diğer ihracatçıların üretimlerini artırması ve yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payının büyümesi, mevcut krizin elektrik fiyatlarına etkisinin 2022'deki enerji krizine kıyasla daha sınırlı kalmasına katkı sağladı.

Türkiye'nin ticari diplomat ordusu 115 ülkede

Türkiye, küresel ticarette pazar çeşitliliğini artırmak amacıyla yurt dışı teşkilatını güçlendirirken 115 ülkede görev yapan 235 ticaret müşaviri ve ataşesiyle "ticaret diplomasisi" faaliyetlerini kesintisiz sürdürüyor.

Türkiye'nin küresel ticarette pazar payını genişletmek ve yeni ihracat hedeflerine ulaşmak amacıyla oluşturduğu "ticaret diplomasisi ordusu", dünya genelinde geniş bir coğrafyada faaliyetlerini yürütüyor.

Türkiye'nin yurt dışı temsilcilikleri, 115 ülkede ve 170 merkezde hizmet veriyor. Söz konusu 170 merkezin 3'ünü daimi temsilcilikler oluştururken, sahada aktif olarak görev yapan ticaret müşaviri ve ataşesi sayısı 235'e ulaştı.

Yurt dışı teşkilatının coğrafi bölgelere göre dağılımı

Ticaret elçilerinin en yoğun olarak görevlendirildiği bölge, Türkiye'nin geleneksel olarak en büyük ticaret ortağı durumundaki Avrupa oldu. Yurt dışı kadrosunun yüzde 34'ünün konuşlandığı Avrupa kıtasında, 35 ülkede, 55 merkezde 80 temsilci görev icra ediyor.

Yurt dışı teşkilatının coğrafi bölgelere göre dağılımında Avrupa'yı yüzde 16 payla 16 ülke ve 26 merkezde 38 temsilcinin bulunduğu Asya Pasifik, yüzde 13 payla 12 ülke ve 21 merkezde 32 temsilcinin görev yaptığı Orta Doğu izledi.

Sahra Altı Afrika yüzde 12 payla 26 ülke, 26 merkez ve 28 temsilciyle, Orta Asya ve Güney Kafkasya yüzde 9 payla 8 ülke, 13 merkez ve 21 temsilciyle, Kuzey Amerika yüzde 6 payla 2 ülke, 10 merkez ve 14 temsilciyle, Güney Amerika yüzde 5 payla 10 ülke, 10 merkez ve 11 temsilciyle, Kuzey Afrika yüzde 4 payla 5 ülke, 7 merkez ve 9 temsilciyle, Avustralya ise yüzde 1 payla 1 ülke, 2 merkez ve 2 temsilciyle listede yer alıyor.

Uzak Ülkeler Stratejisi'ne destek sağlanıyor

Küresel düzeyde faal olan bu geniş temsilcilik ağı, Türkiye'nin yürüttüğü "Uzak Ülkeler Stratejisi" ve pazar çeşitlendirme hedeflerine doğrudan katkı sağlıyor.

Dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 80'ini ve küresel ticaretin yüzde 75'ini temsil eden G20 ülkeleri başta olmak üzere, gelişmekte olan ve uzak coğrafyalardaki pazarlarda görev yapan ticaret müşavirleri, Türk ihracatçılarının uluslararası tedarik ve dağıtım zincirlerine entegre olmasında ve yerel pazar engellerinin aşılmasında kritik bir köprü görevi üstleniyor.

Borsa yatırımcılarının portföy değeri 6,3 trilyon lirayı aştı

Türkiye genelindeki pay senedi yatırımcılarının toplam portföy değeri yılın ilk yarısı itibarıyla 6 trilyon 362 milyar 735 milyon liraya ulaştı.

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerinden derlediği bilgilere göre, haziran ayı sonu itibarıyla yatırımcı sayısında 1 milyon 626 bin 594 kişiyle ilk sırada yer alan İstanbul'u, 687 bin 565 kişiyle Ankara ve 448 bin 333 kişiyle İzmir takip etti.

İl bazında portföy dağılımına bakıldığında, Türkiye genelindeki 6 trilyon 362 milyar liralık toplam büyüklüğün en büyük payını elinde bulunduran İstanbul, bu alandaki açık ara liderliğini sürdürdü. İstanbul'daki yatırımcıların portföy büyüklüğü 4 trilyon 711 milyar 397 milyon lira oldu.

İstanbul'un ardından Ankara'daki yatırımcıların toplam pay senedi portföy büyüklüğü 442 milyar 358 milyon lira, İzmir'de ise 181 milyar 691 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

Bursa 3 büyük şehirden sonraki konumunu korudu

İstanbul, Ankara ve İzmir'den sonra portföy büyüklüğü en fazla olan il yine Bursa oldu. Haziran sonu itibarıyla Bursa'da yerleşiklerin portföy değeri 116 milyar 339 milyon lira, buradaki pay senedi yatırımcı sayısı ise 278 bin 285 oldu. Böylece Bursa, 3 büyük ilin ardından en çok pay senedi yatırımcısına sahip şehir olarak öne çıktı.

Portföy büyüklüğünde Bursa'yı 72 milyar 258 milyon lirayla Antalya, 58 milyar 876 milyon lirayla Adana, 52 milyar 388 milyon lirayla Kocaeli, 44 milyar 580 milyon lirayla Balıkesir, 36 milyar 972 milyon lirayla Mersin ve 35 milyar 114 milyon lirayla Muğla izledi.

Yatırımcı sayısına bakıldığında ise 4. sıradaki Bursa'yı 231 bin 656 kişiyle Antalya, 192 bin 151 kişiyle Kocaeli, 189 bin 975 kişiyle Adana, 143 bin 456 kişiyle Mersin, 139 bin 472 kişiyle Konya ve 122 bin 358 kişiyle Balıkesir takip etti.

Yabancılarda en büyük pay senedi portföyü ABD'de

Yurt dışı yerleşik yatırımcılara bakıldığında haziran sonu itibarıyla en büyük portföy değeri 767 milyar 568 milyon lirayla ABD'li yatırımcıların oldu.

Portföy değerinde ABD'yi 538 milyar 110 milyon lirayla Katar, 436 milyar 779 milyon lirayla Birleşik Krallık izledi. Listenin devamında 274 milyar 145 milyon lirayla İspanya, 136 milyar 928 milyon lirayla Lüksemburg ve 133 milyar 975 milyon lirayla Hollanda yer aldı.

ABD'li yatırımcı sayısı 996, Birleşik Krallıklı yatırımcı sayısı 283 ve Hollandalı yatırımcı sayısı 149 oldu. Almanya ise 2 bin 395 kişiyle sayıca en fazla yabancı yatırımcı barındıran ülke olarak dikkati çekti.

En fazla yatırımcı sayısına sahip sektör endeksi "sanayi"

Endeksler bazında incelendiğinde yatırımcıların en çok ilgi gösterdiği endeks BIST 100 olmaya devam etti. BIST 100 endeksinde haziran sonu itibarıyla yatırımcı sayısı 4 milyon 592 bin 49 kişi olarak belirlendi.

Sektör endekslerine bakıldığında en fazla yatırımcı sayısına sahip sektör endeksi 4 milyon 237 bin 697 kişiyle sanayi olurken, bunu 3 milyon 721 bin 516 yatırımcıyla hizmetler takip etti.

Mali endeks 3 milyon 229 bin 693 yatırımcıya sahipken, teknoloji endeksinin yatırımcı sayısı 1 milyon 895 bin 339 kişi oldu. Yurt içinde en çok takip edilen endekslerden olan bankacılık endeksindeki yatırımcı sayısı ise haziran sonu itibarıyla 964 bin 5 olarak kayıtlara geçti.

Yazlık kiralama mağduriyetlerine dikkat

Tüketici derneklerinin temsilcileri ve hukukçular, yazlık kiralarken dikkat edilecek hususları ve yaşanan mağduriyetlerde izlenmesi gereken yolları anlattı.

Yaz sezonuyla birlikte özellikle sahil bölgelerinde kısa süreli konut kiralamalarına yönelik talep artarken buna paralel olarak sahte ilanlar, kapora dolandırıcılıkları ve sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklar da gündeme geliyor.

Uzmanlar, yaptıkları açıklamada, tüketicilerin mağduriyet yaşamamaları için kiralama öncesinde bazı hususlara dikkat etmeleri, mağduriyet yaşanması halinde ise yasal haklarını zaman kaybetmeden kullanmaları gerektiğini belirtti.

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, vatandaşların, kapora dolandırıcılığı ile karşı karşıya kalmamaları için "ilanlardaki yazlıkların kısa süreli kiralama hükümlerine tabi olup olmadığını" öğrenmeleri gerektiğini söyledi.

Kat maliklerinin ilgili taşınmazın kısa süreli yazlık kiralama amacıyla kullanımına izin verdiğinin teyit edilmesi gerektiğini belirten Kiraz, şunları kaydetti:

"Yazlık kiralamalarda öncelikle konutun kısa süreli kiralamaya uygun izinlere sahip olup olmadığı ve kiralama işlemini yapan kişinin gerçekten ev sahibi ya da yetkili kişi olduğu teyit edilmeli. Tüm bilgiler ve yasal izinler teyit edilmeden asla 'kapora veya ön ödeme talebi' kabul edilmemeli ve para gönderilmemelidir. Sözleşmede kiralama süresi, konaklayacak kişi sayısı, ödeme ve iade koşulları ile elektrik, su ve aidat gibi giderler açıkça düzenlenmeli."

Kiraz, önceden verilen bilgiler ile yazlığın özelliklerinin uyuşmaması durumuna işaret ederek, "Konutun tanıtılandan farklı özellikler taşıması halinde tüketici ödediği bedelin iadesini talep edebilir. Evin teslim alınması ve teslim edilmesi sırasında mevcut durum fotoğraf ve görüntülerle kayıt altına alınması sonradan ortaya çıkabilecek hasar ve depozito uyuşmazlıklarının önüne geçecektir." diye konuştu.

Ev sahiplerinin yapmaları gerekenlere değinen Kiraz, kısa süreli kiralama yapabilmeleri için gerekli izin belgelerini almaları, kat maliklerinin oy birliğiyle onayını sağlamaları, alt kiralama yasağı ve kimlik bildirim yükümlülükleri başta olmak üzere yasal düzenlemelere uymaları gerektiğini, aksi halde yüksek tutarlı idari para cezalarıyla karşılaşabileceklerini belirtti.

"Tüketiciler ciddi maddi kayıplara uğrayabiliyor"

Tüketiciler Konfederasyonu (TÜKON) Genel Başkan Vekili Aziz Koçal da yaz aylarının gelmesiyle internet üzerinden günlük, haftalık ve sezonluk yazlık kiralama taleplerinin arttığını hatırlatarak, bu artışla beraber tüketici mağduriyetlerinin de gündeme geldiğini söyledi.

Tüketicilerin büyük bölümünün "tatil yerine ulaştığında ilanlarda vadedilen koşullarla karşılaşılmadığına" yönelik şikayette bulunduğunu anlatan Koçal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Tüketiciler, ilanda gösterilen ev ile teslim edilen evin farklı olması, fotoğrafların gerçeği yansıtmaması, deniz manzaralı veya denize yakın denilen evlerin farklı konumda çıkması, havuzun kullanılamaz durumda olması veya ortak havuz olduğunun sonradan öğrenilmesi, evin yeterince temizlenmemiş olması gibi durumlarla karşılaşıyor. Böcek bulunması ve kötü hijyen koşulları, klima, sıcak su, internet gibi hizmetlerin çalışmaması, kapora veya kira bedelinin alınmasına rağmen evin hiç teslim edilmemesi, sahte ilanlar ve dolandırıcılık olayları, depozito bedellerinin haksız şekilde kesilmesi veya hiç iade edilmemesi sorunları ortaya çıkabiliyor. Özellikle sosyal medya üzerinden veya doğrulanmamış internet sitelerinde yayımlanan sahte ilanlar nedeniyle tüketiciler ciddi maddi kayıplara uğrayabilmektedir."

"İlan bilgilerinin ekran görüntüsü mutlaka alınmalı"

Aziz Koçal, tüketicilerin tatil planı yaparken yalnızca fiyatı değil güvenilirliği de dikkate alması gerektiğini belirterek, mümkün olduğunca kurumsal ve güvenilir rezervasyon platformlarının tercih edilmesi gerektiğini vurguladı.

Ev sahibi veya işletmenin kimliğinin doğrulanması gerektiğini söyleyen Koçal, "İlan bilgilerinin ekran görüntüsü mutlaka alınmalı, fotoğraflar, adres bilgileri ve kullanıcı yorumları dikkatle incelenmelidir. Yazılı sözleşme yapılmadan ödeme gerçekleştirilmemelidir." dedi.

Koçal, taahhüt edilen özelliklerin sağlanmaması halinde öncelikle bu eksikliklerin fotoğraf ve video ile belgelenerek, işletmeye veya kiraya verene yazılı olarak bildirilmesi ve eksikliğin giderilmesinin talep edilmesi gerektiğini söyledi.

Sorunun giderilmemesi halinde yapılması gerekenlere değinen Koçal, "Tüketici, sözleşmeden dönme, ödediği bedelin iadesini isteme, ayıp oranında bedel indirimi talep etme, uğradığı maddi zararların tazminini isteme, uygun koşullarda başka bir konaklama yerine geçmek zorunda kalmışsa oluşan ek masrafların karşılanmasını talep etme haklarına sahiptir." diye konuştu.

Koçal, tüm yazışmaların, ödeme dekontlarının, ilan görüntülerinin, fotoğrafların ve videoların saklanarak, uyuşmazlık halinde hak arama sürecinde delil olarak kullanılabileceğini bildirdi.

Tüketicinin mağdur olması halinde uyuşmazlık tutarının 186 bin liraya kadar kısmının tüketici hakem heyetlerine başvurarak alınabildiğini kaydeden Koçal, bunun üzerindeki tutarlar için tüketici mahkemelerine başvurulabileceğini ifade etti.

Koçal, gerçek olmayan ilanlarla tüketicilerin kapora ödemeye yönlendirilmesinin son yılların en önemli sorunlarından biri olduğunu belirterek, "Piyasa fiyatının çok altında sunulan teklifler şüpheyle değerlendirilmeli, acele ödeme baskısı oluşturan kişilere kesinlikle itibar edilmemelidir. Dolandırıcılık şüphesi bulunuyorsa vakit kaybetmeden en yakın kolluk birimine veya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmalıdır." açıklamasında bulundu.

"Ayıplı hizmette yapılan tüm masraflar belgelenerek talep edilebilir"

Tüketiciler Derneği (TÜDER) Genel Başkanı Levent Küçük ise yazlık kiralamalarda en sık karşılaşılan sorunların yetkisiz kişilerin aracılık yapması ve ilanlardaki bilgilerle konutun gerçek durumunun uyuşmaması olduğunu söyledi.

Tüketicilerin kapora ödemeden önce kiralama işlemini yapan kişinin yetki belgesini veya tapu kaydını kontrol etmesi gerektiğini vurgulayan Küçük, ödemelerin mutlaka yetkili kişilere yapılması ve açıklama kısmında ödemenin amacının belirtilmesi gerektiğini bildirdi.

Küçük, vadedilen şartların sağlanmaması halinde bunun "ayıplı hizmet" kapsamında değerlendirilebileceğini ifade ederek tüketicilerin yaptıkları tüm yazışmaları, fotoğrafları ve harcamaları belgeleyerek zararlarının tazminini talep edebileceğini, ayrıca mağduriyet durumunda tüketici hakem heyetlerine başvurabileceklerini sözlerine ekledi.

Finansal Hizmetler Güven Endeksi 155 seviyesine çıktı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), temmuz ayına ilişkin Finansal Hizmetler İstatistikleri ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi'ni açıkladı.

Finansal Hizmetler Güven Endeksi (FHGE), temmuzda 2,1 puan artışla 155 seviyesine yükseldi.

Finans sektöründe faaliyet gösteren 150 kuruluşun yanıtlarının, sektördeki ağırlıkları dikkate alınarak birleştirilmesiyle elde edilen anket sonuçlarına göre FHGE, temmuzda 2,1 puan artarak 155 seviyesine çıktı.

Endeksi oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, son üç aydaki iş durumu ile gelecek üç aydaki hizmetlere olan talep beklentisinin FHGE’yi artış yönünde etkilediği, son üç aydaki hizmetlere olan talebin ise FHGE’yi azalış yönünde etkilediği görüldü.

İş durumu ve hizmetlere olan talebe ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda iş durumunda iyileşme olduğu yönündeki değerlendirmelerin bir önceki aya kıyasla güçlendiği gözlendi.

Son üç ayda hizmetlere olan talepte artış olduğu yönündeki değerlendirmelerin zayıfladığı, gelecek üç ayda hizmetlere olan talepte artış olacağı yönündeki beklentilerin ise güçlendiği görüldü.

İstihdama ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda istihdamda artış olduğunu bildirenler ile gelecek üç ayda istihdamda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyir zayıfladı.

Karlılığa ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda kârlılıkta artış olduğunu bildirenler lehine olan seyrin zayıfladığı, gelecek üç ayda kârlılıkta artış olacağını bekleyenler lehine olan seyrin ise bir önceki döneme kıyasla güçlendiği gözlendi.

2026 yılı temmuz ayında, NACE Rev.2 sektör sınıflamasına göre "Finans ve Sigorta Faaliyetleri" sektöründe güven endeksleri alt sektörler itibarıyla değerlendirildiğinde, bir önceki aya göre "64-Finansal Hizmet Faaliyetleri (sigorta ve emeklilik fonları hariç)" sektöründe 3 puanlık artış görülürken, "65-Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Fonlarında (zorunlu sosyal güvenlik hizmetleri hariç)" 8,9 puanlık ve "66-Finansal Hizmetler ile Sigorta Faaliyetleri için Yardımcı Faaliyetler" sektörlerinde ise 0,4 puanlık azalış oldu.

TMO 8,3 milyon ton hububat alımıyla rekor kırdı

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 21 Mayıs'tan bu yana 176 bin üreticiden 8,3 milyon tonla rekor hububat alımı yapıldığını belirterek, "Şu ana kadar 34,3 milyar lira üreticilerin hesaplarına aktarıldı," ifadesini kullandı.

Yumaklı, yaptığı yazılı açıklamada, 2026 üretim sezonunda çiftçilerin emeklerinin karşılığını eksiksiz alması ve piyasada istikrarın korunması amacıyla Toprak Mahsulleri Ofisince (TMO) yürütülen hububat alım sürecine ilişkin değerlendirmede bulundu.

Mayısta hasadını erken yapan üreticilerin depolama ihtiyacını karşılamak üzere Çiftçi Kayıt Sistemi'nde (ÇKS) kayıtlı buğday ve arpayı 21 Mayıs'tan itibaren taahhütname karşılığı almaya başladıklarını belirten Yumaklı, 2 Haziran'da ise piyasa regülasyonunu sağlamak amacıyla alım fiyatlarını açıkladıklarını bildirdi.

Yumaklı, 21 Mayıs'tan itibaren günlük ortalama 200 bin ton olan alım miktarının hasadın yoğunlaşmasıyla 370 bin tona ulaştığına dikkati çekerek, "TMO, 21 Mayıs'tan bu yana 176 bin üreticiden 8,3 milyon ton rekor hububat alımı gerçekleştirdi. Kışın bir ayda sattığımız hububat miktarını bugün bir günde alıyoruz. 2023'te bugün itibarıyla 3,4 milyon ton hububat alınmışken bugün bu rakam 8 milyon tonun üzerine çıkmıştır. Yani 2 katından fazla ürün demektir." ifadesini kullandı.

Depo doluluk oranları yüzde 65-70 seviyesinde

Ülke genelinde 650 civarında alım noktasında faaliyetlerin kararlılıkla sürdürüldüğünü vurgulayan Yumaklı, coğrafi bölgeler ve iller bazında en fazla alımın İç Anadolu Bölgesi'nde gerçekleştiğini, il bazında ise 1,3 milyon tonu aşan alımla Konya'nın ilk sırada bulunduğunu belirtti.

Bakan Yumaklı, üreticilerin mağduriyet yaşamaması için lisanslı depoların yanı sıra kurum iş yerlerinde bulunan silo, depo, hangar ve uygun açık yığın sahalarında alım yaptıklarını, lisanslı ve kapalı depoların dolduğu noktalarda uygun açık yığın sahaları kiralayarak ürünleri güvence altına aldıklarını bildirdi.

Hasadın yoğun olduğu bu dönemde depo doluluk oranlarının yüzde 65-70 civarında bulunduğunu belirten Yumaklı, TMO'nun depolarının dolması nedeniyle alımı durduracağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, son ürün gelene kadar alımların süreceğini ifade etti.

"272 bin üreticiye 450 bin randevu verdik"

Yumaklı, üreticilerin ürünlerini düzenli ve hızlı teslim edebilmesi için kurdukları randevu sisteminin işlediğini, fiyatların açıklandığı tarihten sezon bitimine kadar 12,6 milyon ton ürün için 272 bin üreticiye 450 bin randevu verdiklerini belirtti.

Bugüne kadar üretici bazlı randevu gerçekleşme oranının yüzde 87 olduğu bilgisini veren Yumaklı, açılan toplam randevu kapasitesinin 17,8 milyon ton, randevu kapasitesi doluluk oranının ise yüzde 72 olduğunu kaydetti.

"34,3 milyar lira üreticilerin hesaplarına aktarıldı"

Yumaklı, çiftçilerin ürün bedellerinin kanuni esaslar doğrultusunda 21'inci günden itibaren hesaplarına aktarıldığını belirterek, "Ürün bedelleri 21'inci günden itibaren üreticilerimizin hesaplarına aktarılmaktadır. Şu ana kadar 34,3 milyar lira üreticilerin hesaplarına aktarıldı, ödemeler düzenli olarak sürüyor." ifadesini kullandı.

Planlı ve sürdürülebilir tarım politikaları çerçevesinde TMO'nun hububat satışlarına 1 Ekim itibarıyla başlayacağını belirten Yumaklı, satış fiyatlarının 2. grup makarnalık ve ekmeklik buğday için ton başına 18 bin 500 lira, 2. grup arpa için ise ton başına 14 bin lira olarak belirlendiğini bildirdi.

Çiftçi ve esnafa finansman desteği

Hazinenin faiz/kar payı destekli kredi ve finansman uygulaması kapsamında çiftçilere 449 milyar lira, esnaf ve sanatkara 180 milyar lira destek verildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerinden yaptığı derlemeye göre esnaf ve çiftçiye Hazine faiz/kar payı destekli kredi ve finansman olanakları sunuluyor.

Bu kapsamda, tarım sektörünün sürdürülebilir gelişiminin sağlanması, üretimde verimliliğin artırılması ve çiftçilerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması amacıyla Ziraat Bankası, Ziraat Katılım Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla Hazine faiz/kar payı destekli kredi ve finansman uygulamaları yürütülüyor. Söz konusu sistem, 2004 yılında uygulamaya alındı.

İlk uygulama yılı olan 2004'te 205 bin çiftçinin 735 milyon lira kredi bakiyesi bulunurken 2025 yıl sonu itibarıyla 1,1 milyon çiftçi için 833 milyar lira tutarında kredi ve finansman bakiyesine ulaşıldı. Böylece sistemden faydalanan çiftçi sayısı, başlangıç tarihine kıyasla yaklaşık 6 kat, kullandırılan kredi hacmi de reel olarak yaklaşık 42 kat arttı.

Söz konusu kuruluşlar aracılığıyla hayvansal ve bitkisel üretim, tarım teknolojileri ve tarım endüstrisi başlıklarında 28 farklı üretim konusunda kredi ve finansman imkanı sunuluyor.

Bu sayede 2025 yılında 956 bin çiftçi, 661 milyar lira kredi ve finansman kullandı.

Bakanlıkça, uygulamanın başladığı tarihten haziran sonuna kadar 449 milyar lira destek sağlandı.

Bu yıl haziran sonu itibarıyla 724 bin çiftçi 399 milyar liralık kredi ve finansmandan yararlandı.

Uygulama kapsamında tarımsal üreticilere yüzde 25 ile yüzde 100 arasında değişen oranlarda faiz ve kar payı indirimi uygulanıyor. Hazine faiz destekli kredilerde faiz yükünün yaklaşık yüzde 70'i kamu tarafından karşılanıyor. Temel hayvansal ve bitkisel üretim konularında 300 bin liraya kadar olan kredilerde yüzde 100 faiz/kar payı indirimi uygulanıyor. Azami 10 milyon liraya kadar kredi imkanı sağlanan bu üretim ve diğer destekleme konularında belirlenen teknik ve ekonomik kriterleri karşılayan üreticilere ilave faiz/kar payı indirimi avantajları da sunuluyor.

Esnafa da faiz destekli kredi

Esnaf ve sanatkarların faaliyetlerini sürdürülebilir şekilde geliştirmelerinin sağlanması, işletmelerinin rekabet gücünün artırılması ve finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla da Halk Bankası aracılığıyla Hazine faiz destekli esnaf ve sanatkar kredileri kullandırılıyor. Söz konusu sistem 2002 yılında uygulamaya alındı.

İlk uygulama yılı olan 2002'de 63 bin esnaf ve sanatkarın 153 milyon lira kredi bakiyesi bulunurken 2025 yılı sonu itibarıyla 774 bin esnaf ve sanatkar için 297 milyar lira tutarında kredi ve finansman bakiyesine ulaşıldı.

Böylece, sistemden faydalanan esnaf ve sanatkar sayısı başlangıç tarihine kıyasla 12 kat, kullandırılan kredi hacmi de reel olarak yaklaşık 50 kat arttı.

Bu kapsamda, 2025 yılında yaklaşık 258 bin esnaf ve sanatkar 176 milyar lira tutarında Hazine faiz destekli kredi kullandı.

Bakanlıkça, uygulamanın başladığı tarihten haziran sonuna kadar sağlanan desteğin tutarı ise 180 milyar lirayı buldu.

Bu yıl haziran sonu itibarıyla 99 bin esnaf ve sanatkara 75 milyar lira kredi kullandırıldı.

Sistem kapsamında esnaf ve sanatkarlara yüzde 50 faiz indirimi uygulanıyor. Ayrıca, genç girişimciler, usta girişimciler, kaybolmaya yüz tutmuş meslek erbabı esnaf ve sanatkarlar ile belirli öncelikli sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler için daha avantajlı kredi imkanları sağlanıyor.

Bunun yanında, belirlenen şartları sağlayan esnaf ve sanatkarlara standart faiz indirimlerinin üzerinde ilave faiz indirimi avantajları sunuluyor. Bu sayede işletmelerin büyümesinin, üretim kapasitesinin artırılmasının ve ekonomik faaliyetlerinin güçlendirilmesinin desteklenmesi amaçlanıyor. Söz konusu uygulamayla esnaf ve sanatkarların yerel kalkınmaya katkısının artırılması ve ülke ekonomisindeki rollerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Hayvancılıkta "ari işletmeler"in şartlarında düzenlendi

Tarım ve Orman Bakanlığı, bruselloz ve sığır tüberkülozu hastalıklarına karşı "ari statüsü"nün kazanılma şartlarında düzenlemeye giderken hayvan hastalıklarında tazminat uygulamalarını da düzenledi.

Bakanlıkça hazırlanan Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna göre brusellozda hastalıktan ari statüsünün yeniden kazanılması için sığırların test yaşına ilişkin düzenleme yapıldı. "30 aylıktan küçük" ibaresi "12 aylık üzerinde" olarak değiştirildi. Arilik için 12 aydan büyük bütün sığırların, enfekte hayvanların sürüden uzaklaştırılmasından en az 30 gün sonra yapılan ilk testinde ve ilk testten 30 gün sonra yapılan ikinci testinde negatif sonuç vermesi gerekecek.

Laboratuvar test sonuçlarına ve epidemiyolojik incelemelere dayanarak bir sürüde brusella enfeksiyonunun varlığı bakteriyolojik olarak belirlenirse hastalık çıkışı yapılarak bu sürünün ari statüsü iptal edilecek. Sürü 30 gün izlemeye alınacak. Bu sürede atık vakası olmazsa hastalık söndürülecek.

Sürüde seropozitif hayvanların varlığı tespit edilirse hastalık şüphesi eklenecek ve bu sürünün ariliği sona erdirilmeyecek. Sürü 30 gün takibe alınacak. Bu süre içinde atık vakası olmazsa hastalık şüphesi kaldırılacak. Şüphe kaldırıldıktan sonra 12 aydan büyük bütün sığırlardan, seropozitif hayvanların sürüden uzaklaştırılmasından en az 30 gün sonra ilk test yapılacak. İlk testten 30 gün sonra ikinci test gerçekleştirilecek. Son iki testte negatif sonuç alındığında sertifika güncellenecek.

Belirtilen testlerin yapılacağı hayvanlar canlı S-19 aşısıyla aşılanmışlarsa komplement fiksasyon testinde 12 aydan daha az zaman öncesinde aşılanmış olan dişi hayvanlar için 30 EEC veya diğer bütün durumlarda 20 EEC ünitesinden düşük sonuç alınması gerekecek.

Sığır tüberkülozuyla mücadelede yeni adımlar

Bakanlığın Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmelikle, test sürelerinde düzenlemeye gidildi. Hastalığın takibi için gerçekleştirilecek testlerden ilkinin son pozitif reaktörün kesim-ölüm yoluyla işletmeden ayrılmasından en erken 42 gün sonra, ikincisinin yapılma süresi 84 gün sonra olarak düzenlendi. Birinci ve ikinci test arasında en az 42 gün olması şartı getirildi. Daha önce bu süre 60 gün olarak uygulanıyordu.

Ari olmayan sürüden hayvan gelmesi durumunda en az 6 ay arayla iki test yapılması zorunlu tutuldu. Bu süre en fazla 12 ay olacak. Gelen hayvan için bu sürede gerekli izolasyon koşulları sağlanarak ari olan hayvanlarla temasının olmaması şartı aranacak.

Rutin test sonucu pozitif reaktör tespit edilmesi halinde işletmenin arilik statüsü iptal edilmeyecek ancak hastalık şüphesi eklenecek. Son pozitif reaktör uzaklaştırıldıktan en erken 42 gün sonra ilk test, birinci testten sonra en erken 42 gün, en geç 180 gün içinde ikinci test yapılacak. Son iki testte negatif sonuç alındığında hastalık şüphesi kaldırılacak ve sertifika güncellenecek.

Hayvan hastalıkları tazminat uygulamasında düzenleme

Öte yandan, Bakanlıkça hazırlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tüberküloz ve bruselloz hastalıkları nedeniyle mecburi kesime sevki gerçekleştirilen ya da imha edilen hayvanlar için yetiştiricilere ödenecek tazminat oranları ve şartlarına ilişkin düzenleme yapıldı.

Resmi olarak tüberkülozdan ari işletmelerdeki sığır cinsi hayvanlar hariç olmak üzere, tüberkülin testi uygulanması sonucunda hastalığa yakalandıkları tespit edilen sığır cinsi hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10'da 9'u, karantina sürecinde tüberkülin test sonucu şüpheli ya da menfi çıkan hayvanlardan ölen ya da ölüm öncesi kesime tabi tutulup hastalık tespit edilen sığır cinsi hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10'da 9'u, kesimhanede ya da Kurban Bayramı süresince Kurban Hizmetleri Komisyonunca kurbanlık hayvanlar için belirlenen kesim yerlerinde hastalığın varlığı tespit edilen sığır cinsi hayvan karkaslarının kıymetlerinin 4'te 3'ü oranında tazminat ödenecek.

Bruselloz hastalığında da bakteriyolojik muayene sonucu hastalığa yakalandığı tespit edilen sığır cinsi ile koyun ve keçi türü hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10'da 9'u, sığır brusellozu hastalığından ari işletmelerdeki sığır cinsi hayvanlar hariç, serolojik muayene sonucu hastalığa yakalandığı tespit edilen sığır cinsi hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10'da 9'u, serolojik muayene sonucunda hastalığa yakalandığı belirlenen koyun ve keçi türü hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10'da 9'u oranında tazminat ödenecek.

Novatek'in net karı yüzde 3,1 azaldı

Rusya'nın en büyük bağımsız doğal gaz üreticisi Novatek, 2026'nın ilk yarısında net karının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,1 azalarak 218,7 milyar rubleye (yaklaşık 2,8 milyar dolar) gerilediğini bildirdi.

Novatek'ten yapılan açıklamada, şirketin yılın ilk yarısındaki mali performansına ilişkin bilgilere yer verildi.

Buna göre, şirketin gelirleri yüzde 3,9 artarak 836,3 milyar rubleye yükselirken, ortak girişimlerdeki pay dahil faiz, amortisman ve vergi öncesi düzeltilmiş karı yüzde 8,8 azalarak 430,4 milyar rubleye geriledi.

Yılın ilk yarısında şirketin net karı da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,1 azalarak 218,7 milyar rubleye düştü.

Novatek, Rus enerji pazarında özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimiyle öne çıkarken, Avrupa Birliği'nin şirkete ait Yamal LNG projesinden ithalatı bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tonla rekor seviyeye ulaşmıştı.

RTÜK, "Gençlerin Medya Kullanımı ve Okuryazarlık Araştırması" sonuçlarını açıkladı

Radyo ve Televizyon Üst Kurulunca (RTÜK) yapılan "Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması"nda, gençlerin 2025'te günlük ortalama televizyon izleme süresinin 40 dakikaya gerilediği tespit edildi.

RTÜK'ten yapılan açıklamaya göre, kamuoyuyla paylaşılan araştırmada, 15-21 yaş grubundaki gençlerin televizyon, isteğe bağlı yayın platformları, radyo, internet ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarının yanı sıra dijital okuryazarlık düzeyleri detaylı şekilde incelendi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) güncel nüfus verileri doğrultusunda belirlenen yaş ve cinsiyet kotalarına uygun şekilde gerçekleştirilen araştırma, İBBS-2 düzeyindeki 26 ilde yaşayan 7 bin 511 genç ile bilgisayar destekli telefon anketi (CATI) yöntemiyle yapıldı.

Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 57,2'sinin dijital okuryazarlık düzeyi yüksek, yüzde 28,9'unun orta ve yüzde 13,9'unun düşük seviyede olduğu belirlendi.

Araştırmada 2022 yılı verileriyle karşılaştırıldığında dijital okuryazarlık düzeyinde dikkat çekici bir artış yaşandığı görüldü.

Buna göre 2022'de dijital okuryazarlık düzeyi düşük olanların oranı yüzde 35,6 iken, 2025'te bu oran yüzde 13,9’a geriledi. Yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip gençlerin oranı ise yüzde 29,4'ten yüzde 57,2'ye yükseldi.

Araştırmada, 19-21 yaş grubundaki gençlerin yüzde 62,4'ünün yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip olduğu tespit edilirken, 15-18 yaş grubunda bu oran yüzde 53,4 olarak ölçüldü.

Gençlerin yaklaşık yarısının dijital ayak izi farkındalığı yüksek

Araştırma kapsamında gençlerin yalnızca yüzde 42'sinin Word, Excel ve PowerPoint gibi programları etkin şekilde kullanabildiği belirlendi.

Araştırmaya göre gençlerin yaklaşık yarısının dijital ayak izi farkındalığı yüksek olduğu görüldü. Yüzde 55,3'ünün dijital ayak izi farkındalık düzeyi yüksek, yüzde 44,7'sinin ise düşük seviyede bulunduğu belirtildi.

Bulgular, gençlerin önemli bir bölümünün çevrim içi ortamda bıraktıkları dijital izler konusunda daha fazla bilinçlendirilmesi gerektiğine işaret etti.

Gençlerde günlük ortalama televizyon izleme süresi 40 dakika

Gençlerin 2022'de günlük ortalama televizyon izleme süresi 1 saat 40 dakika iken, 2025'te bu sürenin günlük ortalama 40 dakikaya gerilediği kaydedildi.

Katılımcıların yüzde 77,4'ü son bir ay içinde televizyon yayını izlediğini belirtirken, yalnızca yüzde 10,1'i televizyonu günlük olarak izlediğini ifade etti.

Kadınların televizyon izleme oranı yüzde 80,4, erkeklerin televizyon izleme oranı ise yüzde 74,5 olarak tespit edildi.

İsteğe bağlı yayın platformlarına yönelimin arttığı kaydedilen araştırmaya göre, son bir ay içinde bu platformları kullandığını belirten gençlerin oranı yüzde 65, günlük kullanım oranı ise yüzde 9,7 oldu.

Araştırmada, 2022'de bu oranın yüzde 40 seviyesinde olduğu dikkate alındığında gençler arasında isteğe bağlı yayın platformlarının kullanımında önemli bir artış yaşandığı ortaya çıktı.

Kadınlar 4 saat 37 dakika, erkekler ise 4 saat 50 dakika günlük internet kullanıyor

Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 28,8'i son bir ay içinde radyo dinlediğini ifade etti, günlük radyo dinleme oranı yüzde 4,6 olarak belirlendi.

Kadınların günlük ortalama radyo dinleme süresi 33 dakika, erkeklerin ise 44 dakika olarak raporlandı.

Araştırmada gençlerin internet kullanım oranının yüksek seviyelerde olduğu görüldü. Son bir ay içinde internet kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 94,4 olarak kayıtlara geçti.

İnterneti günlük kullanma oranı yüzde 78,1 olarak ölçülürken, gençlerin günlük ortalama internet kullanım süresi kadınlarda 4 saat 37 dakika, erkeklerde ise 4 saat 50 dakika olarak belirlendi.

19-21 yaş grubunun günlük ortalama internet kullanım süresi ise 5 saat 10 dakika oldu.

Gençlerin günlük ortalama sosyal medya kullanım süresi 3 saat 24 dakika

Araştırmada, gençlerin yapay zeka teknolojilerine yoğun ilgi gösterdiği, son bir ay içinde yapay zeka destekli uygulamaları kullandığını belirtenlerin oranının yüzde 74,9 olduğu görüldü.

Araştırmaya göre sosyal medya kullanım oranının gençler arasında oldukça yüksek seviyede olduğu saptandı. Sosyal medyayı günlük kullananların oranı yüzde 70,8 olurken, son bir ay içinde kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 89,2 olarak ölçüldü.

Gençlerin günlük ortalama sosyal medya kullanım süresi 3 saat 24 dakika olarak hesaplandı. Kadınların sosyal medya kullanım süresi günlük ortalama 3 saat 34 dakika, erkeklerde bu süre 3 saat 15 dakika olarak belirlendi.

Araştırmada sosyal medya kullanım amaçlarında ilk sırada yüzde 86,6 ile "gündemi takip etmek" yer aldı. Gençlerin yüzde 52,1'inin markaları takip etmek, yüzde 46,7'sinin ise çevrim içi alışveriş yapmak amacıyla sosyal medyayı kullandığı tespit edildi.

Araştırma kapsamında gençlerin sosyal medya kullanım yaşına ilişkin görüşleri de incelendi. Buna göre, gençlerin yüzde 88,1'i sosyal medya kullanımında yaş sınırı bulunması ve bu yaşın en az 16 olması gerektiğini düşündüğünü belirtti.

Gençlerin haber almak için en çok tercih ettiği mecra sosyal medya oldu

Araştırmada gençlerin haber alma kaynakları da analiz edildi.

Sonuçlara göre, gençlerin haber almak için en çok tercih ettiği mecra yüzde 82,4 ile sosyal medya oldu. Sosyal medyayı yüzde 75,6 ile internet haber siteleri, yüzde 53,7 ile televizyon takip etti.

ABD'de işsizlik maaşı başvuruları en düşük seviyede

ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 18 Temmuz ile biten haftada 187 bine gerileyerek 1969'dan bu yana (57 yıl sonra) en düşük seviyesini kaydetti.

ABD Çalışma Bakanlığı, işsizlik maaşı başvurularına ilişkin haftalık verileri açıkladı.

Buna göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi.

Böylece, ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 1969'da kaydedilen 187 binlik verinin ardından yine aynı seviyeye düşmüş oldu.

Piyasa beklentisi, bu dönemde işsizlik maaşı başvuru sayısının 211 bin olması yönündeydi.

İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 208 binden 209 bine yukarı yönlü revize edildi.

Geçen hafta itibarıyla 4 haftalık ortalama işsizlik maaşı başvuru sayısı da 7 bin 250 azalışla 207 bin 500'e geriledi.

Devam eden işsizlik maaşı başvuru sayısı ise 11 Temmuz ile biten haftada 2 bin kişi azalarak 1 milyon 796 bine indi.

Brent petrolün varil fiyatı 100 doları aştı

Brent petrolün varil fiyatı, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında petrol sevkiyatına yönelik riskler ile Orta Doğu'da enerji altyapısını hedef alabilecek saldırı endişelerinin etkisiyle 100 doların üzerine çıktı.

Brent petrolün dün 94,07 dolardan tamamlayan vadeli varil fiyatı, bugün saat 16.16 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 6,5 artarak 100,17 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de 91,54 dolardan alıcı buldu.

Böylece Brent petrolün vadeli varil fiyatı 27 Mayıs'tan bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Fiyatlardaki yükselişte, ABD ile İran arasında tırmanan gerilimin Hürmüz Boğazı'nda petrol sevkiyatını aksatabileceği endişesi ile Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı'nda artan güvenlik riskleri etkili oldu.

Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, 20 Temmuz'da, Suudi Arabistan'a karşı "deniz ablukası" uygulamaya başladıklarını duyurmuş, dün gece ise geçiş yasağını ihlal ettiği gerekçesiyle Kızıldeniz'de Suudi Arabistan'a ait iki petrol tankerini insansız hava araçları ve füzelerle hedef aldıklarını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump da bugün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Orta Doğu'da Husilerin yeniden saldırıya geçmesi halinde ABD'nin bu durumdan İran'ı sorumlu tutacağını bildirdi.

Söz konusu saldırılar, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında taşımacılık risklerini artırırken küresel petrol arzının güvenliğine ilişkin kaygıları da derinleştiriyor.

ABD, İran'a yönelik saldırılarını sürdürürken, İran da Körfez'deki ABD üslerine yönelik misillemelerine devam ediyor.

Trump'ın İran'ın enerji altyapısını hedef alan açıklamalarına, Devrim Muhafızları Ordusu Hava ve Uzay Kuvvetleri Komutanı Mecid Musevi, bölgedeki ABD müttefiklerinin enerji altyapısını hedef alabilecekleri yönünde karşılık verdi.

Tarafların karşılıklı tehditleri, bölgedeki enerji altyapısına ilişkin güvenlik endişelerini artırıyor.

Uzmanlar TCMB'nin faiz kararını değerlendirdi

Uzmanlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), yılın geri kalanında fonlama maliyetlerini düşürerek kademeli bir normalleşmeye gidebileceğini belirtti.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, TCMB Başkanı Fatih Karahan başkanlığında toplanan Kurul'un, politika faizinin yüzde 37'de sabit kalmasına karar verdiği bildirildi.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir." ifadesine yer verildi.

Duyuruda, jeopolitik gelişmeler eşliğinde artan belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarının yeniden yükselme eğilimine girdiği belirtilerek, yakın döneme ilişkin verilerin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğine işaret ettiği kaydedildi.

Haluk Bürümcekçi, yaptığı değerlendirmede, "Yılın kalan döneminde, TCMB’nin daha olumlu senaryolarda bile çok sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu, küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ise ilk adımını geçici sıkılaşmayı sona erdirecek şeklinde atacağını düşünüyoruz."

Politika faizi değişmezken, gecelik borçlanma ve borç verme arasındaki makasın 450 baz puan olarak korunmuş olduğunu vurgulayan Bürümcekçi, küresel piyasalardaki belirsizlik ve döviz talebinin seyrine bağlı olarak mevcut görünümün haftalık repo ihaleleri açılmayarak fonlamanın gecelik borç verme kanalından sağlanarak bir süre daha korunmasının beklenebileceğini belirtti.

"Para Politikası Kurulunun temmuz ayında ana eğilimde yükseliş beklentisini ifade ederek ve enerji fiyatlarında artışların devam edecek olası yansımalarına vurgu yaparak gelecek dönem enflasyon görünümü açısından ihtiyatlı bir değerlendirmede bulundu." ifadelerini kullanan Bürümcekçi, Kurulun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının değişmediğini ve bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü dile getirdi.

"TCMB, kısa vadeli enflasyon görünümüne ilişkin daha ihtiyatlı bir tona işaret etti"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, karar metninde bir hafta vadeli repo ihalelerinin yeniden başlatılacağına ilişkin doğrudan bir yönlendirmeye yer verilmediğini kaydetti.

Gözgör, karar metninin genel olarak temkinli şahin bir çerçeveyi koruduğunu değerlendirdiklerini ifade ederek, "Kurul, enflasyonun ana eğiliminin haziran ayında sınırlı ölçüde gerilediğini belirtirken, öncü göstergelerin temmuz ayında geçici bir yükselişe işaret ettiğini vurguladı. 11 Haziran kararında enflasyon eğilimindeki iyileşme daha ön plandayken, bu ay geçici de olsa yeniden yükseliş beklentisinin metne eklenmesi ve enerji fiyatlarının tekrar artış eğilimine girdiğinin belirtilmesi, kısa vadeli enflasyon görünümüne ilişkin daha ihtiyatlı bir tona işaret ettiği kanaatindeyiz." değerlendirmesini yaptı.

İktisadi faaliyet tarafında ise önceki karar metnine kıyasla daha güvercin tonda bir değerlendirmenin öne çıktığını aktaran Gözgör, haziran ayında iç talepteki zayıf seyrin sürdüğü belirtilirken, temmuz metninde bu zayıflığın 'belirginleştiği' ifadesinin kullanılmasının, parasal sıkılaşmanın talep koşulları üzerindeki etkisinin güçlendiğine işaret ettiğini bildirdi.

Gözgör, buna karşın, jeopolitik gelişmelerin enerji maliyetleri, iktisadi faaliyet ve beklentiler üzerinden enflasyona etkilerinin birlikte ele alınması, TCMB’nin büyümedeki yavaşlamaya rağmen kısa vadede gevşeme alanını sınırlı gördüğünü gösterdiği kanaatinde olduklarını dile getirdi.

Özetle, iç talepteki zayıflamanın belirginleşmesinin karar metninin güvercin tarafını oluşturduğunu söyleyen Gözgör, temmuz ayında enflasyonun ana eğiliminde geçici yükseliş beklentisi, enerji fiyatlarındaki artış ve yukarı yönlü risklere yapılan vurgunun şahin dengeleyici unsurlar olarak öne çıktığını belirtti.

Gözgör, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu nedenle kararın piyasa fiyatlamaları üzerindeki etkisinin dengeli kalmasını bekliyoruz. Repo ihalelerine dönüş veya faiz indirim sürecine ilişkin açık bir yönlendirme verilmemesi kısa vadede güçlü bir güvercin fiyatlamayı sınırlasa da, enflasyon görünümündeki iyileşmeye bağlı olarak kademeli bir normalleşme ihtimalinin korunduğunu düşünüyoruz. Bu çerçevede TCMB’nin normalleşme sürecine öncelikle bir hafta vadeli repo ihalelerini yeniden başlatarak adım atabileceğini değerlendiriyoruz. Enflasyon verilerinde bir iyileşme görülmesi halinde repo ihalelerinin ağustos ayında devreye alınmasıyla ortalama fonlama maliyetinin kademeli olarak gerilemesini, ardından son çeyrekte ölçülü faiz indirimleriyle politika faizinin yılı yüzde 34 seviyesinde tamamlamasını bekliyoruz."

AB'de otomobil satışları arttı

Avrupa Birliği (AB) pazarında yeni otomobil satışları, haziranda yıllık bazda yüzde 13,6 yükselişle 1 milyon 147 bin 962'ye çıktı.

Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA), AB ülkelerinin haziran ayına ilişkin yeni otomobil tescil verilerini açıkladı.

Buna göre, AB ülkelerinde yeni otomobil satışları haziranda, 2025'in aynı ayına göre yüzde 13,6 artışla 1 milyon 147 bin 962 oldu.

Haziran ayında, birlik üyesi ülkelerde satılan yeni otomobillerin yüzde 35,2'si hibrit, yüzde 23,6'sı elektrikli, 21,3'ü benzinli, yüzde 10,1'i fişli (Plug-In) hibrit, yüzde 6,7'si dizel ve yüzde 3,1'i de diğer yakıt türlerinde oldu.

Elektrikli otomobil satışları, haziranda yıllık bazda yüzde 60,7 artarak 270 bin 557'ye ulaştı. Tam elektrikli, hibrit ve fişli hibrit modellerin toplam satışlardaki payı yüzde 68,9'a ulaştı.

Yeni otomobil satışları, haziranda geçen yılın aynı dönemine göre Almanya'da yüzde 5,8, İspanya'da 6,2, İtalya'da 9,5 ve Fransa'da yüzde 1,8 arttı.

Ocak-haziran döneminde ise toplam satışlar, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,7 artışla 5 milyon 896 bin 683'e çıktı.

Otomotiv üreticilerine göre haziran ayında AB'de en fazla yeni otomobil satışını 291 bin 366 araçla Volkswagen Grubu gerçekleştirdi.

Peugeot, Fiat, Citroen ve Opel gibi markaları bünyesinde barındıran Stellantis Grubu, 170 bin 452 satışla ikinci sırada yer aldı. Renault Grubu ise 135 bin 536'lık yeni otomobil satışıyla üçüncü oldu.

“Sahte Alışveriş” Akımı Dünyaya Yayılıyor…

Gerçekte hiç gelmeyecek bir siparişi takip etmek neden iyi hissettiriyor?  Klinik Psikolog Mader Bengisu Bilgen Güney Kore’de hızla yayılan “dopamin siteleri” beyinde nasıl bir etki oluşturduğunu bu alışkanlığın hangi psikolojik riskleri barındırdığına dikkat çekiyor.

Son yıllarda dijital dünyada çeşitlenen yeni davranış kalıplarına bir yenisi daha eklendi. Güney Kore'de giderek yaygınlaşan ve "dopamin siteleri" ya da yerel adıyla do-farming platformları olarak anılan uygulamalar, kullanıcılarına gerçek bir alışveriş yapmadan sipariş verme deneyimi yaşatıyor. Sanal alışveriş sepeti oluşturmak, siparişi onaylamak, kurye ekranını takip etmek ve teslimat bildirimi almak mümkün oluyor; ancak gerçekte hiçbir ürün gönderilmiyor.

İlk bakışta sıra dışı görünen bu dijital deneyim, psikoloji alanında beynin ödül ve beklenti mekanizmaları açısından dikkat çekici bir örnek olarak değerlendiriliyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Mader Bengisu Bilgen, bu platformların yalnızca teknolojik bir trend olmadığını, insan beyninin ödül beklentisini kullanan bir sistem üzerine kurulduğunu belirterek, "Asıl tetiklenen duygu haz değil, beklentidir. Beyin çoğu zaman ödülü elde ettiği anda değil, ona yaklaşırken daha yoğun bir dopamin yanıtı oluşturur." dedi.

Dopamin, mutluluk hormonu değil beklenti sisteminin önemli bir parçası

Toplumda dopamin çoğunlukla "mutluluk hormonu" olarak bilinse de bilimsel çalışmalar bu nörotransmitterin temel görevinin beklenti ve motivasyon süreçlerini düzenlemek olduğunu gösteriyor. Klinik Psikolog Mader Bengisu Bilgen, sanal alışveriş sitelerinde yaşanan sürecin de tam olarak bu mekanizma üzerine kurulduğunu belirtiyor. "Kullanıcı sepetini doldurduğunda, siparişi onayladığında ya da kurye ekranını takip ettiğinde beynin ödül sistemi aktifleşiyor. Ürün gerçekte hiç ulaşmayacak olsa bile beyin, ödülün yaklaştığı algısıyla dopamin üretmeye devam edebiliyor. "Bilgen, nörobilimde bunun "ödül tahmin hatası" olarak tanımlandığını belirterek, beklenmedik veya yaklaşan bir ödül sinyalinin dopamin salınımını artırabildiğini ifade ediyor.

Davranışın kendisi bazen ödülün önüne geçebiliyor

Moodist Psikyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Mader Bengisu Bilgen: “alışverişten alınan tatmin yalnızca satın alınan üründen kaynaklanmıyor. Karar verme süreci, ürün seçimi, ödeme aşaması ve teslimat beklentisi de beynin ödül sistemini harekete geçiren önemli basamaklar arasında yer alıyor. Bu nedenle bazı kullanıcılar için alışveriş ritüelinin kendisi, ürünü teslim almaktan daha güçlü bir psikolojik uyarım oluşturabiliyor.”

Bazı kişiler için zarar azaltma yaklaşımı olarak değerlendirilebilir

Bilgen, bu platformların yalnızca olumsuz yönleriyle değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, belirli koşullarda davranışsal terapi açısından destekleyici bir araç olarak da ele alınabileceğini söyledi.  Özellikle dürtüsel alışveriş davranışı veya kontrolsüz yeme eğilimi bulunan bireylerde, gerçek satın alma ya da tüketim gerçekleşmeden ritüelin deneyimlenmesi bazı kişiler için geçici bir rahatlama sağlayabilir. "Bunu madde bağımlılığında kullanılan nikotin sakızı ya da alkolsüz bira örneklerine benzetebiliriz. Gerçek davranışın yerini alan ancak zararını azaltan bir simülasyon söz konusu olabilir." Bu yaklaşım sayesinde kişi maddi kayıp yaşamadan veya gereksiz kalori almadan satın alma dürtüsünü yönetme fırsatı bulabilir. Aynı zamanda satın alma sonrasında görülen pişmanlık, suçluluk ve ekonomik kaygı da ortaya çıkmayabilir.

Davranışsal Sönme Etkisi oluşabilir

Bilgen, kullanıcıların zaman içerisinde gerçek ürün gelmese bile rahatlayabildiklerini fark etmelerinin, satın alma dürtüsü ile fiziksel nesne arasındaki bağı zayıflatabileceğini belirtti. Psikolojide "davranışsal sönme" olarak tanımlanan bu süreç, uygun klinik koşullar altında bazı bireylerde terapötik fayda sağlayabilecek mekanizmalardan biri olarak değerlendiriliyor.

Yalnızlık hissini kısa süreli olarak azaltabilir

Benzer mekanizmanın sosyal ihtiyaçlarda da görülebildiğini ifade eden Bilgen, bazı dijital platformların kullanıcılara sorumluluk gerektirmeyen sanal etkileşimler sunduğunu söyledi."Sanal sigara molası benzeri uygulamalar kişiye kısa süreli birlikte olma hissi verebilir. Bu durum anlık yalnızlık duygusunu hafifletebilir."

Uzun vadeli etkileri konusunda temkinli olunmalı

Klinik Psikolog Mader Bengisu Bilgen; “beklenti üzerine kurulu dijital deneyimlerin sürekli tekrar edilmesi, beynin doğal ödül sistemini zamanla değiştirebilir. Gerçek yaşam deneyimlerinden alınan tatmin azalırken, sürekli yeni uyarana ihtiyaç duyulması riski ortaya çıkabilir. Bu nedenle dijital ödül mekanizmalarının bilinçli kullanılmasının önem taşıdığını belirterek, bu tür platformların özellikle psikolojik destek gerektiren durumlarda tek başına bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

İnşaatta sınırlı toparlanma

Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB), her ay merakla beklenen inşaat ile bağlantılı imalat ve hizmet sektörlerindeki mevcut durum ile beklenen gelişmeleri gösteren “Hazır Beton Endeksi” 2026 Haziran Ayı Raporu’nu açıkladı.

Haziran ayı verileri, mayıs ayına kıyasla sektörün genel görünümünde sınırlı bir toparlanmaya işaret etmektedir. Yıllık bazda Faaliyet Endeksi'nin en güçlü performansı sergilemesine karşın Güven ve Beklenti Endekslerindeki gerileme temkinli görünümün sürdüğünü gösterdi.

Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) her ay açıkladığı Hazır Beton Endeksi ile Türkiye’de inşaat sektörü ve bağlantılı imalat ve hizmet sektörlerindeki mevcut durumu ve beklenen gelişmeleri ortaya koymaktadır. İnşaat sektörünün en temel girdilerinden biri olan ve aynı zamanda üretiminden sonra kısa bir süre içerisinde stoklanmadan inşaatlarda kullanılan hazır betonla ilgili bu Endeks, inşaat sektörünün büyüme hızını ortaya koyan öncü bir göstergedir.

Hazır Beton Endeksi 2026 Haziran Ayı Raporu’na göre, haziran ayı verileri mayıs ayına kıyasla sektörün genel görünümünde sınırlı bir toparlanmaya işaret etmektedir. Beklenti Endeksi’nde görülen iyileşmeye Faaliyet Endeksi'ndeki yükseliş de eşlik ederken, Hazır Beton Endeksi bu gelişmelere paralel olarak daha olumlu bir görünüm sergilemiştir.

Güven Endeksi, mayıs ayındaki zayıf görünümün ardından haziran ayında da sınırlı bir gerileme göstermiştir. Endeksin 100,00 eşik değerinin altında kalmaya devam etmesi, sektörde güven algısının henüz kalıcı biçimde güçlenmediğini ortaya koymaktadır.

Faaliyet Endeksi, mayıs ayında resmî tatillerin etkisiyle yaşanan yavaşlamanın ardından haziran ayında belirgin bir toparlanma kaydederek 100,1 seviyesine yükselmiş ve yeniden eşik değerin üzerine çıkmıştır. Bu gelişme, sektörde faaliyet hacminin yeniden büyüme bölgesine geçtiğine işaret etmektedir. Bununla birlikte, endeksin eşik değerin hemen üzerinde bulunması toparlanmanın henüz sınırlı olduğunu ve önümüzdeki aylarda kalıcılığının izlenmesi gerektiğini göstermektedir.

Beklenti Endeksi ise haziran ayında mayıs ayına göre yükselerek alt endeksler arasında konumunu korumuştur. Bu gelişme, sektör temsilcilerinin önümüzdeki dönem ilişkin beklentilerinde temkinli duruşunun devam ettiğine işaret etmektedir.

Hazır Beton Endeksi de haziran ayında mayıs ayına göre iyileşme göstermiştir. Buna rağmen endeksin 100,00 eşik değerinin altında seyretmesi, sektörde genel görünümün henüz tam anlamıyla güçlenmediğini, faaliyet tarafındaki toparlanmanın güven ve genel endeks göstergelerine hâlen sınırlı ölçüde yansıdığını göstermektedir.

Geçen yılın aynı ayına göre bakıldığında, haziran ayında endekslerin birbirinden ayrışan bir görünüm sergilediği görülmektedir. Faaliyet Endeksi, yıllık bazda %0,8 oranında artış göstererek en güçlü performansı sergilemiş ve sektördeki fiili faaliyetlerin geçen yılın aynı dönemine kıyasla iyileştiğine işaret etmiştir. Hazır Beton Endeksi de %0,1 oranındaki sınırlı artışla pozitif bölgede yer almıştır. Buna karşılık, Güven Endeksi %0,3, Beklenti Endeksi ise %0,1 oranında gerileyerek sektör temsilcilerinin ekonomik görünüme ilişkin temkinli yaklaşımını koruduğunu göstermektedir.

2026 yılının ikinci çeyreği sonunda haziran ayı verileri, sektörün yıllık bazda ılımlı bir toparlanma eğilimi sergilediğini ortaya koymaktadır. Faaliyet Endeksi’nin pozitif bölgeye geçmesi, sahadaki reel hareketliliğin geçen yılın aynı dönemine kıyasla arttığına işaret etmektedir. Buna karşılık, Güven ve Beklenti Endekslerindeki sınırlı gerileme, firmaların önümüzdeki döneme ilişkin değerlendirmelerinde ihtiyatlı tutumlarını sürdürdüğünü göstermektedir. Bu görünüm, sektörde fiili faaliyetlerin iyileşmeye başladığını, ancak bu iyileşmenin güven ve beklentilere henüz tam olarak yansımadığına işaret etmektedir.

Raporun sonuçlarını değerlendiren Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) Yönetim Kurulu Başkanı Yavuz Işık, “Haziran ayında yıllık bazda faaliyetlerde toparlanma gözlenmesine rağmen, güven ve beklenti göstergelerindeki sınırlı gerileme sektörün temkinli görünümünü koruduğunu ortaya koydu.” dedi.

İnşaat sektörüyle ilgili değerlendirmelerde bulunan THBB Başkanı Yavuz Işık, “2026 temmuz ayı itibarıyla Türk inşaat sektörü, dezenflasyon sürecinin sağladığı görece iyileşmeye rağmen tedbirli bir yaklaşım sergilemektedir. Enflasyondaki yıllık gerileme ve para politikasında yılın ilerleyen dönemlerine ilişkin faiz indirimi beklentileri sektör açısından olumlu bir zemin oluştururken, yüksek finansman maliyetleri ve krediye erişimde devam eden sıkı koşullar özel sektör yatırımlarını ve konut talebini sınırlamaya devam etmektedir. Buna karşılık, deprem bölgesinde kısmen devam eden yeniden inşa faaliyetleri, kentsel dönüşüm projeleri ve kamu altyapı yatırımları inşaat faaliyetlerini destekleyen temel unsurlar olmayı sürdürmektedir. Bu çerçevede sektör, bir yandan maliyet baskılarının hafiflemesi ve enflasyondaki düşüşten olumlu etkilenirken, diğer yandan finansman koşullarındaki sıkılık nedeniyle dengeli ve kademeli bir toparlanma süreci yaşamaktadır. Önümüzdeki dönemde inşaat sektöründeki büyümenin kalıcılığı, enflasyondaki düşüşün sürmesine, kredi koşullarının normalleşmesine ve para politikasındaki olası gevşeme adımlarına bağlı olacaktır.” dedi.

Sanayide Enerji Verimliliği Kapıda Başlıyor

Yükselen elektrik maliyetleri, sanayi tesislerinde enerji verimliliğini her zamankinden daha kritik hale getiriyor. Özellikle sevkiyat kapılarından kaynaklanan ısı kayıpları, işletmelerin enerji tüketimini ve üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor.

Endüstriyel tesislerde ortam sıcaklığındaki 1 derecelik düşüşün enerji giderlerini %20 artırdığına dikkat çeken Çukurova Isı Yönetim Kurulu Üyesi Osman Ünlü, lojistik merkezleri, üretim tesisleri ve sıcaklık kontrollü depolarda enerji verimliliğinin sevkiyat kapılarında başladığını belirtti.

Dünya genelinde yükselen enerji maliyetleri, sanayi tesislerinde enerji verimliliğini stratejik bir öncelik haline getiriyor. İşletmeler bir yandan enerji giderlerini düşürmeye çalışırken, diğer yandan üretim sürekliliğini ve rekabet güçlerini koruyacak çözümlere yöneliyor. Bu süreçte, çoğu zaman göz ardı edilen sevkiyat kapıları ise önemli enerji kayıplarının yaşandığı alanların başında geliyor.

Yapılan araştırmalara göre, endüstriyel tesislerde ortam sıcaklığının yalnızca 1 derece düşmesi, enerji giderlerini %20oranında artırıyor. Bu durum özellikle sevkiyat kapılarının yoğun kullanıldığı alanlarda daha belirgin hale geliyor. Kapıların sık açılıp kapanması, iç ve dış ortam arasında sürekli bir ısı transferine neden olurken, ısıtma ve soğutma sistemlerinin daha fazla çalışmasına yol açıyor. Sonuç olarak hem enerji tüketimi hem de işletme maliyetleri artıyor.

Çukurova Isı, Silversun SACH ve SACV serisi hava perdeleriyle sevkiyat kapılarında oluşan ısı kayıplarını en aza indiriyor. Geleneksel PVC şerit perdelere göre daha yüksek enerji verimliliği sağlayan Silversun hava perdeleri, yalnızca enerji kayıplarını azaltmakla kalmıyor; aynı zamanda hijyen standartlarının korunmasına, operasyonel hızın artırılmasına ve üretim süreçlerinin daha sürdürülebilir hale gelmesine katkı sağlıyor. 

"Enerji verimliliği sevkiyat kapılarında başlıyor"

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Çukurova Isı Yönetim Kurulu Üyesi Osman Ünlü, şunları söyledi:

“Lojistik merkezleri, üretim tesisleri ve sıcaklık kontrollü depolarda enerji verimliliği sevkiyat kapılarında başlıyor. Çünkü enerji kayıplarının önemli bir bölümü sevkiyat kapılarında yaşanıyor. Kapıların sık açılıp kapanması, iç ve dış ortam arasında sürekli bir hava akışı oluşturarak ısıtma ve soğutma sistemlerinin daha fazla çalışmasına neden oluyor. Bu durum işletmelerin enerji tüketimini ve işletme maliyetlerini doğrudan artırıyor. Enerji verimliliğini artırmak isteyen işletmelerin, sevkiyat kapılarında yaşanan bu kayıpları da göz önünde bulundurması gerekiyor." dedi.

Silversun SACH ve SACV serisi hava perdelerinin çalışma prensibine ilişkin de bilgi veren Osman Ünlü, "Hava perdeleri, sevkiyat kapılarının üzerinde veya yanında oluşturduğu yüksek hızlı hava bariyeri sayesinde iç ve dış ortamı fiziksel temas olmadan birbirinden ayırıyor. Böylece kapılar açık olsa bile iç ortam sıcaklığı korunuyor, ısıtma ve soğutma sistemlerinin üzerindeki yük azalıyor ve enerji tüketimi düşüyor. Aynı zamanda sıcaklık dalgalanmalarının ürün kalitesi üzerindeki olumsuz etkileri de en aza indiriliyor." ifadelerini kullandı.

Operasyonel verimliliği artırıyor

PVC şerit perdelerin ısı kayıplarına karşı belirli ölçüde koruma sağladığını ancak görüşü kısıtlayabildiğini, hijyen sorunlarına yol açabildiğini ve düzenli bakım gerektirdiğini belirten Osman Ünlü, özellikle forklift trafiğinin yoğun olduğu tesislerde, bu sistemlerin operasyonel akışı yavaşlatabildiğine dikkat çekti:

“Silversun hava perdeleri, forklift ve personel geçişlerini kesintisiz hale getirerek operasyonel süreçlerin hızlanmasına katkı sağlıyor. Kapı açma-kapama ihtiyacını ortadan kaldırırken tesis içi lojistik akışını da iyileştiriyor. Ayrıca sürekli çalışan kapı sistemlerinde oluşan aşınmayı azaltarak bakım ve duruş maliyetlerinin düşürülmesine destek oluyor. Böylece işletmeler hem enerji tasarrufu sağlıyor hem de operasyonel verimliliklerini artırabiliyor." dedi.

Merkez Bankası rezervleri 160,5 milyar dolar oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) toplam rezervleri, 17 Temmuz haftasında bir önceki haftaya göre 2 milyar 812 milyon dolar azalarak 160 milyar 490 milyon dolar oldu.

TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Buna göre, 17 Temmuz itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 1 milyar 697 milyon dolar azalarak 65 milyar 427 milyon dolara indi. Brüt döviz rezervleri, 10 Temmuz'da 67 milyar 124 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Bu dönemde altın rezervleri de 1 milyar 116 milyon dolar düşüşle 96 milyar 179 milyon dolardan 95 milyar 63 milyon dolara geriledi.

Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri 17 Temmuz haftasında bir önceki haftaya göre 2 milyar 812 milyon dolar azalarak 163 milyar 302 milyon dolardan 160 milyar 490 milyon dolara indi.

TCMB rezervleri Ocak 2024'ten bu yana şöyle (milyon dolar):

Merkez Bankası, politika faizini yüzde 37'de sabit bıraktı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, TCMB Başkanı Fatih Karahan başkanlığında toplanan Kurul'un, politika faizinin yüzde 37'de sabit kalmasına karar verdiği bildirildi.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir." ifadesine yer verildi.

Duyuruda, jeopolitik gelişmeler eşliğinde artan belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarının yeniden yükselme eğilimine girdiği belirtilerek, yakın döneme ilişkin verilerin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğine işaret ettiği kaydedildi.

Jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiği bildirilen duyuruda, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir. Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır.”

Duyuruda, kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizmasının ilave makroihtiyati adımlarla destekleneceği belirtildi.

Likidite koşullarının yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçlarının etkili şekilde kullanılmaya devam edileceği bildirilen duyuruda, "Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır." denildi.

Duyuruda, Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti'nin beş iş günü içinde yayımlanacağı kaydedildi.

AB Komisyonu'ndan Google'a 890 milyon avro ceza

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Google'ın Dijital Piyasalar Yasası'nı iki farklı alanda ihlal ettiğini belirlemesinin ardından şirkete toplam 890 milyon avro para cezası verdi.

AB Komisyonu'ndan yapılan açıklamaya göre, Google Arama'da kendi hizmetlerini kayırması ve Google Play'de işletmelerin tüketicileri alternatif ve çoğu zaman daha ucuz satın alma kanallarına yönlendirmesini engellemesi nedeniyle Dijital Piyasalar Yasası'nı ihlal etti.

Bu kapsamda Komisyon, Google'a ilk ihlal nedeniyle 460 milyon avro ve ikinci ihlal nedeniyle 430 milyon avro olmak üzere toplam 890 milyon avro para cezası verdi. AB Komisyonu, verilen para cezalarının ihlallerin "ciddiyeti ve süresi" dikkate alınarak belirlendiğini açıkladı.

Komisyon ayrıca Google'ın söz konusu ihlalleri sona erdirmesini istedi. Buna göre Google'ın Arama sonuçlarında üçüncü taraf hizmetlere kendi hizmetleriyle eşit, adil ve ayrımcı olmayan şekilde davranması ve Google Play üzerinden uygulama dağıtan geliştiricilerin kullanıcılarla mağaza içi ve dışında serbestçe iletişim kurmasına ve sözleşme yapmasına teknik ve hukuki olarak izin vermesi gerekiyor.

Google'ın Komisyon kararlarına 60 gün içinde uyması gerekiyor. Aksi halde şirket, küresel yıllık cirosunun yüzde 5'ine kadar günlük para cezası riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Ukrayna’nın Karadeniz limanlarında gemi trafiği durdu

Ukrayna'nın Karadeniz’deki Odessa, Çernomorsk ve Yujnıy limanlarındaki ticari gemi trafiği, Rusya’nın bölgede son dönemde artan saldırılarının ardından durdu.

Gemi takip bilgileri sağlayan MarineTraffic verilerine göre, Ukrayna'nın Karadeniz’deki üç ana limanında 23 Temmuz itibarıyla ticari gemi bulunmuyor.

Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanı Taras Vısotskiy de taşımacılık şirketlerinin ülkenin Karadeniz limanlarıyla çalışmayı 22 Temmuz'dan itibaren geçici olarak durdurduğunu bildirirken, kararın güvenlik nedeniyle alındığını belirtti.

Danimarkalı deniz taşımacılığı şirketi Maersk de mevcut koşullar nedeniyle Çernomorsk üzerinden Ukrayna'ya sağladığı bağlantı hizmetini geçici olarak askıya aldığını açıkladı.

Şirket, Çernomorsk'ta boşaltılması planlanan ithalat yüklerinin Romanya'nın Köstence Limanı'na yönlendirileceğini, mevcut ihracat rezervasyonlarının ise ücretsiz iptal edilebileceğini veya yükleme limanının Köstence şeklinde değiştirilebileceğini bildirdi.

Rusya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada ise Odessa ve Çernomorsk'a düzenlenen son saldırılarda, Ukrayna ordusuna askeri malzeme ve yakıt taşınmasında kullanıldığını öne sürdüğü liman altyapısının, depoların ve gemilerin hedef alındığına işaret edildi.

Ukrayna, saldırıların ticari deniz taşımacılığını ve tarım ürünleri ihracatını hedef aldığını savunurken, Rusya askeri amaçlarla kullanılan tesislere saldırdığını ileri sürüyor. Odessa, Çernomorsk ve Yujnıy limanları, Ukrayna'nın başta tahıl olmak üzere tarım ürünlerini dünya pazarlarına ulaştırdığı başlıca ihracat merkezleri arasında yer alıyor.

Ukrayna da son dönemde Rusya’nın Karadeniz ve Azak Denizi'nde lojistik faaliyetlerinde kullanıldığını belirttiği gemiler ve liman altyapısına yönelik saldırılarını artırmıştı.

İstanbul'daki havalimanları Avrupa'nın zirvesinde

İstanbul'daki havalimanları ve THY "zamanında kalkış-varış" performansıyla Avrupa'nın zirvesinde

İstanbul ve Sabiha Gökçen havalimanları "zamanında kalkış" performanslarıyla Avrupa'daki havalimanları arasında ilk iki sırada yer alırken, Türk Hava Yolları (THY) da Avrupa'daki en dakik hava yolu şirketi oldu.

Avrupa Hava Seyrüsefer Güvenliği Teşkilatının (EUROCONTROL) 13-19 Temmuz'a ilişkin "Avrupa Havacılık Ağı Performans Raporu" yayımlandı.

İstanbul Havalimanı bu dönemde yüzde 81 zamanında kalkış performansıyla Avrupa'daki havalimanları arasında ilk sırada yer aldı. İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı ise yüzde 78 zamanında kalkış performansıyla ikinci oldu.

Raporda, THY, yüzde 85 zamanında varış oranıyla Avrupa'daki en büyük 20 havayolu şirketi arasında en dakik hava yolu olarak kayıtlara geçti.

Yerli turistlerin harcamaları açıklandı

Yerli turistler, yılın ilk çeyreğinde yurt içinde aile ziyaretleri için 50,2 milyar lira, tatil için ise 33 milyar lira harcama gerçekleştirdi.

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) "hane halkı yurt içi turizm" verilerinden derlediği bilgiye göre yerli turistler yılın ilk çeyreğinde ülke içinde 102,3 milyar lira seyahat harcaması yaptı.

Geçen yılın aynı çeyreğine göre harcamalarda yaklaşık yüzde 34'lük artış gerçekleşirken yerli turistler aynı dönemde toplamda 73,6 milyon kez gece konakladı.

Turistlerin yurt içinde yaptığı bu seyahatler amaçlarına göre incelendiğinde ise aile ziyareti öne çıktı.

Yerli turistler, "yakınları ziyaret" başlıklı kategoride yaptıkları seyahatlerde 50 milyar 249 milyon 966 lira harcadı. Geçen yılın aynı döneminde ise bu gerekçeyle 38 milyar 718 milyon 200 bin lira harcanmıştı.

Yakınları ziyaretten sonra en çok harcamanın yapıldığı kategori 33 milyar 31 milyon 536 bin lira ile "gezi, eğlence, tatil" olarak kayıtlara geçti. Söz konusu kategoride 2025'in ilk çeyreğinde 22 milyar 906 milyon 736 bin lira harcama gerçekleşmişti.

Böylece bu yılın ilk çeyreğindeki 102,3 milyar liralık toplam harcamanın, 83,3 milyar lirası aile ziyareti ve tatil için yapılmış oldu.

Yakınları ziyaret için 54,6 milyon geceleme

Söz konusu dönemde "yakınları ziyaret" için 9 milyon 652 bin seyahat ve bu seyahatlerde 54 milyon 651 bin geceleme gerçekleştirildi.

Yerli turistler, "gezi, eğlence, tatil" için ise aynı dönemde 3 milyon 155 bin seyahat yaparken 10 milyon 250 bin kez geceledi.

Hane halkının bu yılın ilk çeyreğine ilişkin yurt içi turizm harcamalarından söz konusu kategorilere yönelik veriler şöyle:

Üniversite mezunlarının istihdam oranı yüzde 73,9 oldu

Türkiye İstatistik Kurumu, 2025 yılına yönelik "Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri" başlıklı haber bültenini yayımladı.

Türkiye'de, lisans mezunlarında istihdam oranı, 2025'te yüzde 73,9 olarak gerçekleşti.

Buna göre, lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı 2024'te yüzde 75 iken, 2025'te yüzde 73,9 olarak kayda geçti. Ön lisans mezunları için kayıtlı istihdam oranı ise 2024'te yüzde 66,4 iken, 2025'te yüzde 65,7 olarak hesaplandı.

Lisans seviyesinde en yüksek kayıtlı istihdama sahip bölümler sırasıyla tıp (yüzde 95,5), özel eğitim öğretmenliği (yüzde 90,8), havacılık elektrik ve elektroniği (yüzde 89,9), matematik mühendisliği (yüzde 89,8) ile hemşirelik (yüzde 89,8) oldu.

Uluslararası Standart Eğitim ve Öğretim Alanları Sınıflaması 2013'e göre, lisans seviyesinde kayıtlı istihdam oranının en yüksek olduğu ilk 5 alan sağlık ve refah (yüzde 84,5), mühendislik, imalat ve inşaat (yüzde 82,1), bilişim ve iletişim teknolojileri (yüzde 76,7), eğitim (yüzde 75,4) ile iş, yönetim ve hukuk (yüzde 74,1) olarak belirlendi.

Ön lisans seviyesinde en yüksek kayıtlı istihdama sahip bölümler polis meslek eğitimi (yüzde 92,6), elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımı (yüzde 87,4), uçak teknolojisi (yüzde 84,8), kontrol ve otomasyon teknolojisi (yüzde 83,9) ile elektrik (yüzde 83,7) olarak sıralandı.

Ön lisans mezunlarında kayıtlı istihdam oranının en yüksek olduğu eğitim ve öğretim alanları mühendislik, imalat ve inşaat (yüzde 76,3), doğa bilimleri, matematik ve istatistik (yüzde 71,9), hizmetler (yüzde 70,4), tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik (yüzde 67,9) ile bilişim ve iletişim teknolojileri (yüzde 67,6) olarak kayıtlara geçti.

En kısa iş bulma süresi "dil ve konuşma terapisi" bölümünde

Lisans mezunlarında ortalama ilk iş bulma süresi 2024 yılında 14,4 ay iken, 2025 yılında 14,2 ay oldu. Ön lisans mezunlarının ortalama ilk iş bulma süresi ise 2024 yılında 16 ay iken, 2025 yılında 15,8 ay olarak hesaplandı.

Lisans mezunlarının ilk iş bulma süresi ortalamasının en kısa olduğu bölümler dil ve konuşma terapisi (2,4 ay), tıp (3,9 ay), özel eğitim öğretmenliği (4,4 ay), eczacılık (4,6 ay) ve ergoterapi (7,6 ay) olarak belirlendi.

Lisans mezunları için ilk iş bulma süresinin en kısa olduğu ilk 5 eğitim ve öğretim alanı da sağlık ve refah (9 ay), bilişim ve iletişim teknolojileri (11,4 ay), mühendislik, imalat ve inşaat (11,6 ay), eğitim (12,9 ay) ile hizmetler (13,4 ay) olarak saptandı.

Ön lisans mezunlarının ilk iş bulma süresi ortalamasının en kısa olduğu 5 bölüm polis meslek eğitimi (3 ay), optisyenlik (9,9 ay), aşçılık (10,8 ay), eczane hizmetleri (11,6 ay) ile sivil havacılık kabin hizmetleri (11,7 ay) oldu.

Ön lisans mezunları için ilk iş bulma süresi en kısa ilk 5 eğitim ve öğretim alanı da hizmetler (13,7 ay), doğa bilimleri, matematik ve istatistik (13,8 ay), mühendislik, imalat ve inşaat (14,3 ay), sağlık ve refah (15,4 ay) ile bilişim ve iletişim teknolojileri (15,8 ay) olarak kayıtlara geçti.

Ortalama kazancın en yüksek olduğu lisans bölümü pilotaj

Lisans mezunlarında aylık ortalama kazancı en yüksek 5 bölümün sırasıyla pilotaj, matematik mühendisliği, uzay mühendisliği, uçak mühendisliği ile kontrol ve otomasyon mühendisliği olduğu görüldü.

Ön lisans mezunlarında aylık ortalama kazancı en yüksek 5 bölüm uçak teknolojisi, perakende satış ve mağaza yönetimi, polis meslek eğitimi, elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımı ile marka iletişimi olarak belirlendi.

Lisans mezunlarının kendi alanında çalışma oranı yüzde 56,7

Ücretli çalışan (SGK 4/A) lisans mezunlarının öğrenim gördükleri eğitim ve öğretim alanı ile uyumlu bir meslek grubunda çalışma oranı 2024 yılında yüzde 56,1 iken, bu oran 2025'te yüzde 56,7 olarak gerçekleşti. Ön lisans mezunlarında ise bu oran 2024 yılında yüzde 51 iken, 2025 yılında yüzde 50,8 oldu.

Ücretli çalışan lisans mezunlarının öğrenim gördükleri eğitim ve öğretim alanı ile uyumlu bir meslek grubunda çalışma oranının en yüksek olduğu ilk 5 alan sağlık ve refah (yüzde 80,4), iş, yönetim ve hukuk (yüzde 79,6), eğitim (yüzde 64,8), mühendislik, imalat ve inşaat (yüzde 63,6) ile bilişim ve iletişim teknolojileri (yüzde 56,1) olarak kayıtlara geçti. En düşük uyum ise yüzde 20,6 ile sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında gerçekleşti.

Ön lisans mezunlarının öğrenim gördükleri eğitim ve öğretim alanı ile uyumlu bir meslek grubunda çalışma oranının en yüksek olduğu ilk 5 alan da iş, yönetim ve hukuk (yüzde 64,1), mühendislik, imalat ve inşaat (yüzde 60,1), hizmetler (yüzde 59,8), doğa bilimleri, matematik ve istatistik (yüzde 46,2) ile sağlık ve refah (yüzde 44,3) oldu. En düşük uyum ise yüzde 7,8 ile sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında gerçekleştiği tespit edildi.

Tüketici güven endeksi yüzde 2,2 artarak 89,8 oldu

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz ayına ilişkin tüketici güven endeksi verilerini açıkladı. Tüketici güven endeksi, temmuzda aylık bazda yüzde 2,2 artışla 89,8'e çıktı.

Buna göre TÜİK ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliğiyle yürütülen Tüketici Eğilim Anketi sonuçlarından hesaplanan tüketici güven endeksi, haziranda 87,9 iken bu ay yüzde 2,2 yükselerek 89,8 oldu.

Böylece endeks, Mayıs 2023'ten sonraki en yüksek seviyesine ulaştı. Endeks söz konusu dönemde 91,1 seviyesindeydi.

Mevcut dönemde hanenin maddi durumu endeksi, temmuzda aylık yüzde 3 artışla 72,3'ten 74,5'e yükseldi.

Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi endeksi, haziranda 89,5 iken yüzde 2 artarak temmuzda 91,4 olarak belirlendi.

Geçen ay 83,9 olan gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi endeksi, bu ay yüzde 5,2 yükselişle 88,3 olarak hesaplandı.

Gelecek 12 aylık dönemde dayanıklı tüketim mallarına harcama yapma düşüncesi endeksi de geçen ay 105,9 iken bu ay yüzde 0,8 azalışla 105,1'e geriledi.

Avrupa'da aşırı sıcaklar su tedarikini "buharlaştırıyor"

Aşırı sıcakların giderek arttığı Avrupa'da kuraklığın şiddeti artarken bu durum kıta genelinde toprakları kurutarak su tedarikinin hızla azalmasına yol açıyor.

Bünyesinde uluslararası bilim insanlarını bulunduran WWA'nın analizine göre, insan faaliyetlerinden kaynaklı iklim değişikliği aşırı sıcakları giderek daha fazla şiddetlendiriyor. Sıcaklıklar ise kuraklık koşullarını kötüleştiriyor.

Yaz mevsiminin henüz ortası olmasına rağmen sıcak hava dalgaları ve kuru hava koşulları şimdiden tarımsal kayıplara neden olurken orman yangınlarını artırdı ve nehir seviyelerinin tarihi düşük seviyelere gerilemesine yol açtı.

Fransız çiftçiler son 50 yılın en kötü mısır hasadıyla karşı karşıya kalırken Romanya bir milyon hektardan fazla tarım alanını kaybetti.

Büyük nehirlerin kuruması ise deniz ve nehir taşımacılığını aksatıyor ve enerji üretimini tehdit ediyor.

WWA analizine göre, iklim değişikliği nedeniyle Batı Avrupa'da tarımsal toprak kuraklıklarının görülme olasılığı 5 kat arttı. Kurak koşulların 6 aydır etkili olduğu Doğu Avrupa'da ise toprak kuraklığı olasılığı 11 kat daha yüksek hale geldi.

Buharlaşma riskinin görülme ihtimali ise aşırı sıcaklar nedeniyle yaklaşık 80 kat daha fazla.

Doğu Avrupa'da ise ocak-haziran dönemi ortalamasında, sıcaklık kaynaklı buharlaşma potansiyelinin iklim değişikliği nedeniyle yaklaşık 40 kat arttığı hesaplandı.

Öte yandan, şiddetlenen iklim değişikliği nedeniyle kuraklık eşikleri de değişti. Bu yıl görülen yağış açığı geçmişte aynı seviyede olsaydı, daha hafif kuraklığa yol açabilirdi. Ancak artan sıcaklıklar toprağın nemini çok daha hızlı çektiği için mevcut koşullar daha ciddi sonuçlar doğuruyor.

Kötüleşen koşullar, ürün kayıpları, nehir seviyelerindeki düşüş ve enerji sistemleri üzerindeki baskılara neden olurken temel ürünlerin fiyatlarını artırma riski taşıyor. Bu durumdan özellikle düşük gelirli hanelerin daha fazla etkilenme ihtimali bulunuyor.

Hollanda Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü (KNMI) İklim Bilimcisi Sarah Kew, analize ilişkin değerlendirmesinde, Avrupa'nın iklimi hızla değiştiğini belirterek, "Yağış düzenleri bölgelere göre farklılık göstermeye devam etse de bulgularımız, aşırı sıcakların kıtamızdaki kuraklığın artık temel belirleyicisi haline geldiğini gösteriyor. İklim değişikliğinin olmadığı bir dünyaya kıyasla, su kaynaklarının topraklarımızdan ve nehirlerimizden çok daha hızlı buharlaştığını görüyoruz. Bu durum, geçmişte yönetilebilir düzeyde kalabilecek kurak dönemleri ciddi kuraklıklara dönüştürüyor." ifadelerini kullandı.

Londra Imperial College Çevre Politikaları Merkezi Araştırmacısı Mariam Zachariah ise küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,4 dereceye ulaştığına dikkati çekerek, "Küresel emisyonlar sıcaklıkları tahmin edildiği gibi 2,8 seviyesine çıkarırsa bu yoğun buharlaşma koşullarının görülme olasılığı iki katına çıkabilir. Bu da mevcut kuraklıklar gibi olayların artık olağan hale gelmesi anlamına gelir." değerlendirmesinde bulundu.

Zachariah, hızlı ve kapsamlı emisyon azaltımları yapılmadığı takdirde Avrupa'nın bu kavurucu ve kurak yazların tekrar tekrar yaşandığı bir geleceğe doğru ilerlediği uyarısını yaptı.

Rekabet ihlallerine 6 ayda 17 milyar lira ceza

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, bu yılın ilk yarısında 209 teşebbüs hakkında yaklaşık 17 milyar lira tutarında idari para cezası uyguladıklarını belirtti.

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, bu yılın ilk yarısında 209 teşebbüs hakkında yaklaşık 17 milyar lira tutarında idari para cezası uyguladıklarını belirterek, "Bizim açımızdan bu dönemin en önemli çıktısı, rekabeti bozucu davranışlara müdahale ederken piyasalarda kalıcı ve sürdürülebilir rekabet koşullarını güçlendirecek mekanizmaları hayata geçirmiş olmamızdır." dedi.

Küle, yürüttükleri faaliyetlere ilişkin değerlendirmede bulundu.

Önceliklerinin, piyasalarda etkin ve sürdürülebilir rekabet koşullarının tesis edilmesine katkı sağlamak olduğunu ifade eden Küle, bu doğrultuda kurum faaliyetlerini, sonuçlandırdıkları soruşturmalar veya idari para cezaları üzerinden değerlendirmediklerini belirtti.

Küle, rekabet otoritelerinin asli görevinin, piyasaların rekabetçi yapısını güçlendirmek, pazara giriş engellerini azaltmak ve ekonomik etkinliği artıracak mekanizmaların sağlıklı şekilde işlemesine katkı sunmak olduğunu anlatarak, uyguladıkları yaptırımların, bu amaca ulaşmak için araçlardan yalnızca biri olduğunu bildirdi.

Soruşturmalar kapsamında aldıkları kararlara ilişkin bilgi veren Küle, "Bu yılın ilk yarısında 209 teşebbüs hakkında yaklaşık 17 milyar lira tutarında idari para cezası uygulanması kararlaştırıldı. Ancak bizim açımızdan bu dönemin en önemli çıktısı, rekabeti bozucu davranışlara müdahale ederken piyasalarda kalıcı ve sürdürülebilir rekabet koşullarını güçlendirecek mekanizmaları hayata geçirmiş olmamızdır." dedi.

Küle, geleneksel sektörlerdeki soruşturmaların yanı sıra dijital platformlar, ödeme sistemleri, iş gücü piyasaları ve teknoloji odaklı pazarlarda önemli kararlar aldıklarını belirterek, dijitalleşme, veri ekonomisi ve yapay zeka gibi alanlarda yaşanan gelişmeleri yakından takip ederek analiz yöntemlerini ve uygulama kapasitesini sürekli geliştirmeye devam ettiklerini söyledi.

Kurumun yalnızca ihlallere müdahale eden bir otorite olmadığına işaret eden Küle, rekabetçi piyasaların gelişimini destekleyen, yatırım ortamının güçlenmesine katkı sağlayan ve tüketici refahını merkeze alan önemli bir politika kurumu olduklarını kaydetti.

"Tarla bitkileri tohumları soruşturmasını kararlılıkla sürdürüyoruz"

Küle, yılın ilk yarısında farklı sektörlerdeki soruşturmalarla rekabet hukukunun güncel ihtiyaçlarına cevap veren önemli adımlar attıklarına işaret ederek, "Tarımdan dijital piyasalara, tüketim mallarından ödeme sistemlerine kadar birçok alanda aldığımız kararlarla, hem rekabetçi piyasa yapısının güçlendirilmesini hem de tüketicilerin daha etkin işleyen piyasalardan faydalanmasını hedefledik." ifadesini kullandı.

Tarım sektörünün, doğrudan gıda arzını, üretim maliyetlerini ve tüketici refahını etkileyen stratejik bir alan olduğuna dikkati çeken Küle, "Tarımsal üretimin temel girdisi olan tohum sektöründe rekabetçi yapının korunması yalnızca ilgili pazar bakımından değil, gıda arzının sürdürülebilirliği ve üretimde verimliliğin artırılması açısından da büyük önem taşıyor. Bu kapsamda hibrit sebze ve meyve tohumları pazarında, rekabete duyarlı bilgileri rakipleriyle paylaşan teşebbüsleri tespit etmek suretiyle toplamda 189 milyon lira idari yaptırımları uyguladık. Rekabetçi düzenin tesisi için önlemlerimizi aldık. Tarla bitkileri tohumları pazarında yürüttüğümüz soruşturmayı da kararlılıkla sürdürüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

"Tüketicilere rekabetçi hizmetler sunulmasına katkı sağlayacak"

Küle, teknoloji ve dijital platformlar gibi konulara ilişkin dosyaların ocak-haziran döneminde öncelikli çalışma alanları arasında yer aldığını ifade ederek, bu kapsamda Google Play Store, Mastercard ve Visa soruşturmalarındaki kararların, hem yenilikçiliği teşvik edeceğini hem de tüketicilere daha rekabetçi hizmetler sunulmasına katkı sağlayacağını söyledi.

Kast ajansları ile menajerlik alanında sonuçlandırdıkları soruşturmayla, sektörde rekabetçi yapıyı güçlendirecek önemli yapısal yükümlülükler tesis ettiklerini belirten Küle, bu çerçevede yürüttükleri soruşturmalara ilişkin bilgi verdi.

Küle, devam eden soruşturmaların, rekabet hukukunun güncel ve gelişen gündemini yansıttığını aktararak, "Halihazırda yürüttüğümüz 47 soruşturma kapsamında dijital platformlardan eğitim hizmetlerine, iş gücü piyasalarından tarım ve gıda sektörüne kadar ekonominin birçok farklı alanındaki rekabetçi endişeleri kapsamlı şekilde değerlendiriyoruz." ifadesini kullandı.

"Süt soruşturmalarında son aşamaya yaklaştık"

Bazı soruşturmalar kapsamında rekabetçi endişelerin soruşturma süreci devam ederken telafisi güç sonuçlar doğurmasını önlemek amacıyla geçici tedbir kararları aldıklarını bildiren Küle, endüstriyel dondurma ve yumuşak şeker sektörlerindeki soruşturmalarda satış noktalarında rakip ürünlere alan tahsis edilmesine yönelik geçici tedbirler uyguladıklarını anımsattı.

Küle, tarım ve gıda sektöründe yürüttükleri süt soruşturmalarında sürecin son aşamasına gelindiğine işaret ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Çiğ süt piyasasına ilişkin rekabetçi endişeler ile kamuoyunda 'süt karşılığı yem' olarak bilinen uygulamaya yönelik incelemelerimizi büyük ölçüde tamamladık. Bu dosyaların da önümüzdeki dönemde sonuçlandırılmasını öngörüyoruz. Bu çalışmaların ortak noktası, rekabeti yalnızca ihlaller ortaya çıktıktan sonra müdahale edilen bir alan olarak değil, üretimi, yatırımı, yenilikçiliği ve tüketici refahını destekleyen temel bir ekonomi politikası aracı olarak görmemizdir. Önümüzdeki dönemde de hem geleneksel sektörlerde hem de dijital ekonomide etkin ve öngörülebilir bir rekabet düzeninin güçlendirilmesine yönelik çalışmalarımızı aynı kararlılıkla sürdüreceğiz."

"Öncelik tüketici refahı"

İzin verdikleri her birleşme ve devralma işleminin, yatırım ortamının desteklenmesi ile rekabetçi piyasa yapısının korunması arasında hassas bir denge gözetilerek değerlendirildiğine dikkati çeken Küle, bu anlayış doğrultusunda yılın ilk yarısında Getir'in belirli faaliyetlerinin Uber tarafından devralınması işlemine, Uber'in Türkiye'ye 500 milyon dolar yatırım taahhüdünü içeren kapsamlı paket çerçevesinde izin verdiklerini anımsattı.

Küle, yılın ikinci yarısında hem geleneksel sektörlerde hem de dijital ekonomide rekabetin etkin şekilde korunmasına yönelik çalışmaları aynı kararlılıkla sürdüreceklerini belirterek, hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin dosyaların, gelecek dönemde uygulama gündemlerinde daha fazla yer tutacağını öngördüklerini söyledi.

Veri, ağ etkileri, algoritmalar ve yapay zeka destekli iş modellerinin, pazar gücünün oluşumunu ve kullanılma biçimini önemli ölçüde değiştirdiğine işaret eden Küle, şunları kaydetti:

"Bu nedenle rekabet hukukunun da değişen piyasa koşullarına uyum sağlayacak şekilde sürekli gelişmesi gerekiyor. Bunun yanında yapay zeka temelli ekonomik analiz modellerini uygulama süreçlerimize daha etkin şekilde entegre ederek, başta ihale piyasaları olmak üzere rekabet riski taşıyan sektörlerde proaktif denetim anlayışımızı daha da güçlendireceğiz. Amacımız, rekabet ihlallerine yalnızca sonradan müdahale eden değil, riskleri önceden tespit ederek önleyici politika ve uygulamaları hayata geçiren bir rekabet otoritesi olmaktır. Hedefimiz, rekabetçi piyasa yapısının güçlenmesine katkı sağlayan, yatırım ve yenilikçiliği destekleyen, tüketici refahını önceleyen bir rekabet düzeninin geliştirilmesine öncülük etmek. Önümüzdeki dönemde hukukun bize tanıdığı yetkileri etkin, öngörülebilir ve kararlı şekilde kullanarak değişen ekonomik koşullara uyum sağlayan, güçlü kurumsal kapasitesiyle politika üreten ve piyasalarda etkin rekabetin korunmasına katkı sunan bir otorite olmaya devam edeceğiz."

Buğday fiyatları 2 yılın en yüksek seviyesini gördü

Buğdayın kile başına fiyatı uluslararası piyasalarda bugün 7,0850 dolara kadar yükselerek 2 yılın en yüksek seviyesini gördü.

Jeopolitik riskler ve ABD'deki hava durumu kaynaklı endişelerden dolayı tahıl piyasalarında yükselişler görülürken, fiyat hareketlerinde buğday en dikkati çeken ürünler arasında yer alıyor.

Rusya ile Ukrayna arasında gerilimin tırmanması tarım ürünlerinin arzına ilişkin endişeleri artırırken, tedarik ve üretimin aksayacağına yönelik tahminler buğday piyasasındaki fiyat hareketlerinde belirleyici oluyor.

Rusya'nın Azak Denizi ve Kavkaz limanlarındaki erişim kısıtlamaları ile Ukrayna liman altyapısına yönelik saldırılar Karadeniz tahıl akışını tehdit ediyor.

Rusya'da 2026/2027 sezonu buğday hasadı beklentisi, güney bölgelerde verimin düşmesi ve ekim alanlarının daralması nedeniyle aşağı çekildi.

Rusya ve Ukrayna dünyanın en büyük tahıl ihracatçıları arasında yer alıyor ve bu ülkelerin ihracatındaki herhangi bir aksama, emtia piyasasındaki ürünlerin fiyatları ve gıda enflasyonuna ilişkin beklentilerin şekillenmesinde önemli rol oynuyor.

ABD'nin önemli tarım bölgelerinde yaşanan kuraklığın etkisiyle buğday ekim alanları tarihi düşük seviyelere indi. Bu durum, buğday fiyatlarında yükselişi tetikledi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlamasının ardından Hürmüz Boğazı kaynaklı lojistik sorunlar yaşanmasından dolayı gübre maliyetlerinde görülen artış da buğday fiyatlarında hızlı yükselişlere neden oldu.

El Nino hava olayının Avustralya'ya etkisi de buğday fiyatlarını etkiliyor

Öte yandan, Fransa'da sıcak hava dalgasından dolayı yumuşak buğday rekoltesinin düşebileceği öngörülüyor. El Nino hava olayı da dünyanın önemli buğday üreticilerinden Avustralya'da daha az yağışlı, daha kurak bir iklime yol açtığından buğday rekoltesiyle ilgili endişeler ortaya çıktı.

Bu gelişmelerle, Chicago Ticaret Borsasında işlem gören buğdayın kile başına fiyatı bugün 7,0850 dolara kadar yükselerek Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü, ardından 7,03 dolar seviyesinde dengelendi.

Buğday fiyatları, Mayıs 2024 döneminde 7,20 dolara kadar yükselmişti. Buğdayın kilesi 2025 sonuna göre de yüzde 38'in üzerinde arttı.

Rusya'nın Azak Denizi'ndeki ihracat kapasitesi kısıtlandı

Avustralya merkezli Commonwealth Bank'ın Sürdürülebilirlik ve Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Karadeniz'deki ihracat kapasitesindeki aksamalar küresel buğday fiyatlarını yükseltti." dedi.

Rusya'nın Azak Denizi'ndeki ihracat kapasitesinin kısıtlandığını belirten Voznesenski, Ukrayna'nın Karadeniz'deki başlıca limanlarının da zarar gördüğünü ifade etti.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın üzerine Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatılmasına ilişkin risklerin de eklendiğini ve bunun gübre tedarikine ilişkin endişelerle sonuçlandığını dile getiren Voznesenski, bunun yanında gelecekte küresel ölçekte buğdayın protein içeriği, verimi ve ekim alanlarının azalması noktasında görülebilecek etkilerin de öne çıktığını söyledi.

Merkez bankalarının küresel altın rezervlerinin artması bekleniyor

Dünya Altın Konseyi'nin (WGC) yayımladığı "2026 Merkez Bankaları Altın Rezervleri Araştırması"na göre, rezerv yöneticilerinin yüzde 89'u, gelecek 12 ay içinde küresel merkez bankalarının altın rezervlerinin artış eğilimini sürdüreceğini öngörüyor.

Merkez bankalarının altına yönelik güçlü talebinin sürmesi beklenirken ankete katılan rezerv yöneticilerinin yüzde 45'i kendi kurumlarının da gelecek 12 ayda altın rezervlerini artırmayı planladığını belirtti. Bu oran, araştırma tarihindeki en yüksek seviye olarak kaydedildi.

Altının merkez bankalarının rezerv yönetimindeki stratejik önemi giderek artıyor. Katılımcıların yüzde 93'ü halihazırda altın rezervi bulundurduklarını belirtti. Bu oran geçen yıl yüzde 81 olarak ölçülmüştü.

Öte yandan, ABD dolarının küresel rezervlerdeki gelecekteki ağırlığına ilişkin beklentiler zayıfladı. Katılımcıların yüzde 74'ü, doların küresel rezervler içindeki payının 5 yıl sonra bugünkü seviyenin altında olacağını tahmin ediyor.

Merkez bankalarının altın tutma gerekçeleri arasında "kriz dönemlerindeki güçlü performansı" ilk sırada yer aldı. Katılımcıların yüzde 90'ı bu özelliği öne çıkarırken "uzun vadeli değer saklama aracı" olması yüzde 84, "portföy çeşitlendirmesi sağlaması" yüzde 82 ile diğer başlıca nedenler arasında sıralandı.

Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki merkez bankaları, altının jeopolitik risklere karşı koruma sağlamasını önemli bir unsur olarak değerlendiriyor.

Araştırmada ayrıca merkez bankalarının altın rezervlerini sakladıkları lokasyonlarda çeşitliliğe yöneldiği görüldü. Son 12 ayda katılımcıların yüzde 9'u yurt içindeki altın depolama kapasitesini artırdığını, yüzde 10'u ise yurt dışındaki saklama lokasyonlarını çeşitlendirdiğini bildirdi.

Gelecek dönemde de benzer eğilimin sürmesi beklenirken en fazla tercih edilen yurt dışı saklama merkezi yüzde 57 ile İngiltere Merkez Bankası oldu. Yurt içi depolama seçeneği yüzde 49 ile ikinci sırada yer aldı.

Ekonomik ve jeopolitik riskler altını öne çıkarıyor

Dünya Altın Konseyi Asya Pasifik (Çin hariç) Bölge Başkanı ve Küresel Merkez Bankaları Başkanı Shaokai Fan, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, araştırmanın merkez bankalarının rezerv yönetimi kararlarında "faiz oranları, jeopolitik istikrarsızlık ve enflasyon endişelerinin" belirleyici olmaya devam ettiğini gösterdiğini bildirdi.

Fan, rezerv yöneticilerinin altın tahsislerini artırma gerekçeleri arasında, "altının jeopolitik risklere karşı koruma sağlaması ve rezervlerin daha geniş kapsamlı çeşitlendirilmesine katkıda bulunmasının" giderek daha fazla öne çıktığını belirtti.

Kriz dönemlerinde altının güçlü performans göstermesi, uzun vadeli değer saklama aracı olarak öne çıkmasının, enflasyona karşı koruma sağlamasının ve portföy çeşitlendirmesindeki etkinliğinin, altın rezervi bulundurmanın temel nedenleri arasında değerlendirilmeyi sürdürdüğünü anlatan Fan, şunları kaydetti:

"Katılımcıların yüzde 84'ü, 5 yıl sonra altının küresel rezervler içindeki payının bugünkünden daha yüksek olacağını düşünüyor. Buna karşılık, yüzde 74'ü aynı dönemde ABD dolarının küresel rezervlerdeki payının azalacağını öngörüyor. Bu bulguların hem döngüsel hem de yapısal gelişmeleri yansıttığını düşünüyoruz. Jeopolitik gerilimler, ekonomik belirsizlik ve ticaret çatışmalarına ilişkin endişeler, rezerv yöneticilerinin kararlarını bugün açıkça etkiliyor. Ancak araştırma, rezerv portföylerinde daha fazla çeşitlendirmeye yönelik uzun vadeli bir eğilime de işaret ediyor."

"Merkez bankaları son 4 yılda ortalama bin tonun üzerinde altın satın aldı"

Shaokai Fan, doların küresel rezervlerdeki payının azalacağı beklentilerine dikkati çekerek, bunun altının doların yerini alacağı anlamına gelmediğini, rezerv yöneticilerinin amaçlarının rezerv varlıklarını daha geniş bir yelpazede çeşitlendirmek olduğunu bildirdi.

Altının "yüksek likiditeye sahip olması, güvenilir bir değer saklama aracı olarak görülmesi ve temerrüt riski taşımayan bir varlık olması" sayesinde bu süreçten fayda sağlamaya devam ettiğini kaydeden Fan, şu ifadeleri kullandı:

"Merkez bankaları son 4 yılda toplu olarak yılda ortalama 1000 tonun üzerinde altın satın aldı. Bu miktar, önceki 10 yılın ortalama alım hızının oldukça üzerinde bulunuyor. Araştırma sonuçları, giderek daha oynak ve öngörülemez hale gelen küresel ortamda altının stratejik bir rezerv varlığı olarak üstlendiği rol sayesinde, resmi sektörün altın talebinin önümüzdeki dönemde de güçlü kalmaya devam edeceğine işaret ediyor."

Nijerya-Fas ve Trans Sahra projeleri yeniden şekillendiriyor

Afrika'nın zengin doğal gaz rezervlerini Avrupa pazarına ulaştırmayı hedefleyen iki dev boru hattı projesi, kıtanın enerji jeopolitiğinde yeni bir rekabet alanı oluşturuyor.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından enerji arz güvenliğini yeniden şekillendirmeye çalışan Avrupa ülkeleri, Rus gazına bağımlılığı azaltmak ve tedarik kaynaklarını çeşitlendirmek amacıyla Afrika'ya yönelirken, kıtanın zengin doğal gaz rezervleri stratejik önem kazandı.

Savaş öncesinde doğal gaz ihtiyacının yüzde 40'ını Rusya'dan karşılayan Avrupa Birliği'nin (AB) bu ülkeden gaz ithalatındaki payının yüzde 20'nin altına gerilemesi, alternatif enerji kaynaklarına yönelik arayışları hızlandırdı.

Bu süreçte Nijerya'nın doğal gazını Avrupa pazarına ulaştırmayı hedefleyen Nijerya-Fas Doğal Gaz Boru Hattı ile Trans Sahra Doğal Gaz Boru Hattı projeleri, Avrupa'nın uzun vadeli enerji arz güvenliği açısından öne çıkan girişimler arasında yer aldı.

Her iki proje de Nijerya'nın Afrika'nın en büyük kanıtlanmış doğal gaz rezervlerini uluslararası pazarlara ulaştırmayı hedeflese de güzergahları, siyasi ortaklıkları, finansman yapıları ve stratejik öncelikleri bakımından önemli farklılıklar taşıyor.

Atlantik kıyısını takip eden Nijerya-Fas hattı

2016 yılında Fas Kralı 6. Muhammed ile dönemin Nijerya Cumhurbaşkanı Muhammed Buhari'nin girişimiyle gündeme gelen Nijerya-Fas Doğal Gaz Boru Hattı, Batı Afrika kıyısı boyunca uzanarak Benin, Togo, Gana, Fildişi Sahili, Liberya, Sierra Leone, Gine, Gine-Bissau, Gambiya, Senegal ve Moritanya üzerinden Fas'a ulaşmayı öngörüyor.

5 bin 600 ila 6 bin 900 kilometre uzunluğunda olması planlanan hattın yıllık 30 milyar metreküp doğal gaz taşıma kapasitesine sahip olması hedefleniyor.

Gazın Fas üzerinden mevcut altyapı kullanılarak İspanya ve Avrupa doğal gaz şebekesine bağlanması planlanıyor. Projenin toplam maliyetinin ise 25 milyar dolar olacağı tahmin ediliyor.

Proje yalnızca Avrupa'ya ihracatı değil, güzergah üzerindeki 13 Batı Afrika ülkesine doğal gaz ulaştırarak elektrik üretimi, gübre, çimento, metalürji ve sanayi yatırımlarını desteklemeyi amaçlıyor. Bu yönüyle bölgesel kalkınma ve ekonomik entegrasyon projesi olarak öne çıkıyor.

ECOWAS'tan projeye siyasi destek

Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS), Nijerya-Fas Doğal Gaz Boru Hattı Projesi'ne ilişkin anlaşmayı onaylayarak projeye bölgesel düzeyde siyasi destek verdi.

Sierra Leone'nin başkenti Freetown'da 19 Temmuz'da düzenlenen ECOWAS Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde imzalanan anlaşmayla, projenin Batı Afrika'nın doğal gaz kaynaklarını bölgesel pazarlara bağlaması, enerji piyasalarının entegrasyonunu güçlendirmesi ve Batı Afrika, Sahel, Fas ile Avrupa arasında yeni bir kalkınma koridoru oluşturması hedefleniyor.

Projenin bir sonraki aşamasında Kazablanka merkezli bir proje şirketi ile Abuja'da bir yönetim otoritesinin kurulması, ardından yatırımcıların projeye dahil edilerek nihai yatırım kararının alınması planlanıyor.

ECOWAS'ın desteği, güzergah üzerindeki Batı Afrika ülkelerinin projeye yönelik siyasi sahiplenmesini güçlendirirken, hattın yalnızca Nijerya ile Fas arasındaki bir enerji projesi değil, bölgesel ekonomik entegrasyon ve enerji güvenliği girişimi olarak konumunu pekiştiriyor.

Trans Sahra hattı daha kısa ancak güvenlik riskleri yüksek

Nijerya, Nijer ve Cezayir'in 20 yılı aşkın süredir gündeminde bulunan Trans Sahra Doğal Gaz Boru Hattı ise Nijerya'nın güneyindeki gaz sahalarını Nijer üzerinden Cezayir'deki Hassi R'Mel gaz merkezine bağlayarak buradan İspanya ve İtalya'ya ulaştırmayı hedefliyor.

4 bin 300 ile 4 bin 600 kilometre uzunluğunda planlanan proje, mesafe bakımından Fas güzergahına göre daha kısa. Hattın yıllık 20 ila 30 milyar metreküp doğal gaz taşıması öngörülüyor.

Cezayir'in mevcut ihracat altyapısına bağlanabilmesi, projenin en önemli teknik avantajlarından biri olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte proje uzun yıllardır finansman, güvenlik ve piyasa koşulları nedeniyle hayata geçirilemedi.

Son dönemde Cezayir, Nijerya ve Nijer arasında fizibilite çalışmaları ile uygulama sürecini hızlandırmaya yönelik yeni anlaşmalar imzalanırken, Cezayir tarafında hattın yeni bölümünün inşasına da başlandı.

Uzmanlar, hattın özellikle Nijer ve Nijerya'nın bazı bölgelerindeki güvenlik sorunları nedeniyle yatırımcı açısından daha yüksek risk taşıdığına işaret ediyor.

Aynı hedef, farklı stratejiler

İki proje de Avrupa'nın Rus gazına alternatif kaynak arayışının hız kazandığı dönemde önem kazanırken, stratejik hedefleri bakımından ayrışıyor.

Nijerya-Fas hattı, Batı Afrika ülkelerini enerji altyapısıyla birbirine bağlamayı ve bölgesel sanayileşmeyi desteklemeyi hedefleyen çok taraflı bir kalkınma projesi niteliği taşıyor. Fas açısından proje, ülkeyi Afrika ile Avrupa arasında enerji ve lojistik merkezi haline getirme stratejisinin önemli bir ayağını oluşturuyor.

Trans Sahra hattı ise daha çok Nijerya gazını mevcut Cezayir altyapısı üzerinden Avrupa'ya en kısa güzergahla ulaştırmayı amaçlıyor. Bu nedenle daha klasik bir ihracat koridoru olarak değerlendiriliyor.

Bölgesel rekabetin de simgesi

Enerji uzmanlarına göre iki proje, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik rekabetin de yansıması niteliğinde.

Fas, Atlantik eksenli yeni bir enerji koridoru oluşturmayı hedeflerken, Cezayir Avrupa'nın başlıca doğal gaz tedarikçilerinden biri olarak mevcut konumunu korumaya çalışıyor. Nijerya ise her iki projeyi de destekleyerek ihracat seçeneklerini çeşitlendirmeyi ve herhangi bir transit ülkeye bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.

Finansman belirleyici olacak

Nijerya-Fas hattında Birleşik Arap Emirlikleri, İslam Kalkınma Bankası ve OPEC Uluslararası Kalkınma Fonu hazırlık çalışmalarına destek verirken, Çinli şirketlerin mühendislik ve ekipman tedarikinde rol üstlenebileceği değerlendiriliyor.

Avrupa ise potansiyel tüketici konumunda bulunmasına rağmen uzun vadeli yatırım konusunda temkinli davranıyor.

Trans Sahra projesinde ise 3 ülke arasındaki siyasi iradenin güçlenmesine rağmen milyarlarca dolarlık yatırımın nasıl finanse edileceği ve Avrupa'nın uzun vadeli doğal gaz talebinin hangi seviyede kalacağı belirsizliğini koruyor.

Enerji piyasası uzmanları, Avrupa'nın fosil yakıt tüketimini azaltmaya yönelik politikalarının her iki projenin ticari fizibilitesini doğrudan etkileyeceğini belirtirken, Batı Afrika'da hızla artan enerji talebinin projelerin ekonomik sürdürülebilirliğinde Avrupa kadar belirleyici olabileceğine dikkati çekiyor.

Yenilenebilir enerji yatırımlarının cazibesi artıyor

Orta Doğu'da yeniden tırmanan jeopolitik gerilimin küresel enerji arzı ve deniz taşımacılığında yeni aksama ve maliyet artışı endişeleriyle yükselen petrol fiyatları, yenilenebilir enerji yatırımlarının cazibesini artırıyor.

Uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanırken ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri hamleleri ve yeni askeri seçeneklerin gündeme gelmesiyle 30 Nisan'da 126,41 dolara çıkarak savaşın başından beri en yüksek seviyesini test etti.

Dün 96,46 dolardan kapanan Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 10.52 itibarıyla 98,09 dolardan işlem görüyor.

ABD'nin İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini zayıflatmayı amaçlayan saldırıları sürerken İran da ABD üslerine yönelik misillemelerine devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın Hürmüz'deki gemilere saldırması durumunda "Tahran'dakiler dahil olmak üzere bir köprü veya enerji santralini bombalayacaklarını" açıklaması da petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturdu.

Son çatışmaların Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını aksatabileceğine ilişkin endişeler sürerken Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukasının ardından Babülmendep Boğazı'ndaki güvenlik riskinin artması da fiyatları destekliyor.

Hürmüz'ün ardından Babülmendep Boğazı'nda da güvenlik risklerinin yükselmesi, küresel enerji arzı ve deniz taşımacılığında yeni aksama ve maliyet artışı endişelerini güçlendiriyor.

Yükselen petrol fiyatlarının tek başına enerji yatırımlarındaki kararları belirlemediği, para politikaları, kamu destekleri ve karbon nötr hedeflerinin de yatırım kararlarında etkili olduğu ifade ediliyor.

Buna rağmen enerji güvenliği ve iklim hedeflerinin öne çıktığı mevcut ortamda yüksek fosil yakıt fiyatlarının, orta ve uzun vadede yenilenebilir enerji yatırımlarını destekleyen önemli bir itici güç olmaya devam edeceği belirtiliyor.

"Jeopolitik krizler fosil yakıtlara dayalı enerji sistemlerinin güvenilirliğini sorgulatıyor"

Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan, yaptığı değerlendirmede, petrol fiyatlarındaki yükselişin, yenilenebilir enerji projelerinin ekonomik cazibesini artırarak yatırımları desteklediğini ancak enflasyon ve faiz oranlarındaki artış nedeniyle finansman maliyetlerinin de yukarı çıktığını söyledi.

Buna rağmen yüksek petrol fiyatlarının kısa vadede maliyet baskısı oluştursa da uzun vadede enerji dönüşümünü hızlandıran önemli unsurlardan biri olduğuna dikkati çeken Erkan, "Yüksek petrol fiyatları, yenilenebilir enerji yatırımlarının finansmanında hem fırsatlar hem de riskler yaratıyor. Fosil yakıt maliyetlerinin yükselmesi, güneş ve rüzgar gibi yakıt maliyeti bulunmayan enerji kaynaklarını daha rekabetçi hale getirirken yatırımcıların bu alanlara ilgisini artırıyor. Buna karşın, artan enerji fiyatlarının enflasyonu tetiklemesi ve faiz oranlarını yukarı taşıması, sermaye yoğun yenilenebilir enerji projelerinin finansmanını zorlaştırıyor." diye konuştu.

Erkan, petrol fiyatlarındaki yükselişin enerji güvenliği kaygılarını artırarak ülkeleri yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına daha fazla yatırım yapmaya yönlendirdiğini anlattı.

Enerji arzında dışa bağımlılığı azaltmayı hedefleyen hükümetlerin, teşvik mekanizmalarını güçlendirirken uluslararası finans kuruluşlarının da temiz enerji projelerine yönelik kaynaklarını artırmaya devam ettiğine işaret eden Erkan, şunları kaydetti:

"Öte yandan, yüksek petrol fiyatları yalnızca finansman maliyetlerini değil, yatırım giderlerini de etkiliyor. Lojistik ve ekipman maliyet artışları güneş ve rüzgar santrallerinin kurulum maliyetlerini yükseltebiliyor. Bu durum, proje geliştiricilerinin hem daha pahalı ekipman hem de daha yüksek kredi maliyetleriyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Yüksek petrol fiyatları tek başına yatırım kararlarını belirlemese de para politikaları, kamu destekleri ve karbon nötr hedefleri belirleyici oluyor. Buna rağmen jeopolitik krizler fosil yakıtlara dayalı enerji sistemlerinin güvenilirliğini sorgulatıyor."

AVM'lerde öne çıkan kozmetik ve teknoloji oldu

Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Nuri Şapkacı, yılın ilk yarısında AVM'lerde en çok "kişisel bakım ve kozmetik" ile "teknoloji" sektörlerinin ilgi gördüğünü söyledi.

Şapkacı, yılın ilk yarısında sektörün direnci ve adaptasyon yeteneğinin bir kez daha ön plana çıktığını dile getirdi.

İlk yarı verilerine bakıldığında, özellikle bazı kategorilerde ciddi bir ayrışma ve talep canlılığı yaşandığını ifade eden Şapkacı, "En çok ilgi gören ürün gruplarının başında uzun süredir olduğu gibi 'kişisel bakım ve kozmetik' ile 'teknoloji' sektörleri geliyor." dedi.

Şapkacı, teknoloji kategorisinde enflasyonist beklentiler ve küresel maliyet artışı endişeleri nedeniyle tüketicilerin taleplerini öne çekme eğilimini sürdürdüğünü anlattı.

Yiyecek ve içecek kategorisinde de fast-food segmentine doğru kayan net bir yukarı yönlü trendin mevcut olduğunu aktaran Şapkacı, "Mayısta uzun Kurban Bayramı tatilinin ve baz etkisinin de katkısıyla eğlence ve hobi kategorisinde yıllık yüzde 74'lük çok güçlü ve dikkat çekici bir büyüme kaydedildi." ifadelerini kullandı.

"Odak noktamız 15 yaşını doldurmuş yaşlı bina stokumuzun modernizasyonu"

Nuri Şapkacı, bu yıl açılması beklenen AVM'lerin aslında Kovid-19 salgını öncesinde temelleri atılmış olan yatırımların tamamlanması niteliğinde olduğunu belirterek, "Sektör olarak şu an 450 AVM, yaklaşık 14 milyon metrekare kiralanabilir alan ve 43-45 bin aktif mağazadan oluşan bir ekosistemi temsil ediyoruz. Yeni yatırımların azaldığı bu dönemde ana odak noktamız, mevcut, özellikle 15 yaşını doldurmuş yaşlı bina stokumuzun modernizasyonu, renovasyonu, fonksiyon değişiklikleri ve el değiştirmeleridir." değerlendirmesini yaptı.

Mağaza kiralamaları ve kiracı ilişkileri boyutunda ise ciro üzerinden yapılan kira ödemelerinin şeffaf ve doğru beyan edilmesinin kritik önem taşıdığına değinen Şapkacı, ciro beyanlarının doğruluğunun bağımsız denetim ve kategori bazlı benchmark analizleriyle ölçüldüğünü aktardı.

Şapkacı, ticari gayrimenkullerde uygulanan aşırı korumacı düzenlemelerin, özellikle 5 yıllık kira sözleşmelerine kanunen eklenen 10 yıllık uzama zorunluluğunun yatırımcıların manevra alanını kısıtladığını belirterek, "Bu durumun aşılması, yeni marka girişlerini kolaylaştıracak esnekliğin sağlanması ve ticari gayrimenkul kira rejiminin, konut kira rejiminden tamamen ayrıştırılması sektörümüzün geleceği için elzemdir." diye konuştu.

AVM'lerin altyapısı, modern tasarımları ve güçlü marka karmasıyla uluslararası alanda önemli potansiyele sahip olduğunu söyleyen Şapkacı, şunları kaydetti:

"Yaz sezonu, bayram tatilleri ve turizm hareketliliği AVM'lerimizdeki fiziksel trafiği canlı tutuyor. Örneğin, Mayıs 2026'da Kurban Bayramı tatilinin de etkisiyle AVM'lerde çok ciddi bir hareketlilik yaşanmış, ziyaretçi trafiğinde ve cirolarda güçlü bir canlılık görülmüştür. Turizm hareketliliğinin trafiğe olumlu yansımasını sürdürülebilir kılmak adına Tax Free süreçlerini hızlandırmalı, maliyet enflasyonunu kontrol altına almalı ve rekabet gücümüzü yeniden kazanmalıyız."

"Deneyim odaklı alanlar ziyaretçi trafiğini artırmada önemli rol oynuyor"

Şapkacı, 2026 yılı aylık endekslerinde tüketici harcamalarının dönemsel etkilere ve kampanyalara son derece duyarlı bir seyir izlediğini belirterek, ikinci yarıda da bu hassas dengenin korunacağını ve kampanyaların belirleyici olacağını öngördüklerini dile getirdi.

Bu yılın ilk yarısında ciro performansının genel olarak güçlü bir seyir izlediğini söyleyen Şapkacı, şu ifadeleri kullandı:

"Martta yüzde 3,5 ve mayısta yüzde 6,9 gibi sevindirici reel büyüme oranlarına ulaşıldı. Ziyaretçi sayılarımızda da martta yüzde 6,7, nisanda ise yüzde 4,5 gibi yıllık artışlar kaydedilmesi, fiziksel talep canlılığının sürdüğünü kanıtlamaktadır. 2026 sonu itibarıyla, eğer maliyet enflasyonunu kontrol altında tutabilir ve tüketici güvenini destekleyebilirsek, yılı enflasyondan arındırılmış reel bir büyüme ile kapatmayı hedefliyoruz. Ziyaretçi sayılarında istikrarlı artış trendinin süreceğini, ciroların ise nominal bazda güçlü artışını koruyarak yılı reel anlamda pozitif bir büyüme eşiğinde tamamlayacağımızı öngörüyoruz."

Şapkacı, deneyim odaklı alanların AVM'lerde ziyaretçi trafiğini artırmada önemli rol oynadığına işaret ederek, tüketicilerin artık yalnızca alışveriş yapmak için değil, vakit geçirmek ve sosyalleşmek için de AVM'leri ziyaret ettiğini söyledi.

Deneyim ekonomisinin sektörün merkezine yerleştiğini vurgulayan Şapkacı, yeme-içme ve eğlence alanlarının payının arttığını ifade etti.

"Anadolu'da çok ciddi bir yerel iştah ve hareketlilik gözlemliyoruz"

AYD Başkanı Şapkacı, Anadolu şehirlerindeki güçlü büyüme eğiliminin ve yerel canlılığın 2026'nın ilk yarısında da etkisini sürdürdüğünü belirtti.

Şapkacı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"2025 yılı sonuçlarına göre Anadolu'daki metrekare verimlilik artışı yüzde 35,3 seviyesinde gerçekleşerek İstanbul'un (yüzde 25) oldukça önünde yer almıştı. 2026'nın ilk yarısında da Anadolu'da çok ciddi bir yerel iştah ve hareketlilik gözlemliyoruz. Mutlak değer bazında bakıldığında metrekare başına ciroda İstanbul hala lider konumda, örneğin Nisan 2026 verilerinde İstanbul'daki metrekare verimliliği Anadolu'nun yaklaşık yüzde 38 üzerinde seyretmiştir.

Ancak büyüme hızı ve yerel dinamizm açısından Anadolu, genel sektörel performansı sırtlamaya devam etmektedir. Bu büyümeyi destekleyen en büyük dinamikler, Anadolu'daki yerel nüfusun sosyalleşme alanı olarak AVM'leri yoğun şekilde tercih etmesi ve henüz AVM yatırımı bulunmayan 13 şehrimizin sunduğu potansiyeldir. Yatırımcılar yüksek finansman maliyetleri nedeniyle bir süre daha sıfırdan inşaat yerine Anadolu'daki mevcut nitelikli yapıların modernizasyonuna ve el değiştirmesine odaklanacak olsalar da Anadolu'nun sektörümüzün büyüme motoru olma özelliği önümüzdeki dönemde de korunacaktır."

Sektörün başarısı için karşılıklı güven ve güçlü işbirliklerinin önemine dikkati çeken Şapkacı, kira düzenlemeleri ve ortak alan giderleri gibi konular yerine sektörün büyümesine odaklanılması gerektiğini söyledi.

Şapkacı, ekosistemin sürdürülebilirliği için iki konuya önem verdiklerini belirterek, "Birincisi, uluslararası standartlarda bir 'sözleşme serbestisi' anlayışının hakim kılınması, ticari gayrimenkul kira rejiminin, konut kira rejiminden net bir hukuki çizgiyle ayrılmasıdır. İkincisi ise sektörümüzün geleceğini belirleyecek olan yeşil dönüşüm adımlarıdır. Sektör bileşenleri ve perakendecilerimizle el ele vererek, ortak hedefler doğrultusunda hareket edersek, önümüzdeki tüm finansal zorlukları aşacağımıza ve Türkiye'yi perakendede küresel bir cazibe merkezi olarak tutmaya devam edeceğimize inancım tamdır." ifadelerini kullandı.

Küresel elektrik talebindeki artışın hızlanması bekleniyor

Dünyada elektrikli araçlar, soğutma sistemleri ve veri merkezlerindeki kullanımın güçlenmesiyle elektrik talebindeki artışın bu yıl hız kazanacağı öngörülüyor.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporuna göre, dünyada elektrik talebi artışının 2025'teki yüzde 3 seviyesinden bu yıl yüzde 3,6'ya ve 2027'de yüzde 3,8'e çıkacağı tahmin ediliyor.

Bu talep artışında sanayi, elektrikli araçlar, soğutma sistemleri ve veri merkezlerinde büyüyen elektrik tüketimi güçlü rol oynuyor.

Öte yandan, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yaşanan enerji krizi birçok bölgede elektrik maliyetlerini artırırken bu durum elektrik piyasalarının dayanıklılığını test ediyor.

Dünyanın en büyük ekonomilerinin elektrik tüketiminde bu yıl güçlü artış bekleniyor. Çin'in elektrik talebinin 2025'teki yüzde 3,2 seviyesinden bu yıl yüzde 5,5'e çıkacağı öngörülüyor. Hindistan'da ise geçen yıl yüzde 1,6 büyüyen elektrik talebinin bu yıl yüzde 7 artacağı tahmin ediliyor.

ABD ve Avrupa Birliği'nde ise elektrik talebinin yüzde 2 seviyesinde artacağı hesaplanıyor.

Yakıt maliyetlerindeki keskin artış ve tedarikteki aksamaların özellikle fiyata duyarlı ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına bağımlı Asya ülkelerinde elektrik üretimini baskıladığı değerlendiriliyor.

IEA, beklenenden daha güçlü bir El Nino olayı yaşanması durumunda soğutma ihtiyacı nedeniyle elektrik talebinin daha hızlı artabileceği uyarısında da bulunuyor.

Yenilenebilir enerji en büyük üretim kaynağı olma yolunda

Küresel elektrik üretiminde ise yenilenebilir enerjinin bu yıl en büyük üretim kaynağı olacağı ve böylece kömürü geride bırakacağı tahmin ediliyor. Yenilenebilir enerjiden elektrik üretiminin yıllık bazda yüzde 8 büyümesi beklenirken küresel elektrik üretimindeki payının 2025'teki yüzde 33'ten 2027'de yüzde 37'ye kadar yükselmesi öngörülüyor.

Güneş enerjisi, küresel elektrik üretimi büyümesinde lider konumunu sürdürüyor. Güneşten elektrik üretiminin bu yıl yaklaşık 600 teravatsaatle 2025'teki rekor büyümesini sürdüreceği tahmin ediliyor.

Piyasalarda gözler TCMB ve ECB'nin faiz kararlarında

Küresel piyasalarda, teknoloji ve yapay zeka odaklı büyüme temasına yönelik olumlu bakış açısının sürmesi risk iştahını desteklerken, gözler yurt içinde TCMB'nin yurt dışında ise ECB'nın alacağı para politikası kararlarına çevrildi.

Küresel piyasalarda, teknoloji ve yapay zeka odaklı büyüme temasına yönelik olumlu bakış açısının sürmesi risk iştahını desteklerken, gözler yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) yurt dışında ise Avrupa Merkez Bankasının (ECB) alacağı para politikası kararlarına çevrildi.

Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin yarattığı endişelerin fiyatlamalar üzerindeki etkileri sürerken, ABD'de büyük teknoloji şirketlerinin açıkladığı bilançolardan alınan yapay zeka harcamalarının devam edeceği mesajı yatırımcıların risk alma eğilimini canlı tuttu.

ABD'li teknoloji şirketlerinin piyasa kapanışının ardından açıkladığı ikinci çeyrek bilançoları, yapay zeka yatırımlarının devam edeceğine işaret etti. Alphabet güçlü gelir ve kar artışıyla öne çıkarken, IBM ise sınırlı gelir artışına rağmen yapay zeka ve otomasyon yatırımlarını artıracağını açıkladı.

Öte yandan Tesla'nın ikinci çeyrek geliri yıllık bazda artmasına karşın net karı gerileyerek, şirketin karlılığı üzerindeki baskının sürdüğünü ortaya koydu. Söz konusu gelişmelerin yapay zeka ve teknolojiye yönelik iyimserlikleri beslemesiyle Asya tarafında yarı iletken sektörü öncülüğünde yükselişler göze çarptı.

Jeopolitik tarafta Orta Doğu'da askeri hareketliliğin sıcaklığını koruması risk iştahını sınırlayan bir unsur olarak ön planda yer alıyor. Bölgede ABD ile İran kuvvetlerinin hamleleriyle jeopolitik risklerin Hürmüz Boğazı'nın yanı sıra diğer önemli ticaret güzergahlarına da yayılabileceği endişeleri varlığını koruyor.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir gemiye füze, roket, insansız hava aracı veya başka bir silahla ateş açması halinde ABD'nin Tahran'da veya yakınındaki bir köprü ya da elektrik santralini bombalayacağını ifade etti.

Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki çatışmalara işaret ederek, "Hürmüz Boğazı'na ihtiyacımız yok ama gereğini yapmak zorundayız. İran'ın nükleer silahlara sahip olmasına izin veremeyiz." yorumunu yaptı.

Bu gelişmelerle enerji tarafında arz endişeleri sürerken, Brent petrolün varil fiyatı 92,4 dolara çıkarak 11 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Analistler, yeniden artma eğilimi gösteren petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları tetikleyebileceği endişelerini gündeme taşıdığını belirterek, bu durumun ABD Merkez Bankasına (Fed) yönelik faiz artışı beklentilerini genişlettiğini söyledi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in eylül toplantısında politika faizini yüzde 3,75-4,00'e çıkarma ihtimali yüzde 98'ye yükseldi. Bankaya ilişkin tahminlerde aralık toplantısında da ilave faiz artışı yapılma ihtimali yüzde 68 ile fiyatlanıyor.

Tahvil faizlerinde belirgin yükseliş

Bu gelişmelerin ışığında dün faiz oranlarına duyarlı ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,32'ye çıkarak 14 Şubat 2025'ten beri en yüksek seviyeyi test ederken, yeni günde yüzde 4,31'de dengelendi. Dün ABD 10 yıllık tahvil faizi de 3 baz puan artışla yüzde 4,66 seviyesine yükselmesinin ardından yeni günde son 2 ayın zirvesi olan yüzde 4,67'de bulunuyor.

Dolar endeksi 101 seviyelerindeki duruşunu korurken, hafta başından bu yana küresel ticaret gerilimlerinin etkisiyle yükseliş eğiliminde olan altının ons fiyatı, Fed'e yönelik faiz artışı beklentileri ve yükselen tahvil faizlerinin etkisiyle yüzde 0,2 düşüşle 4 bin 121 dolarda alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 1,5 yükselişle 92 dolarda seyrediyor.

Kurumsal tarafta bilanço detaylarına bakıldığında Alphabet'in yılın ikinci çeyreğindeki geliri, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 24 artarak 119,8 milyar dolara yükseldi. Şirketin net karı da aynı dönemde yüzde 298 artışla 112,1 milyar dolara ulaştı. Alphabet, geçen yılın ikinci çeyreğinde 28,2 milyar dolar net kar elde etmişti.

IBM de 2026 yılının nisan-haziran dönemine ilişkin bilançosunu açıkladı. Buna göre, şirketin yılın ikinci çeyreğinde elde ettiği gelir, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1 artarak 17,2 milyar dolara ulaştı. Şirketin net karı ise ikinci çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1 azalarak 2,17 milyar dolara geriledi.

IBM'in Üst Yöneticisi Arvind Krishna, şirketin gelir artışını ve karlılığını hızlandırmak, yapay zeka ile otomasyon yoluyla şirket genelinde verimliliği artırmak ve inovasyonu hızla ticarileştirmeye yönelik yatırımları yoğunlaştırmak için adımlar attıklarını belirtti.

Diğer yandan ABD'li elektrikli otomobil üreticisi Tesla'nın net karı, bu yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5 azalışla 1,11 milyar dolara geriledi. Şirketin toplam geliri ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 26 artarak 28,2 milyar dolara ulaştı. Tesla, 2025'in aynı döneminde 22,5 milyar dolar gelir elde etmişti.

Bahsedilen şirketlerin açıkladığı finansal sonuçların ardından Alphabet'in hisseleri şirketin sermaye harcamalarını artıracağı açıklamalarıyla piyasa sonrası işlemlerde yaklaşık yüzde 3 geriledi. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,14, Nasdaq endeksi yüzde 0,57 düşerken Dow Jones endeksi yatay seyretti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa'da ECB'nin faiz kararı bekleniyor

Avrupa borsaları dün alıcılı bir seyir izlerken, ECB'nin bugün açıklayacağı para politikası kararları yatırımcıların odağına yerleşti.

ECB'nin bugün alacağı kararların yanı sıra ECB Başkanı Christine Lagarde'ın enflasyon görünümü, enerji fiyatları ve jeopolitik risklere ilişkin değerlendirmelerinin Avrupa piyasalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Analistler, para piyasalarındaki fiyatlamaların ECB'nin bugünkü toplantısında faiz oranlarını sabit bırakacağına işaret ettiğini belirtti.

Orta Doğu'daki gerilimin enerji fiyatlarını yeniden artıracağına ilişkin endişeler de piyasaların odağında yer alan unsurlar arasında bulunurken teknoloji hisselerindeki toparlanmanın yayılması bölgede risk iştahını artırdı.

Bölgede bugün açıklanan verilere göre, İngiltere'de yıllık enflasyon haziranda yüzde 2,6 ile yüzde 2,7 olan beklentilerin altında gerçekleşti. Enflasyon, Mart 2025'ten beri görülen en düşük seviyede ölçüldü.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) üyeleri, Ukrayna'nın 2026 ve 2027 yıllarındaki acil savunma ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik 90 milyar avroluk kredi programına İngiltere'nin katılmasına onay verdi.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,24, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,89, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,97, Almanya'da DAX 40 endeksi de yüzde 0,58 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

Asya borsaları Çin hariç pozitif seyrediyor

Asya tarafında Çin hariç alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, yapay zekada yatırım ve harcamaların artabileceğine yönelik beklentilerin sürmesi bölge piyasalarında yarı iletken sektörünü destekledi.

Yapay zeka altyapı harcamalarının güçlü kalacağı beklentisiyle bölgede çip hisseleri yükseldi. Japonya’da Rohm Ltd hisseleri yüzde 3, Renesas Electronics hisseleri yüzde 1,5 ve Güney Kore'de SK Hynix hisseleri yüzde 5,2 arttı.

Öte yandan Çinli yapay zeka şirketi Moonshot AI'ın Anthropic’in Fable modelinden teknoloji aktarımı yaptığı iddialarıyla ülke borsalarında satıcılı seyir öne çıkıyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 3,7 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 düştü.

TCMB faiz kararını açıklayacak

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,18 değer kazanarak 14.138,85 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,08 yükseldi.

Yurt içinde gözler TCMB'nin açıklayacağı faiz kararına çevrildi. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, temmuz ayında merkez bankasının politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Dolar/TL dünü 47,2130'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 47,2310'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde tüketici güven endeksi ile TCMB'nin faiz kararı ve haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışına ise Avro Bölgesi'nde ECB'nin faiz kararı ve tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.400 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Vakıf üniversitelerinde ücret artışı sınırlandırıldı

Vakıf yükseköğretim kurumlarında 2026-2027 eğitim-öğretim yılında hazırlık ve birinci sınıf dışındaki sınıflara uygulanacak öğrenim ücreti artışı yüzde 25'i geçemeyecek.

Yükseköğretim Genel Kurulunun 8 Temmuz'daki toplantısında vakıf üniversitelerindeki öğrenim ücreti artışı konusu görüşüldü.

Bu doğrultuda alınan kararla, vakıf üniversiteleri, bu eğitim-öğretim yılında hazırlık ve birinci sınıf dışındaki sınıflara uygulanacak öğrenim ücreti artış oranını yüzde 25'i geçmeyecek şekilde belirleyecek.

Yüzde 25'lik oran, Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) bu ay açıkladığı haziran ayı yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) artışı ortalaması dikkate alınarak tespit edildi.

Öte yandan, bazı vakıf üniversitelerinin kayıt yenileme işlemlerini beklettiği yönünde bilgilerin Yükseköğretim Kuruluna (YÖK) ulaştığı, bu durumun devam etmesi halinde YÖK'ün ilgili vakıf yükseköğretim kurumları hakkında gerekli tahkikatı başlatacağı öğrenildi.

Milli Elektrikli Tren, Halkalı-Uzunköprü hattında hizmete başladı

Adapazarı-Gebze Bölgesel Treni'nin ardından Milli Elektrikli Tren setleri ilk kez farklı bir hatta sefere çıktı.

Milli Elektrikli Tren seti, Halkalı-Uzunköprü hattında hizmet vermeye başladı.

324 yolcu kapasitesine sahip tren setlerinde 322 koltuk ile 2 tekerlekli sandalye alanı bulunuyor. Saatte 160 kilometre işletme hızına ulaşabilen trenlerle yolculara daha modern, güvenli ve konforlu seyahat imkanı sunuluyor.

İstanbul Halkalı'dan hareket eden tren, Ispartakule, Çatalca, Kabakça, Kurfallı, Sinekli, Çerkezköy, Velimeşe, Çorlu, Muratlı, Kayabeyli, Lüleburgaz, Alpullu ve Pehlivanköy istasyonlarından geçerek Edirne'nin Uzunköprü ilçesine ulaştı.

Tren yolculuğunun ardından Uzunköprü istasyonunda inen Mecit Yeni, AA muhabirine, yolculuğunun rahat ve huzurlu geçtiğini söyledi.

Konforlu bir tren yolculuğu yaptığını anlatan Yeni, "İçerinin ısıtma ve soğutma dengesi iyiydi. Gayet başarılı bir tren olmuş. Emeği geçenlere teşekkür ederiz." dedi.

Melek Meşe de yeni trenle ailece güzel bir yolculuk yaptıklarını belirtti.

Çerkezköy'den Uzunköprü'ye geldiklerini dile getiren Meşe, "Eskisine göre daha güzel ve rahat bir yolculuk geçirdik. Gayet iyiydi ben çok memnun kaldım." diye konuştu.

İstasyona eşini karşılamaya gelen Muzaffer Dımbıl ise yerli ve milli imkanlarla yapılan trenle gurur duyduğunu ve çok beğendiğini ifade etti.

Türk savunma sanayisinin NATO ile teması kolaylaşacak

Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nde duyurulan "Front Door" mekanizmasıyla, savunma sanayisi firmalarının NATO’yla olan temas süreçlerinin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Ortak fonlama bütçesinin 2026'da 5,3 milyar avroya ulaşması öngörülen NATO'nun tedarik ekosisteminde yer almak isteyen Türk şirketleri için idari ve hukuki süreçleri anlatan "NATO Tedarik Süreci Rehberi", Milli Savunma Bakanlığı (MSB) tarafından yayımlandı.

NATO'nun mal ve hizmet alım kriterlerinden idari gerekliliklere kadar Türk firmalarının izlemesi gereken stratejik adımlar detaylı bir şekilde ortaya konuluyor.

NATO, komuta ve kontrol ekipmanları, siber güvenlik, yazılım ve inşaat işleri gibi ihtiyaçlarını "ortak fon" üzerinden karşılıyor.

Uçak ve gemi gibi büyük platformlar ise ortak fonla doğrudan satın alınmıyor, üye ülkelerce tedarik edilerek NATO kullanımına sunuluyor. Yeni dönemde ortak fon bütçesinin siber güvenlik, ağ yenileme, hava ve füze savunma sistemleri, kripto ve uydu iletişimi gibi kritik alanlara odaklanacağı belirtiliyor.

Zirvede ilan edilen "Front Door" mekanizması, büyük savunma firmalarından teknoloji girişimlerine kadar her ölçekteki işletmenin NATO kurumlarıyla doğrudan, hızlı ve verimli bağ kurmasını amaçlıyor. Bu adımla, NATO'nun doğu kanadındaki askeri tahkimatları ve Çok Yüksek Hazırlık Seviyeli Müşterek Görev Gücü'nü (VJTF) destekleyecek lojistik tedarik ağının genişletilmesi öngörülüyor.

Tedarik makamları ve ihaleler

Tedarik süreçlerinde, komuta kontrol ve istihbarat kabiliyetleri alanında NATO Haberleşme ve Bilgi Ajansı (NCIA), sivil işler ve lojistikte ise NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) öne çıkıyor.

1 milyon 600 bin avronun altındaki alımlarda "Teknik Olarak Uygun En Düşük Fiyat" kuralı uygulanırken, karmaşık projelerde "En İyi Değer" metodolojisi kullanılıyor. İnovasyon Fonu ve Kuzey Atlantik Savunma İnovasyon Hızlandırıcısı Programı (DIANA) da yeni nesil teknoloji alımlarını şekillendiriyor.

İhalelerde başarı için 7 kritik adım

Rehberde Türk firmalarının ihalelerde başarı sağlaması için yedi temel adım sıralanıyor. Bu kapsamda şirketlerin, geçerli bir NATO Tesis Güvenlik Belgesi ile Milli Savunma Bakanlığına (MSB) kayıt yaptırması, fırsatları yakından izlemesi ve ihalelere katılım için her projeye özgü "Uygunluk Beyanı" talep etmesi gerekiyor. Tekliflerin, yapay zeka içerikleri doğrudan kullanılmadan, asgari askeri gereksinimi tam karşılayacak şekilde ve katı zaman çizelgelerine uygun olarak sunulması büyük önem taşıyor.

İhalelere katılım için MSB denetimleriyle verilen ve 5 yıl geçerli olan Tesis Güvenlik Belgesi'nin alınması şart koşuluyor. Projelerde görev alacak personel için de Kişi Güvenlik Belgesi talep ediliyor.

NATO Karargahı'na yapılacak ziyaretler için ise planlanan tarihten en az 15 gün önce Dışişleri Bakanlığına başvurulması gerekiyor. İttifak'ın yatırım projelerindeki yaşam döngüsü ise ihtiyacın belirlenmesi, teknik onaylar, ihale, sözleşme, üretim, teslimat ve nihai mali kabul denetimlerinden oluşuyor.

Firmaların net döviz açığı mayısta azaldı

Finansal kesim dışındaki firmaların net döviz açığı, mayıs ayında 204 milyar 415 milyon dolar oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, mayısta önceki aya kıyasla finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlıkları 3 milyar 175 milyon dolar, yükümlülükleri 1 milyar 319 milyon dolar arttı.

Bu gelişmeler sonucunda söz konusu firmaların net döviz pozisyonu açığı 1 milyar 857 milyon dolar azalarak 204 milyar 415 milyon dolara indi.

Varlık dağılımı incelendiğinde bir önceki aya göre türev varlıklar, yurt içi bankalardaki mevduat ve yurt dışına doğrudan sermaye yatırımları sırasıyla 1 milyar 568 milyon dolar, 1 milyar 19 milyon dolar ve 736 milyon dolar arttı.

Menkul kıymetler ve ihracat alacakları sırasıyla 128 milyon dolar ve 19 milyon dolar azaldı. Bunlara bağlı olarak varlıklar 3 milyar 175 milyon dolar artış gösterdi.

Yükümlülük dağılımında ise bir önceki aya göre yurt dışından sağlanan nakdi krediler, yurt içinden sağlanan nakdi krediler ve türev yükümlülükler sırasıyla 1 milyar 124 milyon dolar, 698 milyon dolar ve 145 milyon dolar artarken ithalat borçları 649 milyon dolar azaldı. Bunlara bağlı olarak yükümlülüklerde 1 milyar 319 milyon dolar artış görüldü.

Yükümlülüklerin vade yapısına bakıldığında Mayıs 2026 döneminde yurt içinden sağlanan kısa ve uzun vadeli krediler, Nisan 2026 dönemine göre sırasıyla 123 milyon dolar ve 576 milyon dolar arttı.

Yurt dışından sağlanan kredilerde ise kısa vadeli krediler 440 milyon dolar azalırken uzun vadeli krediler 916 milyon dolar artış kaydetti.

Kısa vadeli varlıklar 150 milyar 983 milyon dolar iken kısa vadeli yükümlülükler 141 milyar 72 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Kısa Vadeli Net Döviz Pozisyonu Fazlası ise 9 milyar 911 milyon dolar olarak gerçekleşerek bir önceki aya göre 2 milyar 693 milyon dolar arttı. Kısa vadeli yükümlülüklerin toplam yükümlülükler içindeki payı yüzde 36 düzeyinde gerçekleşti.

Ülkedeki akaryakıt sorunlarının geçici olduğunu söyledi

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülkede akaryakıt piyasasında yaşanan sorunların geçici nitelik taşıdığını ve ekonominin genel görünümünü etkilemeyeceğini belirtti.

Putin, Moskova'da Rus hükümet yetkilileriyle yapılan ekonomik konulara yönelik toplantıda konuştu.

Enerji sektörü ve bazı diğer alanlarda durumu istikrarsızlaştırmaya yönelik "dış girişimler" bulunduğunu belirten Putin, "Ülke ekonomisi ve kilit sektörleri, yakıt ve enerji sektöründeki durumu istikrarsızlaştırmaya yönelik dış girişimlere rağmen istikrarlı." dedi.

Rus ekonomisinin ve ana sektörlerinin başarılı seyrini koruduğunu dile getiren Putin, "Bu sorunlar geçici nitelik taşıyor ve ekonominin genel görünümünü etkileyemez." ifadesini kullandı.

Rusya federal bütçesinin haziranda fazla verdiğine işaret eden Putin, bu gelişmede bütçe gelirlerindeki artışın önemli rol oynadığını söyledi.

Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla Rusya'daki petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar nedeniyle ülkede çok sayıda tesis bakıma alınırken, Moskova ve St. Petersburg dahil olmak üzere birçok bölgede akaryakıt satışında bazı kısıtlamalar uygulanıyor.

Goldman Sachs, doğal gaz fiyatı tahminini yükseltti

Goldman Sachs, Orta Doğu'da süren gerilimlerin Basra Körfezi'nden LNG ihracatının beklenenden daha yavaş toparlanmasına yol açacağı öngörüsüyle Avrupa doğal gaz fiyatlarına ilişkin kısa vadeli tahminini yukarı yönlü revize etti.

Uluslararası medyada yer alan haberlere göre, Goldman Sachs, Basra Körfezi'nden LNG ihracatının normalleşme tarihine yönelik beklentisini de temmuz ayından ekim ayına erteledi.

Revizyonda, dünya petrol tüketiminin yaklaşık beşte biri ile küresel LNG ihracatının yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların Orta Doğu'daki gerilim nedeniyle beklenenden daha uzun süre aksayacağı varsayımı etkili oldu.

Goldman Sachs, yaz sezonunun geri kalanında küresel LNG arzında yıllıklandırılmış bazda 16 milyon tonluk (yaklaşık yüzde 4) bir azalma yaşanacağını öngördü.

Banka, bunun sonucunda Kuzeybatı Avrupa'daki doğal gaz depolarının doluluk oranının, kış sezonunun başlangıcı olan ekim ayı sonunda yüzde 67 seviyesinde kalacağını tahmin etti. Goldman Sachs daha önce aynı dönem için yüzde 74 doluluk oranı öngörmüştü. Mevsim normallerinde sıcaklıkların gerçekleşmesi halinde ise depolardaki doluluk oranının kış sezonunun bitimi olan mart sonunda, yüzde 28 seviyesine gerilemesi bekleniyor.

Söz konusu görünüm doğrultusunda Goldman Sachs, Hollanda merkezli TTF doğal gaz fiyatına ilişkin 2026'nın üçüncü çeyreği ve dördüncü çeyreği tahminlerini sırasıyla megavatsaat başına 41 avrodan 60 avroya ve 40 avrodan 53 avroya yükseltti.

Banka, 2027 için TTF fiyat tahminini de megavatsaat başına 30 avrodan 31 avroya çıkardı.

Goldman Sachs, Orta Doğu enerji ihracatının ancak 2027 boyunca kademeli olarak normalleşmesi senaryosunda Avrupa'da TTF fiyatlarının Asya talebini yeterince azaltabilmesi için megavatsaat başına 100 avronun üzerine çıkması gerekebileceğini öngördü.

Buna karşılık, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların beklenenden hızlı toparlanması halinde fiyatların megavatsaat başına yaklaşık 40 avro seviyesine gerileyebileceği değerlendirildi.

Öte yandan Goldman Sachs, Hürmüz Boğazı'nın deniz taşımacılığına tamamen açık kalacağı varsayımıyla, 2028 ve 2029'a ilişkin düşük fiyat beklentisini korudu. Banka, TTF fiyatının 2028'de megavatsaat başına 19 avro, 2029'da ise 16 avro olacağını tahmin etti.

Değerlendirmede ayrıca, ABD'de devreye alınacak yeni LNG ihracat projeleri ile Asya'da kömür ve yenilenebilir enerji üretimindeki olası artışların orta ve uzun vadede doğal gaz fiyatları üzerinde ilave aşağı yönlü baskı oluşturabileceği belirtildi.

Öte yandan, Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de işlem gören ağustos vadeli kontratlarda doğal gazın megavatsaat fiyatı dün 59,66 avrodan kapandı.

Doğal gazın megavatsaat fiyatı bugün saat 13.21 itibarıyla düne göre yüzde 3,6 artışla 61,83 avroya yükseldi.

Alternatif Lease, Aktif Büyüklüğünü 11 Milyar TL’ye Taşıdı!

Alternatif Bank’ın yüzde 100 iştiraki Alternatif Lease, 2025 yılında yakaladığı güçlü büyüme ivmesini 2026’nın ilk yarısında da sürdürdü.

Uzman kadrosu ve butik hizmet yaklaşımıyla müşteriye özel çözümler geliştiren şirket, reel sektörün yatırım ihtiyaçlarını esnek, hızlı ve sürdürülebilir finansman modelleriyle destekliyor. Şirket, 2025 yıl sonu itibarıyla bir önceki yıla göre yeni iş hacmini dolar bazında yüzde 76, aktif büyüklüğünü yüzde 80, finansal kiralama alacaklarını ise yüzde 70 artırdı. 2026’nın ilk altı ayında finansal kiralama alacaklarını geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 artışla 10 milyar TL’ye, aktif büyüklüğünü ise yaklaşık yüzde 45 artışla 11 milyar TL’ye taşıyan Alternatif Lease’in sorunlu kredi oranı da yüzde 1,7’ye geriledi.

Alternatif Bank’ın yüzde 100 iştiraki Alternatif Lease, uzman kadrosu, butik hizmet yaklaşımı ve müşteriye özel çözüm üretme yetkinliğiyle şirketlerin yatırım süreçlerine değer katmayı sürdürüyor. 2025 yılında aktif büyüklüğünü yüzde 80, leasing alacaklarını ise yüzde 70 arttıran şirket, 2026 yılında da istikrarlı ve sağlıklı büyümesini sürdürdü. Finansal kiralama alanındaki güçlü konumunu reel sektörün yatırım ihtiyaçlarına sunduğu esnek ve hızlı çözümlerle destekledi.

“Reel sektör yatırımlarına değer katan çözümler üretmeye devam ediyoruz”

Alternatif Lease’in finansal kiralama alanındaki yaklaşımını değerlendiren Alternatif Lease Genel Müdürü Ateş Yenen,“2025 yılında 8,3 milyar dolarlık işlem hacmine ulaşan leasing sektörü, Türkiye’de şirketlerin yatırım ihtiyaçlarını destekleyen en önemli tamamlayıcı finansman kanallarından biri olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Bu yıl ilk 6 ayda 5 milyar dolarlık işlem hacmini yakalayan sektörümüzün yıl sonunda 10 milyar dolar seviyesini aşacağını öngörüyoruz. Alternatif Lease olarak biz de 2025 yılında yeni iş hacmimizi dolar bazında yüzde 76 artırdık ve bu büyüme ivmesini 2026 yılında da sürdürüyoruz. Bugün şirketler yalnızca finansmana ulaşmayı değil; bu finansmanı doğru vade, uygun ödeme yapısı ve bilanço yönetimini destekleyen bir modelle kullanmayı önceliklendiriyor. Leasing, bu noktada yatırımcılara önemli bir hareket alanı sağlıyor. Alternatif Lease olarak biz de Alternatif Bank ekosisteminden aldığımız güç, yaygın erişim ağımız, tecrübeli ekibimiz ve butik hizmet anlayışımızla müşterilerimizin yatırım kararlarında güvenilir bir çözüm ortağı olmayı sürdürüyoruz. Önümüzdeki dönemde de finansal kiralama alanındaki uzmanlığımızla şirketlerin büyüme yolculuklarına eşlik etmeye devam edeceğiz” dedi.

Butik Hizmet Anlayışıyla Yatırım Süreçlerine Özel Çözümler

Alternatif Lease, yalnızca yüksek hacimli işlemlere değil; ölçek ve sektör farkı gözetmeksizin tüm müşterilerinin ihtiyaçlarına özel çözümler üretmeye odaklanıyor. Şirket, bu yaklaşımıyla finansal kiralamayı standart bir finansman modeli olmanın ötesine taşıyarak, müşterilerinin yatırım planlarını, nakit akışlarını ve büyüme hedeflerini birlikte değerlendiren bir hizmet anlayışı benimsiyor.

Alternatif Bank ile Entegre ve Çok Kanallı Finansman Yaklaşımı

Alternatif Lease’in büyüme stratejisinde, ana hissedarı Alternatif Bank ile geliştirilen entegre finansman modeli önemli bir yer tutuyor. Alternatif Bank’ın “Danışman Bankacılık” yaklaşımı doğrultusunda, müşterilerin farklı finansal ihtiyaçlarına kapsamlı çözümler sunulurken; leasing ürünleri de bu yapının tamamlayıcı unsurlarından biri olarak konumlanıyor.

İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Adana, Mersin, Bursa, Antalya ve Gaziantep’i kapsayan erişim ağıyla farklı bölgelerdeki yatırımcıların yanında yer alan Alternatif Lease; Alternatif Bank şubeleri, satıcı kanalı ve direkt satış ekipleri aracılığıyla müşterilerine çok kanallı bir hizmet modeliyle ulaşıyor. Bu yapı, şirketin ortak müşterilerde derinleşmesini ve yatırım finansmanı ihtiyaçlarına daha kapsamlı çözümlerle yanıt vermesini sağlıyor. Bu entegre yaklaşım sayesinde müşterilere yalnızca finansman sağlanmıyor; yatırımın yapısı, vadesi, ödeme planı ve şirketin nakit akışı dikkate alınarak daha sürdürülebilir çözümler geliştiriliyor.

Satıcı İş Birlikleriyle Daha Geniş Etki Alanı

Alternatif Lease, müşterilerin yatırım süreçlerini desteklemenin yanı sıra satıcı, distribütör ve bayi ekosistemiyle kurduğu iş birlikleriyle de değer yaratıyor. Satıcı firmaların satış süreçlerini kolaylaştırmaya yönelik geliştirilen leasing paketleri, hem yatırımcı şirketlerin finansmana erişimini destekliyor hem de tedarikçilerin satış kabiliyetine katkı sağlıyor.

Bu yaklaşım, Alternatif Lease’in finansal kiralama alanındaki rolünü yalnızca müşteri tarafında değil, yatırım ekosisteminin tamamında güçlendiriyor. Şirket, satıcı iş birlikleriyle farklı sektörlerdeki makine ve ekipman yatırımlarının hayata geçmesine destek olurken, reel sektörün yatırım iştahına da katkı sunuyor.

Avrupa'nın rekabetçiliğinde Türkiye'nin kritik rolü

OİB, OSD ve TAYSAD, Avrupa Birliği'nin "Made in EU" yaklaşımında Türkiye'nin stratejik ortak olarak değerlendirilmesi ve otomotiv sektöründe Türkiye'den Avrupa Birliği'ne ihraç edilen ürünler ile taşıt araçlarının Avrupa Birliği menşeli kabul edilmesi yönündeki ortak çağrısını Brüksel'e taşıdı.

Avrupa Birliği kurumlarıyla gerçekleştirilen görüşmelerde, Türkiye'nin üretim gücü ve gelişmiş tedarik sanayisinin Avrupa'nın rekabetçiliğine sağladığı katkının altı çizildi. Avrupalı otomotiv üreticilerinin Türkiye'de son 20 yılda 20 milyar euronun üzerinde yatırım yaptığına da dikkat çekilerek, Türkiye'nin Avrupa otomotiv değer zincirinin vazgeçilmez halkalarından biri olduğu vurgulandı.

Avrupa Birliği'nin otomotiv sanayisinin geleceğini şekillendirecek Sanayi Hızlandırma Yasa Tasarısı (Industrial Accelerator Act – IAA) ve "Made in EU" yaklaşımında Türkiye'nin stratejik ortak olarak konumlandırılması, Türk otomotiv sanayisinin ana gündemini oluşturuyor. Bu kapsamda Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB), Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) ve Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) temsilcileri, Brüksel'de Avrupa Birliği kurumlarıyla kapsamlı temaslarda bulundu.

Üç gün boyunca 12 farklı kurumla gerçekleştirilen görüşmelerde, Türkiye’nin Avrupa otomotiv sanayisinin üretim, yatırım ve tedarik zincirindeki stratejik rolü rakamlarla ortaya kondu. Programın son gününde ise T.C. Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat ve Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu'nun katılımıyla AB üyesi ülkelerin Brüksel'deki büyükelçileriyle bir araya gelinerek AB ve Türkiye otomotiv sanayilerinin ortak rekabet gücüne ilişkin değerlendirmeleri paylaşıldı.

Türkiye, Avrupa otomotiv değer zincirinin ayrılmaz bir parçası

Brüksel’de gerçekleştirilen görüşmelerde, Avrupalı otomotiv üreticilerinin Türkiye’de son 20 yılda 20 milyar euronun üzerinde yatırım yaptığına dikkat çekildi. Türkiye’nin güçlü üretim altyapısı ve gelişmiş tedarik ağıyla Avrupa otomotiv sanayisine yüzde 4 ila 9 arasında maliyet avantajı sağladığı ifade edildi. Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ticaret hacminin 2020 yılındaki 125 milyar euro seviyesinden 2025 yılında 206 milyar euroya ulaşması da iki taraf arasındaki sanayi entegrasyonunun derinliğini ortaya koyuyor. Temaslarda, Türkiye’nin Gümrük Birliği ortağı ve güvenilir sanayi partneri olarak “Made in EU” yaklaşımı içinde değerlendirilmesinin Avrupa’nın rekabet gücüne, sanayi dayanıklılığına ve tedarik zinciri güvenliğine doğrudan katkı sağlayacağı vurgulandı.

Türkiye, Avrupa otomotiv ekosisteminin bir parçası  

Türk otomotiv sektörü ile Avrupa otomotiv sektörlerinin ayrılmaz bir bütün olduğuna dikkat çeken OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, şunları söyledi:

“Brüksel'de üç gün boyunca Avrupa Birliği kurumları, sektör temsilcileri ve karar alıcılarla gerçekleştirdiğimiz görüşmelerde ortak mesajımız çok netti: Türkiye, Avrupa otomotiv ekosisteminin ayrılmaz bir parçasıdır. Yaklaşık 30 yıldır Gümrük Birliği temelinde gelişen entegre üretim yapısı, yalnızca Türkiye'nin değil Avrupa otomotiv sanayisinin de rekabet gücünü desteklemektedir.

IAA kapsamında oluşturulacak yeni düzenlemelerin bu güçlü entegrasyonu koruyacak şekilde kurgulanması gerektiğini tüm paydaşlarımıza verilerle aktardık. Avrupa ülkelerinde sanayide zayıflama, işten çıkarmalar, Türkiye’nin Çin’in arka bahçesi olacağı ve Avrupa otomotiv endüstrisine risk oluşturacağı yönündeki endişelere açıklık getirerek, Türkiye’siz bir Avrupa’nın rekabetçi olamayacağını kendilerine rakamlarla net bir şekilde açıkladık. Önemli bir yol aldığımızı düşünüyoruz, sürecin sektörümüz açısından olumlu sonuçlanması için çalışmalarımızı ilgili tüm paydaşlarla yakın iş birliği içinde sürdürmeye devam edeceğiz."

Güçlü entegrasyonun korunması hem Türkiye hem de Avrupa için stratejik bir gerekliliktir

 Brüksel’de yürütülen görüşmelerin ardından değerlendirmelerde bulunan OSD Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Eroldu, “Türkiye otomotiv sanayisi; güçlü üretim altyapısı, kuvvetli tedarik sanayisi, nitelikli insan kaynağı ve yeni nesil mobilite yatırımlarıyla Avrupa otomotiv değer zincirinin stratejik bir parçasıdır.

Elektrifikasyon, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik yatırımlarının hız kazandığı bu dönemde, IAA kapsamında yürütülen çalışmaların mevcut sanayi entegrasyonunu gözeten, yatırımları teşvik eden ve öngörülebilirliği güçlendiren bir çerçevede şekillenmesi büyük önem taşıyor. Türkiye, Avrupa otomotiv ekosisteminin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu güçlü entegrasyonun korunması, yalnızca Türkiye için değil, Avrupa sanayisinin küresel rekabet gücü ve dirençli değer zincirlerinin geleceği açısından da stratejik bir gerekliliktir. IAA’nın nihai haline gelmesinde önümüzdeki birkaç ay son derece kritik önem taşıyor. Bu süreçte kamu, çatı kuruluşlar, STK’lar ve özel sektörün AB’deki muhatapları ile temaslarını hız kesmeden sürdürmesini son derece önemli görüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin dahil edildiği bir “Made in EU”, Avrupa’yı güçlendirir

Türkiye’nin 30 yılı aşkın süredir Avrupa otomotiv sanayisinin güçlü ve güvenilir üretim ortağı olduğunu vurgulayan Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Yakup Birinci, şu açıklamalarda bulundu: “Bugün Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki toplam ticaret hacmi 206 milyar euro seviyesine ulaştı ve bunun önemli bölümünü otomotiv oluşturuyor. Bu noktada, Türkiye ve Avrupa otomotiv sanayileri aynı üretim ve tedarik ekosisteminin ayrılmaz parçaları konumunda. Türkiye'de AB ile otomotiv ticaretinde aktif faaliyet gösteren 1.500'ün üzerinde Avrupa sermayeli şirket de bu güçlü entegrasyonun en somut göstergeleri arasında yer alıyor.

Türkiye'nin birlik menşei kapsamında değerlendirilmesi; Avrupa'nın sanayi dayanıklılığını, tedarik güvenliğini ve küresel rekabetçiliğini güçlendirecektir. Türkiye'yi dışarıda bırakan bir yaklaşım ise yıllar içinde kurulan entegre üretim yapısında belirsizlik yaratır ve Avrupa otomotiv sanayisinin rekabet gücünü olumsuz etkiler. Elektrikli araç dönüşümünde de Türkiye, üretim kapasitesi ve pazar potansiyeliyle Avrupa için önemli bir büyüme ortağıdır. Ortak hedefimiz, Avrupa’nın rekabet gücünü artıran, tedarik zincirlerini güçlendiren ve iki taraf için de kazan-kazan sağlayan kapsayıcı bir ‘Made in EU’ yaklaşımının hayata geçirilmesidir.”

2026 yılı Taşınma Dosyası Açıklandı

Armut, Türkiye’nin 2026 yılı Taşınma Dosyasını Açıkladı: Büyükşehirlerden Kıyı Şeridine Hareketlilik Sürerken, Evler Küçülüyor

Türkiye’nin lider online hizmet platformu Armut.com, Haziran 2025 – Mayıs 2026 dönemini kapsayan son 12 aya ait taşınma verilerini analiz ederek Türkiye’nin en kapsamlı taşınma dosyasını paylaştı. Toplamda 285 binin üzerinde talebin analiz edildiği rapora göre, ülkedeki toplam taşınma hareketliliğinin yüzde 36’sı İstanbul, yüzde 11’i Ankara, yüzde 8’i İzmir ve yüzde 4’ü Antalya odaklı gerçekleşti.

Armut verilerine göre şehirlerarası taşınmaların arttığı ve azaldığı şehirlere bakıldığında, İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Şırnak, Bilecik, Manisa ve Ardahan en çok taşınılan iller olurken; kıyı yaşamının cazibesi ve deprem sonrası toparlanmanın etkisiyle Antalya, Muğla, Balıkesir ve Hatay en çok şehirlerarası taşınılan iller olarak öne çıktı.

Ekonomik şartlar ya da kentsel dönüşüm gibi nedenlerle konut tercihlerini küçüldüğü dönemde, taşınma kararlarını erteleyenlerin yarattığı depolama talebi de yükselişini sürdürdü.

Türkiye’nin en büyük online hizmet platformu Armut.com, Haziran 2025 – Mayıs 2026 dönemini kapsayan son 12 aya ait taşınma verilerini analiz ederek Türkiye’nin en kapsamlı taşınma dosyasını paylaştı. Türkiye genelinde 285 binin üzerinde talebin ve binlerce farklı veri noktasının derinlemesine analiz edildiği bu rapor, Armut’un sahip olduğu güçlü veri altyapısı sayesinde sektördeki en geniş tabloyu sunuyor. Rapor; bireylerin yaşam tercihlerinden değişen şehirlerarası taşınma rotalarına ve konut taleplerine kadar Türkiye’nin demografik verilerine ışık tutuyor.

Türkiye genelindeki taşınma hareketliliğinin yüzde 36’sı Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında yoğunlaşırken, taşınmayı gerçekleştirmek için en çok tercih edilen günler ise yüzde 34 ile Cumartesi ve Pazar oldu. Okul dönemleri, evlilik sezonu ve yeni başlangıçlar yaz aylarını taşınmanın zirve dönemi yaparken, kış aylarında bu hareketlilik yavaşlıyor.

Büyük üçlü göç veriyor: İstanbul, Ankara ve İzmir’den başka şehirlere gidiş yoğunlukta    

Türkiye'nin üç metropolü İstanbul, Ankara ve İzmir şehirlerarası taşınmaların gidiş ve geliş yoğunluğuna bakıldığında başka şehirlere göç veriyor. Türkiye genelindeki toplam taşınma hareketliliğinin yüzde 36’sı İstanbul, yüzde 11’i Ankara, yüzde 8’i İzmir ve yüzde 4’ü Antalya ile ilişkili olarak gerçekleşti.

En çok dışarıya göç veren iller sırasıyla; İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Şırnak, Bilecik, Manisa ve Ardahan oldu. Buna karşılık, kıyı yaşamının cazibesi ve afet sonrası toparlanma süreçleri neticesinde en çok taşınma alan iller Antalya, Muğla, Balıkesir ve Hatay olarak öne çıkıyor.

İstanbul dış göç verse de hareketliliğin ana merkezinde

İstanbul net dış göç vermeye devam etse de hala hareketliliğin ana merkezi konumunda bulunuyor. İstanbul'dan ayrılanların en çok taşındığı şehirlerin başında yüzde 7 ile İzmir gelirken, onu yüzde 6 ile Ankara, yüzde 6 ile Kocaeli, yüzde 5 ile Antalya, yüzde 5 ile Muğla, yüzde 4 ile Tekirdağ ve yüzde 4 ile Balıkesir izliyor.

Öte yandan, İstanbul'a dışarıdan gelen göçün kaynak illerinde ise yüzde 11 ile Ankara ve yüzde 11 ile İzmir başı çekiyor. Bu iki metropolü sırasıyla Kocaeli (yüzde 8), Bursa (yüzde 5), Antalya (yüzde 4), Muğla (yüzde 4) ve Tekirdağ (yüzde 4) takip ediyor.

İstanbul'un taşınma trafiği en yoğun ilçeleri Kadıköy, Ümraniye, Esenyurt, Pendik ve Maltepe olarak kayıtlara geçti. En çok taşınılan listesinin zirvesinde Ümraniye ve Esenyurt yer alırken; İstanbul'un yerleşik düzenini en çok koruyan ve en az göç veren ilçeleri ise Adalar, Şile ve Çatalca oldu. Dönemin en popüler bölgesel göç rotaları arasında ise Kadıköy'den Bodrum'a, Kadıköy'den Karşıyaka'ya (İzmir), Kadıköy'den Çankaya'ya (Ankara), Kadıköy'den Antalya'ya ve Esenyurt'tan Tekirdağ'a yapılan taşınmalar ön plana çıktı.

İzmir popülerliğini kaybediyor, Antalya en gözde kıyı kenti oldu

Ege ve Akdeniz sahil şeridine olan göç dalgası gücünü korurken kıyı kentlerinin popülerlik sıralamasında yeni dengeler dikkat çekiyor. Antalya, tüm net göç istatistiklerinin yüzde 8’ini tek başına üstlenerek en popüler kıyı kenti olurken, Muğla (yüzde 6) ve Balıkesir (yüzde 6) popülaritesini sürdürdü. Mersin (yüzde 4) ile birlikte Samsun (yüzde 4) da hem Karadeniz kıyısında yer alması hem de deprem riski düşük bir bölge olarak görülmesiyle yükselen bir eğilim gösterdi. Bir dönemin en büyük göç odağı olan İzmir ise popülaritesini kaybederek net göç dengesinde 3. en büyük eksi değere ulaştı ve artık net göç veren bir şehir haline geldi.

Deprem bölgelerine dönüş sürüyor

6 Şubat depreminin ardından geçici olarak başka illere taşınan vatandaşların, kentteki konutların yenilenmesi ve yeniden inşa sürecinin hızlanmasıyla birlikte evlerine geri döndüğü görüldü. Hatay, tüm Türkiye'deki net göç hareketliliğinin yüzde 5,5'ini oluşturarak güçlü bir geri dönüş dalgasına ev sahipliği yaptı.

İstanbul ve Antalya’da küçük evler tercih ediliyor

Ekonomik koşullar, kentsel dönüşüm süreçleri ve yükselen konut maliyetleri, konut boyutlarına doğrudan yansıyor. Türkiye genelinde en çok talep gören ev tipi yüzde 46'lık oranla yine 2+1 evler oldu. Bunu yüzde 26 ile 3+1 evler, yüzde 24 ile 1+1 evler takip etti. Daha geniş olan 4+1 evler yüzde 2 oranında kalırken, 5+1 ve üzeri konut tipleri ise yüzde 0,2 ile sınırlı kaldı. 3+1 evlerin payını geçen yıla göre yüzde 2 oranında artırdığı ve bu artışı 2+1 ve 1+1 evlerden eşit oranda pay alarak gerçekleştirdiği gözlendi.

İstanbul ve Antalya’da daha küçük aile yapısı, yalnız yaşam oranları ve yüksek konut maliyetleri sebebiyle küçük evler (sırasıyla 2+1, 1+1, 3+1) tercih edilirken; Ankara, daha geniş konut kültürünü koruyarak 3+1, 2+1, 1+1 sıralamasıyla daha büyük evlere yöneldi. Kadıköy, Maltepe ve Çankaya gibi merkezi bölgelerde kentsel ulaşım kolaylığı ve metrekare küçülmesi de bu eğilimde belirleyici oldu.

Kararlar erteleniyor: Depolama talebi artarken yurt dışından dönüşler yavaşladı

Taşınma eğilimlerini destekleyen bir diğer veri ise depolama taleplerinden geliyor. Toplam eşya depolama talebi geçen yıla kıyasla yüzde 3 oranında artış gösterdi. Vatandaşlar en çok 1 yıllık süreyle ve genellikle 2+1 ev eşyalarını depolamayı tercih etti. Bu durum, taşınma kararlarını ertelerken eşyalarını güvende tutmak isteyenlerin oranının korunduğunu gösteriyor. Öte yandan, yurt dışından Türkiye'ye taşınma taleplerinde (en çok Almanya'dan Türkiye'ye yönelim mevcut) bir önceki yıla kıyasla yüzde 32'lik belirgin bir düşüş yaşandı.

Taşınma dosyasının “En”leri

Son 12 ayda taşınan yüz binlerce eşyanın arasında oldukça ilginç detaylar yer alıyor. Taşınma süreçlerinde 43 bin çamaşır makinesi, 31 bin bulaşık makinesi, 41 bin buzdolabı, 115 bin yatak, 62 bin gardırop, 64 bin televizyon ve 74 bin koltuk takımı güvenle yeni adreslerine ulaştırıldı. Alışılagelmiş ev eşyalarının yanı sıra; hobi ve eğlence segmentinde yer alan 4 bilardo masası, 1 masa tenisi masası, 690 piyano, 7 bateri seti ve 147 akvaryum da son 12 ayın en renkli ve dikkat çeken taşınma kalemleri olarak kayıtlara geçti.

İnşaat Sektörü Analiz Raporu Yayımlandı

TMB, 2026 Yılının İkinci Çeyreğine Ait İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nu Yayımladı. Kamu yatırımları büyümeyi desteklerken inşaat sektöründe sürdürülebilirlik ve finansman dengesi öne çıkıyor

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), 2026 yılının ikinci çeyreğine ait İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nu yayımladı. Raporda, inşaat sektörünün ekonominin büyümesini destekleyen sektörlerden biri olmayı sürdürdüğü belirtilirken, büyüme hızındaki yavaşlamanın sıkı para politikası, yüksek finansman maliyetleri ve krediye erişimde yaşanan güçlüklerden kaynaklandığı ifade edildi. Kamu yatırımlarının büyümeyi desteklemeyi sürdürdüğü, buna karşın özel sektör yatırımlarındaki zayıflama ile yüksek finansman maliyetlerinin büyüme üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiği vurgulandı.

Ekonominin genelinde 200’ün üzerinde alt sektöre yarattığı talep ve istihdam gücüyle lokomotif rol üstlenen inşaat sektörünün önde gelen kuruluşlarını temsil eden Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), ekonomi çevreleri ve sektör tarafından yakından takip edilen İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nun Temmuz 2026 sayısını yayımladı. “Küresel Ekonominin Dayanıklılık Testi” başlıklı analizde, küresel ekonomik görünüm, yurt içi ekonomik gelişmeler ve inşaat sektörüne ilişkin temel göstergeler birlikte değerlendirilerek sektörün mevcut görünümü ile önümüzdeki döneme ilişkin beklentiler ele alındı.

Raporda, Türkiye ekonomisinin 2026 yılının ilk çeyreğinde %2,5 büyüdüğü, aynı dönemde inşaat sektörünün %3,2, gayrimenkul faaliyetlerinin ise %3,0 oranında büyüme kaydettiği belirtildi. Böylece sektörün 2022 yılının ikinci yarısında başlayan büyüme eğilimini 14 çeyrektir kesintisiz sürdürdüğü ifade edilirken, önceki dönemlerde %8'in üzerinde gerçekleşen büyüme performansına kıyasla ivme kaybının belirginleştiğine dikkat çekildi. Büyümedeki yavaşlamada sıkı para politikası, yüksek finansman maliyetleri ve krediye erişimde yaşanan güçlüklerin etkili olduğu değerlendirilirken, deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetleri ile kamu altyapı yatırımlarının sektörü desteklemeyi sürdürdüğü, buna karşın özel sektör yatırımlarındaki zayıflamanın büyüme hızını sınırladığı kaydedildi.

Öte yandan, 2026 yılının ilk çeyreğinde zincirlenmiş hacim endeksine göre gayrisafi sabit sermaye oluşumu içerisinde sektörel yatırımların payının %3,3, mevsim etkilerinden arındırılmış istihdamdaki payının ise %6,7 seviyesinde gerçekleştiği belirtilen raporda, sektörün ekonomik faaliyetler ve istihdam açısından önemini koruduğu vurgulandı.

Raporda, yılın ilk yarısında 2,7 milyar ABD Doları ile geçmiş yıllardaki performansının gerisinde kalan yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin küresel finansman koşulları ve jeopolitik gelişmelerden olumsuz etkilendiği belirtildi. Uluslararası proje hacmindeki yavaşlama, özellikle Orta Doğu'da artan gerilimler ve yatırım kararlarının ertelenmesiyle ilişkilendirilirken, Türk inşaat sektörünün sahip olduğu teknik yetkinlik ve uluslararası deneyim sayesinde küresel pazardaki rekabet gücünü koruduğunun altı çizildi.

Türkiye Müteahhitler Birliği’nce 2026 yılının ikinci çeyreğinin değerlendirildiği raporda, inşaat sektörüne ilişkin özetle şu tespitlere yer verildi:

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE BÜYÜME DEVAM EDERKEN İVME KAYBI DİKKAT ÇEKİYOR: 2026 yılının ilk çeyreğinde Türkiye ekonomisi %2,5 büyürken inşaat sektörü %3,2, gayrimenkul faaliyetleri ise %3,0 büyüme kaydetmiştir. Böylece sektör, 2022 yılının ikinci yarısından itibaren yakaladığı büyüme eğilimini 14 çeyrektir kesintisiz sürdürmüştür. Bununla birlikte, sıkı para politikası, yüksek finansman maliyetleri ve krediye erişimde yaşanan güçlükler büyüme hızında belirgin bir yavaşlamaya neden olmuştur.

ÜRETİM GÖSTERGELERİ KAPASİTENİN KORUNDUĞUNA İŞARET EDİYOR: Ciro endeksi ve yapı ruhsatı verileri sektörün üretim kapasitesini koruduğunu göstermektedir. Özellikle yapı ruhsatlarındaki artış, önümüzdeki dönemde yeni projelerin devreye girebileceğine işaret ederken, inşaat güven endeksinin ikinci çeyrek boyunca eşik değer olan 100'ün altında kalması sektör temsilcilerinin geleceğe ilişkin beklentilerinde temkinli duruşun sürdüğünü ortaya koymaktadır. İnşaat maliyetlerindeki artış hızının yavaşlaması olumlu bir gelişme olmakla birlikte, işçilik maliyetleri ve finansman giderleri sektörün kârlılığı üzerinde baskı oluşturmaya devam etmektedir.

KONUT SATIŞLARINDA KISA VADELİ TOPARLANMA: Türkiye genelinde ilk el konut satışları Haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %23,1 artarak 43 bin 406 adet olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde ikinci el konut satışları da %12,5 oranında artışla 86 bin 573 adede yükselmiştir. Böylece toplam konut satışları içinde ilk el satışların payı %33,4, ikinci el satışların payı ise %66,6 olarak gerçekleşmiştir.

Mayıs ayında gözlenen zayıf satış performansının ardından Haziran ayında her iki segmentte de kaydedilen artış, konut piyasasında kısa vadeli bir toparlanmaya işaret etmiştir. Bununla birlikte yılın ilk yarısı itibarıyla ilk el satışların yalnızca sınırlı bir toparlanma sergilemesi, yeni konut üretimini destekleyecek talep koşullarının henüz kalıcı biçimde güçlenmediğini ve finansman koşullarının konut talebi üzerindeki belirleyici etkisini koruduğunu göstermiştir.

KONUT PİYASASINDA FİNANSMAN BASKISI SÜRÜYOR:

Konut satışlarının finansman yapısı incelendiğinde, ipotekli satışlar Haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre %72,1 artarak 25 bin 993 adet olurken, diğer satışlar %7,1 artışla 103 bin 986 adet olarak gerçekleşmiştir. Toplam satışlar içerisinde ipotekli satışların payı %20,0, diğer satışların payı ise %80,0 olmuştur. Haziran ayında ipotekli satışlarda belirgin bir canlanma yaşansa da bu artış, önceki aylarda oldukça düşük seviyelerde seyreden kredi kullanımının ardından gerçekleşmiştir. İpotekli satışların toplam satışlar içerisindeki payının hâlen beşte bir düzeyinde kalması, finansman koşullarında kalıcı bir normalleşmeden ziyade sınırlı bir toparlanmaya işaret etmektedir. Konut kredisi maliyetleri, satın alma kararları üzerindeki belirleyici etkisini sürdürmüştür.

YAPI RUHSATLARINDAKİ ARTIŞ YENİ YATIRIMLAR İÇİN OLUMLU SİNYAL VERİYOR:

2026 yılının ilk çeyreğinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinde kaydedilen artış, sektörün üretim kapasitesini koruduğunu ve önümüzdeki dönemde yeni projelerin devreye alınabileceğini göstermiştir.

YURT DIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİNDE JEOPOLİTİK BELİRSİZLİKLER ETKİLİ OLUYOR:

Ocak-Haziran 2026 dönemi itibarıyla Türk inşaat sektörü tarafından yurt dışında 2,7 milyar ABD Doları tutarında 57 proje üstlenilmiştir. Böylece sektörün 1972 yılında Libya ile yurt dışı pazara açılmasından bu yana ulaştığı uluslararası proje portföyü büyüklüğü üstlenilen 12.931 projeyle toplam 566,1 milyar ABD Doları olmuştur. Yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin 2026 yılının ilk yarısındaki performansı, savaşlar ve küresel jeopolitik gerilimlerin de etkisiyle zayıf seyrini sürdürmüştür.

İNŞAAT ZİRVESİ TÜRKİYE 2026 SEKTÖRÜN GELECEK VİZYONUNU ORTAYA KOYDU:

Raporda, Türkiye Müteahhitler Birliği tarafından T.C. Ticaret Bakanlığı'nın destekleriyle düzenlenen İnşaat Zirvesi Türkiye (Construction Summit Türkiye-CST) 2026'nın, Türk inşaat ve yapı malzemeleri sektörlerinin küresel rekabet gücünü artırmaya yönelik en kapsamlı uluslararası platformlardan biri olduğu belirtildi. Küresel ölçekte yaşanan teknolojik dönüşüm, sürdürülebilirlik odaklı yeni düzenlemeler, değişen finansman modelleri ve jeopolitik gelişmelerin sektör üzerindeki etkilerinin ele alındığı Zirve'nin, kamu, özel sektör, uluslararası kuruluşlar ve finans çevrelerini ortak bir platformda buluşturduğu kaydedildi.

Yaklaşık 1.400 sektör temsilcisinin katıldığı Zirve'de uluslararası pazarda faaliyet gösteren 81 firmanın stant açtığı ve iki gün boyunca 350'nin üzerinde ikili iş görüşmesi gerçekleştirildiği belirtilen raporda, Birleşik Krallık, Güney Kore, Finlandiya, Almanya, İsveç, Japonya, Fransa ve Çin başta olmak üzere çok sayıda ülkeden kamu ve özel sektör temsilcisinin etkinlikte yer aldığı ifade edildi.

Türkiye Müteahhitler Birliği Başkanı M. Erdal Eren'in değerlendirmelerine de yer verilen raporda, küresel rekabet ortamında mühendislik ve uygulama kapasitesinin yanı sıra dijitalleşme, sürdürülebilirlik, yapay zekâ ve uluslararası iş birliklerinin sektörün geleceğini belirleyen temel unsurlar haline geldiği ifade edildi. Mevcut küresel koşullar dikkate alındığında, İnşaat Zirvesi Türkiye 2026'nın yalnızca bir sektör buluşması değil, aynı zamanda Türk inşaat ve yapı malzemeleri sektörlerinin gelecek vizyonunu ortaya koyan stratejik bir platform niteliği taşıdığı değerlendirildi.

İnşaatta işçilik maliyetleri arttı

TÜİK, Mayıs ayı İnşaat Maliyet Endeksi’ni açıkladı. Verilere göre inşaat maliyet endeksi yıllık yüzde 29,84, malzeme maliyetlerindeki artış yüzde 28,62, işçilik maliyetlerindeki artış ise yüzde 32 olarak gerçekleşti.

İşçilik maliyetlerinin, malzeme maliyetlerinden daha hızlı yükselmesinin boya tercihlerindeki kriterleri değiştirdiğini belirten Bianca Boya Kurucu Ortağı Veysel Feyzoğlu, “Tüketiciler ve profesyonel uygulayıcılar artık yalnızca ürünün fiyatına değil; kapatıcılığına, metrajına, uygulama süresine ve toplam işçilik maliyetine de bakmalı.” dedi.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun Mayıs 2026 verilerine göre inşaat maliyet endeksi yıllık yüzde 29,84, aylık ise yüzde 1,87 arttı. Yıllık bazda malzeme maliyetlerindeki artış yüzde 28,62 olurken, işçilik maliyetlerindeki artış yüzde 32’ye ulaştı. Bina inşaatında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Bina inşaatı maliyetleri yıllık yüzde 28,86 artarken, bu alandaki malzeme maliyetleri yüzde 26,93, işçilik maliyetleri ise yüzde 31,34 yükseldi. İşçilik maliyetlerinin malzeme maliyetlerinden daha hızlı artması, boya ve tadilat uygulamalarında yalnızca ürünün raf fiyatını değil, uygulamanın toplam maliyetini de öne çıkarıyor.

Ucuz ürün tercihi toplam maliyeti artırabilir

Boya seçiminin yalnızca ürünün satış fiyatı üzerinden yapılmaması gerektiğini belirten Bianca Boya Kurucu Ortağı Veysel Feyzoğlu, düşük kapatıcılık veya sınırlı metraj nedeniyle daha fazla ürün ve işçilik gerektiren uygulamaların başlangıçta ekonomik görünmesine rağmen toplam maliyeti yükseltebileceğine dikkat çekti.

Feyzoğlu, “İnşaat sektöründe işçilik maliyetlerinin yıllık yüzde 32 arttığı bir dönemde, uygulamanın ne kadar zamanda ve kaç katla tamamlandığı her zamankinden daha önemli hale geliyor. Boyanın kapatıcılığı, sunduğu metraj, yüzeye uygulanma kolaylığı ve ustanın işi tamamlama süresi birlikte değerlendirilmeli. İlk satın alma fiyatı düşük olan bir ürün, daha fazla boya ve daha uzun işçilik süresi gerektirdiğinde tüketici için daha maliyetli bir sonuca dönüşebilir.” dedi.

Boya seçiminde verimlilik daha önemli hale geliyor

Doğru ürünün hem profesyonel ustalar hem de bireysel kullanıcılar açısından zaman ve maliyet avantajı sağladığını ifade eden Feyzoğlu, şöyle devam etti:

“Boya sektöründe rekabet artık yalnızca ürün fiyatı üzerinden şekillenmiyor, ürünün uygulayıcıya ve kullanıcıya sunduğu toplam verimlilik daha önemli hale geliyor. Yüksek kapatıcılık, geniş metraj, kolay uygulama ve doğru yüzey hazırlığı bir araya geldiğinde hem kullanılan boya miktarı hem de işçilik süresi kontrol altında tutulabiliyor. Özellikle tadilat dönemlerinde tüketicilerin ürünün kutu fiyatından önce toplam uygulama maliyetini hesaplaması gerekiyor.”  

Doğru Tercihin Temeli Kendini Tanımaktan Geçiyor

Dr. Öğr. Üyesi Nurullah Arıkan: "Üniversite Tercihi Geleceğinizi Şekillendiren En Önemli Kararlardan Biri"

Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte milyonlarca aday için tercih süreci başladı. Üniversite tercihinin yalnızca bir programa yerleşmekten ibaret olmadığını dile getiren İstanbul Rumeli Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Nurullah Arıkan, bu dönemin aynı zamanda öğrencilerin kendilerini tanıdığı, hedeflerini netleştirdiği ve gelecekte nasıl bir yaşam kurmak istediklerine karar verdiği önemli bir süreç olduğuna dikkat çekti. Doğru tercih için yalnızca puan ve başarı sıralamasına odaklanmanın yeterli olmadığını vurgulayan Arıkan, üniversitenin sunduğu akademik olanaklardan kampüs yaşamına, uluslararası fırsatlardan kariyer desteklerine kadar pek çok unsurun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Doğru Tercihin Temeli Kendini Tanımaktan Geçiyor

Dr. Öğr. Üyesi Nurullah Arıkan'a göre doğru üniversite ve bölüm seçiminin ilk adımı, kişinin kendisini tanıması. İlgi alanları, güçlü yönler, yetenekler ve geleceğe ilişkin beklentiler değerlendirilmeden yapılan tercihlerin ilerleyen yıllarda bölüm değişikliği isteği ya da mesleki memnuniyetsizlik gibi sonuçlar doğurabileceğini aktaran Arıkan, adayların hangi alanlarda başarılı olduklarını, nasıl bir çalışma ortamında mutlu olacaklarını ve kendilerini gelecekte hangi mesleği yaparken gördüklerini sorgulamalarının büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Aileler Yol Gösterici Olmalı

Tercih döneminde ailelerin desteğinin gençler için önemli bir motivasyon kaynağı olduğunu aktaran Arıkan, karar sürecinde öğrencilerin ilgi alanları ve hedeflerinin ön planda tutulmasının sağlıklı sonuçlar doğuracağını ifade etti. Ailelerin rehberlik eden bir yaklaşım sergilemesi, öğrencilerin ise ailelerinin deneyimlerinden yararlanırken kendi isteklerini de göz ardı etmemesi gerektiğini belirten Arıkan, tercih edilen bölümde eğitim alacak ve gelecekte o mesleği sürdürecek kişinin öğrenci olduğunu hatırlattı.

Üniversite Seçimi Sadece Puanla Yapılmamalı

Başarı sıralamasının tercih sürecinde puandan daha sağlıklı bir ölçüt olduğuna değinen Arıkan, her yıl değişen sınav koşulları ve kontenjanlar nedeniyle yalnızca geçen yılın taban puanlarına bakılarak tercih yapılmasının yanıltıcı olabileceğini söyledi.

Üniversiteleri değerlendirirken akademik kadro, eğitim modeli, laboratuvar ve uygulama altyapısı, araştırma merkezleri, güncel müfredat ve akreditasyon çalışmalarının birlikte ele alınmasının önemine işaret eden Arıkan, güçlü akademik yapının öğrencilerin hem teorik hem de uygulamalı bilgiyle donanmasına katkı sunduğunu dile getirdi.

Uygulamalı Eğitim Kariyere Güçlü Bir Başlangıç Sağlıyor

Mesleki başarının yalnızca teorik bilgiyle sınırlı kalmadığını aktaran Arıkan, staj imkanları, uygulama laboratuvarları, simülasyon merkezleri, sektör iş birlikleri ve gerçek projelerde yer alma fırsatlarının öğrencileri iş hayatına hazırlayan en önemli unsurlar arasında bulunduğunu ifade etti. Deneyim odaklı eğitim anlayışının mezuniyet sonrasında kariyer yolculuğunu kolaylaştıran önemli avantajlar sunduğunu kaydetti.

Üniversite Yaşamı Dersliklerle Sınırlı Değil

Üniversite yıllarının akademik gelişimin yanı sıra kişisel gelişim açısından da önemli fırsatlar sunduğunu paylaşan Arıkan, öğrenci kulüpleri, kültürel etkinlikler, spor faaliyetleri, kütüphaneler ve sosyal yaşam alanlarının öğrencilerin çok yönlü gelişimine katkı sağladığını söyledi. Güçlü bir kampüs yaşamının, öğrencilerin üniversite deneyimini zenginleştiren önemli unsurlardan biri olduğuna dikkat çekti.

Uluslararası Fırsatlar Geleceğe Yatırım Niteliği Taşıyor

Tercih yapılırken üniversitelerin Erasmus+ değişim programları, uluslararası iş birlikleri, çift diploma imkanları ve yabancı dil desteklerinin mutlaka araştırılması gerektiğini belirten Arıkan, öğrencilerin eğitim hayatı boyunca uluslararası deneyim kazanmasının hem akademik hem de kariyer gelişimi açısından önemli avantajlar sağlayacağını ifade etti.

Kariyer Olanaklarını Araştırmadan Tercih Yapmayın

Üniversite tercih edilirken mezuniyet sonrasındaki kariyer olanaklarının da değerlendirilmesi gerektiğini aktaran Arıkan, kariyer merkezleri, staj ve iş destekleri, sektör iş birlikleri, mezun ağları ve kariyer etkinliklerinin öğrencilerin profesyonel yaşama hazırlanmasında önemli rol üstlendiğini dile getirdi.

Burs ve Destek İmkanlarını İnceleyin

Tercih sürecinde üniversitelerin sunduğu burs olanaklarının da dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Arıkan, eğitim burslarının yanı sıra başarı bursları, spor ve sanat bursları, kardeş indirimi, tercih bursları ve uluslararası değişim programlarına yönelik desteklerin öğrencilerin eğitim hayatını kolaylaştıran önemli avantajlar sunduğunu söyledi.

Kampüsün Konumu ve Ulaşım İmkanları da Önemli

Üniversitenin bulunduğu şehir, kampüsün ulaşım olanakları, yurt imkanları ve çevredeki sosyal yaşamın öğrencilerin günlük yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini aktaran Arıkan, tercih sürecinde bu unsurların da göz önünde bulundurulmasının sağlıklı bir üniversite deneyimi açısından önem taşıdığını ifade etti.

Tercih Listenizi Bilinçli Oluşturun

Adayların tercih listelerini hazırlarken yalnızca en yüksek puanlı programlara yönelmemesi gerektiğini belirten Arıkan, gerçekten okumak istenen bölümlerin önceliklendirilmesini önerdi. Hedef programların yanı sıra başarı sıralamasına yakın ve yerleşme olasılığı yüksek seçeneklerin dengeli şekilde listeye eklenmesinin daha sağlıklı bir tercih stratejisi oluşturacağını kaydetti.

Uzman Desteği Karar Sürecini Kolaylaştırıyor

Tercih döneminde rehber öğretmenler, psikolojik danışmanlar ve üniversitelerin tercih danışmanlığı hizmetlerinden destek almanın adayların daha bilinçli karar vermelerine katkı sağladığını ifade eden Arıkan, uzman görüşlerinin bölüm ve meslek seçimine ilişkin soru işaretlerini azaltırken farklı bakış açıları da kazandıracağını söyledi.

Genç Çalışan Deneyiminde Yeni Dönem

Great Place To Work® Türkiye, genç yeteneklerin değişen beklentilerini ve organizasyonların sürdürülebilir başarı için odaklanması gereken alanları ortaya koyan Best Workplaces for Young Talents™ 2026 Araştırma Raporu'nu yayınladı.

Çalışanların Trust Index™ anketinde yer alan 60'tan fazla ifadeye verdiği yanıtlar doğrultusunda hazırlanan rapor; güven, hakkaniyet, psikolojik sağlık, anlam ve yapay zekâya hazır kurum kültürünün genç çalışan deneyimini şekillendiren temel unsurlar olduğunu gösteriyor.

Günümüz iş dünyasında genç çalışanların beklentileri değişirken, organizasyonların rekabet avantajını belirleyen unsurlar da yeniden şekilleniyor. Güven, adalet, psikolojik sağlık, gelişim fırsatları ve ortak amaç duygusu, genç yeteneklerin bir organizasyonla kurduğu ilişkinin temelini oluşturuyor. Great Place To Work® Türkiye'nin yayınladığı Best Workplaces for Young Talents™ 2026 Araştırma Raporu, kurumların geleceğin iş gücünü çekmek ve elde tutmak için hangi alanlara odaklanması gerektiğine dair önemli içgörüler sunuyor.

Güven, genç çalışan deneyiminde fark yaratıyor 

Araştırma sonuçları, genç çalışan deneyiminde asıl farkın uygulamalarda değil, güven kültüründe oluştuğunu ortaya koyuyor. Araştırmaya göre güven, genç çalışanlar için tek başına bir çalışan deneyimi unsuru değil; adalet algısını, gelişim fırsatlarını, liderlikle kurulan ilişkiyi ve aidiyet duygusunu besleyen ortak zemin niteliği taşıyor. Bu nedenle genç yetenekler organizasyonları yalnızca sundukları imkânlarla değil, bu imkânların ne kadar güven veren ve tutarlı bir kurum kültürü içinde sunulduğuyla değerlendiriyor.

Nitekim Best Workplaces for Young Talents™ 2026 listesinde yer alan şirketlerde Trust Index™ skoru %83 seviyesine ulaşırken, standart şirketlerde bu oran %59'da kalıyor. 24 puanlık fark, güven kültürünün genç çalışan deneyimini şekillendiren temel unsur olmanın ötesinde, organizasyonların rekabet gücünü belirleyen ölçülebilir bir avantaj yarattığını gösteriyor. 

Anlam, katkıyı ve performansı güçlendiriyor

Genç çalışanlar için iş, yalnızca yerine getirilmesi gereken görevlerden ibaret değil. Yaptıkları işin müşterilere, topluma ve organizasyonun başarısına nasıl katkı sağladığını görebilmek, işlerine duydukları bağlılığı ve motivasyonu doğrudan etkiliyor. Araştırma, genç yeteneklerin organizasyonlarıyla kurduğu ilişkinin yalnızca kariyer fırsatları ya da gelişim olanakları üzerinden şekillenmediğini; ortak bir amaç etrafında buluşabilmenin çalışan deneyiminin en güçlü belirleyicilerinden biri olduğunu ortaya koyuyor. Çalışanlar yaptıkları işte anlam bulduklarında yalnızca sorumluluklarını yerine getirmekle kalmıyor, organizasyonun başarısını sahipleniyor, gönüllü katkı sunuyor ve değişimin bir parçası olmayı daha güçlü şekilde benimsiyor. Bu da anlam duygusunun yalnızca çalışan bağlılığını değil, inovasyonu ve sürdürülebilir performansı da besleyen stratejik bir unsur haline geldiğini gösteriyor.

Aynı iş yeri, farklı çalışan deneyimleri 

Araştırma, kadın ve erkek çalışanların genel çalışan deneyimi skorları birbirine yakın olsa da, bazı başlıklarda deneyimin belirgin şekilde farklılaştığını ortaya koyuyor. Özellikle psikolojik sağlık ve esenlik alanında kadın çalışanların değerlendirmeleri erkek çalışanlara kıyasla daha düşük seviyede kalıyor. "Duygusal ve psikolojik olarak sağlıklı bir iş ortamımız var" ifadesine kadın çalışanların verdiği olumlu yanıt oranı %69 olurken, erkek çalışanlarda bu oran %77'ye yükseliyor.

Bulgular, kapsayıcı bir çalışan deneyimi oluşturmanın yalnızca eşit uygulamalar sunmakla değil; farklı çalışan gruplarının ihtiyaçlarını gözeten bir iş yeri kültürü inşa etmekten geçtiğini ortaya koyuyor. 

Great Place To Work® Türkiye CEO'su Eyüp Toprak, Young Talents™ 2026 Araştırma Raporu'na ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Genç yetenek konusu bugün artık yalnızca İnsan Kaynakları'nın gündemi değil; organizasyonların gelecekteki performansını ve rekabet gücünü belirleyen stratejik bir konu haline geldi. Araştırmamız, genç çalışanların organizasyonları artık yalnızca ücret ya da kariyer fırsatlarıyla değerlendirmediğini; güven, adalet, gelişim fırsatları, psikolojik sağlık ve anlamlı bir çalışma deneyiminin kararlarında belirleyici olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle liderliğe duyulan güven ve çalışanlara yenilik üretme alanı tanınması, genç çalışan deneyimini şekillendiren en güçlü unsurlar arasında yer alıyor. Geleceğin başarılı organizasyonları da yalnızca teknolojiye yatırım yapanlar değil; güven kültürünü güçlendiren, adil sistemler kuran ve çalışanlarının gelişimini destekleyen kurumlar olacak. Çünkü genç yetenekler bugün organizasyonlardan daha fazla imkân değil, daha fazla güven bekliyor."

Üniversitelerde 16 yeni program ilk kez öğrenci kabul edecek

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Erol Özvar, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında 7'si lisans, 9'u ön lisans olmak üzere 16 yeni programın ilk kez öğrenci kabul edeceğini bildirdi.

YÖK'ten yapılan açıklamaya göre, küresel ölçekte yaşanan teknolojik dönüşüm, birçok mesleğin çalışma biçimini değiştirirken yeni uzmanlık alanlarını da beraberinde getiriyor.

Bu kapsamda YÖK, yükseköğretimde dönüşüm sürecini hızlandırarak geleceğin mesleklerine yönelik programları yaygınlaştırıyor. Yapay zeka, siber güvenlik, veri bilimi, havacılık, otomasyon ve dijital dönüşüm odaklı yeni programlarla birlikte yükseköğretim sistemi, istihdam temelli bir yapıya doğru yeniden şekilleniyor.

Geleceğin mesleklerine yönelik bölümler arasında yapay zeka mühendisliği, siber güvenlik, yapay zeka, büyük veri analistliği, dijital dönüşüm elektroniği, imalat yürütme sistemleri operatörlüğü, elektronik ve otomasyon, iklimlendirme ve soğutma teknolojisi gibi programlar öne çıkıyor.

Bu yıl da tarih ve yapay zeka, felsefe ve yapay zeka, biyoteknoloji ve genetik, dijital oyun teknolojileri, mobil güvenlik teknolojileri dahil 16 yeni program daha tercih kılavuzuna eklendi.

Geleceğin mesleklerine yoğun ilgi, yeni açılan bölümlerle, gençlerin tercih listelerinde üst sıralara yükseliyor. Öğrenciler bu alanları tercih ederek savunma sanayisi, havacılık, yazılım ve veri teknolojileri gibi kritik sektörlerde görev almayı hedefliyor.

Öte yandan yükseköğretimde dönüşüm kapsamında öğrenciler, daha eğitim sürecinde laboratuvar, staj ve sektör temelli uygulamalarla iş dünyasıyla buluşturuluyor.

Özellikle savunma sanayisi, havacılık, otomasyon ve veri teknolojileri alanlarında geliştirilen programlar, öğrencilerin üretim süreçlerini doğrudan deneyimlemesini sağlıyor. Bu yaklaşım, yükseköğretimi yalnızca teorik bilgi sunan bir yapıdan çıkararak, istihdamla doğrudan ilişkili beceri temelli bir modele dönüştürüyor. Böylece Türkiye'nin teknoloji üretim kapasitesine katkı sağlayacak nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi hedefleniyor.

Yapay zekayla ilişkili programların sayısı 785'e ulaştı

Açıklamada görüşlerine yer verilen YÖK Başkanı Erol Özvar da yükseköğretim planlamasında, Türkiye'nin istihdam ihtiyacı, gelecekte öne çıkacak meslek alanları ve beşeri sermayenin doğru yönlendirilmesi gibi çok boyutlu kriterleri dikkate aldıklarını belirtti.

Son 3 yıl içinde yapay zeka, tarımda ve sağlıkta dijitalleşme, yeşil dönüşüm ve sektörlerin ihtiyaçları doğrultusunda 70'e yakın yeni program açıldığını bildiren Özvar, yapay zekayla ilişkili programların sayısının 171 üniversitede 785'e ulaştığına dikkati çekti.

Bu programların eğitim kapasitesinin sadece birkaç yıl içinde 7 kat büyüdüğünü ve ilk mezunlarını vermeye başladığını aktaran Özvar, ayrıca 2026-2027 eğitim-öğretim yılında 7'si lisans, 9'u ön lisans olmak üzere 16 yeni programın ilk kez öğrenci kabul edeceğini vurguladı.

Programların öğrencilerden büyük ilgi gördüğünü ve yüksek doluluk oranlarıyla tercih edildiğini belirten Özvar, "Bu tablo, gençlerimizin geleceğin mesleklerine ne kadar bilinçli bir şekilde yöneldiğini açıkça göstermektedir. Adaylarımıza yeni açmış olduğumuz programlara bir kez daha bakmalarını, onları dikkatli bir şekilde incelemelerini tavsiye ediyorum." ifadelerini kullandı.

Özvar ayrıca YÖK'ün tercih döneminde öğrencilerin doğru ve sağlıklı karar verebilmeleri için bilgilendirme faaliyetlerini sürdürdüğünü de kaydetti.

Emekli aylığı düzenlemesi TBMM'de

En düşük emekli aylığının artırılmasına yönelik düzenlemeyi de içeren kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda 

En düşük emekli aylığının artırılmasına yönelik düzenlemeyi de içeren Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin tümü üzerindeki görüşmeler tamamlandı.

Teklifin tümü üzerinde söz alan Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, teklifte tam 22 kanun ve 2 kanun hükmünde kararnamenin aynı torbaya doldurulduğunu savundu.

Özdağ, teklifin komisyonda görüşülüp Meclis'e geldikten sonra 4 madde daha eklendiğini ifade ederek, teklifin etki analizi, kamuya maliyet hesabı ve milletvekillerinin inceleme süresi olmadığını iddia etti.

Teklifte en düşük emekli aylığına 3 bin 552 lira zam verildiğini aktaran Özdağ, "Bu zamma karşı emeklilerimiz yatıp kalkıp size dua edecekler, öyle mi? 23 bin lira maaş kira parasına bile yetmiyor ki vatandaş gıdasına, ilacına, gazına, elektriğine, suyuna harcasın. Emeklilik sistemini kökten bozdunuz. Kök aylık sistemini değiştire değiştire içinden çıkılmaz hale getirdiniz. Prim gününe, çalışma süresine ve ödenen prime dayalı adaletli bir aylık bağlama sistemi yok." dedi.

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, teklifle en düşük emekli maaşının 23 bin 552 liraya çıkarıldığını, bu rakamın açlık sınırının yaklaşık 12 bin 500 lira altında bulunduğunu belirterek, çalışan ile emekliler arasındaki makasın çok açıldığını ve bunun kabul edilebilir olmadığını söyledi.

Teklifteki PTT ile ilgili maddelere ilişkin Usta, "Burada yapılması gereken şey mevcut idari hizmet sözleşmesi olanların güvence kaybına uğramaması lazım. 399'dan idari hizmet sözleşmesine geçecek olanlarda da yine memuriyet güvencesinin sağlanması lazım." dedi.

Erhan Usta, şöyle konuştu:

"Desteklediğimiz maddeler olmakla birlikte çünkü onlar zaten suya sabuna dokunan maddeler değil ama kritik maddeler ülkenin çok zararına olan, özellikle enerjiyle ilgili maddelerde çok ciddi sıkıntı var, o yüzden İYİ Parti Grubu olarak bu kanun teklifine hayır oyu vereceğimizi ifade ediyorum."

MHP İstanbul Milletvekili İsmail Faruk Aksu, teklifin birçok kamu hizmet alanını ve ekonomik sektörleri ilgilendiren ve bu yönüyle geniş kesimleri etkileyen bir niteliğe sahip olduğunu söyledi.

Teklifin bir yandan kamu menfaatlerini bir yandan da vatandaşların beklentilerini dikkate alan, sektörlerin desteklenmesini hedefleyen düzenlemelerden oluştuğunu belirten Aksu, teklif ile büyüme, ihracat ve istihdamın dinamosu imalat sanayinde 2026 yılı başında uygulamaya konulan istihdam desteğinin süresinin 2028 yılı sonuna kadar uzatıldığını, aynı düzenlemenin turizm sektöründe de uygulanmasına imkan sağlandığını dile getirdi.

Faruk Aksu, "Kanun teklifiyle Sosyal Güvenlik Kurumu nakit açığının karşılanmasına yönelik aynı mahiyetteki devlet katkısı ve açık finansman kalemleri teke indirilerek bütçe kalemlerinin izlenebilirliğinin ve değerlendirme süreçlerinin etkinliğinin artırılması öngörülmektedir." dedi.

DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç, iktidarın emeklileri açlığa mahkum etmeye devam ettiğini belirterek, mevcut sefalet koşullarının devam edeceğini gösteren bir teklifle karşı karşıya kaldıklarını söyledi.

Oluç, emekli maaşları arasında adaletsizlik bulunduğunu savunarak, "Her yılı karşılaştırdığımızda uzun yıllar yüksek prim ödeyen emekliler ile düşük prim ödeyenler arasındaki fark giderek azalıyor. Adaletsizlik de prim sistemi açısından baktığımızda ortaya çıkıyor, adalet duygusu zedeleniyor aslında." dedi.

Geçinemeyen yüz binlerce 60 yaş üstü yurttaşın iş bulmak için yeniden İŞKUR'a başvurduğunu dile getiren Oluç, "TÜRK-İŞ'in en son araştırmasında açlık sınırı 35 bini aşmış, yoksulluk sınırı 120 bine dayanmış ama 5 milyon emekliden beklediğimiz ne? 20 bin lira gibi, açlık sınırının ancak yarısına gelen bir aylıkla yaşamını sürdürmeye zorlanmaları, şimdi onu da 20 binden 23 bine çıkarmak.." ifadelerini kullandı.

CHP Rize Milletvekili Tahsin Ocaklı, torba yasa uygulamasını eleştirdi. Kanun teklifinin içinde çok sayıda kanuna ilişkin düzenlemeler yer aldığını kaydeden Ocaklı, "Bunun içinde bulunan bir sürü konu ihtisas komisyonlarında görüşülmeliydi ama ne yazık ki bunlar olamadı." diye konuştu.

En düşük emekli aylığının 23 bin 552 liraya çıkarılmasının yetersizliğini vurgulayan Ocaklı, bu rakamla Türkiye'nin herhangi bir şehrinde kiralık ev bulunamayacağını anlattı.

Ankara ve İstanbul büyükşehir belediyelerinden sokak aydınlatma giderlerine ilişkin veriler aldığını belirten Ocaklı, şu ifadeleri kullandı:

"Ankara Büyükşehir Belediyesinin aydınlatma gideri aylık ortalama 19 milyon 309 bin liraymış, yaptığınız düzenlemeyle 58 milyon lira para ödeyecek. Bu, Ankara halkının 38 milyonluk hizmetini çalıyorsunuz demektir. İstanbul'a baktığımızda geçen yılın rakamlarıyla 117 milyondan 350 milyon liraya çıkacak. Ankara'nın 6 katı. Bu nedir belediyenin sosyal hizmetlerini engellemek için belediyelere verilmiş yükten başka bir şey değildir. Teklifin bizim açımızdan kabul edilmesi mümkün değil."

Şahsı adına söz alan teklifin ilk imza sahiplerinden AK Parti Samsun Milletvekili Ersan Aksu, toplam 34 maddeden oluşan teklifin detayları hakkında bilgi verdi.

Aksu, 2025'te Siber Güvenlik Başkanlığı kurulduğunu anımsatarak, "Hazırladığımız teklif ile asli görevi piyasa düzenleyiciliği olan BTK bünyesindeki güvenlik boyutu olan ve operasyonel nitelikteki görev, yetki ve bunlara ilişkin teknik altyapıyı, mevcut işleyişiyle Siber Güvenlik Başkanlığına devrediyoruz. Mükerrer yatırımların önüne geçmek için BTK bünyesindeki veri merkezlerini ve teknik altyapıları Başkanlığa devrederek, ülkemizi 30 milyar liralık teknik altyapı kurulumundan kurtarıyor, ciddi bir tasarruf sağlıyoruz." dedi.

Aksu, teklifle PTT'nin personel yapısına dair önemli bir düzenleme getirdiklerini belirterek, PTT personelinin yetki ve ücret dengesizliklerini ortadan kaldıracaklarını anlattı.

Dünyanın içinden geçtiği zorlu ekonomik koşullar ve yakın coğrafyadaki çatışma ortamının makroekonomik dengeleri etkilemesine karşın vatandaşların yanında durmakta kararlı olduklarını kaydeden Aksu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Emeklilerimizi ve hak sahiplerini ilgilendiren düzenlemeyle mevcut 20 bin lira olan en düşük emekli aylığı tutarı 2026 yılının ilk 6 ayı için TÜİK tarafından açıklanan yüzde 17,76'lık enflasyon oranı dikkate alınarak 23 bin 552 liraya yükseltilmektedir. 2002 yılında sadece 66 TL yani yaklaşık 40 dolar olan en düşük emekli aylığı bu düzenlemeyle güncel kurla yaklaşık 500 dolara karşılık gelmektedir. Buna göre, en düşük emekli maaşında 2002'den bu yana enflasyondan arındırılmış şekliyle reel olarak 5,5 kat, dolar bazında ise 12,5 kat artış yapılmış olmaktadır. Yeterli olmamakla beraber küresel ekonomik zorluklara rağmen devletimizin tüm imkanlarını seferber ederek emeklimizi enflasyona ezdirmeme çabamızı sürdürmekteyiz."

Teklifin tümü üzerine görüşmelerin tamamlanmasının ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine Adan, birleşimi bugün saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.

Deniz taşımacılığında tehditler artıyor

Hürmüz'ün ardından Babülmendep'te yükselen tansiyon deniz taşımacılığını tehdit ediyor

Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimin Hürmüz Boğazı'nın ardından Babülmendep Boğazı'na da sıçraması, küresel enerji arzı ve deniz taşımacılığında yeni aksama ve maliyet artışı endişelerini güçlendirdi.

ABD ile İran arasında devam eden çatışmaların etkisiyle küresel petrol tedarikinin merkez noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişleri neredeyse durma noktası geldi.

Buna bağlı olarak petrol fiyatlarında yükselişler devam ederken küresel enerji arzı ve deniz yolu taşımacılığında aksamalar meydana geliyor. Brent petrol 90 dolar seviyelerine yakın seyrederken, küresel deniz taşımacılığında yaşanan aksamalar navlun ve savaş riski primlerinde sert yükselişlere neden oldu.

Bölgede ABD ile İran arasındaki gerilim tırmanarak sürerken Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik abluka kararı Hürmüz'den sonra Babülmendep Boğazı'nda tansiyonu artırdı.

Husiler, Suudi Arabistan'ın İran'daki bir cenaze töreninden dönen Husi liderlerini taşıyan uçağı hedef almak amacıyla Sana Uluslararası Havalimanı'na hava saldırısı düzenlediğini öne sürdü. Bunun üzerine misillemede bulunan Husiler, Suudi Arabistan'daki Abha Uluslararası Havalimanı'nı füze ve insansız hava araçları (İHA) ile hedef aldı.

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen hava sahası ve limanları üzerindeki abluka kısıtlamalarına tepki gösteren Husiler, "Ablukaya ablukayla karşılık vereceğiz" mesajını paylaştı.

Bu gelişmelere paralel olarak Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'a karşı "deniz ablukası uygulamaya başladıklarını" duyurdu. Husilerin açıklamasının ardından enerji maliyetlerinin yükseleceğine yönelik endişeler artarken, küresel deniz taşımacılığında Hürmüz kaynaklı aksamalar ve maliyet artışlarının Babülmendep'e sıçraması endişeleri körükledi.

Babülmendep Boğazı'ndan geçen ham petrol tankeri sayısı azaldı

Husilerin abluka açıklaması sonrası Babülmendep Boğazı'ndan geçen ham petrol tankeri sayısı yüzde 69 azaldı. 20 Temmuz'da boğazdan geçen gemi sayısı 16 iken, 21 Temmuz'da 5'e geriledi. Bugün ise şu ana kadar 9 gemi geçiş yaptı.

Hürmüz'de ise dün 1 ham petrol tankerinin boğazdan geçtiği görülürken, önceki 5 gün gemi geçişi olmadı.

"Babülmendep Boğazı geçişleri için riskleri anında yükseldi"

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Husilerin bu açıklamasının henüz yeni bir saldırı gerçekleşmemiş olsa dahi Babülmendep Boğazı geçişleri için riskleri anında yükselttiğini söyledi.

Luman, navlun ve sigorta primlerinin halihazırda fırladığını ve bu durumun doğrudan daha yüksek maliyetlere yol açtığını belirterek şunları kaydetti:

"Yanbu Limanı'nın Suudi Arabistan için alternatif bir ihracat merkezi olarak çok daha yoğun bir şekilde kullanılması, petrol piyasaları üzerindeki baskıyı daha da artırmakta. Bu tehdidi bertaraf etmek amacıyla kuzeye doğru Afrika'yı dolaşarak Akdeniz'e ulaşmak ise çok daha fazla zaman alacaktır. Konteyner taşımacılığı açısından bu durum geçiş planlarını yeniden başlatma kararlarının ertelenmesine neden olabilir, Maersk ve Hapag Lloyd Kızıldeniz üzerinden bazı seferleri henüz yeni başlatmıştı. Bu da neticede Afrika çevresindeki rotanın uzatılmasına ve yolun uzamasına yol açacak."

Yerli turistlerden seyahat harcama rekoru

Yerli turistlerin bu yılın ocak-mart döneminde yurt içinde yaptığı seyahat harcamaları, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 33,9 artarak 102 milyar 312 milyon 286 bin lira oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu, 2026'nın ilk çeyreğine ilişkin "hane halkı yurt içi turizm" verilerini açıkladı.

Buna göre, söz konusu dönemde yurt içinde ikamet eden 11 milyon 520 bin kişi seyahate çıktı. Seyahate çıkanların bir ve daha fazla geceleme kaydıyla ülke içinde yaptıkları toplam seyahat sayısı, geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 12 artarak 14 milyon 168 bine ulaştı. Bu çeyrekte seyahate çıkanlar, 73 milyon 622 bin geceleme yaptı. Ortalama geceleme sayısı 5,2 oldu.

Harcamalar arttı

Yerli turistlerin yurt içinde yaptıkları seyahat harcamalarının tutarı, söz konusu dönemde yüzde 33,9 artarak 102 milyar 312 milyon 286 bin lira olarak gerçekleşti.

Bu harcamaların 94 milyar 552 milyon 386 bin lirayla yüzde 92,4'ünü kişisel harcamalar, 7 milyar 759 milyon 900 bin lirayla yüzde 7,6'sını paket tur harcamaları oluşturdu. Seyahat başına yapılan ortalama harcama 7 bin 221 lira olarak kayıtlara geçti.

İlk çeyrekte toplam seyahat harcamalarında en fazla payın yüzde 30,9 ile yeme-içme, yüzde 27,6 ile ulaştırma ve yüzde 12,4 ile giyecek ve hediyelik eşya harcamaları olduğu görüldü.

Harcama türlerinin geçen yılın aynı dönemine göre değişim oranları incelendiğinde ise yeme-içmede yüzde 29,1, ulaştırmada yüzde 30,1, giyecek ve hediyelik eşya harcamalarında yüzde 62,2'lik artış gerçekleşti.

Yakınları ziyaret ilk sırada

Ocak-mart döneminde yakınları ziyaret amacıyla yapılan seyahatler yüzde 68,1 ile ilk sırada yer aldı. Bunu, yüzde 22,3 ile "gezi, eğlence, tatil", yüzde 4,1 ile "sağlık" izledi.

Bu dönemde seyahate çıkanlar, 59 milyon 228 bin geceleme sayısıyla en çok "arkadaş veya akraba evinde" kaldı. Konaklama türlerine göre geceleme sayısında ikinci sırada 5 milyon 652 bin gecelemeyle "otel" yer alırken, "kendi evi" 5 milyon 461 bin geceleme sayısıyla üçüncü sırada kayıtlara geçti.

Tahmin piyasalarında "bahis" ve "manipülasyon" gölgesi

Spordan siyasete, ekonomiden kültüre kadar birçok alanda "bahis" gibi işlem seçenekleri sunan tahmin piyasaları, içeriden bilgi ve manipülasyonlarla mağduriyetlere sebep olabiliyor.

Tahmin piyasalarında seçim sonuçlarından savaşların gidişatına, merkez bankalarının faiz kararlarından spor karşılaşmalarına kadar birçok konuda bahis gibi işlemler yapılabiliyor.

Söz konusu sistemde kullanıcılar bir olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin "Evet" veya "Hayır" seçeneklerine işlem yapabiliyor.

Bu piyasadaki örnekler incelendiğinde "ABD Merkez Bankası (Fed) gelecek toplantısında faizi indirecek mi?" "Hürmüz Boğazı'nda trafik 1 Ocak 2027'den önce normale dönecek mi?" ve "ABD-İran nükleer anlaşması yapacak mı?" gibi seçenekler dikkati çekiyor.

Sızdırılan bilgilerle milyonlarca dolarlık kazanç iddiası

Söz konusu piyasalarda düşük işlem hacmine sahip tahminler, birkaç büyük yatırımcı tarafından yönlendirilebiliyor. Olayın sonucunu önceden bilen görevliler, şirket çalışanları ve sporcuların işlem yapması ise "içsel bilgiye dayalı işlemler"e (insider trading) yol açabiliyor.

Bu tarz işlemlerin yapılabiliyor olması kullanıcılar için mağduriyetlere neden olabiliyor.

Ayrıca bu piyasalarda kullanıcıların sonucunu değiştirebilecekleri olaylara yönelik pozisyon aldıkları belirlenirken bir olayda siyasi adayın kendi adaylığıyla ilgili işlem yaptığı görüldü.

Yine ABD'de Venezuela'ya askeri müdahale ve İran'a yönelik saldırılar konusunda içeriden sızdırılan bilgilerle milyonlarca dolar kazanç sağlandığı öne sürüldü.

Başka bir olayda Beyaz Saray'da teleprompter sorumlusu olarak görev yapan Gabriel Perez'in, bir sitede ABD Başkanı Donald Trump'ın konuşma metinleri üzerinden bahisler açması tartışmaları beraberinde getirdi.

İşlem hacminde "bahis" etkisi

ABD merkezli araştırma şirketi The Block'un verisine göre, bu alanda küresel boyutta en büyük hacme sahip şirketlerin (Kalshi, Polymarket ve Polymarket US) aylık hacmi Temmuz 2025'te 2 milyar dolar civarındaydı. Bu tutar, Mayıs 2026'da 25 milyar dolara çıktı. Geçen ay ise tutar 2026 FIFA Dünya Kupası organizasyonu tahminlerinin de etkisiyle 45 milyar dolara yaklaştı.

Bu veriler, son dönemde büyüyen piyasaya ilişkin ülkelerde "Tahmin piyasası mı?" yoksa "Yeni nesil kumar mı?" tartışmalarını alevlendirdi.

"Tahmin piyasaları manipülasyona açık"

Beykent Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Batuhan Tufaner, AA muhabirine, tahmin piyasalarının son dönemde tartışmalı hale geldiğini söyledi.

Türkiye, Fransa, İsviçre gibi ülkelerde bazı uygulamalara erişimin engellendiğini belirten Tufaner, "Erişim engelinin gerekçesi ise 'tahmin' kılıfı altında yasa dışı kumar ve bahis faaliyetlerinin yürütülmesi. Regülasyonların belli bir çerçeveye yerleştirilmemesi tahmin piyasalarının 'finansal türev' mi 'bahis' mi olduğu sorusunun yanıtını muğlak bırakıyor. Tahmin piyasaları manipülasyona kesinlikle açık durumda ve bu durum piyasalarda güven kaybına neden oluyor." dedi.

Tufaner, özellikle Orta Doğu'daki çatışmalarda kararlardan hemen önce açılan bu platformlardaki cüzdanlar yoluyla büyük miktarlarda kazanç elde edildiğine vurgu yaptı.

"Her konuda opsiyon açılabilmesi ahlaki sorunlara neden oluyor"

Likidite ve hacmin bu piyasalar için oldukça önemli olduğunu ve az sayıda büyük oyuncunun olasılığı istediği yere çekebildiğini dile getiren Tufaner, düşük likiditeye sahip tahmin piyasası fiyatının birkaç oyuncunun stratejisi haline gelebildiğini ifade etti.

Tufaner, bu riskin diğer piyasalara yansıyabileceğine dikkati çekerek, akademik camianın ve regülatörlerin endişelendiği noktanın da burası olduğunu söyledi.

Temel sorunlardan birinin de kimlik doğrulaması yapılmayan cüzdanlar ve saniyeler içinde hesap açılıp büyük pozisyonlar alınabilmesi olduğunu dile getiren Tufaner, şunları kaydetti:

"Bu durum, 'insider trading' yani içeriden yapılan işlemlerin tespitini zorlaştırıyor. Neredeyse her konuda opsiyon açılabilmesi ahlaki sorunlara neden oluyor. Bir savaş veya doğal afet üzerine opsiyon açıldığında, bilgi avantajının yanı sıra sonucu manipüle etme motivasyonu da doğabiliyor. Gizli askeri bilgilere erişimi olanların bu bilgiyi parasallaştırması güvenlik açısından da ciddi bir risk oluşturuyor. Diğer taraftan, doğal afetler üzerine açılan bahisler trajik olayları finansal oyuna indirgeyerek toplumsal duyarlılığı zedeleyebiliyor. Bu açıdan bakıldığında, bilgi toplamanın faydası ile trajedinin metalaştırılması arasında bir denge kurulması gerekiyor. Bu denge platformlar tarafından değil, düzenleyici çerçeveyle sağlanmalı."

ECB, risklerin gölgesinde faiz kararını açıklayacak

Avrupa Merkez Bankası (ECB), yarın açıklayacağı para politikası kararında, Orta Doğu'da yeniden tırmanan jeopolitik gerilimlerin enflasyon görünümünü bozmasının etkisiyle temkinli duruşunu korumaya hazırlanıyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri sürerken, merkez bankaları politika adımlarını bu risklerin gölgesinde atıyor.

Bölgede yeniden alevlenen çatışmaların ardından petrol fiyatlarında görülen yükseliş, Avro Bölgesi'nde enerji maliyetlerinin yeniden artabileceği beklentisini güçlendirdi. Enerji maliyetlerindeki yükselişin ulaştırma, üretim ve hizmet sektörleri üzerinden genel fiyatlara yayılma riski, ECB'nin enflasyonla mücadelede zafer ilan etmesini zorlaştırıyor.

Orta Doğu'daki çatışmaların enerji fiyatları üzerinden yeniden enflasyonist baskı oluşturması, ECB'nin ilave gevşeme konusunda daha ihtiyatlı hareket edebileceği beklentilerini güçlendirdi.

Piyasalarda ağırlıklı beklenti, bankanın bu toplantıda politika faizlerini değiştirmeyerek mevcut seviyelerde bırakacağı yönünde şekilleniyor.

Ancak bankanın bir sonraki toplantıda faiz oranlarında artışa gitmesine kesin gözüyle bakılırken karar metninde "veri odaklı" ve "toplantı bazlı" yaklaşımını koruyacağı görüşü öne çıkıyor.

ECB'nin perşembe günü vereceği kararın yanı sıra ECB Başkanı Christine Lagarde'ın enflasyon görünümü, enerji fiyatları ve jeopolitik risklere ilişkin değerlendirmeleri, Avrupa piyasalarının kısa vadeli yönü açısından belirleyici olacak.

Özellikle bankanın savaş kaynaklı maliyet baskılarını geçici mi yoksa kalıcı mı gördüğüne ilişkin mesajları, gelecek toplantılara yönelik faiz beklentilerinin yönlenmesinde kritik rol oynayacak.

Orta Doğu'daki duruma ilişkin yeni belirsizlik yılın ikinci yarısı için faiz artırımı beklentilerini yeniden canlandırdı

Rabobank Kıdemli Makrostratejisti Bas van Geffen, ABD-İran ateşkesinin bozulmasının ECB'ye ilişkin daha ılımlı bir senaryonun gerçekleşme olasılığını azalttığını ancak enerji fiyatlarının ECB'nin temel senaryosuyla genel olarak tutarlı seviyelere geri döndüğünü belirtti.

Orta Doğu'daki duruma ilişkin yeni belirsizliğin yılın ikinci yarısı için faiz artırımı beklentilerini yeniden canlandırdığını ifade eden Geffen, "Christine Lagarde, bu durumun enflasyon risklerini yeniden yukarı yönlü etkileyebileceğini belirtebilir ancak bunun acil bir politika müdahalesini gerektirdiğini düşünmüyoruz. Bir faiz artışı daha öngörüyoruz ancak eylül ayının bu artış için daha olası bir zaman olduğunu düşünüyoruz." yorumunu yaptı.

Geffen, İran savaşının yeniden tırmanmasının yukarı yönlü enflasyon risklerine yeni bir ivme kazandırdığını dile getirdi.

Bu durumun temmuz toplantısında bankanın "şahin" üyelerinden bazılarına bir faiz artırımı daha yapılması için cesaret verebileceğini söyleyen Geffen, çoğu politika yapıcının tekrar faiz artırımı yapmak için acele etmeyeceği öngörüsünde bulundu.

Geffen, enerji fiyatlarındaki artışın yanı sıra ABD ve İran arasında Mutabakat Zaptı'nın çöküşünün de yeniden alevlenen çatışmanın süresi ve kapsamı konusunda yeni bir belirsizlik oluşturduğunu vurguladı.

Bu belirsizliğin tüketici güveni yoluyla hem enflasyon hem de büyüme üzerinde sabit olmayan etkilere yol açabileceğini kaydeden Geffen, "Daha şahin bir tutum sergileyen bazı politika yapıcılar, Orta Doğu’daki gerginliğin artmasının bir faiz artışı daha gerektirdiğini savunabilir. Ancak şu anda bu görüşün geniş bir destek bulma ihtimalinin düşük olduğunu düşünüyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

"2027'nin ikinci ve üçüncü çeyreklerinde faiz indirimi gelebilir"

ABN AMRO Hollanda ve Avro Bölgesi Kıdemli Ekonomisti Jan-Paul van de Kerke, "Haziran toplantısında faiz artırımının ardından, ECB'nin eylül ayında faiz oranlarını tekrar artırarak mevduat faizini yüzde 2,50'ye çıkarmasını bekliyoruz." ifadesini kullandı.

Eylülde olması beklenen bu faiz artırım kararının enflasyon beklentilerini istikrarlı tutmak için olacağını belirten Kerke, enerji fiyatlarındaki düşüşlere rağmen çekirdek enflasyonun yüksek kalmasının beklendiğini ifade etti.

Kerke, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Ancak nihayetinde, ikincil etkilerinin kontrol altına alınacağını ve 2027 başlarında ECB'nin enflasyon görünümüne yeterince güvenerek faiz oranlarını kademeli olarak nötr politika ayarı tahminine geri getireceğini bekliyoruz. 2027'nin ikinci ve üçüncü çeyreklerinde birer faiz indirimi bekliyoruz ve bu indirimin de mevduat faiz oranının tekrar yüzde 2'ye düşürülmesi yoluyla yapılmasını öngörüyoruz."

Enerji sistemlerinde esneklik ihtiyacı artıyor

Güneş ve rüzgar enerjisindeki hızlı kapasite artışı, enerji dönüşümünün odağını yeni santral yatırımlarından, üretilen elektriğin güvenli, ekonomik ve kesintisiz şekilde yönetilmesine kaydırıyor.

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve sektör raporlarından derlediği bilgilere göre, küresel yenilenebilir enerji kurulu gücü geçen yıl rekor artışla 5 bin 149 gigavata ulaştı.

Güneş ve rüzgar yatırımlarının hız kazanmasıyla özellikle ABD, Avrupa ve Çin gibi büyük piyasalarda enerji sektörünün gündeminde artık yalnızca yeni kapasite yatırımları değil, elektrik sistemlerinin esnekliği ve şebeke altyapısı öne çıkıyor.

Güneşin özellikle öğle saatlerinde, rüzgarın ise uygun hava koşullarında yüksek üretim yapması, bazı dönemlerde arzın talebi aşmasına neden oluyor. Elektriğin büyük ölçüde üretildiği anda tüketilmesi gerektiğinden, fazla üretimin depolanamaması veya farklı bölgelere aktarılamaması elektrik piyasalarında fiyatların sıfırın altına inmesine yol açabiliyor.

Bu nedenle enerji dönüşümünün yeni aşamasında temel mesele, daha fazla güneş ve rüzgar santrali kurmanın yanı sıra değişken yenilenebilir üretimi günün farklı saatlerinde etkin biçimde yönetmek haline geliyor.

Şebeke modernizasyonu ve dijitalleşme öne çıkıyor

Yeni yenilenebilir enerji santrallerinin sisteme bağlanabilmesi için iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesi, dijitalleştirilmesi ve daha esnek hale getirilmesi gerekiyor.

Uluslararası kuruluşlara göre enerji dönüşümünün bir sonraki aşamasında ülkelerin başarısı, yalnızca kurdukları güneş ve rüzgar kapasitesiyle değil, depolama, akıllı şebekeler, talep tarafı yönetimi ve değişken üretimi dengeleme kabiliyetleriyle ölçülecek.

Yenilenebilir kaynaklar elektrik sistemlerini dinamikleştiriyor

Enerjide Dijitalleşme Derneği (EDİDER) Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, IEA projeksiyonlarına göre 2040'a kadar dünya genelinde yaklaşık 80 milyon kilometre yeni veya modernize edilmiş elektrik şebekesine ihtiyaç duyulduğunu belirterek, enerji dönüşümünün önündeki en kritik mühendislik başlıklarından birinin şebeke işletmesi ve altyapısının geliştirilmesi olduğunu söyledi.

Bilgin, yüksek oranda güneş ve rüzgar üretiminin bulunduğu elektrik sistemlerinde güç akışının gün içerisinde sürekli yön değiştirdiğini, bunun da iletim hatlarının yüklenme karakteristiğini, gerilim profilini ve frekans davranışını geçmişe kıyasla çok daha dinamik hale getirdiğini ifade etti.

Yenilenebilir enerji santrallerinin önemli bölümünün güç elektroniği tabanlı ekipmanlar üzerinden şebekeye bağlandığını vurgulayan Bilgin, bu dönüşümün elektrik sistemlerinin teknik karakteristiğini değiştirdiğini anlattı.

Frekans kararlılığı, gerilim kontrolü ve kısa devre dayanımı gibi parametrelerin daha hassas yönetilmesi gerektiğini ifade eden Bilgin, bu nedenle enerji depolama sistemleri, şebeke destekleyici inverter teknolojileri, hızlı frekans tepki mekanizmaları ve gelişmiş koruma-kontrol sistemlerinin birçok ülkede şebeke planlamasının temel bileşenleri haline geldiğini kaydetti.

Bilgin, yeni iletim hattı yatırımlarının tek başına yeterli olmayacağını, mevcut şebekenin işletme verimliliğini artıran teknolojilerin de aynı ölçüde önem kazandığının altını çizerek, şunları kaydetti:

"Dinamik hat kapasitesi uygulamaları, gelişmiş güç akışı kontrol sistemleri, gerçek zamanlı durum izleme altyapıları ve yapay zeka destekli tahmin modelleri sayesinde mevcut iletim altyapısından daha yüksek kapasite elde edilebiliyor. Bu teknolojiler, üretim kısıtlarının azaltılmasına, yan hizmet ihtiyacının daha etkin yönetilmesine ve sistem güvenilirliğinin artırılmasına katkı sağlıyor. Önümüzdeki dönemde elektrik sistemlerinin performansının kurulu güç miktarından çok, değişken yenilenebilir üretimi hangi doğrulukta öngörülebildiğine bağlı olacak. Enerji dönüşümünün ilk aşaması üretim kapasitesini artırmaktı. Bundan sonraki aşama ise aynı altyapı üzerinde daha fazla yenilenebilir enerjiyi güvenli, esnek ve ekonomik şekilde işletebilmek olacak."

"Türk havyarı"ı dünya pazarında yerini sağlamlaştırıyor

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz, "Gelecek dönemde 'Türk havyarı' markasını oluşturarak mersin balığı ve havyar üretiminde de dünya pazarlarında güçlü konuma ulaşmayı amaçlıyoruz." dedi.

Türkyılmaz, yaptığı açıklamada, Türkiye'nin su ürünleri üretimindeki artışın, ihracata da güçlü şekilde yansıdığını söyledi.

Bu alandaki üretimin geçen yıl 1 milyon 37 bin tona ulaştığını ve Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdığını anımsatan Türkyılmaz, bunun 627 bin tonunun yetiştiricilikten, 410 bin tonunun avcılıktan elde edildiğini ifade etti. Türkyılmaz, yetiştiriciliğin üretimdeki payının yüzde 60'a yükseldiğini söyledi.

Türkyılmaz, su ürünleri ihracatının geçen yıl miktar bazında 288 bin ton ve değer bazında 2,25 milyar dolar olduğunu bildirerek, "Sektörümüz yaklaşık 1,9 milyar dolar dış ticaret fazlası verdi. Bu olumlu tablo 2026'da da sürüyor. Bu yılın ilk 6 ayında ihracatımız geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 13 artarak 1,1 milyar dolara ulaştı. Su ürünlerinde bu yılın sonunda da en az 2,4 milyar dolarlık ihracatı yakalamayı hedefliyoruz." diye konuştu.

"Türk somonu ihracatında başarı hikayesi yazıyoruz"

İhracatın omurgasını çipura, levrek, gökkuşağı alabalığı, Türk somonu ve mavi yüzgeçli orkinosun oluşturduğuna işaret eden Türkyılmaz, ihraç edilen su ürünlerinin yüzde 80'den fazlasının yetiştiricilik ürünü olduğunu söyledi.

Türkyılmaz, Türkiye'den 100'den fazla ülkeye ihracat yapıldığını aktararak, sözlerine şöyle devam etti:

"Çipura ve levrek özellikle Avrupa Birliği pazarında güçlü konumda bulunuyor. Son yılların en önemli başarı hikayelerinden birisini de Türk somonu ihracatında yazıyoruz. Türk somonu ihracatında Uzak Doğu ülkeleri ve Rusya pazarı ön plana çıkıyor. 2016'da sadece 5 bin tonla başlayan Türk somonu üretimi, bugün itibarıyla 75 bin tona ulaştı. Yıllık 2,25 milyar dolarlık toplam ihracatımızın içerisindeki payı 500 milyon dolar seviyesine çıktı."

Türkyılmaz, Uzak Doğu ülkeleri arasında Çin'in de bulunduğunu, bu ülke ile Türkiye arasında ticari işbirliği kapsamında uzlaşma sağlandığını anlatarak, bundan sonraki süreçte Çin'in de ön planda olacağını ifade etti.

Türk Cumhuriyetleri'nin de Türk balıklarının pazarlandığı önemli ülkeler arasında yer aldığına işaret eden Türkyılmaz, "Bizim ihracatçılarımız ve üreticilerimiz uzak ve yakın ülke tanımıyor, Amerika Birleşik Devletleri'nden Kanada'ya kadar farklı ülke gruplarında çalışıyorlar. 2028'de ihracat miktarını 3 milyar dolar seviyesine çıkarmayı hedefliyoruz. Su ürünleri sektörümüz son yıllarda üretim, ihracat ve markalaşmada önemli başarılar elde etmiştir. Türk somonu bunun en güçlü örneğidir. Gelecek dönemde midye yetiştiriciliğini geliştirmeyi, ayrıca 'Türk havyarı' markasını oluşturarak mersin balığı ve havyar üretiminde de dünya pazarlarında güçlü konuma ulaşmayı amaçlıyoruz." değerlendirmelerinde bulundu.

"Üretim planlamasıyla iklim değişikliği etkilerini en aza indiriyoruz"

Türkyılmaz, deniz suyu sıcaklıklarının artması, iklim değişikliği, istilacı türlerin yayılması ve müsilaj gibi çevresel sorunların sektörü olumsuz etkilediğini ancak bilimsel verilere dayalı üretim planlaması, etkin denetimlerin yapılması, sürdürülebilir avcılık uygulaması ve modern yetiştiricilik teknikleriyle bu etkileri en aza indirmeye çalıştıklarını kaydetti.

Antalya'ya gelen yabancı turist sayısı 6,5 milyonu aştı

Dünyanın en çok ziyaret edilen destinasyonlarından biri olan Antalya'ya yılın başından bu yana 6,5 milyonu aşkın yabancı ziyaretçi geldi.

Dünyanın dört bir yanından ziyaretçi çeken kentte, turizm sektöründe en yoğun sezon yaşanıyor. En fazla Rusya, Almanya ve İngiltere'den misafiri konuk eden Antalya'da, bu yıl özellikle Ukrayna pazarında da geçen yıla göre artış yaşanıyor.

Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği Başkanı Hakan Saatçioğlu, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırıları nedeniyle erken rezervasyon döneminden istenilen ölçüde yararlanılamadığını ancak temmuz itibarıyla hareketliliğin arttığını söyledi.

Geçen yıl ilk 6 ayda 6 milyon 266 bin 660 yabancı turisti ağırladıklarını dile getiren Saatçioğlu, bu yıl ise aynı dönemde 5 milyon 697 bin 136 turistin kenti ziyaret ettiğini belirtti.

20 Temmuz itibarıyla Antalya'ya gelen yabancı ziyaretçi sayısının 6,5 milyonu aştığını söyleyen Saatçioğlu, "Bu ay sonuna kadar muhtemelen bu rakam 8 milyona dayanmış olacaktır. Geçen seneye göre biraz altında seyrediyoruz. İlk ana pazarımız her zaman olduğu gibi Rusya, yine en başta. İkinci pazarımız Almanya, üçüncü pazarımız İngiltere. Arkasından Polonya, Hollanda ve Ukrayna geliyor." diye konuştu.

Otellerdeki doluluk oranlarının şu anda üst seviyelerde olduğunu belirten Saatçioğlu, "Otellerin doluluk oranları yaklaşık yüzde 90, yüzde 100'lere varmış bulunmakta. Şu anda iyi gidiyoruz." dedi.

Saatçioğlu, iç pazarın da özellikle okulların tatil olmasıyla birlikte hareketlendiğini ifade etti.

Rezervasyonlar sevindirici

Gerek yabancı gerekse yerli turistte gelecek aylardaki rezervasyonların da sevindirici nitelikte olduğunu dile getiren Saatçioğlu, "Rezervasyonlarda gayet güzel bir şekilde geçen seneki gibi bir akış var. Geçen sene ile bu sene temmuz, ağustostaki rezervasyonlara baktığımızda aynı seviyelerde." ifadesini kullandı.

Saatçioğlu, kasım sonuna kadar rezervasyonların devam ettiğini söyledi.

Geçen yıl da aralık ayının ilk haftasına kadar yoğun turist ziyaretinin olduğunu belirten Saatçioğlu, şunları kaydetti:

"Geçen yıl birçok otel kış döneminde otelini kapatma tarihini ertelemişti. Bu sene de muhtemelen geç kapanacaktır. Zaten 20 Kasım'a kadar COP31 var. Antalya'da, özellikle Kaleiçi, kent merkezi, Lara ve Belek bölgesi için yoğun rezervasyon olacak. Buraya gelecek olan rezervasyon, yani yurt dışından tatil amaçlı gelen rezervasyonlarımız muhtemelen Manavgat ve Kemer'e kayacaktır. O yüzden sezonun şimdiden uzayacağını tahmin ediyoruz."

Reel Kesim Güven Endeksi temmuzda geriledi

Mevsimsellikten arındırılmış Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE), temmuzda 0,8 puan azalarak 101,2 seviyesine indi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), temmuz ayına ilişkin İktisadi Yönelim İstatistikleri ve RKGE verilerini açıkladı.

Buna göre, İktisadi Yönelim Anketi sonuçları, imalat sanayinde faaliyet gösteren 1985 iş yerinin yanıtlarının ağırlıklandırılıp toplulaştırılmasıyla elde edildi.

Mevsimsellikten arındırılmış RKGE, temmuzda 0,8 puan azalarak 101,2 seviyesine geriledi.

Endeksi oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, gelecek üç aydaki ihracat sipariş miktarı, gelecek üç aydaki toplam istihdam, mevcut mamul mal stoku ve gelecek üç aydaki üretim hacmine ilişkin değerlendirmeler endeksi artış yönünde, sabit sermaye yatırım harcaması, mevcut toplam sipariş miktarı, son üç aydaki toplam sipariş miktarı ve genel gidişata ilişkin değerlendirmeler endeksi azalış yönünde etkiledi.

Mevsimsellikten arındırılmamış RKGE ise temmuzda bir önceki aya göre 1,3 puan azalarak 102,2 seviyesine indi.

Son üç aya yönelik değerlendirmelerde, üretim hacminde ve ihracat sipariş miktarında artış bildirenler lehine olan seyrin, iç piyasa sipariş miktarında ise azalış bildirenler lehine olan seyrin bir önceki aya göre güçlendiği görüldü.

Mevcut toplam siparişlerin mevsim normallerinin altında olduğu yönündeki değerlendirmelerin bir önceki aya göre güçlendiği izlendi.

Mevcut mamul mal stokları seviyesinin mevsim normallerinin üzerinde olduğunu bildirenler lehine olan seyir ise zayıfladı.

Gelecek üç aya yönelik değerlendirmelerde, üretim hacmi ve ihracat sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyrin bir önceki aya göre güçlendiği, iç piyasa sipariş miktarında artış bekleyenler lehine olan seyrin ise zayıfladığı görüldü.

Gelecek üç aydaki istihdama ilişkin artış yönlü beklentilerin bir önceki aya göre güçlendiği, gelecek 12 aydaki sabit sermaye yatırım harcamasına ilişkin artış yönlü beklentilerin ise bir önceki aya göre zayıfladığı gözlendi.

ÜFE beklentisi yüzde 31,3'e geriledi

Ortalama birim maliyetlerde, son üç ayda artış olduğunu bildirenler ile gelecek üç ayda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyir bir önceki aya göre zayıfladı. Gelecek üç aydaki satış fiyatına ilişkin artış yönlü beklentilerin de zayıfladığı gözlendi.

Gelecek 12 aylık dönem sonu itibarıyla yıllık ÜFE beklentisi bir önceki aya göre 0,2 puan azalarak yüzde 31,3 seviyesinde gerçekleşti.

Temmuz ayında, ankete katılan işyerlerinin yüzde 56,9'u üretimlerini kısıtlayan faktör bulunmadığını belirtirken, yüzde 12,7'si talep yetersizliğinin üretimlerini kısıtlayan en önemli faktör olduğunu bildirdi. Bu faktörleri sırasıyla mali imkansızlıklar, ham madde-ekipman yetersizliği, iş gücü yetersizliği ve diğer faktörler izledi.

Kapasite kullanım oranı temmuzda yüzde 73,9 oldu

İmalat sanayisi genelinde mevsimsel etkilerden arındırılmamış kapasite kullanım oranı, temmuzda geçen aya göre 0,6 puan azalarak yüzde 73,9 oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, temmuz ayına ilişkin imalat sanayi kapasite kullanım oranı verilerini açıkladı.

Buna göre, temmuzda imalat sanayisinde faaliyet gösteren 1985 iş yerinin İktisadi Yönelim Anketi'ne verdiği yanıtlar değerlendirilerek sonuçlar oluşturuldu. İmalat sanayisi genelinde mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı, önceki aya göre 0,5 puan azalarak yüzde 73,8 seviyesinde gerçekleşti.

Mevsimsel etkilerden arındırılmamış kapasite kullanım oranı ise haziranda yüzde 74,5 seviyesindeyken, temmuzda 0,6 puan azalışla yüzde 73,9'a geriledi.

Türkiye'de 2025 ve 2026 yıllarında aylar itibarıyla kapasite kullanım oranları (yüzde) şöyle:

Borsa güne yükselişle başladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, güne yüzde 0,26 yükselişle 14.010,38 puandan başladı.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,69 değer kaybederek 13.974,14 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 36,25 puan ve yüzde 0,26 artışla 14.010,38 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,05 düşerken, holding endeksi yüzde 0,17 arttı.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 1,07 ile inşaat, en çok gerileyen yüzde 1,34 ile menkul kıymet yatırım ortaklığı oldu.

Orta Doğu'daki jeopolitik belirsizliklere karşın hızlanan bilanço sezonunda teknoloji şirketlerine yönelik iyimserlikler, küresel piyasalardaki toparlanmayı destekliyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranının, yurt dışında ise ABD'de haftalık mortgage başvurularının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.200 puanın direnç, 13.900 ve 13.800 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Yanıltıcı reklamlara 185 milyon lira ceza

Reklam Kurulu, yanıltıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalara karşı 7 ayda yaklaşık 21 bin dosyayı karara bağlarken 185 milyon liranın üzerinde idari para cezası uygulanmasını kararlaştırdı.

Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, Kurulun 371'inci toplantısında vatandaşları mağdur edici ticari fiiller, yanıltıcı reklamlar ve haksız rekabete yol açan uygulamalara ilişkin 149 dosyanın görüşülerek karara bağlandığı bildirildi.

Kurulun bilimsel dayanağı bulunmayan sağlık iddiaları, gerçek dışı vize garantisi vaatleri ve dini duyguları istismar eden tanıtımları içeren reklamlara müeyyideler uyguladığı belirtilen açıklamada, "Kurul, tüketicilerimizin ekonomik menfaatlerini korumak, aldatıcı ve yanıltıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamaların önüne geçmek amacıyla denetim faaliyetlerini aralıksız sürdürmektedir. Kurul, yanıltıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalara karşı 2026'nın 7 ayında 21 bini aşkın dosyayı karara bağladı, 185 milyon liranın üzerinde idari para cezası uyguladı. İncelenen dosyalardan 118'i mevzuata aykırı bulunmuş, bunlardan 74'ü hakkında durdurma cezası, 44'ü hakkında ise durdurmayla birlikte idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. Ayrıca aykırılığı tespit edilen 3 dosya hakkında erişimin engellenmesi tedbiri uygulanmıştır." bilgisi verildi.

Saç çıkarma iddiasındaki reklamlara üst sınırdan ceza

Açıklamada, Kurulun bilimsel dayanağı bulunmayan saç çıkarma iddiaları içeren reklamlara üst sınırdan idari para cezası uyguladığı ifade edildi. Çeşitli mecralarda tanıtımı yapılan bir saç spreyi ürününe ilişkin reklamlara işaret edilen açıklamada, "Her 10 günde 2 bin yeni saç kökü", "Saç üretimini aktive eder", "Saç kökleri uyku halinden çıkıyor" gibi ifadeler kullanılarak ürünün saç çıkardığı izlenimi oluşturulduğunun tespit edildiği, söz konusu tanıtımlarda bilimsel olarak ispatlanmamış iddialara ve ürünün kullanımı sonrasında saç çıkardığına ilişkin görsellere yer verildiği, ayrıca bu tanıtımların uyarılara rağmen sürdürülmesi nedeniyle ilgili firma hakkında üst sınırdan idari para cezası uygulanmasına karar verildiği bildirildi.

Kurulun vize aracılık firmalarının gerçek dışı garanti vaatleri içeren reklamlarını da durdurduğu belirtilen açıklamada, "Reklam Kurulunun 11 Haziran 2026'da gerçekleştirilen 370'inci toplantısında, 'vize randevu garantisi', 'vize garantisi', 'hızlı başvuru', 'kesintisiz destek', 'garanti çözüm', 'yüzde 100 onay garantisi' gibi taahhütler içeren reklamları nedeniyle incelemeye alınan 6 firmaya ilişkin dosyalar değerlendirilmiş ve söz konusu reklamlara 3 aya kadar tedbiren durdurma kararı verilmişti. Yürütülen inceleme sürecinin tamamlanmasının ardından yapılan değerlendirme sonucunda, 5 firmanın yanıltıcı nitelikteki reklam ve tanıtımlarının durdurulmasına karar verilmiştir." ifadesi kullanıldı.

Dini duyguları istismar eden reklamlar da değerlendirildi

Açıklamada, Kurulun dini duyguları istismar eden reklamlara ilişkin de tedbiren durdurma kararı verdiği bildirildi.

Sosyal medya mecralarında "Kabe ve Ravza kokusu" ifadeleri kullanılarak yapılan tanıtımlara ilişkin Kurul tarafından resen inceleme başlatıldığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Yapılan değerlendirmede, söz konusu reklamlarla vatandaşlarımızın dini duygularının istismar edilerek satış ve pazarlama faaliyetinde bulunulduğu değerlendirilmiş, inceleme süreci tamamlanıncaya kadar söz konusu reklamlar hakkında 3 aya kadar tedbiren durdurma kararı verilmiştir. Dosyaya ilişkin nihai karar, inceleme sürecinin tamamlanmasının ardından Kurul tarafından verilecek. Bakanlık olarak, tüketicilerimizin aldatılmasına neden olan her türlü ticari reklam ve haksız ticari uygulamaya karşı denetim ve inceleme faaliyetlerimizi tüm mecralarda kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğiz."

İngiltere'de yıllık enflasyon beklentilerin altında kaldı

İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), haziran ayına ilişkin enflasyon rakamlarını açıkladı. Buna göre, ülkede yıllık enflasyon haziranda yüzde 2,6 olarak hesaplandı. Beklenti, yıllık enflasyonun yüzde 2,7 olacağı yönündeydi. Enflasyon mayısta yüzde 2,8 hesaplanmıştı.

İngiltere'de yıllık enflasyon haziranda yüzde 2,6 ile beklentilerin altında gerçekleşti.

Böylece haziranda ölçülen yüzde 2,6'lık yıllık enflasyon Mart 2025'ten beri görülen en düşük seviye oldu.

Enerji ve gıda fiyatları hariç tutulan çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 2,6 ile yatay seyir izlerken, hizmet sektörü enflasyonu mayıstaki yüzde 3,7 seviyesinden haziranda yüzde 3,6 seviyesine yavaşladı.

İngiltere'de aylık enflasyon ise yüzde 0,1 oldu. Aylık enflasyona en büyük aşağı yönlü katkı ulaşım ve gıda fiyatlarındaki düşüşten geldi.

ONS Başekonomisti Grant Fitzner, verilere ilişkin değerlendirmesinde, haziranda gıda fiyatlarının yanı sıra giyim sektöründeki fiyatların da azaldığını belirterek, petrol fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle ham madde maliyetlerinin ocak ayından beri ilk kez gerilediğini ifade etti.

Küresel piyasalarda toparlanma eğilimi sürüyor

Orta Doğu'daki jeopolitik belirsizliklere karşın hızlanan bilanço sezonunda teknoloji şirketlerine yönelik iyimserlikler, küresel piyasalardaki toparlanmayı destekliyor.

ABD ile İran arasındaki yüksek gerilim dünya genelinde enflasyon endişelerini beslemeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump dün, İran ile yakında yeni bir görüşme olup olmayacağına ilişkin "İran, çaresizce görüşmek istiyor ama anlamlı bir şekilde görüşmeye hazır olana kadar bizim görüşmeye hiç niyetimiz yok." dedi.

Tarafların karşılıklı saldırılarını sürdürmesi ve müzakere sürecine ilişkin somut bir ilerleme kaydedilmemesi fiyatlamaları zorlamayı sürdürürken, yatırımcıların bilanço sezonunda açıklanacak önemli teknoloji şirketi sonuçları öncesinde yapay zeka bağlantılı şirket hisselerine yönelmesi risk iştahını destekliyor.

Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimlerin petrol fiyatlarını yükseltmesi, enflasyon beklentilerindeki yukarı yönlü riskleri yeniden gündeme taşıdı. Enflasyonist baskıların güçlenebileceği endişesi, merkez bankalarının daha "şahin" bir para politikası izleyebileceği öngörülerinin artmasına neden oldu. Bu durum tahvil piyasalarında satış baskısını beraberinde getirdi.

ABD'nin 2, 5, 10 ve 30 yıllık tahvil faizlerindeki yükselişler dikkati çekerken, ABD 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,26 ile yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyrediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda da ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin faiz artırımı tahminleri güçlenirken bankanın yıl sonuna kadar 2 faiz artışı yapabileceği öngörüleri öne çıkmaya başladı.

Öte yandan bir süredir geri planda kalan tarife gündemi yeniden ateşlendi. Trump, ülkesinin ithal ettiği jenerik ilaçlara iki yıl süreyle gümrük vergisi uygulanmayacağını, bu sürenin ardından vergi oranının yüzde 100'e çıkarılacağını bildirdi.

Ayrıca Trump yönetiminin, Kanada'nın Amerikan ürünlerine yönelik "ayrımcı" uygulamalarda bulunduğunu öne sürerek, bu ülkeden ithal edilen bazı mallara yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını açıklaması yatırımcıların gündemindeki gelişmeler arasında yer aldı.

Financial Times'ın haberinde, Trump'ın şubatta yürürlüğe giren ve cuma günü süresi dolacak tüm ülkelere yönelik yüzde 10 oranındaki küresel gümrük vergisinin yerine bazı ülkelere yenilerini koymayı planladığı iddiasına yer verildi. Haberde, Trump'ın bu hafta içerisinde bazı ülkelere yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen yeni gümrük vergileri uygulamaya hazırlandığı öne sürüldü.

- Alphabet ve Tesla'nın bilançoları bekleniyor

Jeopolitik risklerin para politikalarına ilişkin belirsizlikleri artırdığı ortamda, yatırımcıların gözü teknoloji ve yapay zeka bağlantılı şirketlerden gelecek finansal sonuçlara çevrildi.

Bugün açıklanacak bilançolar arasında Alphabet ve Tesla'nın finansal sonuçları öne çıkıyor. Analistler yatırımcıların şirket performanslarına ilişkin beklentilerinde iyimserliğin ağır bastığını belirterek, şirketlerin gelecek döneme ilişkin yapay zeka yatırımları ve sermaye harcaması planlarına yönelik verecekleri mesajların piyasalarda fiyatlamaların yönü açısından belirleyici olabileceğini ifade etti.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,63 ile son 2 ayın zirvesine yakın seyrederken dolar endeksi yatay görünümle 101,1'de bulunuyor. Altının ons fiyatı ise yüzde 1,2 artışla 4 bin 128 dolarda alıcı bulurken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 yükselişle 89,8 dolarda seyrediyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,89, Nasdaq endeksi yüzde 1,29 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,74 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsaları dün alıcılı bir seyir izlerken, teknoloji ve savunma hisselerindeki yükselişin genele yayılması pozitif görünümü destekledi.

İngiltere'de siyasi gelişmeler ana gündem maddesi olmaya devam ediyor. Keir Starmer döneminde askeri harcamaların yetersiz olduğu gerekçesiyle Savunma Bakanlığından istifa eden John Healey, yeni Başbakan Andy Burnham'ın kurduğu kabinede Maliye Bakanlığı görevine getirildi.

Burnham'ın hükümetin borçlanma ve harcama kurallarına uyarken "her türlü esnekliği" arayacağını söylemesinin ardından İngiltere’de tahvil piyasasında satış baskısı arttı. İngiltere'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5'in üzerinde kalmayı sürdürdü.

İngiltere'de dün açıklanan verilere göre, işsizlik mart-mayıs döneminde yüzde 4,9 oldu. İşsizlik, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,2 artarken, şubat-nisan dönemini kapsayan üç aya göre değişiklik göstermedi.

Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi'nin temmuz ayı sonuçlarını açıkladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yarın açıklayacağı para politikası kararları piyasaların odağında yer alıyor. ECB'nin yarın vereceği kararın yanı sıra ECB Başkanı Christine Lagarde'ın enflasyon görünümü, enerji fiyatları ve jeopolitik risklere ilişkin değerlendirmelerinin Avrupa piyasalarının yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,58, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,28, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,81, Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,66 değer kazandı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif seyirle başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç pozitif seyrediyor

Asya tarafında Hong Kong hariç alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, Japonya'da dış ticaret üst üste iki aydır açık vermeye devam ediyor.

Ülkede ihracat haziranda yüzde 19,3, ithalat yüzde 25,4 arttı. İthalattaki artışın etkisiyle ülkede dış ticaret dengesi 406,9 milyar yen (yaklaşık 2,5 milyar dolar) açık verdi.

Öte yandan yarı iletken sektöründeki toparlanma bölge piyasalarında da göze çarparken, Güney Kore'de yapay zeka bağlantılı şirket hisselerinde hızlı yükselişler görüldü. Ülkede SK Hynix hisseleri yüzde 4,7, Samsung Electronics hisseleri yüzde 4,3, LG Electronics hisseleri yüzde 8,2 arttı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükselirken Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 düştü.

BIST 100 endeksi dün, satış ağırlıklı bir seyir izledi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,69 değer kaybederek 13.974,14 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,08 yükseldi. Dolar/TL dünü 47,1890'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,2140'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranının, yurt dışında ise İngiltere'de enflasyon verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Sağlıkta Bilgi Kirliliği Toplumsal Krize Dönüşüyor

Sosyal medya ve dijital platformlarda her gün milyonlarca sağlık içeriği paylaşılıyor. Kısa videolar, influencer önerileri, doğrulanmamış tedavi yöntemleri, mucize beslenme reçeteleri ve bilimsel dayanağı olmayan tavsiyeler, bireylerin sağlık kararlarını doğrudan etkiliyor.

Sosyal medyadaki bilgi bombardımanı, doğru sağlık bilgisini görünmez hale getiriyor.

Uzman görüşü ile kişisel deneyimin birbirine karıştığı bu dijital bilgi kaosu, toplum sağlığını tehdit eden ciddi sonuçlara yol açıyor. Sağlık alanındaki bilgi kirliliği artık bireysel bir sorun olmanın ötesine geçerek, doğru bilgiye erişimi zorlaştıran önemli bir toplumsal kriz haline geliyor.

"Sorun bilgi eksikliği değil, güvenilir bilgiye ulaşamamak"

Kurumsal Esenlik ve Bütünsel Sağlık Yönetimi Danışmanı, Elkin Consultancy CEO'su Elif Elkin, sağlık konusunda yaşanan en büyük problemlerden birinin bilgi eksikliğinden çok güvenilir bilgiye ulaşamamak olduğunu belirtiyor. Uzun yıllar sağlık sektöründe görev yapan ve bütünsel sağlık yönetimi alanında çalışmalar yürüten Elkin'e göre dijital çağda asıl ihtiyaç, birbirini çürüten binlerce tavsiye arasında kaybolmak yerine bilimsel temellere dayanan güvenilir bir sağlık sistemi oluşturabilmek:

"Bugün insanlar sağlık konusunda hiç olmadığı kadar fazla bilgiye maruz kalıyor. Ancak bilgi arttıkça belirsizlik de artıyor. Bir gün çok faydalı denilen bir uygulama ertesi gün zararlı ilan ediliyor. Sosyal medyada herkes sağlık konusunda fikir beyan edebiliyor. Bu durum insanların sağlıklı yaşam alışkanlıkları geliştirmesini kolaylaştırmıyor, tam tersine kafa karışıklığını artırıyor. Sağlığı yönetebilmek için bilgiye değil, doğrulanmış ve güvenilir bilgiye ihtiyaç var."

“Sağlık okuryazarlığı kritik hale geldi”

Elkin'e göre sağlık yalnızca hastalık ortaya çıktığında ilgilenilmesi gereken bir konu olmaktan çok; uyku, beslenme, hareket, stres yönetimi, zihinsel dayanıklılık ve yaşam alışkanlıklarının birlikte ele alındığı bütünsel bir yönetim modeli gerektiriyor. Bireylerin sağlıkla ilgili kararlarını sosyal medya akışı yerine, bilimsel veriler ve uzman görüşleri doğrultusunda şekillendirmesi gerektiğini vurgulayan Elkin, özellikle dijital çağda sağlık okuryazarlığının her zamankinden daha kritik hale geldiğinin altını çiziyor.

"Bilgi kirliliğine karşı en güçlü çözüm, güvenilir uzmanların ortak aklı"

Elif Elkin, bilgi kirliliğine karşı en güçlü çözümün güvenilir uzmanlardan oluşan ortak bir bilgi kaynağı oluşturmak olduğunu belirterek şunları söylüyor:

"Yıllardır sağlık sektöründe çalışırken ve 'Sağlıklı Podcast' serisinde 200'den fazla uzmanla gerçekleştirdiğim söyleşilerde şunu çok net gördüm; insanlar bilgiye ulaşıyor ama hangi bilginin doğru olduğunu ayırt etmekte zorlanıyor. Bu nedenle 'Kendi Sağlığının CEO'su Ol' kitabını güvenilir bir sağlık rehberi olarak hazırladım. Bütünsel sağlık yönetimini merkeze alan bu çalışma; kardiyolojiden nörolojiye, psikiyatriden beslenmeye, longevityden kadın sağlığına kadar sağlığın farklı alanlarında uzman isimlerin bilimsel yaklaşımlarını bir araya getiriyor. Okuyucular, tek bir kaynaktan 200'den fazla uzmanın bilgi ve deneyimlerine ulaşabiliyor. Amacım, bilgi kirliliğinin içinde kaybolan bireylerin güvenle başvurabilecekleri, bilimsel temelli ve sürdürülebilir bir yol haritası sunmak. Çünkü sağlığımızı doğru yönetebilmenin ilk şartı, doğru bilgiye güvenilir kaynaklardan ulaşabilmektir."

Yapay Zekâ Kullanan Şirketler İçin Kritik Uyarı

Adli Bilişim ve Siber Güvenlik Uzmanı Hamza Aytaç Doğanay, yapay zekâ kullanan şirketlerin karşı karşıya olduğu güvenlik risklerini ve alınması gereken önlemleri anlattı!..

Çalışanlar Farkında Olmadan Yeni Güvenlik Açıkları Oluşturuyor

Yapay zekâ araçları şirketlerde hızla yaygınlaşırken, uzmanlar veri güvenliği ve siber riskler konusunda önemli uyarılarda bulunuyor. Müşteri verilerinden şirket sırlarına, kaynak kodlarından kritik sistemlere kadar birçok bilginin kontrolsüz şekilde yapay zekâ sistemlerine aktarılabildiğini belirten Ankara Üniversitesi Öğretim Görevlisi,  Adli Bilişim ve Siber Güvenlik Uzmanı Hamza Aytaç Doğanay, kurumların yapay zekâ kullanımında yeni bir güvenlik dönemine girdiğini söyledi.

Hem akademik çalışmaları hem de Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde Siber Suçlarla Mücadele alanındaki saha ve yöneticilik tecrübesiyle tanınan Doğanay'a göre birçok kurum yapay zekâyı kullanmaya başladı ancak güvenlik tarafı aynı hızda gelişmiyor.

"Şirketler üretkenlik kazanmak isterken farkında olmadan yeni saldırı yüzeyleri oluşturabiliyor. Yapay zekâ artık sadece bir yardımcı araç değil. Güvenlik açıklarını bulabiliyor, sistemleri akıllı şekilde  analiz edebiliyor ve bazı durumlarda saldırı senaryoları oluşturabiliyor. Bu nedenle yapay zekâyı kullanan şirketlerin yeni güvenlik kurallarına ihtiyacı var."

Doğanay uyardı, Avrupa Birliği yapay zekâ okuryazarlığını zorunlu hale getirdi

Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun (KVKK) son dönemde yayımladığı üretken yapay zekâ rehberleriyle kurumları veri güvenliği konusunda uyardığını hatırlatan Doğanay, özellikle kişisel verilerin, müşteri bilgilerinin ve ticari sırların kontrolsüz şekilde yapay zekâ sistemlerine aktarılmasının ciddi riskler oluşturduğunu belirtti.

"Bir çalışanın iyi niyetle ChatGPT veya benzeri sistemlere yüklediği bir belge, kurum açısından veri sızıntısına dönüşebilir. Şirketlerin hangi verilerin yapay zekâ sistemlerine aktarılabileceğini net şekilde belirlemesi gerekiyor."

Doğanay, Avrupa Birliği Yapay Zekâ Yasası'nın (AI Act) 4. maddesi kapsamında "Yapay Zekâ Okuryazarlığı" yaklaşımının 1 Temmuz 2026 tarihi itibari ile yürürlüğe girdiğini hatırlatarak, kurumların yalnızca yapay zekâ kullanmasının değil, çalışanlarının bu teknolojiyi bilinçli ve güvenli şekilde kullanmasını sağlamasının da beklendiğini söyledi.

"Bir sorun yaşandığında veya bir denetim gerçekleştiğinde, çalışanlarınıza yapay zekâ kullanımı konusunda rehberlik ettiğinizi gösterebilecek misiniz? Asıl soru bu."

Doğanay'a göre kurumların en sık yaptığı hatalar şunlar:

- Çalışanlara yapay zekâ farkındalık eğitimi verilmemesi

- Kurumsal kullanım kurallarının oluşturulmaması

- Süreçlerin ve yetkilendirmelerin belgelenmemesi

- Veri kullanımına ilişkin kontrol mekanizmalarının kurulmamış olması

- Yapay zekâ kullanım envanterinin çıkarılmamış olması

"Yapay zekâ ile ilgili düzenlemelerin amacı şirketleri cezalandırmak değil, yapay zekânın bilinçli, güvenli ve sorumlu şekilde kullanılmasını sağlamak. Ancak kurumların çalışanlarını bilgilendirdiğini, gerekli önlemleri aldığını ve süreçlerini tanımladığını gösterebilmesi gerekiyor. Bu nedenle konuya yalnızca uyumluluk maliyeti olarak değil, kurumsal risk yönetimi ve dijital olgunluk meselesi olarak bakmak gerekiyor."

Şirketler için en kritik 15 güvenlik kuralı

Doğanay'a göre yapay zekâ kullanan şirketlerin öncelikle şu konulara dikkat etmesi gerekiyor:

• Hassas verileri ve müşteri bilgilerini kontrolsüz şekilde çevrimiçi yapay zekâ sistemlerine yüklememek:  Yüklenen veri geri alınamaz, bir kez dışarı çıkan bilgi kalıcı olarak kurumun kontrolünden çıkar.
   

• Yapay zekâ kullanımının ve  çıktılarının mutlaka insan denetiminden geçirilmesini sağlamak:  Denetlenmeyen her çıktı, kurumun adına alınmış kontrolsüz bir karardır. Yapay zeka ajanlarının hangi kullanıcılar tarafından kullanılabildiği, hangi kurumsal verilere eriştiği, E-posta, dosya sistemi, CRM, ERP, GitHub, veri tabanı veya bulut sistemlerinden hangilerine bağlandığı, sadece bilgi mi verdiği yoksa işlem de yapabilme yetkisine sahip olup olmadığı, dosya silme, e-posta gönderme, yetki verme, kod çalıştırma veya ödeme başlatma gibi kritik yetkilerinin bulunup bulunmadığı, hangi model ve hizmet sağlayıcıların kullanıldığı, verilerin hangi ülkede işlendiği ve ne kadar süre saklandığı denetimleri özellikle yapılmalıdır.
   

• Yapay zekâ sistemlerine sınırsız erişim ve yetki vermemek: Sınırsız yetki verilen bir yapay zekâ, kurumun en kritik sistemlerine açılmış bir kapıdır.
   

• Kurumsal yapay zekâ kullanım politikaları oluşturmak: Yazılı kuralı olmayan kurum, bir kriz anında "biz önlem almıştık" diyemez. Bu nedenle kurumlar ISO/IEC 27001 gibi bilgi güvenliği sertifikalarına sahip olsalar da yapay zeka kullanımı söz konusuysa ajanın yapabileceği işlemin etkisi arttıkça güvenlik sınıfı da yükseltilmelidir. Bu aşamada ISO/IEC 42001 ve  ISO/IEC 42005 standartları devreye girmelidir. ISO/IEC 42001, yapay zekâ sistemlerinin kurum çapında politika, sorumluluk, risk yönetimi ve sürekli izleme süreçleriyle yönetilmesini; ISO/IEC 42005 ise sistem bazında etki değerlendirmesi yapılmasını öngörmektedir.
   

• Yapay zekâ sistemlerini düzenli güvenlik testlerinden geçirmek: Test edilmemiş her sistem, ne zaman patlayacağı belli olmayan bir risk taşır.
   

• Çalışanların hangi yapay zekâ araçlarını kullandığını kayıt altına almak: Görünmeyen "gölge yapay zekâ" kullanımı, kurumun en büyük açığı hâline gelebilir.
   

• Onaylı yapay zekâ araçlarının net bir listesini belirlemek ve dışındaki araçları kısıtlamak:  Herkesin istediği aracı kullandığı bir ortamda veri güvenliğinden söz edilemez.
   

• Sisteme yalnızca gerekli olan verinin aktarılmasını sağlamak (veri minimizasyonu): Bu kural, aynı zamanda KVKK’nın en önemli ilkelerinden biridir.  Paylaşılmayan veri, sızdırılamayan veridir.
   

• Yapay zekâya aktarılan verilerin loglanması ve düzenli izlenmesi: Hangi verinin nereye gittiğini bilmeyen kurum, o veriyi çoktan kaybetmiş demektir.
   

• Çalışanlara periyodik yapay zekâ güvenliği ve farkındalık eğitimi vermek: Eğitilmeyen çalışan, kurumun en büyük maaşlı güvenlik açığıdır.
   

• Tedarikçi ve üçüncü taraf yapay zekâ çözümlerini sözleşme ve güvenlik açısından denetlemek: Rriski yalnızca kendi sisteminizde değil, çalıştığınız her sağlayıcıda aramak gerekir. Yine KVKK, tedarikçiler için önemli güvenlik tedbirleri alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
   

• Olay müdahale planlarını yapay zekâ kaynaklı sızıntı senaryolarını da kapsayacak şekilde güncellemek: Kriz anında plan yoksa, kaybı kurum öder.
   

• Kurumun kullandığı ve özellikle yerel adı altında satılan, yapay zeka motoru olduğu iddia edilen projeler mutlaka denetimden geçirilmelidir: Bu imkanlar, başka bir yapay zekanın apisini kullanan sarmalayıcı olabilir.
   

• Şirket adına konuşan yapay zekâları mutlaka açıkça belirtmek: Müşteriler, çalışanlar ve iş ortakları karşılarında insan mı yoksa yapay zekâ mı olduğunu bilmelidir. Kimliği belirsiz yapay zekâlar yanlış yönlendirme, dolandırıcılık ve itibar kaybı riskini artırır.
   

• Yapay zekâ sistemlerinin kullandığı API anahtarları, erişim belirteçleri (token), servis hesapları ve kimlik bilgilerini en düşük yetki prensibiyle yönetmek ve düzenli olarak yenilemek: Çalınan tek bir API anahtarı, saldırganın kurumun yapay zekâ ajanı gibi hareket ederek e-posta göndermesine, dosyalara erişmesine, verileri dışarı aktarmasına veya kritik sistemlerde işlem yapmasına neden olabilir. Yapay zekâ ajanı ele geçirildiğinde, saldırgan artık içerideki güvenilir kullanıcı gibi davranır.

"Saldıran da yapay zekâ, savunan da"

Doğanay, siber güvenlikte yeni dönemin en önemli özelliğinin saldırı ve savunma tarafında yapay zekâların aktif rol üstlenmesi olduğunu söyledi.

"Geçmişte güvenlik açıklarını insanlar bulmaya çalışıyor , güvenlik ekipleri bunları analiz edip kapatmaya çalışıyordu. Bugün ise gelişmiş yapay zekâ sistemleri dakikalar içerisinde binlerce satır kodu inceleyebiliyor, güvenlik açıklarını tespit ediyor ve saldırı senaryoları oluşturabiliyor. İnsanların günler hatta haftalar sürebilecek çalışmalarını yapay zekâ sistemleri çok daha kısa sürede gerçekleştirebiliyor."

Siber tehditlerin artık yapay zekâ destekli hale geldiğini belirten Doğanay, kurumların klasik güvenlik yaklaşımlarıyla bu dönüşüme ayak uydurmasının giderek zorlaştığını ifade etti.

"Yapay zekâ destekli saldırılar yaygınlaşırken kurumların yalnızca güvenlik duvarlarına ve geleneksel test yöntemlerine güvenmesi yeterli değil. Yapay zekânın oluşturduğu riskleri yine yapay zekâ destekli sistemlerle yönetmek zorundayız. Siber güvenlikte artık saldıran da yapay zekâ, savunan da."

Doğanay'a göre önümüzdeki dönemde şirketler için en büyük risklerden biri, saldırganların kullandığı teknolojilerin gerisinde kalmak olacak.

"Bugün dünyada yapay zekâ destekli sistemler güvenlik açıklarını otomatik olarak keşfedebiliyor, istismar senaryoları oluşturabiliyor ve kurumların dijital varlıklarını analiz edebiliyor. Bu nedenle şirketlerin düzenli olarak saldırı yüzeylerini ölçmesi, güvenlik açıklarını proaktif şekilde tespit etmesi ve yapay zekâ güvenliğini kurumsal risk yönetiminin bir parçası haline getirmesi gerekiyor."

Yapay zekâ destekli savunma sistemlerine ihtiyaç artıyor

Doğanay, yapay zekâ destekli saldırıların artmasıyla birlikte kurumların güvenlik açıklarını daha hızlı tespit edebilecek yeni nesil sistemlere ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Bu ihtiyaç doğrultusunda kendileri tarafından KA'OS'un (Kognitif Artırımlı Ofansif Sistem) geliştirildiğini söyleyen Doğanay, yapay zeka modellerinin oluşturduğu siber güvenlik ajan ekosistemi olan KA’OS’un kontrollü erişim modeliyle belirli kurumlarda kullanıldığını ifade etti. Doğanay ayrıca, platformun önümüzdeki dönemde kurumsal kullanıma yönelik hizmetlerini genişletmeyi hedeflediğini söyledi.

"KA'OS bir sohbet botu ya da genel amaçlı bir yapay zekâ sistemi değil. Kendi yapay zekası, milyonlarca veri ile eğitilmiş, kendi kodunu onarma kabiliyetine sahip, ofansif kabiliyetini kullanmada kullanıcısına güçlü bir etik yapı ile bağlı, güvenlik araçlarını ve uzman bilgisini bir araya getirerek kurumların saldırı yüzeylerini analiz eden, bilinmeyen güvenlik açıklarını tespit eden, bu açıkları yetki verildiğinde kendi başına düzeltebilen ve riskleri önceliklendiren bir siber güvenlik yapay zekası ve dış bir LLM ya da api kullanmaz tamamen yerli bir güvenlik yapay zekasıdır. Hali hazırda kontrolünden geçen sistemlerde ki bunlara kritik alt yapılarımız da dahildir, KA’OS tarafından yüzlerce açık tespit edilerek kapatılmıştır. Bunların onlarcası zero-day yani daha önce bilinmeyen zafiyetlerdir."

Doğanay, özellikle kritik altyapılar, yüksek güvenlik gerektiren kurumlar ve stratejik sektörlerde yapay zekâ destekli güvenlik sistemlerinin öneminin her geçen gün arttığını belirterek şunları söyledi:

"Eğer yapay zekâ sistemleri kurumların açıklarını bulabiliyorsa, aynı teknolojiler bu açıkları saldırganlardan önce tespit edip kapatmak için de kullanılabilir. Bizim yaklaşımımız da tam olarak bu. Yapay zekânın oluşturduğu riskleri yine yapay zekâ destekli sistemlerle yönetmek."

KA'OS'un bugün güvenlik gerekçeleriyle sınırlı sayıda kurumla çalıştığını belirten Doğanay, önümüzdeki dönemde şirketlerin yapay zekâ güvenliği, saldırı yüzeyi analizi ve siber dayanıklılık ihtiyaçlarına yönelik yeni hizmet modelleri üzerinde çalıştıklarını ifade etti.

"Önümüzdeki dönemde şirketler için en önemli soru hangi yapay zekâyı kullandıkları değil, kullandıkları yapay zekâyı ne kadar güvenli, denetlenebilir ve kurumsal süreçlerine uyumlu şekilde yönettikleri olacak. Yapay zekâ çağında başarı yalnızca teknolojiyi kullanabilmekten değil, onu güvenli yönetebilmekten geçiyor."

Dijital çağ beyni sessizce değiştiriyor!

Dijital teknolojiler ve yapay zekâ hayatı kolaylaştırırken, beyin sağlığı üzerindeki etkileri de giderek daha fazla önem kazanıyor.

Özellikle çocuk ve gençlerde artan ekran maruziyeti, dikkat, öğrenme ve sosyal gelişim üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabildiğini aktaran Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Çocukları dijital dünyanın olumsuz etkilerinden korumanın en etkili yolu, onlarla kaliteli zaman geçirmek.” dedi. Yapay zekânın bilinçli ve dengeli kullanılmasının yanı sıra sağlıklı yaşam alışkanlıklarının da zihinsel performans için vazgeçilmez olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, anlam odaklı bir yaşam ve zihni sürekli geliştiren alışkanlıkların, beyni yaşlanmaya karşı koruyan en önemli unsurlar arasında yer aldığını vurguladı.

Prof. Dr. Tarhan: “Makineler insanlaşıyor, insanlar makineleşiyor, zeka ucuzladı karakter pahalandı. Karekter inşasına yatırım yapanlar kazanacak.”

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, NPİSTANBUL Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanı ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, 22 Temmuz Beyin Günü kapsamında, dijital çağın beyin üzerindeki etkileri, yapay zekânın fırsat ve riskleri, beyin sağlığını korumak için uygulanabilecek yaşam alışkanlıkları ve çocukların dijital dünyada nasıl korunması gerektiği hakkında açıklamalarda bulundu.

Dijital çağ beynimizi nasıl değiştiriyor?

Akıllı telefonlar, sosyal medya ve yapay zekânın artık günlük yaşamın vazgeçilmez parçaları olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Dijital ortamda saatlerce sosyal medya akışında gezinmek veya kısa videolar izlemek, beyni sürekli yeni uyaranlarla karşı karşıya bırakıyor.” dedi.

Bu durumun zamanla dikkatin kolay dağılmasına ve ‘beyin sisi’ olarak tanımlanan zihinsel bulanıklığa yol açabildiğini ifade eden Prof. Dr. Tarhan, “Beyin sisi yaşayan kişiler düşüncelerini toparlamakta, uzun süre odaklanmakta ve yeni bilgiler öğrenmekte güçlük çekebiliyor. Özellikle çocuklar ve gençlerde bu tabloya daha sık rastlanıyor. Bazı ülkeler bu nedenle çocukların sosyal medya kullanımına yaş sınırlamaları getirerek dijital maruziyeti azaltmaya yönelik adımlar atıyor.” şeklinde konuştu.

Dijital bağımlılık neden bu kadar güçlü?

Uzun süre rahat bir pozisyonda ekran karşısında vakit geçirmenin, beynin ödül sistemi üzerinde etkili olduğunu aktaran Prof. Dr. Tarhan, “Özellikle oyunlar ve sosyal medya, kısa aralıklarla ödül hissi oluşturarak kişiyi ekrana bağlı tutabiliyor.” dedi.

Ekran kullanımını azaltmak için yalnızca yasak koymanın yeterli olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tarhan “Bunun yerine çocukların günlük yaşamlarına spor, oyun, sanat ve sosyal etkinlikler gibi alternatif ilgi alanları kazandırılması gerekir. Amaç sahibi olmak, günlük plan yapmak ve gerçek yaşam deneyimlerini artırmak da ekran başında geçirilen süreyi azaltan önemli etkenler arasında yer alıyor.” ifadelerini kullandı.

Çocukları korumanın en etkili yolu birlikte zaman geçirmek!

Çocukları dijital dünyanın olumsuz etkilerinden korumanın en etkili yolunun, onlarla kaliteli zaman geçirmek olduğunun altını çizen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, şunları söyledi:

“Birlikte oyun oynamak, yürüyüş yapmak, kitap okumak ve sohbet etmek hem aile bağlarını güçlendiriyor hem de çocuğun sosyal gelişimini destekliyor. Evde uygulanabilecek basit kurallardan biri de yemek sırasında telefon kullanılmaması. Ailece yemek yenirken tüm telefonların ortak bir noktaya bırakılması, aile içi iletişimi artıran pratik bir yöntem. Özellikle 6 yaşın altındaki çocuklar ekranla mümkün olduğunca ebeveyn eşliğinde tanıştırılmalı. Çünkü bu yaş grubundaki çocuklar ekranda gördüklerini gerçek yaşamdan ayırmakta zorlanabiliyor ve içerikleri yetişkin desteği olmadan doğru şekilde değerlendiremeyebiliyor.”

Beyin tek bir bölgeden ibaret değil!

Toplumda sıkça dile getirilen ‘insan beyninin sadece yüzde 10'unu kullanıyor’

“Bu söylem bilimsel olarak doğru değil. Beyin görüntüleme çalışmaları, en basit görevlerde bile beynin birçok bölgesinin aynı anda çalıştığını gösteriyor.” dedi.

Önemli olanın beynin tek bir yönünü geliştirmek olmadığını; düşünme, öğrenme, duygular, sosyal ilişkiler ve yaratıcılık gibi farklı becerileri birlikte kullanabilmek “Beyni canlı tutmanın en etkili yollarından biri farklı deneyimlere açık olmak. Beynin farklı bölgelerini aktif tutabilmek için günlük yaşamda küçük değişiklikler yapmak bile fayda sağlayabiliyor. Her gün aynı yolu kullanmak yerine farklı bir güzergâh seçmek, yeni hobiler edinmek veya farklı deneyimler yaşamak, merak etmek ve soru sormaktan vazgeçmemek, beynin yeni bağlantılar kurmasını destekleyen basit ama etkili alışkanlıklar arasında. Öğrenmeye devam eden ve yeni deneyimlere açık kalan kişiler bilişsel becerilerini daha uzun süre koruyabiliyor.” açıklamasını yaptı.

Duygular beyinde başlıyor, kalpte hissediliyor!

Toplumda duyguların kalpte oluştuğuna dair yaygın bir inanış olsa da bilimsel açıdan duyguların merkezinin beyin olduğuna işaret ediyor. “Dış dünyadan gelen ses, görüntü ve kokular önce beyin tarafından değerlendirilir, ardından bu bilgilere anlam ve duygu yüklenir. Sonrasında ise çeşitli kimyasal maddeler salgılanarak duygusal deneyim ortaya çıkar.”  

Bu nedenle korku, heyecan veya mutluluk anlarında göğüs bölgesinde hissedilen değişikliklerin kaynağının aslında beyin olduğunu, kalbin ise bu duyguların bedendeki yansımalarının hissedildiği organlardan biridir. 

Sezgiler aslında deneyimlerin ürünü!

‘İçime doğdu’, ‘öyle hissettim’ gibi ifadelerin çoğu zaman gizemli görünse de sezgilerin büyük ölçüde beynin geçmiş deneyimlerinden beslendiğini aktaran Prof. Dr. Tarhan, “Bir konuda yıllarca deneyim kazanan kişiler, farkında olmadan çok sayıda bilgiyi değerlendirerek hızlı karar verebiliyor. Bu nedenle sezgiler, çoğu zaman uzun yıllar boyunca edinilen bilgi ve deneyimlerin bilinç dışı değerlendirilmesinin sonucu olarak ortaya çıkıyor. Başarılı bilim insanlarının birçok keşfinin de yoğun düşünme ve gözlemin ardından gelişen bu sezgisel süreçlerle şekillendiği biliniyor.” diye konuştu.

Yapay zekâ düşünmeyi kolaylaştırıyor, ancak insanın yerini alamıyor!

Yapay zekânın, birçok bilgiye saniyeler içinde ulaşmayı sağlayarak hayatı kolaylaştırdığını, ancak her konuda hazır bilgiye ulaşmanın uzun vadede beynin düşünme ve problem çözme becerilerini daha az kullanmasına neden olabileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Eskiden insanların hesap yapmak için zihinsel işlem yapması gerekirken bugün aynı işlemler saniyeler içinde dijital araçlarla gerçekleştirilebiliyor. Benzer şekilde yapay zekâ da birçok bilişsel yükü üstlenmeye başladı.” dedi.

Bununla birlikte insan beynini diğer sistemlerden ayıran en önemli özelliğin empati kurabilmesi, sosyal ilişkiler geliştirebilmesi ve bilinç sahibi olması olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, şöyle devam etti:

“Yapay zekâ verilen komutları işleyebilir ancak insanların niyetini, duygularını ve yaşam deneyimlerini insan gibi anlayamaz. Yapay zekâ sağlık, eğitim ve bilim başta olmak üzere birçok alanda önemli katkılar sağlayacak. Ancak etik kuralların oluşturulmaması durumunda yanlış yönlendirme, bilgi kirliliği ve manipülasyon gibi ciddi riskler de ortaya çıkabilir.

Özellikle gençlerin yapay zekâ ile kurdukları ilişkinin sağlıklı sınırlar içinde kalması büyük önem taşıyor. Gerçek sosyal ilişkilerin yerini tamamen dijital iletişimin alması; yalnızlık, bağımlılık ve gerçeklik algısında bozulma gibi sorunlara yol açabiliyor. Bu nedenle yapay zekâ karar verici değil, insanların işini kolaylaştıran bir yardımcı olarak kullanılmalı. Makineler insanlaşıyor, insanlar makineleşiyor, zeka ucuzladı karakter pahalandı. Karekter inşasına yatırım yapanlar kazanacak.”

Günlük yaşamda uygulanabilecek bazı alışkanlıklar hem zihinsel performansı artırıyor!

Beyin sağlığını korumanın yalnızca ileri yaşlarda değil, çocukluktan itibaren önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Tarhan, “Günlük yaşamda uygulanabilecek bazı alışkanlıklar hem zihinsel performansı artırıyor hem de yaşlanmaya bağlı bilişsel gerilemeyi yavaşlatabiliyor.” dedi.

Yalnızca anlık haz veren davranışların peşinden gitmenin uzun vadede beyin için sağlıklı olmadığını belirten Prof. Dr. Tarhan, “Sürekli ödül arayışı; sosyal medya, oyun veya diğer bağımlılık yapıcı alışkanlıklarla birleştiğinde kişinin daha fazlasını istemesine neden olabiliyor. Buna karşılık anlamlı hedeflere sahip olmak, üretmek, öğrenmek ve sosyal ilişkiler kurmak daha kalıcı bir yaşam doyumu sağlıyor.” şeklinde konuştu.

Konfor alanından çıkmak beyni geliştiriyor!

Beynin rutinleri sevdiğini hatırlatan Prof. Dr. Tarhan, “Ancak sürekli aynı şekilde yaşamak zamanla zihinsel gelişimi sınırlandırabilir. Yeni şeyler öğrenmek, farklı insanlarla tanışmak, yabancı bir dil öğrenmek, müzikle ilgilenmek veya yeni hobiler edinmek beynin yeni bağlantılar oluşturmasına katkı sağlar. Küçük değişiklikler bile zihinsel esnekliği artırabilir.” dedi.

Beynin gün boyunca biriken atıkları büyük ölçüde uyku sırasında temizlediğine de işaret eden Prof. Dr. Tarhan, “Bu nedenle kaliteli uyku, yalnızca dinlenmek için değil, beyin hücrelerinin korunması açısından da büyük önem taşır. Kronik uykusuzluk, yoğun stres ve sürekli yüksek tempoda yaşamak zamanla zihinsel performansı olumsuz etkileyebilir. Beslenmede ise özellikle Omega-3 yağ asitlerinden zengin balık, ceviz gibi besinlerin düzenli tüketilmesi beyin sağlığını destekler.” önerisinde bulundu.

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Anlamlı sosyal ilişkileri olan kişilerin hem ruh sağlığı hem de bilişsel işlevleri daha uzun süre korunur. Aile bağlarını güçlendirmek, dostluk ilişkilerini sürdürmek, yeni insanlarla tanışmak ve sosyal yaşamın içinde olmak yalnızca psikolojik açıdan değil, beyin sağlığı açısından da koruyucu etki sağlıyor.” diyerek sözlerini tamamladı.

Lojistik depolarının değerini belirleyen faktörler neler?

Temmuz ayında e-ticaret şirketlerinin sonbahar ve yılın son çeyreğine yönelik depo planlamalarını hızlandırmasıyla birlikte lojistik depolar yeniden yatırımcıların gündemine geldi.

ARGE Gayrimenkul Değerleme Süreçlerinden Sorumlu GMY Kemal Cem Onursal, lojistik depoların değerinin artık yalnızca konum ve büyüklükle değil; teknik altyapısı, operasyonel verimliliği ve sürdürülebilirlik kriterleriyle birlikte değerlendirildiğini söyledi.

E-ticaret sektöründe sonbahar kampanyaları, kasım indirimleri ve yılın son çeyreğine yönelik hazırlıkların başladığı Temmuz ayı, lojistik depolar açısından da hareketli bir dönemin başlangıcını oluşturuyor. Artan stok ihtiyacı ve dağıtım kapasitesi gereksinimi nedeniyle şirketler depo planlamalarını gözden geçirirken, yatırımcılar da yüksek standartlara sahip lojistik tesislere yöneliyor.

Bu hareketlilik, lojistik depoların değerleme süreçlerinde dikkate alınan kriterlerin de değişmesine neden oluyor. Geçmişte ağırlıklı olarak lokasyon ve kapalı alan büyüklüğü üzerinden değerlendirilen depolar, bugün teknik altyapıları ve operasyonel kabiliyetleriyle birlikte ele alınıyor. Bir deponun mevcut ihtiyaçları karşılamasının yanı sıra gelecekte değişen lojistik operasyonlarına ne kadar uyum sağlayabileceği de yatırım değeri açısından önemli bir kriter haline geliyor.

Teknik altyapı yatırım değerini doğrudan etkiliyor

Lojistik depoların değerini belirleyen en önemli unsurların başında mimari plan uygunluğu geliyor. Kolon yerleşimi, raf sistemlerine uygunluk ve operasyon akışını destekleyen iç planlama, hem kullanım verimliliğini hem de kirlanabilme potansiyelini doğrudan etkiliyor.

Bunun yanında zemin taşıma kapasitesi ile kat yükseklikleri de depo performansını belirleyen temel kriterler arasında yer alıyor. Ağır yük depolayabilen, yüksek raf sistemlerine uygun ve otomasyon çözümlerine entegre edilebilen depolar, günümüz lojistik ihtiyaçlarına daha kolay cevap verebildikleri için yatırım açısından daha yüksek değer görüyor.

Yangın söndürme sistemleri, sprinkler altyapısı, yükleme rampaları, kapı sayısı ve tır manevra alanlarının yeterliliği de operasyonel verimlilik açısından önem taşıyan diğer başlıklar arasında bulunuyor. Özellikle yoğun sevkiyat yapan e-ticaret şirketleri için aynı anda birden fazla aracın yükleme ve boşaltma yapabilmesi operasyonel avantaj sağlarken, bu özellikler depo değerine de doğrudan yansıyor.

Sürdürülebilirlik, değerleme kriterlerinden biri haline geldi

Lojistik tesislerinde çevresel sürdürülebilirlik de giderek daha fazla önem kazanıyor. LEED ve BREEAM gibi uluslararası yeşil bina sertifikalarına sahip depolar, enerji verimliliği ve işletme maliyetleri açısından sundukları avantajların yanı sıra kurumsal kiracılar tarafından da daha fazla tercih ediliyor.

Bununla birlikte depoların limanlara, organize sanayi bölgelerine, ana ulaşım akslarına ve tüketim merkezlerine yakınlığı da değerleme çalışmalarında önemli rol oynuyor. Ancak artık yalnızca iyi bir lokasyona sahip olmak tek başına yeterli değil; teknik standartları yüksek, sürdürülebilir ve farklı operasyon modellerine uyum sağlayabilen tesisler yatırım açısından daha güçlü bir konuma geliyor.

ARGE Gayrimenkul Değerleme Süreçlerinden Sorumlu GMY Kemal Cem Onursal, konuyla ilgili olarak “Lojistik depolar artık yalnızca ürünlerin depolandığı yapılar değil, tedarik zincirinin kesintisiz işlemesini sağlayan stratejik merkezler olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle değerleme çalışmalarında yalnızca metrekare büyüklüğü ya da konuma odaklanmak doğru sonuç vermiyor. Mimari plan uygunluğu, zemin taşıma kapasitesi, kat yüksekliği, yangın güvenliği, yükleme altyapısı ve sürdürülebilirlik standartları gibi pek çok kriteri birlikte değerlendiriyoruz. Özellikle Temmuz ayı, e-ticaret şirketlerinin sonbahar operasyonlarına yönelik hazırlıklarını yaptığı bir dönem olduğu için lojistik depo pazarında hareketlilik belirgin şekilde artıyor. Önümüzdeki dönemde otomasyon teknolojilerinin yaygınlaşması, hızlı teslimat beklentilerinin artması ve sürdürülebilirlik hedeflerinin güçlenmesiyle birlikte teknik standartları yüksek lojistik depoların yatırım değerini daha da artıracağını öngörüyoruz. Değerleme süreçlerinde de artık yalnızca bugünkü kullanım koşullarını değil, bir tesisin gelecekte farklı sektörlerin ihtiyaçlarına ne ölçüde cevap verebileceğini de analiz ediyoruz. Bu yaklaşım hem yatırımcıların daha sağlıklı karar almasını sağlıyor hem de lojistik gayrimenkullerin gerçek potansiyelini daha doğru ortaya koyuyor.” dedi.

Tarımsal üretimi tehdit eden çekirge istilası tespit edilmemiştir

Tarım ve Orman Bakanlığı: Tarımsal üretimi tehdit eden herhangi bir çekirge istilası tespit edilmemiştir

Tarım ve Orman Bakanlığı, inceleme sonucunda İstanbul ve Tekirdağ başta olmak üzere Marmara Bölgesi'nde tarımsal üretimi tehdit eden herhangi bir çekirge istilası veya ekonomik zarar oluşturan çekirge popülasyonunun tespit edilmediğini bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, son günlerde bazı basın yayın organları ve sosyal medya platformlarında İstanbul ve çevre illerde "çekirge istilası" yaşandığı yönünde paylaşımlar yapıldığı aktarıldı.

Bakanlık tarafından bu konuda inceleme yapıldığına işaret edilen açıklamada, "Bakanlık ekiplerimizce yapılan inceleme ve takipler sonucunda İstanbul ve Tekirdağ başta olmak üzere Marmara Bölgesi'nde tarımsal üretimi tehdit eden herhangi bir çekirge istilası veya ekonomik zarar oluşturan çekirge popülasyonu tespit edilmemiştir." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, kamuoyuna yansıyan görüntülerde yer alan çekirgelerin yapılan tür teşhislerinde, bunların tamamının Türkiye'de doğal olarak bulunan yerli popülasyonlara ait olduğuna dikkat çekilerek, şunlar kaydedildi:

“İddia edildiği gibi Balkanlar'dan, Afrika'dan veya başka bir bölgeden ülkemize ulaşan sürü halinde bir çekirge istilası söz konusu değildir. İstanbul'da tespit edilen türün ise tarımsal üretime zarar veren çekirge olmadığı, aksine tarımsal zararlılarla beslenerek biyolojik dengeye katkı sağlayan beyaz yüzlü çalı çekirgesi (decticus albifrons) olduğu belirlenmiştir.”

"Bu durum doğal bir süreç"

Türkiye'de çok sayıda çekirge türünün doğal olarak yaşadığına değinilen açıklamada, iklim koşulları ve özellikle yumurtlama dönemlerine bağlı olarak bazı türlerin popülasyonlarında dönemsel artışların görülebildiği, bu türlerin rüzgarın etkisiyle yerleşim alanlarına taşınabildiği ve sıcak havalarda ışığa yönelmeleri nedeniyle vatandaşlarca daha sık fark edilebildiği belirtildi.

Bu durumun doğal bir süreç olduğu, bir istila anlamına gelmediği vurgulanan açıklamada, şunlara yer verildi:

"Bakanlık olarak çekirge popülasyonları, Yıllık Bitki Sağlığı Mücadele Programı kapsamında 81 ilimizde görev yapan teknik ekiplerimiz tarafından düzenli izlenmektedir. Son günlerdeki ihbarlar üzerine İstanbul ve Tekirdağ'daki çalışmalarımız ayrıca yoğunlaştırılmıştır. Tarımsal üretime zarar verebilecek türlerin ekonomik zarar eşiğine ulaşması halinde gerekli mücadele çalışmaları vakit kaybetmeden uygulanmaktadır. Mevcut durumda ise bu mücadeleyi gerektirecek herhangi bir durum bulunmamaktadır. Bakanlığımız, bitkisel üretimin korunmasına yönelik izleme, sürvey ve mücadele çalışmalarını bilimsel esaslar doğrultusunda gerçekleştirmeye devam edecektir."

Türkiye ekonomisi dayanıklı, rezervler yakından izleniyor

Fitch Ratings Kıdemli Direktörü Erich Arispe Morales, Türkiye ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu belirterek, potansiyel bir not artışı için uluslararası rezervlerde kalıcı iyileşme sağlanıp sağlanamayacağını yakından izlediklerini söyledi.

LONDRA

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings Kıdemli Direktörü Morales, Fitch Ratings'in geçen hafta cuma günkü değerlendirmesinde, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" ve kredi notu görünümünü "durağan" olarak teyit etmesinin ardından, soruları yanıtladı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ekonomik etkileri nedeniyle Türkiye için nisanda takvim dışı bir değerlendirme yayımladıklarını bildiren Morales, geçen hafta cuma günkü değerlendirmelerinin de nisandaki kararlarıyla tutarlı olduğunu söyledi.

Morales, bu dönemde Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde gerileme olduğunu ancak rezervlerin sonrasında bir miktar toparlandığını dile getirerek, "Uluslararası rezervler toparlanmış olsa da hala savaş öncesi seviyelerin altında kalmaya devam ediyor. Enflasyonist baskıların da biraz daha azaldığını gördük. Ancak elbette şu anda hala yüksek derecede jeopolitik belirsizliğin hakim olduğu bir durumdayız. Bu durumun sadece Türkiye için değil, diğer gelişmekte olan piyasalar için de enflasyon ve dış dengeler açısından etkileri olabilir." diye konuştu.

Savaşın yarattığı risklerin Türkiye dahil bölge ekonomileri için yüksek derecede siyasi belirsizlik yaratmaya devam ettiğine dikkati çeken Morales, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Öte yandan, artan belirsizliğe ve rezervlerdeki düşüşe rağmen, Türkiye'nin politika düzenlemeleri enflasyon beklentileriyle ilgili kazanımları korumak veya önemli bir tersine dönüşü engellemek yönünde. Ayrıca, pozitif dolarizasyonun yüzde 38 seviyesinde nispeten istikrarlı şekilde seyrettiğini gördük. Merkez Bankası yetkilileri ve ekonomi yönetiminin verdiği mesaj, enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme programına yönelik taahhüdün devam ettiği yönünde. Dolayısıyla, bence önemli olan bu. Devam eden küresel belirsizlikler karşısında Türkiye ekonomisinin görece dayanıklı olduğunu düşünüyoruz. Uzun vadede bakıldığında da Türkiye ekonomisi diğer ekonomilere kıyasla makroekonomik dengesizlikler karşısında dayanıklı kaldı.”

Bankacılık sektörünün sağlığı ve finansmana erişim, dış şoklara karşı direnç sağlıyor

Morales, Türkiye'de enflasyonun hala yüksek seyrettiğini ancak yavaşlama belirtilerinin de devam ettiğini belirterek, "Yüzde 30'un üzerindeki enflasyonun yavaşlamasının biraz zaman alabileceğini dikkate almak gerekiyor. Sürekli bir kararlılık ve politika güvenirliğine ilişkin tamponların ortaya konulması bu noktada çok önemli bir unsur. Bu, aynı zamanda kırılgan bir süreç." dedi.

Türkiye'de sağlıklı bankacılık sektörü ve dış finansmana erişim kapasitesinin yanı sıra enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme sürecini destekleyen politikaların önemine işaret eden Morales, reel faiz oranlarının lira cinsinden varlıkların cazibesini destekleyecek ve dolarizasyonu önleyecek seviyede olduğunu anlattı.

Morales, "Dolayısıyla, Türkiye'ye dış şoklara karşı dayanma kapasitesi kazandıran unsurlar arasında politikalardan kaynaklanan finansmana erişim imkanı ve bankacılık sektörünün sağlığı yer alıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Fitch Ratings'in cuma günkü değerlendirmesinde de belirtildiği gibi Türkiye'nin uluslararası rezervlerini özellikle izlediklerini söyleyen Morales, Türkiye'nin kredi notunda potansiyel pozitif bir karar için uluslararası rezervlerde kalıcı bir iyileşme sağlanmasının kritik önemde olduğunu vurguladı.

Morales, bu nedenle Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde kayda değer ve kalıcı bir iyileşme sağlanıp sağlanamayacağını yakından takip ettiklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Türkiye için nispeten yüksek olan dış finansman ihtiyaçlarıyla birleştirildiğinde rezervlerdeki iyileşmenin kalıcı olması çok önemli. Türkiye'nin rezervlerinin yıl sonu itibarıyla mevcut seviyenin biraz daha üzerinde olmasını bekliyoruz ama bu iyileşmenin kalıcılığı belirleyici. Ayrıca, olası bir not artışı için zaman içinde enflasyonda belirgin şekilde düşüşü destekleyecek ve ödeme dengesi riskini azaltacak sıkı politika ayarlarının sürdürülmesi de bir diğer kritik unsur. Dış şokların ve siyasi belirsizliklerin yaşanabileceği bir ortamda güveni sürdürmek için bunun önemli olduğunu düşünüyorum.”

Politika faizinin yıl sonunda yüzde 35'e çekileceği öngörülüyor

Merkez Bankasının para politikası kararlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Morales, Merkez Bankasının mevcut risk dengesini nasıl değerlendirdiğine ilişkin olabildiğince net bir ölçüt sunmaya çalıştığını ve bu öngörülebilirliğin önemli olduğunu dile getirdi.

Morales, Merkez Bankasının para politikasında gevşeme ölçüsünü belirlerken yüksek jeopolitik riskler ve enerji fiyatları üzerindeki baskıyı göz önünde bulundurduğunu ifade ederek, "Muhtemelen yılın ilerleyen dönemlerinde para politikasında bir miktar gevşeme bekliyoruz. Bu, jeopolitik risklerin azalacağı ve daha düşük enerji fiyatları varsayımına dayanıyor. Öngörümüz, Merkez Bankasının toplamda 200 baz puan indirime giderek politika faizini 2026 sonunda yüzde 35'e çekeceği yönünde." değerlendirmesinde bulundu.

Yılın ilk yarısında 57 ülkeyle ticari diplomasi atağı

Ticaret Bakanlığı, yılın ilk yarısında ihracatın artırılması ve yatırım ortamının güçlendirilmesi amacıyla yürüttüğü çalışmalar kapsamında 57 ülkeyle 152 üst düzey temas gerçekleştirdi.

ANKARA

Türkiye, bu yılın ocak-haziran döneminde küresel ticaret ağındaki etkinliğini artırmak ve yeni pazarlara erişimi kolaylaştırmak amacıyla ticari diplomasi faaliyetlerini yoğunlaştırdı.

Yılın ilk yarısında 57 ülkeyle gerçekleştirilen 152 üst düzey temas kapsamında, Serbest Ticaret Anlaşması (STA), Tercihli Ticaret Anlaşması (TTA), Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi (JETCO) ve Karma Ekonomik Komisyon (KEK) gibi işbirliği mekanizmaları aktif şekilde işletildi.

Bu süreçte Türkiye, OECD Bakanlar Toplantısı ile Türk Devletleri Teşkilatı Ticaret ve Ekonomi Bakanları Toplantısı gibi kritik zirvelerde temsil edildi. Suudi Arabistan, Türkmenistan, Kazakistan, Özbekistan, Azerbaycan, Sırbistan, Kosova, Kuzey Makedonya, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, İran, Katar, Kuveyt, Umman ve Suriye başta olmak üzere birçok ülkeyle ikili görüşme gerçekleştirildi.

Ayrıca, Kazakistan ve Suudi Arabistan dahil olmak üzere Cumhurbaşkanlığı düzeyindeki ziyaretlere iştirak edilerek çeşitli ülkelerde düzenlenen yüksek düzeyli ekonomik zirvelerde hazır bulunuldu.

STA ve TTA müzakerelerinde somut ilerleme

Yılın ilk 6 ayında ticari diplomasi gündeminin merkezinde STA müzakereleri yer aldı. Birleşik Krallık ile mevcut STA'nın güncellenmesine yönelik müzakerelerin 5'inci turu Ankara'da gerçekleştirilirken, sürecin hızlandırılması ve anlaşma kapsamının genişletilmesi yönünde ortak irade teyit edildi.

Aynı dönemde Kanada ve Kosta Rika ile yürütülen istikşafi görüşmeler sonucunda STA müzakerelerinin başlatılması konusunda mutabakata varılırken, Azerbaycan ve Özbekistan ile TTA'nın kapsamının genişletilmesine yönelik teknik süreçler ilerletildi.

JETCO ve KEK mekanizmalarından stratejik kararlar

Ekonomik ilişkilerin kurumsal altyapısını güçlendiren JETCO ve KEK toplantılarında uygulamaya dönük önemli kararlar alındı. Birleşik Krallık ile JETCO 8'inci Dönem Toplantısı'nda "Yetkilendirilmiş Yükümlülerin Karşılıklı Tanınmasına İlişkin Düzenleme" imzalandı. Macaristan ile geçiş belgesi kotalarının artırılması, vize ve çalışma izinlerinin kolaylaştırılması kararlaştırıldı.

Norveç ile ilk kez tesis edilen JETCO mekanizmasıyla yeşil dönüşüm ve dijital ekonomi alanında işbirliği çerçevesi oluşturuldu. Suriye ile gümrükten enerjiye, bankacılıktan müteahhitliğe kadar pek çok alanı kapsayan geniş ölçekli bir protokol imzalandı.

Almanya ile iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin yol haritası belirlenerek somut çalışma alanları kayıt altına alındı.

Bölgesel iş forumları ve yatırım toplantıları

İş dünyasını bir araya getiren forumlarda da yoğun trafik yaşandı. Bu kapsamda, Türkiye-Suudi Arabistan Yatırım Forumu, Türkiye-Suriye İş ve Yatırım Forumu ile Belçika Ekonomik Misyonu kapsamındaki temaslar öne çıktı.

Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin küresel ticarete etkileri dikkate alınarak, bölge ülkeleriyle alternatif ticaret güzergahlarının, lojistik ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi üzerine yoğunlaşıldı.

Balkanlar'da Sırbistan, Kosova ve Kuzey Makedonya ile yürütülen temaslarda da bölgesel ekonomik entegrasyon ve Türk müteahhitlik sektörünün desteklenmesi öncelikli gündem maddesi oldu.

Ticaret diplomasisi faaliyetlerinin yılın kalan döneminde kesintisiz sürmesi bekleniyor. Bakanlık, ihracatçıların yeni pazarlara erişimini kolaylaştıracak kalıcı işbirliği mekanizmalarını güçlendirme stratejisini aynı kararlılıkla sürdürmeyi hedefliyor.

Türkiye'nin ayçiçeği yağı ihracatı arttı

Türkiye'den yılın ilk yarısında gerçekleştirilen ayçiçeği yağı ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre değerde yüzde 20,1 artarak 663 milyon 938 bin dolara ulaştı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgiye göre, 2026'nın ocak-haziran döneminde Türkiye'den 402 bin 895 ton ayçiçeği yağı ihraç edildi.

Sektör, söz konusu ihracattan 663 milyon 938 bin dolar gelir elde ederken, geçen yılın aynı dönemine kıyasla dış satımını miktarda yüzde 8, değerde ise yüzde 20,1 artırdı.

Türkiye'nin ayçiçeği yağı ihracatında önemli paya sahip Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden ise aynı dönemde 302 milyon 592 bin dolarlık dış satım gerçekleştirildi.

Bölgenin ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23,1 artış gösterdi.

Cibuti zirvede

Bu dönemde Türkiye'den en fazla ayçiçeği yağı ihracatı, yüzde 26,6 artışla 219 milyon 732 bin dolarla Cibuti'ye yapıldı. Bu ülkeyi, yüzde 35,6 artışla 75 milyon 879 bin dolarlık ihracatla Sudan ve yüzde 26 artışla 55 milyon 801 bin dolarla Libya izledi.

TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Nihat Uysallı, ayçiçeği yağı üretimi için gerekli ham madde tedariki açısından büyük önem taşıyan Karadeniz Havzası'nda Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın oluşturduğu belirsizliklerin sürdüğünü belirtti.

Orta Doğu'daki gerilimler nedeniyle bazı tüketim gruplarında siparişlerin ertelendiği veya yavaşladığı bir dönemden geçildiğini ifade eden Uysallı, şöyle konuştu:

“Gıdaya erişim ve stok güvenliği söz konusu olduğunda ayçiçeği yağı ve makarna gibi temel ihtiyaçlara yönelik küresel talebin hız kesmediğini görüyoruz. Yakın coğrafyamızdaki hassas dengelerin ortasında, gıda arz güvenliğini sağlama misyonumuzla bu talebe yanıt vermek için çalışıyoruz. Yılın ilk yarısında 400 bin tonu aşan ayçiçeği yağı ihracatımız, üstlendiğimiz kritik tedarikçi rolünün en somut göstergesi oldu. Orta Doğu ve Afrika başta olmak üzere geniş ve zorlu bir coğrafyada en büyük pazar paylarına sahip olmamız, Türk gıda sanayinin kriz anlarındaki lojistik ve üretim esnekliğini bir kez daha tescil etti.”

Ayçiçeği yağı üreticisi ve Nizip Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Özyurt da özellikle Gaziantep ihracatına önemli katma değer sağlayan ayçiçeği yağı sektörünün büyüme potansiyelinin yüksek olduğunu söyledi.

Suudi Arabistan'a taşımacılık yapacak şoförlere vize kolaylığı devrede

Türkiye ve Suudi Arabistan, bu ülkeye taşımacılık yapacak şoförlere sağlanan vize kolaylığına ilişkin müzakere yürütürken, Suudi tarafınca ilk etapta sürücüler için daha önce olmayan bir vize kategorisi oluşturuldu.

ANKARA

Ulaşımın kolaylaştırılması uluslararası ticaret için büyük önem taşırken, Orta Doğu'daki olaylar sebebiyle Türkiye'den Suudi Arabistan'a uzun yıllar kara yoluyla taşımacılığı yapılamadı.

Bölgede yaşanan gelişmeler sonrasında Irak ve Suriye'nin transit güzergahları açılırken, firmaların Suudi Arabistan'a kara yoluyla erişimi için imkanlar da oluştu.

Firmaların Suudi Arabistan'a uygun koşullarda taşıma yapabilmesi için bu ülkeyle üst düzey temaslar gerçekleştirildi. Bu görüşmelerde, Suudi yetkililerle başta sürücü vizeleri olmak üzere taşımacılığa dair tüm diğer hususlar istişare edildi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü de sivil toplum kuruluşlarına bilgilendirme amaçlı bir yazı gönderdi.

AA muhabirinin bu yazıdan derlediği bilgilere göre, bu ülkeyle yürütülen temaslarda sürücü vizeleri konusunda yeni adım atıldı.

Bu kapsamda, ilk etapta Suudi tarafınca kara yoluyla taşıma yapacak profesyonel sürücüler için daha önce olmayan bir vize kategorisi oluşturulurken, aracı firma yöntemiyle başvuru şekli, talep edilen evraklar, vize ücretleri, vize türleri (ikili/transit) gibi hususlar belirlendi.

Vize temin eden firmalar taşıma yapmaya başlarken, Bakanlığın yetki belgeli taşımacılık firmaları için kullandığı U-Net otomasyon sisteminde de Suudi Arabistan'a yönelik taşıma sayılarının arttığı belirlendi.

Kalış süresinin 15 güne çıkarılması için çalışmalar sürüyor

Bununla birlikte, sürücülerin operasyonel süreçlerde yaşadığı sıkıntılı durumlar Bakanlığa iletiliyor ve süreç yakından takip ediliyor.

Suudi Arabistan tarafıyla yürütülen görüşmeler neticesinde, çok girişli kara taşımacılığı vizesinin bir yıl süreyle 300 Suudi riyali ücret karşılığında, tek girişli transit taşımacılık vizesinin ücretsiz verilmesi hususunda mutabık kalındı.

Suudi Arabistan makamlarınca alınan söz konusu kararın, taşımaları ve sürücü vizesi teminini kolaylaştırması öngörülüyor.

Transit taşımalarda izin verilen 4 günlük kalış süresinin Suudi Arabistan'ın geniş bir coğrafyaya sahip olması, zaman zaman taşıtlarda bakım/tamir ihtiyacı gibi durumların yaşanması, sürüş dinlenme sürelerine riayet edilmesi gibi nedenlerle yetersiz kalması sebebiyle ikili taşımalarda olduğu gibi 15 güne çıkarılması talebi de Suudi makamlarına diplomatik kanaldan iletildi.

Vize temininde aracı şirkete ödenen ücretlerin makul seviyelere çekilmesi hususu da bu ülkeye iletilen hususlar arasında yer aldı.

Almanya'da yatırımcı güveni temmuzda arttı

Almanya'da kurumsal yatırımcı ve analistlerin ekonomiye güveni temmuzda güçlü artış gösterdi.

Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW), kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentilerini ölçen ZEW Ekonomik Güven Endeksi'nin temmuz ayı sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, haziranda 10,5 puan olan endeks, 15,8 puan yükselerek temmuzda 26,3 puana yükseldi.

Mevcut Durum Endeksi ise temmuzda geçen aya göre 3,4 puan artışla 77,6 puan oldu.

Çoğu sektörde temmuzda iyileşme kaydedildi. Özellikle makine, kimya, ilaç ve metal sektörlerinde temmuzda istikrarlı büyüme görülürken, otomotiv sektör endeksi hazirandaki eksi 11,3 puandan temmuzda eksi 46,6 puana geriledi.

Finansal piyasa uzmanlarının Avro Bölgesi'ne yönelik ekonomik güvenini yansıtan endeks de temmuzda önceki ayki değerini 13,9 puan aşarak 23,4 puana çıktı. Bölgedeki mevcut ekonomik duruma yönelik değerlendirme 5,7 puan iyileşerek eksi 37,7 puana yükseldi.

ZEW Başkanı Prof. Dr. Achim Wambach, verilere ilişkin değerlendirmesinde, ekonomik görünümün temmuzda iyileşmeye devam ettiğini belirterek, "Reformların etkisini gösterdiği görülüyor. Özellikle ihracata yönelik sektörlerin yanı sıra iç talep de istikrarlı bir büyüme sergiliyor. Bununla birlikte, İran krizindeki gelişmeler ve petrol fiyatlarıyla ilgili belirsizlik, Alman ekonomisinin toparlanma beklentilerini etkileyen önemli bir faktör olmaya devam ediyor." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin LPG ithalatı arttı

Türkiye'nin LPG ithalatı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,77 artarak 283 bin 155 ton oldu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) mayıs ayına ilişkin "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Sektör Raporu"na göre, rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerince en fazla LPG ithalatı yapılan ülkeler, sırasıyla Cezayir, Rusya, Suudi Arabistan, İtalya, ABD, Nijerya, Kazakistan, Hırvatistan ve Mısır olarak kayıtlara geçti.

LPG ithalatı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,77 artarak 283 bin 155 ton olarak gerçekleşti.

Rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerince bu dönemde gerçekleştirilen LPG ihracatı ise yüzde 15,82 azalarak 45 bin 910 ton oldu.

Türkiye, söz konusu dönemde Birleşik Arap Emirlikleri, Ukrayna, Bangladeş, Bulgaristan, KKTC, İngiltere, Romanya, Lübnan ve Türkiye Serbest Bölge olmak üzere 9 farklı ülke ve bölgeye LPG ihraç etti.

Satışlarda otogaz ilk sırada

LPG üretimi ise yüzde 19,69 artarak 101 bin 426 ton olarak gerçekleşti.

Dağıtıcı lisansı sahiplerince mayısta geçen yılın aynı ayına göre yapılan toplam LPG satışı 336 bin 830 ton olarak hesaplandı.

Satışlarda yüzde 85,69 pazar payıyla otogaz birinci sırada yer aldı. Bunu yüzde 11,80 ile tüplü LPG ve yüzde 2,51 ile dökme LPG satışları izledi.

Türkiye'nin elektrik üretimi mayısta azaldı

Türkiye'nin lisanslı elektrik üretimi, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4,91 azalarak 23 milyon 939 bin 965 megavatsaat oldu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) mayıs ayına ilişkin "Elektrik Piyasası Sektör Raporu"na göre, lisanslı elektrik üretiminin yüzde 48,89'u hidrolik, yüzde 12,48'i doğal gaz, yüzde 11,88'i linyit, yüzde 9,86'sı rüzgar, yüzde 4,54'ü ithal kömür ve yüzde 4,12'si jeotermal santrallerinden yapıldı. Bu kaynakları sırasıyla biyokütle, güneş, taş kömürü, asfaltit ve fuel-oil izledi.

Türkiye'nin lisanslı elektrik üretimi mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4,91 azalışla 23 milyon 939 bin 965 megavatsaat olarak gerçekleşti.

Faturalanan elektrik tüketim miktarı ise aynı dönemde yüzde 7,77 azalarak 20 milyon 909 bin 586 megavatsaat olarak gerçekleşti.

Tüketimin yüzde 42'si sanayi, yüzde 26,94'ü mesken ve yüzde 26,79'u kamu ve özel hizmetler sektörü ile diğer aboneler tarafından yapıldı. Tüketimde aydınlatmanın payı yüzde 1,87, tarımsal faaliyetlerin payı ise yüzde 2,41 olarak kayıtlara geçti.

Tüketici sayısı ve kurulu güç arttı

Elektrikte tüketici sayısı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,51 artarak 52 milyon 408 bin 49'a ulaştı.

Bu dönemde, sanayi tüketicilerinin sayısında yüzde 0,30, mesken tüketicilerinin sayısında yüzde 2,53, aydınlatma tüketicilerinin sayısında yüzde 2,45, kamu ve özel hizmetler sektörü ve diğer tüketicilerin sayısında yüzde 2,56 ve tarımsal faaliyet tüketicileri sayısında yüzde 1,35 artış görüldü.

Türkiye'nin lisanslı elektrik kurulu gücü de bu dönemde yüzde 3 artarak 100 bin 647 megavat oldu.

Kurulu gücün yaklaşık yüzde 24,44'ünü doğal gaz, yüzde 23,71'ini barajlı hidrolik, yüzde 14,79'unu rüzgar, yüzde 10,39'unu ithal kömür ve yüzde 10,16'sını linyit santralleri, kalan bölümünü ise diğer enerji kaynaklarından elektrik üreten tesisler oluşturdu.

Güvensiz ürünlere 8,6 milyon lira ceza

Ticaret Bakanlığı, bu yılın ilk yarısında 4 bin 704 firmada mevzuata uyum konusunda bilgilendirme faaliyetlerinin gerçekleştirildiğini, mevzuata aykırı olduğu tespit edilen ürünleri arz edenlere 8,6 milyon lira idari para cezası kesildiğini bildirdi.

Bakanlıktan güvensiz ürünlere yönelik yapılan yazılı açıklamada, tüketicilerin sağlık ve güvenliğinin korunması amacıyla bakanlık tarafından yürütülen piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinin, yılın ilk yarısında etkin ve kararlı şekilde sürdürüldüğü belirtildi.

Bu kapsamda, tekstil, ayakkabı, mobilya, kırtasiye, çocuk bakım ürünleri, oyuncak ve deterjan başta olmak üzere, tüketici ürünlerine yönelik denetimlerin gerçekleştirildiği aktarılan açıklamada, riskli ürünlerin tespit edildiği ve piyasaya arzının önlenmesine yönelik çalışmaların titizlikle yürütüldüğü vurgulandı.

Denetimlerde özellikle hassas tüketici grubu olarak değerlendirilen bebek ve çocuklara yönelik ürünlere öncelik verildiğine dikkati çekilen açıklamada, "Hazırlanan analizler doğrultusunda oluşturulan denetim planları kapsamında, risk ihtimali yüksek ürünler incelemeye alınmıştır. Ürünler, kimyasal, fiziksel ve mekanik risklerin yanı sıra, tüketicilerin doğru bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla etiketlerde bulunması zorunlu bilgilerin mevzuata uygunluğu açısından da denetlenmiştir." ifadesi kullanıldı.

Çocuk mobilyaları, giysileri ve oyuncakları öncelikli incelendi

Yıllık denetim planı doğrultusunda, özellikle üretici ve ithalatçılar nezdinde gerçekleştirilen denetimlerde, yılın ilk yarısında çocuk güvenliği temalı denetim yaklaşımının benimsendiğine işaret edilen açıklamada, bu çerçevede çocuk mobilyaları, giysileri, ayakkabıları ve oyuncakları öncelikli incelendiğinin altı çizildi.

Dönemsel tüketim alışkanlıklarının dikkate alındığına değinilen açıklamada, "Haziranda yazlık giysiler, terlik ve sandalet gibi mevsimsel ayakkabılar, plaj havluları, su ve kum oyuncakları ile yüzme yardımcılarına yönelik denetimler yoğunlaştırılmıştır." değerlendirmesinde bulunuldu.

Bu yılın ilk 6 ayında gerçekleştirilen denetimlere ilişkin bilgi verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Çalışmalar kapsamında, bu yılın ilk yarısında ülke genelinde 4 bin 704 firmada denetim ve mevzuata uyum konusunda bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. Mevzuata aykırı olduğu tespit edilen ürünler hakkında piyasaya arzın yasaklanması, piyasadan toplatılması ve risk duyurusunda bulunulması gibi idari tedbirler uygulandı. Söz konusu ürünleri piyasaya arz edenler hakkında, toplam 8,6 milyon lira idari para cezası kesildi. Bakanlığımız, piyasaya güvensiz ürün arz edilmesini önlemek amacıyla gerekli tüm tedbirleri almaya ve denetim faaliyetlerini 'Güvensiz Ürüne Karşı Sıfır Tolerans' ilkesi doğrultusunda, kararlılıkla sürdürmeye devam etmektedir. Bununla birlikte, tüketicilerimizin alışveriş yaparken ürün etiketlerinde yer alan bilgileri dikkatle incelemeleri ve güvensiz ürünlere ilişkin bildirimleri 'guvensizurun.ticaret.gov.tr' adresinden takip etmeleri önem arz etmektedir.”

Alüminyum yatırımlarına yeni ithalat düzenlemesi

ABD Başkanı Donald Trump, ABD'ye alüminyum ithalatının ulusal güvenliğe oluşturduğu tehdidi gidermeyi ve ülkenin alüminyum sektörüne yeni yatırımları teşvik etmeyi amaçlayan bir başkanlık bildirisi imzaladı.

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, söz konusu düzenleme kapsamında ABD Ticaret Bakanlığına, ülkede alüminyum izabe tesisleri kuracak, mevcut tesisleri genişletecek veya modernize edecek şirketlere yönelik bir teşvik programı oluşturma yetkisi ve talimatı verildi.

Program kapsamında şirketlerden üretimi ABD'ye taşıma planlarını sunmaları istenecek.

Planların onaylanması halinde şirketler, taahhüt edilen miktarda birincil alüminyumu, normalde uygulanan 232. Bölüm kapsamındaki gümrük vergisi oranının yarısına denk gelen indirimli tarife ile ithal edebilecek.

ABD Ticaret Bakanlığı, onaylanan üretimi ABD'ye taşıma planlarının uygulanmasını izleyecek ve denetleyecek.

Şirketlerin taahhütlerini yerine getirmemesi halinde ise sağlanan tarife avantajları durdurulabilecek veya geriye dönük olarak iptal edilebilecek.

Türkiye'nin doğal gaz ithalatı mayısta arttı

Türkiye'nin doğal gaz ithalatı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,95 artarak yaklaşık 3 milyar 644 milyon metreküp oldu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) mayıs ayına ilişkin "Doğal Gaz Piyasası Sektör Raporu"na göre, ithalatın 3 milyar 256 milyon metreküpü boru hatlarıyla, 387 milyon metreküpü de sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisleri aracılığıyla yapıldı.

Toplam doğal gaz ithalatı, söz konusu dönemde yıllık bazda yüzde 2,95 artışla yaklaşık 3 milyar 644 milyon metreküp olarak kayıtlara geçti.

Söz konusu dönemde en fazla boru gazı ithalatı 1 milyar 271 milyon metreküple Rusya'dan yapıldı. Bunu 1 milyar 34 milyon metreküple Azerbaycan ve 951 milyon metreküple İran takip etti.

Bu dönemde LNG ithalatında ise Cezayir 282 milyon metreküple ilk sırada yer aldı. Cezayir'i 105 milyon metreküple ABD takip etti.

Konutlarda gaz tüketimi 1 milyar 778 milyon metreküpe ulaştı

Ülkede toplam doğal gaz tüketimi, mayısta yıllık bazda yüzde 0,13 artarak yaklaşık 4 milyar 95 milyon metreküp oldu.

Sanayi sektörünün doğal gaz tüketimi 1 milyar 76 milyon metreküp olarak kayıtlara geçti. Elektrik üretimini de kapsayan dönüşüm/çevrim sektöründe doğal gaz tüketimi ise 620 milyon metreküp oldu.

Konutlarda doğal gaz tüketimi bu dönemde 1 milyar 778 milyon metreküpe ulaştı.

Türkiye'de doğal gaz stok miktarı mayıs sonunda 4 milyar 674 milyon metreküp olarak kayıtlara geçti.

Doğal gaz stokunun 4 milyar 354 milyon metreküpü yer altı depolama tesislerinde, 320 milyon metreküpü ise LNG terminallerinde depolandı.

Toplam sanayi üretici fiyat endeksi arttı

Toplam sanayi üretici fiyat endeksi, haziranda aylık bazda yüzde 1,37, yıllık bazda yüzde 28,78 artış kaydetti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin toplam sanayi üretici fiyat endeksi göstergelerini yayımladı.

Buna göre, endeks geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 1,37, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,78, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 16,63 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 28,74 yükseldi.

Sanayinin alt sektörlerinin yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 52,36, imalatta yüzde 29,8, elektrik, gaz, buhar ile iklimlendirme üretimi ve dağıtımında yüzde 4,12, su temini, kanalizasyon, atık yönetimi ve iyileştirme faaliyetlerinde yüzde 29,26 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında, ara mallarında yüzde 28,72, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 29,86, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 32,11, enerjide yüzde 30,13 ve sermaye mallarında yüzde 21,87 yükseliş gerçekleşti.

Aylık değişimler

Sanayinin alt sektörlerinin aylık değişimleri incelendiğinde ise madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 7,03, imalatta yüzde 0,82, su temini, kanalizasyon, atık yönetimi ve iyileştirme faaliyetlerinde yüzde 1,97, elektrik, gaz, buhar, iklimlendirme üretimi ve dağıtımı yüzde 7,1 arttı.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 2, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 0,48, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 1,51, sermaye mallarında yüzde 1,21 artarken, enerjide yüzde 0,3 azalış kaydedildi.

AA Finans'ın PPK Beklenti Anketi sonuçlandı

AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, temmuz ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

AA Finans'ın, TCMB'nin 23 Temmuz Perşembe günü yapılacak Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına yönelik düzenlediği beklenti anketi, 16 ekonomistin katılımıyla sonuçlandı.

Beklenti anketine katılan ekonomistlerin hepsi politika faizinin sabit bırakılacağını öngörüyor. Ekonomistlerin temmuz ayı PPK kararı beklentilerinin medyanı yüzde 37 ile politika faizinin sabit bırakılacağı yönünde oldu.

Ankete katılan ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 35 olarak hesaplandı. Haziran ayında yapılan PPK toplantısında politika faizi değiştirilmemiş ve yüzde 37’de sabit tutulmuştu.

Türkiye'nin petrol ithalatı mayısta yüzde 2,97 arttı

Türkiye'nin toplam petrol ve petrol ürünleri ithalatı, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,97 artarak 4 milyon 85 bin 229 ton oldu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) "Mayıs 2026 Petrol Piyasası Sektör Raporu"na göre, Türkiye'nin toplam petrol ithalatı içinde en büyük kalemi oluşturan ham petrol ithalatı yüzde 7,29 artarak 2 milyon 665 bin 665 ton olarak gerçekleşti.

Bu dönemde motorin türlerinin ithalatı ise yüzde 27 azalarak 845 bin 903 ton oldu. İthalatın kalan kısmını havacılık ve denizcilik yakıtları ile diğer ürünler oluşturdu.

Böylece toplam ithalat, mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,97 artarak 4 milyon 85 bin 229 ton olarak kayıtlara geçti.

En fazla ham petrol ve petrol ürünleri ithalatı, 1 milyon 650 bin 193 tonla Rusya'dan yapılırken, bu ülkeyi 515 bin 691 tonla Kazakistan ve 348 bin 879 tonla ABD izledi.

Yurt içi benzin satışları mayısta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 11,43 artarak 521 bin 965 ton oldu. Toplam petrol ürünü satışları yüzde 10,49 azalarak 2 milyon 625 bin 231 ton, motorin satışları ise yüzde 15,73 azalarak 1 milyon 960 bin 637 ton olarak gerçekleşti.

Petrol piyasasında ihracat yüzde 1,07 azaldı

Aynı dönemde petrol piyasasında toplam ihracat yüzde 1,07 azalışla 1 milyon 267 bin 339 ton oldu.

Türkiye'nin denizcilik yakıtları ihracatı yüzde 45,20 artarak 130 bin 503 ton olarak belirlenirken, motorin türleri ihracatı yüzde 36,37 azalarak 226 bin 464 ton olarak kaydedildi.

Havacılık yakıtları ihracatı yüzde 33,73 artarak 691 bin 981 ton, benzin türleri ihracatı ise yüzde 63,11 artarak 12 bin 255 ton oldu.

Aynı dönemde toplam rafineri petrol ürünleri üretimi yüzde 1,94 azalışla 3 milyon 293 bin 733 ton olarak gerçekleşti.

Havacılık yakıtları üretimi mayısta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,47 azalarak 571 bin 563 ton, benzin türleri üretimi yüzde 6,97 artarak 500 bin 111 ton oldu. Motorin türlerinin üretimi ise yüzde 3,53 artarak 1 milyon 468 bin 603 ton olarak kaydedildi.

Beyin çiplerinin gerçek amacı açıklandı!

Elon Musk'ın Neuralink projesiyle yeniden gündeme gelen beyin-bilgisayar arayüzleri akıllardaki soruları tazeledi.

Neuralink'in aslında yeni bir teknoloji icat etmediğini ifade eden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Beyin ile bilgisayar arasında iletişim kurma fikri onlarca yıldır bilim insanlarının üzerinde çalıştığı bir alan.” dedi. Teknolojinin temel amacının felç, ALS ve omurilik yaralanması gibi nedenlerle hareket edemeyen hastaların düşünceleriyle cihazları kontrol edebilmesini sağlamak olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarlacı, çiple yabancı dil öğrenmenin ya da insan beynini uzaktan kontrol etmenin bugünkü bilimsel bilgilerle mümkün olmadığına dikkat çekti. Yapay zekânın insan beynini kopyalayamayacağını da dile getiren Prof. Dr. Tarlacı, bu alandaki yanlış algılara karşı bilimsel gerçeklere değindi.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, Neuralink projesiyle birlikte akıllara gelen sorular hakkında açıklamalarda bulundu.

Beyin sinyalleri yaklaşık 100 yıldır kaydediliyor!

Elon Musk'ın Neuralink projesiyle birlikte beyin-bilgisayar arayüzlerinin yeniden dünyanın gündemine oturduğunu ifade eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Sosyal medyada sanki bu teknoloji ilk kez Neuralink ile ortaya çıkmış gibi bir algı oluştu. Oysa beyin ile bilgisayar arasında iletişim kurma fikri onlarca yıldır bilim insanlarının üzerinde çalıştığı bir alan.” dedi.

Beynin, düşündüğümüz, hareket ettiğimiz, hissettiğimiz ya da karar verdiğimiz her an elektriksel sinyaller ürettiğini hatırlatan Prof. Dr. Tarlacı, “Bu sinyaller 1920'li yıllardan beri EEG yöntemiyle kaydedilebiliyor. Ancak uzun yıllar boyunca bu karmaşık elektriksel aktivitenin içinden belirli bir hareketi veya niyeti temsil eden sinyalleri ayırt etmek mümkün değildi. 1970'li ve 1980'li yıllarda yapılan çalışmalarla birlikte, beynin belirli bölgelerindeki bazı sinir hücrelerinin belirli hareketlerle ilişkili olduğu ortaya kondu. Örneğin sağa bakma, sola bakma ya da kolu kaldırma isteği oluştuğunda beynin belirli bölgelerinde tekrar eden elektriksel desenler oluştuğu gösterildi. Böylece ilk kez ‘niyet’ ile ‘hareket’ arasındaki bağlantı bilimsel olarak çözümlenmeye başlandı.” şeklinde konuştu.

Beyin-bilgisayar arayüzü, felçli hastaların düşünceleriyle cihazları kontrol etmesini amaçlıyor!

Beyin-bilgisayar arayüzünün, beynin ürettiği elektriksel sinyallerin bilgisayar tarafından analiz edilerek bir cihaza komut vermesini sağlayan sistem olduğunu dile getiren Prof. Dr. Tarlacı, “Bu teknoloji özellikle, ALS hastaları, omurilik felci geçiren kişiler ile ‘locked-in sendromu’ gibi ağır felç tabloları yaşayan hastalar için geliştiriliyor.” dedi.

Amacın, kişinin hareket edemese bile yalnızca düşüncesini kullanarak dış dünyayla iletişim kurabilmesini sağlamak olduğunu aktaran Prof. Dr. Tarlacı, “Örneğin hasta kolunu hareket ettiremese bile ‘bardağa uzanma’ niyeti beyninde oluşur. Bilgisayar bu sinyali tanır ve bir robot kolu hareket ettirerek bardağı hastanın ağzına götürebilir. Burada hareketi yapan robot olsa da komutu veren yine hastanın kendi beynidir.” ifadelerini kullandı.

Neuralink, beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisini daha ileri taşıdı!

Beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisi hayvan deneylerinin 1970'li ve 1980'li yıllarda başladığını, 1990'lı yıllarda ise felçli hastalarda klinik uygulamalar yapılmaya başlandığını hatırlatan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “2004 yılında felçli bir hastanın yalnızca düşüncesiyle robot kol kullanarak bardaktan su içebilmesi bu alandaki önemli kilometre taşlarından biri oldu.” dedi.

Yaklaşık 20 yıl önce araştırmacıların, beyin sinyalleriyle bilgisayar fare imlecini hareket ettirmeyi başardığına değinen Prof. Dr. Tarlacı, şöyle devam etti:

“Bu yöntem daha sonra geliştirilerek insanların yalnızca düşünceleriyle bilgisayar ekranında yazı yazmaları ve e-posta göndermeleri mümkün hale geldi. Neuralink'in yaptığı en önemli katkı, tamamen yeni bir teknoloji geliştirmekten çok mevcut sistemi daha gelişmiş ve günlük kullanıma uygun hale getirmek oldu.

Eski sistemlerde beynin üzerine yerleştirilen elektrotlar kalın kablolarla dışarıdaki bilgisayarlara bağlanıyordu. Bu nedenle çalışmalar çoğunlukla laboratuvar ortamında yapılabiliyordu. Neuralink ise bu sistemi üç önemli noktada geliştirdi. Beyindeki veriler artık dışarıya kablo yerine kablosuz olarak aktarılabiliyor. Daha önce kullanılan sert elektrotlar yerine saç telinden bile ince ve esnek elektrotlar kullanılıyor. Bu yapı beynin doğal hareketlerine daha kolay uyum sağlıyor. Eski sistemlerde yüzlerce sinyal kaydedilebilirken, Neuralink binin üzerinde elektrottan aynı anda veri toplayabiliyor. Böylece beynin elektriksel faaliyetleri daha ayrıntılı analiz edilebiliyor. Bunlara ek olarak çipin yerleştirilmesi de özel geliştirilen cerrahi bir robot tarafından yüksek hassasiyetle gerçekleştiriliyor.”

Öğrenme, çiple aktarılabilecek kadar basit bir süreç değil!

Toplumda en çok merak edilen konulardan birinin de ‘Bir gün beynimize çip takılarak yabancı dil öğrenebilecek miyiz?’ sorusu olduğuna işaret eden Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Bugünkü bilimsel bilgiler bunun mümkün olmadığını gösteriyor. Çünkü beynimiz bir bilgisayar gibi tek merkezden çalışan bir sistem değil.” dedi.

Bu konuyu örneklendiren Prof. Dr. Tarlacı, “Bir gülü düşündüğümüzde, rengi beynin görme merkezlerinde, kokusu farklı bölgelerde, dokusu başka alanlarda, o güle ilişkin anılar ise hafızadan sorumlu bölgelerde işlenir. Yani tek bir düşünce bile beynin çok sayıda bölgesinin aynı anda çalışmasını gerektirir. Öğrenme de benzer şekilde beynin tamamına yayılan, geçmiş deneyimler, duygular ve yeni bilgilerle sürekli değişen dinamik bir süreçtir. Bu nedenle bugün sahip olduğumuz teknolojiyle bir bilgiyi doğrudan çiple beyne yüklemek mümkün görünmemektedir.” açıklamasını yaptı.

İnsan beynini tamamen kopyalamak günümüz teknolojisinin çok ötesinde!

Beyin-bilgisayar arayüzleri konuşulurken yapay zekânın da sıkça gündeme geldiğine dikkat çeken Prof. Dr. Tarlacı, bu iki kavram birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Tarlacı, “Günümüzde ChatGPT, Gemini veya benzeri sistemler çoğunlukla büyük dil modelleri olarak çalışır. Çok büyük miktarda veriyi analiz ederek dil kalıplarını öğrenir ve buna uygun yanıt üretir. Ancak bunların insan beyni gibi bilinçleri, öznel deneyimleri ya da duyguları yoktur. Bilgisayarlar beynin yalnızca belirli hesaplama özelliklerini taklit edebilir. İnsan beyninin karmaşık çalışma biçimini bütünüyle kopyalamaları ise günümüz teknolojisinin çok ötesindedir.” diye konuştu.

Beyin çiplerinin amacı zihin kontrolü değil, felçli hastalara bağımsızlık kazandırmak!

Beyin-bilgisayar arayüzlerinin temel amacının insanların düşüncelerini kontrol etmek ya da beyne bilgi yüklemek olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Sultan Tarlacı, “Asıl hedef felç, ALS, omurilik yaralanması veya benzeri nedenlerle hareket edemeyen kişilerin günlük yaşamlarını daha bağımsız sürdürebilmelerini sağlamaktır.” dedi.

Gelecekte bu teknoloji sayesinde hastaların yalnızca düşünceleriyle bilgisayar kullanabilmesi, yazı yazabilmesi, tekerlekli sandalyesini kontrol edebilmesi veya robotik yardımcı cihazları yönetebilmesinin mümkün olabileceğini aktaran Prof. Dr. Tarlacı, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak ‘çiple yabancı dil öğrenmek’, ‘insanların düşüncelerini değiştirmek’ ya da ‘beyni uzaktan kontrol etmek’ gibi iddialar bugünkü bilimsel bilgilerle desteklenmiyor.”

Buğday alım fiyatlarına ilişkin değerlendirme

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, yönetim kurulu adına yaptığı açıklamada, güçlü bir tarım sektörü, sürdürülebilir üretim ve gıda güvenliği için üreticilerin yanında olmaya devam edeceklerini belirtti.

Birlik, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından açıklanan hububat alım fiyatlarını üretim maliyetleri, verim durumu, alım sürecinde yaşanan yoğunluklar ve serbest piyasa fiyatları çerçevesinde değerlendirdi.

HUBUBAT ALIM FİYATLARI ÜZERİNE DEĞERLENDİRME

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürlüğü tarafından 2025/2026 dönemi hububat alım fiyatları kapsamında ekmeklik buğday alım fiyatı kilogram başına 16,50 TL olarak açıklanmıştır.

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği olarak, açıklanan alım fiyatlarını; üretim maliyetleri, verim durumu, TMO alım sürecinde yaşanan yoğunluklar ve serbest piyasadaki fiyat oluşumları çerçevesinde değerlendirmiş bulunuyoruz.

Bu kapsamda aşağıdaki hususların kamuoyuyla paylaşılmasında yarar görmekteyiz;

Türkiye'de uzun yıllar ortalama buğday verimi dekara yaklaşık 290 kilogram düzeyindedir. Ancak 2025/2026 üretim sezonunda iklim koşulları ve yağışların olumlu seyretmesi nedeniyle kuru ve sulu alanlar birlikte değerlendirildiğinde ortalama verimin 330 kilogram/dekar seviyesine ulaşacağı öngörülmektedir.

Kiraz, açıklamasında; Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği tarafından yapılan maliyet analizlerinde, 2025/2026 üretim sezonunda tüm üretim girdileri dikkate alındığında 1 kilogram buğdayın üretim maliyeti 15,76 TL olarak hesaplanmıştır.

Bu veriler ışığında, açıklanan 16,50 TL/kg alım fiyatı üreticiye yeterli bir gelir sağlamamakta, çiftçinin emeğinin karşılığını almasına imkân vermemektedir. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üreticinin üretimde kalmasının teşvik edilmesi ve ülkemizin gıda arz güvenliğinin korunabilmesi için üreticiye en az %25 refah payı verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, Anadolu Kırmızı Sert Ekmeklik Buğdayı için destek ödemeleri hariç olmak üzere alım fiyatının 20 TL/kg seviyesinde belirlenmesi daha uygun olacaktı.

Nitekim TÜİK tarafından yayımlanan Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'ne göre tarımsal girdiler son bir yılda yaklaşık yüzde 35 oranında artarken, buğday alım fiyatındaki artış geçen yıla göre yalnızca yüzde 22 seviyesinde kalmıştır. Bu durum üreticinin gelir kaybını artırmakta ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından ciddi risk oluşturmaktadır.

Birliğimiz, çiftçinin mevcut alım fiyatlarıyla yeterli kazanç sağlayamadığını değerlendirmektedir. Üretimin devamlılığının sağlanması ve üreticinin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla Toprak Mahsulleri Ofisinin aşağıdaki tedbirleri ivedilikle uygulamaya almasını önermektedir:

• Alım merkezlerinde yaşanan yoğunlukların önlenmesi amacıyla hububat alımlarını 24 saat esasına göre üç vardiya sistemiyle yürütmelidir.

• Ürün bedellerinin üreticiye daha hızlı ulaştırılması amacıyla ödemelerin en az yüzde 25'i peşin, kalan kısmı ise en geç bir hafta içerisinde yapılacağını açıklamalıdır.

• Açıklanan 16,50 TL/kg alım fiyatına ilave olarak Sayın Cumhurbaşkanı tarafından açıklanan üretim desteklerinin artırıldığını kamuoyuna ve üreticilere gecikmeden duyurmalıdır.

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği olarak; güçlü bir tarım sektörü, sürdürülebilir üretim ve gıda güvenliği için ülkemizin ve üreticimizin yanında olmaya devam edeceğimizi, Kamuoyuna saygıyla duyururuz.

Ucuz Ürün Tuzağına Dikkat!

Taklit ürün ticaretinin dijital kanallarda da büyümesi, e-ticaret ekosisteminde güvenlik ve denetim mekanizmalarını yeniden gündeme taşıyor.

TOBB E-Ticaret Meclis Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, taklit ürünlerle mücadelenin yalnızca kamu kurumlarının değil; dijital platformların, marka sahiplerinin ve teknoloji şirketlerinin ortak sorumluluğu olduğunu belirterek, yapay zeka destekli denetim sistemleri ve Güven Damgası uygulamalarının sektörün geleceğinde kritik rol oynayacağını söyledi.

E-ticaretin son yıllarda hızla büyümesiyle birlikte tüketiciler milyonlarca ürüne birkaç tıkla ulaşabilir hale gelirken, taklit ürünlerin dijital ortamdaki görünürlüğü de arttı. Bu durum, e-ticareti sorunun kaynağı haline getirmiyor; aksine dijital platformların sunduğu şeffaf veri yapısı sayesinde taklit ürünlerle mücadelede önemli avantajlar sağlıyor.

Taklit ürün ticareti dijitalleşmeyle farklı bir boyut kazandı

TOBB E-Ticaret Meclis Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, dijital ticaretin doğru teknolojilerle yönetildiğinde kayıt dışılığı azaltan ve denetimi güçlendiren bir yapı sunduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Taklit ürün ticareti bugün yalnızca fiziksel mağazaların değil, dijital dünyanın da önemli gündemlerinden biri. Bu hacmin ne kadarının e-ticarete kaydığına ilişkin net bir veri bulunmasa da dijitalleşmeyle birlikte çevrimiçi görünürlüğün arttığını söylemek mümkün. Ancak e-ticaret sorunun kaynağı değil; doğru denetim mekanizmalarıyla çözümün en güçlü parçalarından biri olabilir. Dijital platformlar, sahip oldukları şeffaf veri yapısıyla geleneksel satış kanallarına kıyasla çok daha etkin takip ve analiz imkanı sunuyor.

Yapay Zeka, Sahte Ürünleri Daha Satışa Çıkmadan Tespit Edebilir

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte taklit ürünlerle mücadelede yeni nesil çözümler de devreye giriyor. Yapay zeka destekli ürün ve satıcı analizleri, risk odaklı denetim mekanizmaları, marka doğrulama sistemleri ve kurumlar arası veri paylaşımının güçlendirilmesi, taklit ürünlerle mücadelede önemli katkılar sağlayacaktır. Kamu kurumları, dijital platformlar, marka sahipleri ve teknoloji şirketlerinin birlikte hareket ettiği çok paydaşlı bir model, hem tüketiciyi hem de sektörün geleceğini koruyacaktır.” dedi.

Ucuz Fiyat Algısı Tüketiciyi Yanıltabiliyor

Ekonomik koşullar ve fiyat odaklı alışveriş alışkanlıklarının tüketicileri zaman zaman riskli satış kanallarına yönlendirebildiğine dikkat çeken Akdal, özellikle sosyal medya üzerinden yapılan yönlendirmeli satışlarda dikkatli olunması gerektiğini ifade ederek, “Dijitalleşme ürünlere erişimi kolaylaştırırken satıcılar için de yeni alanlar oluşturuyor. Özellikle sosyal medya üzerinden yönlendirilen satışlar ve düşük fiyat arayışı tüketicileri zaman zaman riskli alışverişlere yöneltebiliyor. Bu noktada tüketicilerin güvenilir satıcılardan alışveriş yapması ve platformların doğrulama süreçlerini sürekli geliştirmesi büyük önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.

Güven Damgası ve ETBİS Kaydı Güvenilir E-Ticaretin En Önemli Göstergeleri Arasında

E-ticarette güven ortamının güçlendirilmesi için yürürlüğe alınan düzenlemelerin sektöre önemli katkılar sunduğunu belirten Akdal, Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilen Güven Damgası uygulamasının tüketiciler açısından önemli bir referans olduğunu vurgulayarak, “Güven Damgası, belirli güvenlik ve hizmet kalitesi standartlarını karşılayan e-ticaret sitelerini ayırt etmek için önemli bir gösterge niteliğinde. Ayrıca tüketicilerin alışveriş yapacakları e-ticaret sitelerinin Ticaret Bakanlığı'nın ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydını kontrol etmeleri de güvenli alışveriş açısından önemli bir kriter. Güven Damgası ile birlikte ETBİS kaydı da işletmenin yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini gösteren önemli referanslar arasında yer alıyor. Biz de ideasoft olarak kullanıcılarımızı Güven Damgası almaya teşvik ediyoruz. Güveni merkeze alan bir e-ticaret ekosisteminin sektörün sürdürülebilir büyümesi için vazgeçilmez olduğuna inanıyoruz.” şeklinde konuştu.

“Güven Büyürse E-Ticaret De Büyür”

Taklit ürünlerle mücadelenin yalnızca hukuki yaptırımlarla değil; teknoloji, bilinçli tüketici ve güçlü iş birlikleriyle başarıya ulaşabileceğini belirten Sinan Akdal, güvenin sektörün en değerli sermayesi olduğunun altını çizerek sözlerini şöyle tamamladı: “E-ticaret ekosisteminin sağlıklı büyümesi için güven ortamını güçlendirecek her adım sektörün tamamına değer katacaktır. Güvenin arttığı bir dijital ticaret ortamı, hem tüketiciyi hem de dürüst üretici ve satıcıları korurken Türkiye e-ticaretinin sürdürülebilir büyümesine de önemli katkı sağlayacaktır.” 

Bilişim Sektörü 1,6 Trilyon TL'ye Ulaştı

Bilişim 500'ün 2025 yılı özet verilerine göre Türkiye'nin en büyük 500 bilişim şirketinin toplam geliri geçen yıla göre yüzde 40 artarak 1,6 trilyon TL'ye ulaştı.

Yapay zekâ gelirleri yüzde 58 artış gösterirken, Türkiye'de geliştirilen sektörel yazılımların gelirleri yüzde 35 büyüdü. Sıralamaya giren şirketlerin yalnızca yüzde 8'inin gelirini yüzde 100'ün üzerinde artırdığı sıralamada yılın en yüksek büyüme oranı, yüzde 323 olarak gerçekleşti.

Bilişim dünyasının yakından takip ettiği, bu yıl "Teknolojinin İpek Yolu Anadolu’dan Geçmeli!" temasıyla 27. kez gerçekleştirilen ‘Bilişim 500 – İLK BEŞYÜZ BİLİŞİM ŞİRKETİ Araştırması’nın 2025 yılı özet verileri açıklandı. Aralıksız olarak 27 yıldır gerçekleştirilen araştırma, şirketlerin sıralamadaki yerlerinin yanı sıra genel büyüme trendlerini, teknolojik dönüşüm alanlarını ve rekabet dinamiklerini somut verilerle ortaya koydu. Verilere göre 2025 yılında sektör büyümesini sürdürse de önceki yıllardaki ivmesini koruyamadı. 2023 yılında TL bazında yüzde 88 olan büyüme oranının iki yıl içinde yarıya inmesi, sektörün büyümesini sürdürdüğünü ancak önceki yıllara kıyasla daha ölçülü bir seyir izlediğini gösteriyor. Araştırmanın verilerine göre Türkiye'nin en büyük 500 bilişim şirketinin toplam geliri geçen yıla göre yüzde 40 artarak 1,6 trilyon TL'ye ulaştı.

"Yapay zekâ artık yatırım kalemi değil, iş stratejisi"

Araştırmayı değerlendiren Bilişim Zirvesi Şirketi Araştırma ve Veri Hizmetlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Özlem Unan, yapay zekânın artık şirketlerin gündeminde değil, işlerinin merkezinde olduğunu söyledi. Unan, "2025 yılı verileri bize bilişim sektörünün büyümeye devam ettiğini ancak yatırım kararlarının daha seçici hale geldiğini gösteriyor. Buna rağmen yapay zekâ yatırımları hız kesmiyor. Yapay zekâ gelirleri geçen yıla göre yüzde 58 artarak teknoloji yatırımlarının yönünü belirleyen en önemli alanlardan biri haline geldi. Artık şirketler yapay zekâyı bir teknoloji yatırımı olarak değil, verimlilik, rekabet ve sürdürülebilir büyümenin temel unsuru olarak görüyor" dedi

Her 100 şirketten yalnızca 8'i yüzde 100 büyüyebildi

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de büyümenin şirketler arasında dengeli dağılmaması oldu. 2025 yılında Bilişim 500 listesinde yer alan şirketlerin yalnızca yüzde 8'i gelirlerini yüzde 100'ün üzerinde artırabilirken, yılın en yüksek büyüme oranıyüzde 323 olarak gerçekleşti. Bu tablo, sektörün büyümesini sürdürmesine rağmen hızlı büyüyen şirket sayısının belirgin şekilde azaldığını ortaya koydu.

Türkiye'de geliştirilen sektörel yazılımların gelirleri geçen yıla göre yüzde 35 artarken, bu alandaki çözümler toplam yazılım gelirlerinin yüzde 67'sini oluşturdu. Finans, bankacılık, turizm ve savunma sanayine yönelik geliştirilen yerli yazılımlar, sektör büyümesinin en önemli taşıyıcıları arasında yer aldı.

Yapay zekâ, yeni hizmet modellerini büyütüyor

Bu yıl ilk kez araştırmaya dahil edilen ‘Yönetilen Hizmetler’ kategorisi de sektörün gelişen alanlarından biri olarak öne çıktı. Toplam geliri 3 milyar TL'ye ulaşan bu kategorinin, yapay zekâ yatırımlarının hızlanması ve kurumların dış kaynak kullanımına yönelmesiyle birlikte önümüzdeki yıllarda bilişim sektörünün en hızlı büyüyen başlıklarından biri olması bekleniyor.

Özlem Unan, "Yapay zekânın yaygınlaşması yalnızca yazılım yatırımlarını değil; güçlü altyapı, bulut teknolojileri ve uzman insan kaynağı ihtiyacını da artırıyor. Bu nedenle yönetilen hizmetler artık şirketler için maliyet avantajı sağlayan bir model olmanın ötesine geçerek stratejik bir dönüşüm alanına dönüşüyor" değerlendirmesinde bulundu.

Bu yıl "Teknolojinin İpek Yolu Anadolu'dan Geçmeli!" mottosuyla gerçekleştirilecek Bilişim 500, Türkiye'nin dijital ekonomide yalnızca takip eden değil, teknoloji üreten, yön veren ve bölgesel bir merkez olma vizyonunu sektörün ortak gündemine taşıyacak. Bilişim 500'ün 2025 yılı sonuçları, Tören Sponsoru KoçSistem, Araştırma Sponsoru Link Bilgisayar ve Yayın Sponsoru Odine'nin katkılarıyla 5 Ağustos'ta Grand Pera Tarihi Emek Sineması'nda düzenlenecek ödül töreninde kamuoyuyla paylaşılacak.

Ulaşıma yönelik şikayetler arttı

Şikayetvar verilerine göre ulaşım uygulamalarına yönelik şikayetler, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 95 artarak 5 bin 889’dan 11 bin 477’ye yükseldi.

Platform tarafından yapılan açıklamada, kullanıcıların en çok sürücülerin yolculuğu kabul ettikten sonra gelmemesinden, gerçekleşmeyen veya iptal edilen yolculukların ücretinin tahsil edilmesinden, fiyat farklılıklarından ve müşteri hizmetlerine ulaşamamaktan şikayet ettiği aktarıldı.

Çözüm platformu Şikayetvar, platforma iletilen başvurularda sürücü iptalleri, gelmeyen araçlar, hatalı veya çift tahsilat, uygulamada gösterilen fiyatla yolculuk sonunda talep edilen ücretin uyuşmaması, iade gecikmeleri ve müşteri hizmetlerine erişememe sorunlarının öne çıktığını açıkladı. Uygulama dışı ödeme talepleri, sürücü davranışları ve güvenlik endişeleri de sıkça dile getirildiği belirtildi.

Platform tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Taksi, otomobil ve motosiklet çağırma hizmetlerinden elektrikli scooter ve paylaşımlı araç kiralamaya kadar farklı seçenekler sunan ulaşım uygulamaları, özellikle büyük şehirlerde günlük hayatın önemli bir parçası haline geldi. Kullanıcı ve işlem sayısındaki artış, tüketicilerin karşılaştığı sorunları da daha görünür hale getirdi.

Kullanıcıların en fazla şikayet ettiği konuların başında, sürücünün yolculuk talebini kabul etmesine rağmen belirtilen konuma gelmemesi yer aldı. Bazı tüketiciler, uzun süre bekletildikten sonra sürücünün kendilerinden yolculuğu iptal etmelerini istediğini bildirdi.

Özellikle hastane, havalimanı veya iş görüşmesi gibi zamanlamanın önemli olduğu durumlarda yaşanan iptaller, kullanıcıların ulaşım planlarının aksamasına ve alternatif araçlar için daha yüksek ücret ödemesine yol açtı.

Başlamayan veya iptal edilen yolculukların ücretlerinin kartlardan tahsil edilmesi de öne çıkan şikayetler arasında yer aldı. Tüketiciler, araç hiç gelmediği halde ödeme alındığını, aynı yolculuk için birden fazla tahsilat yapıldığını veya kartlarına farklı tutarlar yansıtıldığını belirtti.

İade süreçlerinin uzaması, kullanıcıların platformla banka arasında yönlendirilmesi ve canlı desteğe ulaşamaması mağduriyetleri artırdı.

Kullanıcılar, yolculuk öncesinde uygulamada gösterilen fiyatla seyahat sonunda talep edilen ücret arasında fark bulunduğunu aktardı.

Kısa mesafeler için yüksek ücret gösterilmesi, aynı güzergâhta farklı fiyatlarla karşılaşılması, rotanın gereksiz yere uzatılması ve hizmet bedellerinin açık biçimde gösterilmemesi şikayetlerde sıkça dile getirildi.

Bazı kullanıcılar, sürücülerin uygulama üzerinden kabul ettikleri yolculuğu iptal ederek ücretin nakit ödenmesini istediğini bildirdi.

Yolculuğun uygulama dışında gerçekleştirilmesi; rota takibi, sürücü bilgileri, kartlı ödeme ve müşteri desteği gibi güvenlik özelliklerinin kullanılamamasına yol açabiliyor. Kaba davranışlar, araç içinde sigara kullanılması, trafik kurallarına uyulmaması ve uygunsuz sorular yöneltilmesi de şikayetlerde yer aldı.

Ulaşım uygulamalarına yönelik şikayetler yalnızca otomobil, motosiklet ve taksi yolculuklarıyla sınırlı kalmadı. Elektrikli scooter kullanıcıları da bozuk araçlar, sürüşü sonlandıramama, uygulama hataları ve sonradan yansıtılan cezalar nedeniyle mağduriyet yaşadıklarını aktardı.

Bazı kullanıcılar, araç hareket etmediği halde ücretin işlemeye devam ettiğini veya teknik hata nedeniyle sürüşü sonlandıramadıklarını bildirdi.

Paylaşımlı araç kiralama hizmetlerine yönelik şikayetlerde, araçta önceden bulunan hasarların kullanıcılara yansıtılması, provizyon bedellerinin zamanında kaldırılmaması, kiralamanın uygulama üzerinden sonlandırılamaması ve sonradan tahsil edilen ek ücretler öne çıktı.”

Kullanıcıların Şikayetvar’a ilettiği başvurulardan öne çıkan ifadeler şöyle sıralandı:

“Sürücü yolculuğu kabul etti ancak konuma gelmedi. Uzun süre bekledikten sonra iptal etmemi istedi.”

“Araç hiç gelmediği halde ücret kartımdan çekildi. İade talebim günlerdir sonuçlanmadı.”

“Uygulamada gördüğüm tutarla yolculuk sonunda tahsil edilen ücret aynı değildi.”

“Sürücü yolculuğu uygulama üzerinden iptal ederek ücreti nakit ödememi istedi.”

“Scooter çalışmadığı halde sürüş başlamış göründü. Sürüşü sonlandıramadığım için kullanmadığım sürenin ücreti kesildi.”

“Kiralamayı sonlandırdım ancak işlem devam etmiş gibi gösterilerek kartımdan ek ücret alındı.”

Türkiye'nin yatırım pozisyonu verileri açıklandı

Türkiye'nin net Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP), mayıs ayı itibarıyla eksi 391,7 milyar dolar oldu.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mayıs 2026 dönemine ilişkin Uluslararası Yatırım Pozisyonu verilerini açıkladı.

Buna göre, mayıs ayı itibarıyla Türkiye'nin yurt dışı varlıkları, bir önceki aya göre yüzde 0,5 azalışla 403,7 milyar dolar, yükümlülükleri ise yüzde 2,4 azalışla 795,4 milyar dolar oldu. Rezerv varlıklar, 6,3 milyar dolar azalarak 159,2 milyar dolara geriledi.

Böylece ülkenin UYP'si mayıs ayı itibarıyla eksi 391,7 milyar dolar oldu.

Varlık kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 0,9 artarak 80,1 milyar dolar, diğer yatırımlar kalemi yüzde 2,3 artarak 154,2 milyar dolar, bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları da yüzde 4,6 artarak 49,4 milyar dolara çıktı.

Portföy yatırımları alt kalemlerinden Hisse Senetleri ve Yatırım Fonu Payları bir önceki aya göre yüzde 8,6 azalarak 47,2 milyar dolara geriledi.

Yükümlülükler alt kalemleri bir önceki aya göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 6,8 azalışla 230,4 milyar dolar, Portföy yatırımları kalemi yüzde 2,9 azalarak 149,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 0,4 artarak 415,3 milyar dolar oldu.

187,5 milyar lirayı imalat sektörümüzün kullanımına sunacağız

Bakan Işıkhan: 2026-2028 arasında toplam 187,5 milyar lirayı imalat sektörümüzün kullanımına sunacağız

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, "2026-2028 arasında toplam 187,5 milyar lirayı imalat sektörümüzün kullanımına sunacağız." ifadesini kullandı.

Işıkhan, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, imalat sanayisinin üretim gücünü ve istihdamını artırmak, çalışanların emeğini korumak için destek programlarını sürdürdükleri belirtti.

İstihdamı Koruma Destek Programı kapsamında, imalat sektöründe çalışan 1 milyon 394 bin 651 sigortalı için nisan, mayıs, haziran ve temmuzda yaklaşık 8,9 milyar lira destek sağladıklarını bildiren Işıkhan, şunları kaydetti:

"Bu uygulamamızla istihdamını koruyan işletmelerimize yıl sonuna kadar toplam 51 milyar lira destek sağlayacağız. Attığımız yeni adımla birlikte programımızın süresini 3 yıla çıkarıyoruz. 2026-2028 arasında toplam 187,5 milyar lirayı imalat sektörümüzün kullanımına sunacağız. Emeği ve üretimi merkeze alan politikalarımızı uygulamaya devam edeceğiz."

Bakan Şimşek, Türkiye'nin bütçe performansını değerlendirdi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, uygulanan politikalar sayesinde 2025'te yüzde 2,9 olan bütçe açığının milli gelire oranının, haziran itibarıyla yıllıklandırılmış olarak yaklaşık yüzde 2,5'e gerilediğini tahmin ettiklerini bildirdi.

Bakan Şimşek, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda Türkiye'nin bütçe performansını değerlendirdi.

Jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerindeki etkilerini sınırlamak amacıyla bazı vergi gelirlerinden vazgeçmelerine rağmen yılın ilk yarısında faiz dışı bütçe fazlasının 521 milyar liraya ulaştığını, bütçe açığının da geçen yılın ilk yarısına göre 38 milyar lira iyileştiğini belirten Şimşek, şunları kaydetti:

"Kayıt dışılıkla mücadele, gönüllü uyumu artırmaya yönelik politikalarımız ve kamu harcamalarındaki disiplin sayesinde 2025'te yüzde 2,9 olan bütçe açığının milli gelire oranının, haziran itibarıyla yıllıklandırılmış olarak yaklaşık yüzde 2,5'e gerilediğini tahmin ediyoruz. Bütçe performansının da katkısıyla iç borç çevirme oranları geçen yılın ve öngörülerimizin altında seyrediyor. Ekonomimizin dayanıklılığını artıran bütçe disiplini, programımızın temel amacı olan fiyat istikrarı açısından da kritik önem taşımaktadır. Mali disiplini koruyarak dezenflasyon hedefimiz doğrultusunda politikalarımızı sürdüreceğiz."

Darphane 9,8 milyondan fazla altın bastı

Türkiye'de yılın ilk yarısında, çeşitli türlerde toplam 9 milyon 829 bin 183 altın basılırken, 6 milyon 222 bin 610 adetle çeyrek ziynet altın en çok basılan altın çeşidi oldu.

Sadece Darphane tarafından üretilen cumhuriyet altınları, 24 ayar standart külçe altının döküm, hadde, doğrama, tolerans, tav, baskı, kenar tırtıl, kalite kontrol gibi güvenlikli ve hassas işlemlerden geçirilerek sikke ve ziynet olmak üzere iki grupta, 10 farklı çap ve ağırlıkta, 22 ayar olarak üretiliyor.

Meskük altın, üzerinde Atatürk kabartması olduğu için "Ata lira" olarak anılırken, inceltilmiş şekilde basılan ziynet altın ise genelde takı olarak alınıyor.

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü verilerinden derlediği bilgilere göre, bu yılın ilk altı ayında 9 milyon 829 bin 183 adet çeşitli türlerde altın basıldı. Basılan altınların 8 milyon 454 bin 870'i ziynet cumhuriyet altını olurken, 1 milyon 362 bin 11'i sikke cumhuriyet altını ve 12 bin 302'si Reşad sikke altınından oluştu.

Yılın ilk yarısında "farklı çeşitlerde basılan" 9 milyon 829 bin 183 adet altın için 33 ton 412 kilogram 853,3 gram altın kullanıldı.

En fazla basılan çeşit ziynet çeyrek oldu

Ziynet cumhuriyet altınları kategorisinde bulunan çeyrek altından ilk altı ayda 6 milyon 222 bin 610 adet basılırken, söz konusu ürün tüm çeşitler arasında en fazla basılan altın çeşidi oldu.

Yılın ilk yarısında 898 bin 835 yarım, 1 milyon 288 bin 413 birlik (tam), 44 bin 702 "ikibuçukluk" ve 310 "beşlik" ziynet altın piyasaya sürüldü.

Basılan ziynet cumhuriyet altınlarının toplam ağırlığı ise 23 ton 887 kilogram 240 gram oldu.

Sikke altınlar kategorisinde en fazla "Birlik" altın basıldı

Sikke cumhuriyet altınları kategorisindeki çeyrek altından aynı dönemde 110 bin 670, yarım altından 17 bin 582, birlik (tam) altından 1 milyon 227 bin 909, ikibuçukluk altından 600 ve beşlik altından 5 bin 250 adet basıldı.

Söz konusu sayılara göre bu dönemde en çok basılan sikke altın çeşidi birlik cumhuriyet altını oldu. Basılan çeşitli ebatlardaki 1 milyon 362 bin 11 sikke cumhuriyet altınlarının toplam ağırlığı ise 9 ton 322 kilogram 489,9 gram oldu.

Diğer basılan altınlar incelendiğinde, Reşad altın kategorisinde ise 1782 yarım, 5 bin 960 birlik (tam), 600 ikibuçukluk ve 3 bin 960 beşlik altın basıldı.

Yılın ilk yarısında toplam 12 bin 302 Reşad altını basılırken, basılan Reşad altınlarının toplam ağırlığı 203 kilogram 123,4 gram oldu.

Yılın ilk yarısında basılan altın adetleri ve dağılımı şu şekilde:

"Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025" araştırması sonuçlandı

İSO'nun araştırmasına göre, Türkiye'nin ikinci 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları geçen yıl 2024'e göre yüzde 25,7 artışla 1 trilyon 750 milyar liraya ulaştı.

İstanbul Sanayi Odasının (İSO) "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025" araştırmasına göre, en büyük ikinci 500 sanayi kuruluşunun üretimden satışları 2025'te bir önceki yıla kıyasla yüzde 25,7 artışla 1 trilyon 750 milyar liraya yükseldi.

İSO tarafından 17 Haziran'da açıklanan "İSO Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025" araştırmasının ardından, daha çok KOBİ niteliğindeki kuruluşları kapsayan "İSO Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025" araştırmasının sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı.

Buna göre, 2025, sanayi firmalarının artan finansman maliyetleri, zayıflayan iç talep, kur ve maliyet dengesi, yatırım iştahındaki yavaşlama ve rekabet gücünü koruma ihtiyacı arasında zorlu bir denge kurmaya çalıştıkları bir yıl oldu.

İkinci 500'ün üretimden satışları yüzde 25,7 artışla 1 trilyon 750 milyar liraya yükselirken, artış oranı 2020 yılından sonraki en düşük oran olarak dikkati çekti. Buna karşılık 2025'te yüzde 25,4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) ile arındırıldığında, üretimden satışların reel olarak binde 2 ile çok sınırlı bir artış kaydettiği görülüyor.

Böylece 2022'de yüzde 10,4, 2023'te yüzde 5,2 ve 2024'te binde 1 olan üretimden satışlardaki reel düşüş eğilimi, İSO 500'de olduğu gibi İSO İkinci 500'de de 3 yılın ardından çok ılımlı düzeyde de olsa artışa döndü.

İSO İkinci 500'ün şampiyonları

Geçen yıl İSO İkinci 500'de ilk sırayı 5 milyar 317 milyon liralık üretimden satışla Teksan Jeneratör alırken, onu 5 milyar 308 milyon lirayla Norm Salihli Vida ve Cıvata, 5 milyar 306 milyon lirayla Biska Tekstil izledi.

İlk 10'da yer alan diğer şirketler sırasıyla Vatan Plastik, Şenocak Gıda Fındık Entegre, Frimpeks Kimya ve Etiket, Chryso-Kat Katkı Malzemeleri, Verde Yağ Besin Maddeleri, Traçim Çimento ile Johnson Electric Otomotiv Ürünleri oldu.

İkinci 500 sıralamasına üretimden satışları 5 milyar 317 milyon lira ile 2 milyar 220 milyon lira arasında kalan şirketler girebildi.

Geçen yıl 69 yeni kuruluş listede yer alma başarısı gösterirken, 26 işletme İSO 500'den İSO İkinci 500'e geriledi. 405 kuruluş ise son iki yılda da İSO İkinci 500 sıralamasında yer aldı.

Şirketlerin maliyet yönetiminde sağladığı göreli başarı karlılığın ılımlı düzeyde korunmasında etkili oldu

İSO İkinci 500'ün ihracatı yıllık bazda yüzde 0,3 düşüşle 15,9 milyar dolara gerilerken, listedeki şirketlerin Türkiye'nin sanayi ihracatı içindeki payı 0,3 puan azalarak yüzde 6’ya indi.

Geçen yıl uygulanan dezenflasyon politikaları ve dış pazarlardaki durgunluk satış gelirleri üzerinde baskı yaratırken, yüksek faiz oranları ve artan finansman yükleri karlılık göstergelerini sınırlamaya devam etti. Buna karşılık, şirketlerin maliyet yönetiminde sağladığı göreli başarı, karlılığın ılımlı düzeyde de olsa korunmasında etkili oldu.

İSO İkinci 500'deki sanayi şirketlerinin karı 2024 yılındaki sert düşüşlerin ardından 2025'te güçlü nominal artışlar kaydetti. Ancak bu iyileşmede, 2024 yılı karlılık büyüklüklerinin oldukça düşük seviyelerde gerçekleşmesinin yol açtığı baz etkisi belirleyici oldu.

İkinci 500'ün faaliyet karı yüzde 35,4 artarak 160 milyar liraya yükselirken, faaliyet karlılığı oranı yüzde 7,3'ten yüzde 7,7'ye çıktı. Söz konusu oran, son 10 yılın ortalaması olan yüzde 10,9'un oldukça altında kaldı.

Aynı dönemde vergi öncesi kar ve zarar toplamı yüzde 34 artışla 46 milyar liraya çıktı. Vergi öncesi dönem karlılığı yüzde 2,1'den yüzde 2,2'ye yükselirken, bu oran da 2015-2024 ortalaması olan yüzde 6,6'ya göre çok daha düşük gerçekleşti.

Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar/zarar toplamı ise yüzde 28,8'lik artışla 264 milyar liraya yükseldi.

İSO İkinci 500'de vergi öncesi dönemde kar eden kuruluş sayısı 341'den 345'e yükselirken, zarar eden işletme sayısı 159'dan 155'e geriledi. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar/zarar büyüklüğünde zarar eden firma sayısı 3 adet azalarak 27’ye indi.

Elde edilen karların büyük kısmı finansman giderlerine ayrıldı

Şirketlerin net kambiyo zararı 2025'te önceki yıla göre 4 kat artarak 26 milyar liraya yükselirken, kambiyo zararı dışındaki diğer faaliyetlerden elde edilen net kar 55 milyar lira düzeyine çıktı. Sonuçta 28 milyar liralık üretim faaliyeti dışı net gelir elde edilirken, bu rakamın net satışlara oranı da yüzde 0,9'dan yüzde 1,4'e yükseldi.

İSO İkinci 500'ün finansman giderleri yüzde 45,2 artarak 138 milyar liraya ulaşırken, faaliyet karı yüzde 35,4 yükselişle 160 milyar liraya çıktı. Böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranı 5,8 puan artarak yüzde 86,7'ye yükseldi. Bu rakamlar, sanayicilerin ana faaliyetlerinden elde ettiği karın büyük bir bölümünü finansman giderlerine ayırdığı gerçeğini ortaya koydu.

Şirketlerde aktif tarafta dönen varlıklar yüzde 36,8, duran varlıklar yüzde 22,6 büyüdü. Böylece aktif toplamındaki artış yüzde 29,9 olarak gerçekleşti. Pasif tarafta ise özkaynaklar yüzde 13,3 ile sınırlı artarken, toplam borçlardaki yükseliş yüzde 50,2 ile daha yüksek seyretti.

Borçların aktifler içindeki payı 7 puanlık artışla yüzde 51,8'e yükselirken, özkaynakların payı yüzde 48,2'ye geriledi. Zayıf seyreden karlılık performansı özkaynak artışını sınırlarken, hızlı borçlanma eğiliminin sürmesi nedeniyle kaynak yapısı yeniden hafif borç ağırlıklı hale geldiğini gösterdi.

İSO İkinci 500'de 2024 yılında yüzde 32,2 artan toplam borçlar, 2025'te yüzde 50,2 ile daha hızlı büyüdü. Mali borçlar yüzde 52,1, diğer borçlar yüzde 48,2 arttı. 2025'te tüm borçlanma türlerinde artışın hızlanması, kredi maliyetlerindeki yükselişe rağmen nispeten daha küçük ve orta ölçekli kuruluşların finansal ihtiyaçlarını karşılamak için daha fazla borçlanmak zorunda kaldığına işaret etti.