"SPCX" koduyla işlem görmeye başlayan SpaceX hisseleri, 150 dolardan açılış yaptı.

Böylece şirketin piyasa değeri 2 trilyon doları aşarak Musk'ın 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine sahip elektrikli otomobil şirketi Tesla'yı geride bıraktı.

SpaceX, piyasa değeriyle dünyanın en değerli halka açık şirketleri arasında yedinci sırada yer aldı.

Şirketin hisselerinin işlem görmeye başlaması dolayısıyla Nasdaq borsasında açılış zilini SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell ve Mali İşler Direktörü Bret Johnsen çaldı.

Musk ise açılış törenine Texas'taki Starbase'den video konferans aracılığıyla katıldı.

Açılış zili öncesi yaptığı konuşmada Musk, El Segundo'daki bir depoda küçük bir şirket olarak yola çıkan SpaceX'in bugün halka arz edilmesine inanmanın zor olduğunu ifade etti.

Musk, "SpaceX'in başarılı olma ihtimaline yüzde 10'dan bile az şans veriyordum." ifadesini kullandı.

Tarihin en büyük halka arzına imza attı

SpaceX, halka arz kapsamında 555,6 milyon A sınıfı hissesini hisse başına 135 dolardan satarak yaklaşık 75 milyar dolar kaynak sağladı.

Bu büyüklük, 2019 yılında Suudi petrol şirketi Aramco'nun gerçekleştirdiği 29,4 milyar dolarlık halka arzı geride bırakarak tarihin en büyük halka arzı olarak kayıtlara geçti.

SpaceX'in halka arzına yatırımcı ilgisi yüksek seviyede gerçekleşirken, arzın yaklaşık dört kat fazla talep gördüğü kaydedildi.

SpaceX'in halka arzı Musk'ı dünyanın ilk trilyoneri yaptı

Halka arzın ardından yapılan hesaplamalara göre, Musk'ın Tesla'daki hisseleri ve diğer varlıkları da dikkate alındığında toplam serveti 1 trilyon doları aştı.

Şirket, 20 Mayıs'ta halka arz sürecini başlatmak amacıyla ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) başvuruda bulunmuştu.

SEC'e sunulan belgelere göre Musk, halka arzın tamamlanmasının ardından oy haklarının yaklaşık yüzde 82,4'ünü elinde bulunduracak.

Musk, sahip olduğu yüksek oy hakkı sayesinde hissedar onayı gerektiren önemli şirket kararlarında belirleyici konumda olacak.

Uzay ve yapay zeka yatırımlarına kaynak sağlayacak

SpaceX, halka arzdan elde edilecek geliri uzay taşımacılığı, uydu internet hizmetleri, yapay zeka altyapısı ve veri merkezi yatırımları başta olmak üzere büyüme planlarının finansmanında kullanmayı hedefliyor.

Şirket, bu yıl yapay zeka girişimi xAI ile birleşerek faaliyet alanını uzay teknolojilerinin ötesine taşımıştı.

SEC'e sunulan belgelere göre, SpaceX 2025'te 4,9 milyar dolar, 2026'nın ilk çeyreğinde ise 4,28 milyar dolar zarar açıkladı.

Musk tarafından 2002 yılında kurulan SpaceX, yeniden kullanılabilir roket teknolojileri geliştirme ve insanlığın uzayda kalıcı varlık göstermesini sağlama hedefiyle çalışmalarını sürdürüyor.

Ticaret Bakanlığınca emlak sektöründe tüketici mağduriyetinin önlenmesi ve kayıt dışılıkla mücadele amacıyla hayata geçirilen EİDS, kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2025'te uygulanmaya başladı. Sistemin ikinci aşamasına 15 Şubat'ta geçilerek, satılık taşınmaz ilanları için de doğrulama zorunlu hale getirildi.

Sistem kapsamında taşınmaz sahibi, kendisi veya yetki vereceği birinci derece yakını aracılığıyla mülkünü ilana koyabiliyor. Ayrıca e-Devlet üzerinden kendisine ait taşınmazı seçerek satış ilanı vermesi için emlak işletmelerini yetkilendirebiliyor.

Doğrulama yapılarak yayımlanan ilanlarda, EİDS yetki doğrulamasının yapıldığını gösteren logo veya ibareye yer veriliyor. Taşınmaz sahibi tarafından en fazla 3 aylığına verilen yetkinin süresi daha sonra uzatılabiliyor.

Yetkisiz kişilerce açılan satış ilanları, sahte hesaplar üzerinden yapılan fiyat manipülasyonları ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin önüne geçmeyi amaçlayan uygulama, ilan piyasasında etkisini göstermeye başladı.

İlan sayısındaki düşüş 415 bin 618 oldu

Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizi alanında faaliyet gösteren Endeksa verilerine göre, EİDS'in satılık ilanlar için zorunlu hale geldiği 15 Şubat'tan 9 Haziran'a kadar geçen sürede Türkiye'deki tüm platformlarda yer alan satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye geriledi.

Böylece ilan sayısı 415 bin 618 azalırken, düşüş oranı yüzde 26 olarak gerçekleşti. Son bir yıllık dönemde ise satılık taşınmaz ilan sayısının yüzde 25,4 azaldığı görüldü.

"Mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi"

Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:

"EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi. Şubatta EİDS'in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de sektörün daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor."

Öğüt, haziran ayının ilk günlerinden itibaren ilan adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü hareket başladığını belirterek, "Yaz dönemine girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansıması normal." dedi.

"Sosyal medya hesaplarından fiyat belirtmeden paylaşılıyor"

Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu söyledi.

Düşüşte, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de etkili olduğunu belirten Büyükduman, şu değerlendirmede bulundu:

"Hem satıcılar hem de alıcılar zaman zaman daha düşük vergi ödemek amacıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor. Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılması gibi yeni yöntemlere başvurma, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşmaya çalışmak gibi eski yöntemlere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu problemin de aşılabileceğini düşünüyorum."

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden şiddetli çatışmalara dönüşebileceği endişeleriyle risk iştahı azalırken, gözler yurt içinde TCMB faiz kararı, yurt dışında ECB'nin para politikası kararlarına çevrildi.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden şiddetli çatışmalara dönüşebileceği endişeleriyle risk iştahı azalırken, gözler yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı, yurt dışında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası kararlarına çevrildi.

Orta Doğu gerilimlerinde yeni perde, piyasalarda belirsizliği artırarak yatırımcıların karar almasını güçleştiriyor.

Bölgede ABD ve İran unsurlarının çatışma iklimine geri dönebileceği ve savaşın yeni aşamasında tarafların daha sertleşebileceği korkuları piyasalarda risk fiyatlamalarının sürmesine yol açıyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatıyla 10 Haziran'da İran'daki çeşitli hedeflere yönelik başlatılan ek "meşru müdafaa" saldırılarının tamamlandığını açıkladı. ABD Başkanı Trump, anlaşma olmazsa İran'a yönelik saldırıların "şiddetli" şekilde süreceğini belirtti.

İran devlet televizyonu ise Ürdün'de ABD güçlerinin konuşlandığı Muvaffak Salti askeri üssünün füze saldırılarıyla hedef alındığını bildirdi.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahının, ABD'nin ülkenin güneyine saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri tamamen kapattığını bildirmesini takiben boğazdan yasa dışı yollarla geçmeye çalışan iki geminin vurulduğu aktarıldı.

Bölgede gerilim giderek şiddetlenirken, savaşın makroekonomik etkileri de yakından takip ediliyor.

Fed'e yönelik şahinleşme ihtimalleri artıyor

Dün ABD'de açıklanan enflasyon verileri ülkede fiyat artışlarının hızlandığını gösterdi. Ülkede yıllık enflasyon yüzde 4,2 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. ABD'de aylık enflasyon ise yüzde 0,5 ile beklentilere paralel gerçekleşti.

Analistler, artan jeopolitik riskler ve enflasyonla mücadelenin beklenenden uzun sürebileceğine yönelik beklentilerin güçlendiğini belirterek, para piyasalarında ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar bir faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin kuvvetlendiğini ifade etti.

Kurumsal tarafta, Fed'e yönelik sıkılaşma endişeleri ile yapay zeka şirketlerinin yüksek harcama planlarının değerlemeler üzerindeki etkisine ilişkin soru işaretleri sürerken, teknoloji hisselerinde satış baskısı devam etti.

Broadcom'un hisseleri yüzde 5,1, AMD'nin hisseleri yüzde 4,9, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Nvidia'nın hisseleri yüzde 3,7, Alphabet ile Amazon'un hisseleri yüzde 2,5, Microsoft'un hisseleri yüzde 1,5 ve Intel'in hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Altının onsu yaklaşık son 7 ayın düşük seviyesini gördü

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,54 seviyesinde, dolar endeksi de düşüşle 99,9'da dengeli hareket ediyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin enflasyon risklerini artırmasıyla altının ons fiyatı dün 4 bin 71 dolara gerileyerek 24 Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Ons altın yeni işlem gününde ise yüzde 0,3 artışla 4 bin 84 dolardan alıcı buluyor.

Brent petrolün varil fiyatı, İran'ın ABD'nin ülkeye yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklamasının etkisiyle dün yüzde 2,9 artışla 93,7 dolara yükselirken, yeni günde ise yüzde 0,7 azalışla 93,1 dolarda işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,62, Nasdaq endeksi yüzde 1,98 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,87 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa'da ECB'nin faiz kararı bekleniyor

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç negatif seyrederken, ECB'nin bugün alacağı para politikası kararları ve sonrasında ECB Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı sözle yönlendirmeler yatırımcıların odağında olacak.

Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini artırabileceğine yönelik süregelen endişelerle bölge piyasalarında endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

ECB'nin bugünkü toplantısında faiz artırımına kesin gözüyle bakılırken, bankanın faiz indirim beklentileri 2027 mart ayından 2027'nin ortalarına ötelendi. ECB'nin yeni ekonomik projeksiyonlarında büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyonlar yapması bekleniyor.

Öte yandan Avrupa'da ekonomik aktivitenin zayıf seyretmesi nedeniyle faiz artırımının zamanlamasına ilişkin soru işaretleri de gündemdeki yerini koruyor.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,27 yükselirken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,97, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,51 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,46 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Söz konusu gelişmeler Asya borsalarına da yansıdı. Bölge piyasalarında karışık bir görünüm hakimken, teknoloji odaklı hisselerde gözlenen toparlanma ise risk iştahını destekliyor.

Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix'in üretim hacmini artırma planını duyurması bölgede yarı iletken sektörüne yönelik alımları artırdı.

Öte yandan bölgede enflasyon riskleri sürerken, gelecek hafta Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı öncesinde Başkan Kazuo Ueda'nın tıbbi tedavi amacıyla hastaneye kaldırıldığı bildirildi. Ueda'nın, 15-16 Haziran toplantısına katılamayabileceği belirtiliyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düştü.

Yurt içinde gözler TCMB'nin faiz kararında

Dün yatay seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,02 artışla 13.744,64 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,45 geriledi.

Öte yandan yurt içinde TCMB'nin faiz kararı takip edilecek. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, haziran ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Dolar/TL dünü 46,1290'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,1530'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde TCMB'nin faiz kararının yanı sıra haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ECB faiz kararı, ECB Başkanı Lagarde'ın basın toplantısı, ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta yaklaşık 7 milyon 200 bin varil azalışla 426 milyon 500 bin varil seviyesine gerilediğini açıkladı. Piyasa beklentisi, stokların yaklaşık 3 milyon varil azalacağı yönündeydi.

Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik ham petrol stokları da 7 milyon 900 bin varil azalarak 349 milyon 200 bin varil seviyesine düştü.

Bu dönemde ABD'nin benzin stokları ise yaklaşık 200 bin varil artışla 215 milyon 100 bin varil olarak kayıtlara geçti.

Petrol üretimi arttı

ABD'nin günlük ham petrol üretimi 30 Mayıs-5 Haziran haftasında 92 bin varil artarak 13 milyon 799 bin varile yükseldi.

Öte yandan, ülkenin ham petrol ithalatı, geçen hafta önceki haftaya göre günlük 509 bin varil azalışla 5 milyon 888 bin varil, ham petrol ihracatı da günlük 1 milyon 34 bin varil azalışla 4 milyon 840 bin varil oldu.

EIA'nın "Haziran 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"na göre, ABD'nin günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 720 bin varil olması bekleniyor.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 31 Aralık 2025 tarihli ve 2025/68 sayılı bülteniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılar (KVHS) için belirlediği asgari kuruluş sermayesi, %25,49 yeniden değerleme oranı uygulanarak 250 milyon TL olarak güncellenmişti. Aralık 2024 itibarıyla 250 milyon TL olan ödenmiş sermayesini 807 milyon TL'ye çıkaran OKX TR, o dönemde kripto sektöründe faaliyet gösteren ve odağı yalnızca kripto olan şirketler arasında en yüksek sermayeye sahip platform unvanını elde etmişti. OKX TR, gerçekleştirdiği %148’lik son sermaye artışıyla, ödenmiş sermayesini 2 milyar TL’ye çıkardı. Bu hamleyle kripto para borsasının ödenmiş sermayesi, asgari gereksinimin 8 katına ulaştı.

“Türkiye’ye yurt dışından doğrudan yatırım sağlıyoruz”

OKX TR’nin ülkemize özel ürünlerini ve platformunu Şubat 2024’te kalıcı olma taahhüdüyle tanıttığını hatırlatan OKX TR Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Çamır, “Türkiye’de faaliyet göstermeye başladığımız günden bu yana, sektörde çıtayı belirleyen, regülasyonun öngördüğü asgari sermaye şartının daima önünde giden bir sektör paydaşı olduk. Her zaman, güçlü bir sermayeye sahip olma prensibiyle hareket ediyoruz. Son sermaye artışımızı da Türkiye pazarına bağlılığımızın göstergesi olarak değerlendiriyoruz. Ülkemizin bu alanda önemli uluslararası yatırımlar çekebileceğini istikrarlı bir biçimde kanıtlayarak, yine sektöre liderlik ediyoruz. Aynı zamanda devletimizin yabancı yatırımları teşvik adına son dönemde attığı adımların iyi bir örneğini teşkil ediyoruz. Gücünü küresel bir yapıdan alan OKX TR olarak, istikrarlı sermaye artışlarıyla ülkemize doğrudan yabancı yatırım sağlamanın gururunu yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

“İstikrarlı yatırımlarımız, kullanıcı güvenine verdiğimiz önemi teyit ediyor”

Düzenli sermaye artışlarının OKX Grubu’nun Türkiye pazarına inancını temsil ettiğini vurgulayan Mehmet Çamır, değerlendirmelerini şu ifadelerle sonlandırdı: “OKX, blokzinciri sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olmanın ötesinde, küresel bir finans kuruluşu vizyonuyla hareket ediyor. Bu vizyonu, hem dünya çapında hem de ülkemizde attığımız her adımda görünür kılıyoruz. OKX'in yakın zamanda New York Borsası’nın (NYSE) çatı şirketi ICE’den aldığı 25 milyar dolarlık yatırım da bu küresel vizyonun en güçlü göstergelerinden biri. Aynı yaklaşım, OKX TR’nin Türkiye’de finans kuruluşu sorumluluğu ve disipliniyle hareket etme kararlılığına da doğrudan yansıyor. Finans kuruluşları için güven vazgeçilmezdir, güvenin temelinde ise güçlü sermaye yapısı yer alır. Gerçekleştirdiğimiz sermaye artışı, kullanıcı ve iş ortaklarımıza karşı yükümlülüklerimizi sağlam bir finansal yapıyla karşılama kapasitemizi güçlendirdiğimizi ortaya koyuyor. Aynı zamanda ülkemizde devam eden lisanslama ve regülasyon süreçlerinde bizi güçlü bir konuma taşıyor.

Başta ABD, Avrupa Birliği ve Singapur olmak üzere, faaliyet gösterdiği pazarlarda lisanslı yapısı, yasal gerekliliklere uyumu ve güçlü sermaye yaklaşımıyla öne çıkan OKX’in küresel kültürünü Türkiye’de temsil ediyoruz. Kendi alanında ülkesine en çok yatırım yapan şirketlerden biri olarak gerçekleştirdiğimiz bu sermaye artışı, hem OKX Grubu'nun Türkiye'ye inancının, hem de Türkiye’de kalıcı olmaya yönelik taahhüdümüzü destekleyen güçlü kaynaklara sahip olduğumuzun en güncel kanıtı. Bu güvenceyle, OKX TR olarak Türkiye'deki kullanıcıları yeni nesil finansal deneyimlerle tanıştırmayı sürdüreceğiz.”

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın 28 Şubat'ta başlamasının ardından emtia piyasasında sert dalgalanmalar görülürken, bu dalgalanmalardan en fazla değerli metal fiyatları olumsuz etkilendi.

Bu yılın ilk ayında rekor kıran altın, gümüş ve platin fiyatlarında savaşın başlamasıyla ibre tersine dönerken, paladyum da bu düşüş eğiliminden nasibini aldı.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin ABD Merkez Bankasına (Fed) yönelik "şahin" beklentileri artırması değerli metal fiyatlarındaki sert düşüşün en önemli nedeni olarak öne çıktı.

Orta Doğu'daki gerilimin, ticaret politikasına dair belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları daha da artırabileceği endişesini güçlendirdi.

Enflasyonist endişelerle tahvil faizlerinde görülen yükseliş de emtia fiyatları üzerinde baskı oluşturdu. Yatırımcıların risklerden kaçınma ve likiditeye dönme isteği de doların güçlenmesine neden oldu.

Öte yandan, jeopolitik risklerden dolayı küresel ekonomik aktivitenin zarar görebileceğine yönelik endişeler endüstriyel alanda kullanılan gümüş, platin ve paladyumda sert düşüşlere neden oldu.

Altının savaşın 100. gününde değer kaybı savaş öncesine kıyasla yüzde 17,8 oldu

Bu yıla 4 bin 313 dolardan başlayan altının onsu ocak ayında 5 bin 600 doları test ederek rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 12,4 değer kazancıyla 4 bin 849 dolardan tamamlayan ons altının bu yükselişi şubatta da devam etti.

Altının onsu şubat ayını yüzde 8,5 değer kazanarak 5 bin 263 dolardan tamamladı. Orta Doğu'da yaşanan söz konusu gelişmelerle değer kaybetmeye başlayan altının onsu martta 4 bin 99 dolara kadar gerilese de bu ayı yüzde 11,32 düşüşle 4 bin 667 dolardan bitirdi. Mart ayında yaşanan bu düşüş 2008 krizinden bu yana en sert aylık gerileme olarak kayıtlara geçti.

Nisanda yüzde 1 değer kaybeden altının onsu, mayıs ayında da yüzde 1,77 geriledi ve mayıs ayını 4 bin 540 dolardan tamamladı. Altının onsu 5 Haziran'da 4 bin 328,6 dolardan kapanarak savaş öncesine kıyasla yüzde 17,8 değer kaybetti.

Söz konusu sebepler gümüş fiyatlarında da etkili oldu. Finansal bir varlık olmasının yanı sıra güneş paneli yapımı başta olmak üzere endüstriyel alanda önemli bir role sahip olması gümüş fiyatlarındaki oynaklığın artmasına neden oldu.

Yıla 71 dolardan başlayan gümüşün onsu ocak ayında 121,7 dolara kadar çıkarak rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 17,2 artışla 83,3 dolardan tamamlayan gümüşün onsu, yükselişini şubat ayında da sürdürdü.

Şubat ayını yüzde 12,6 artışla 93,8 dolardan tamamlayan ons gümüş, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle mart ayında sert geriledi. Mart ayında 61 dolara kadar gerileyen gümüşün onsu bu ayı yüzde 19,9 azalışla 75,1 dolardan, nisan ayında yüzde 1,8 düşüşle 73,7 dolardan tamamladı.

Gümüşün onsu, mayıs ayı sonunda tekrar toparlanarak yüzde 2,1 artışla 75,3 dolar olmasına karşın, haftanın son işlem günü olan 5 Haziran'ı 67,9 dolardan tamamlayarak savaş öncesine kıyasla yüzde 27,6 değer kaybetti.

Savaşın 100 gününde paladyum fiyatları yüzde 30'un üzerinde geriledi

Yıla 2 bin 54 dolardan başlayan platinin onsu ise küresel arza yönelik devam eden sıkıntılarla ocak ayında 2 bin 923,3 dolarla rekor kırdı.

Ocak ayını yüzde 6,2 yükselişle 2 bin 182,2 dolarla tamamlayan platinin onsu şubat ayını da yüzde 8,5 artışla 2 bin 366,5 dolardan tamamladı. Mart ayında sert düşen platin bu dönemi artan jeopolitik riskler ve güçlenen dolarla yüzde 17,2 düşüşle 1960,1 dolarla bitirdi.

Platinin onsu, nisan ayında yüzde 1,6 artışla 1991,4 dolara çıkarken, mayıs ayında tekrar düşüşe geçerek 1.922,6 dolara geriledi.

Platin, 5 Haziran itibarıyla 27 Şubat kapanışına kıyasla yüzde 24,8 düşüşle 1779, dolara geriledi.

Yıla 1603 dolardan başlayan paladyumun onsu ise ocak ayında yüzde 7 artışla 1713,3 dolara, şubat ayında yüzde 4,4 yükselişle 1788,7 dolara çıktı.

Mart ayında yüzde 17 gerilemeyle 1484,8 dolara düşen paladyumun onsu nisan ayında hafif bir toparlanmayla yüzde 3,3 artışla 1533,9 dolara çıktı.

Mayıs ayında ise yüzde 11,4 kayıpla 1359,6 dolara inen paladyumun onsu, ABD/İsrail-İran Savaşı öncesine kıyasla yüzde 31,1 değer kaybederek 1232,3 dolara indi.

Söz konusu şirketlerin Rusya-Ukrayna Savaşı'nın enerji piyasalarında arz endişelerini artırdığı 2022'deki karları 98,3 milyar dolar seviyesindeyken, 2023'te 88,3 milyar dolara, 2024'te 71,7 milyar dolara ve 2025'te 62,9 milyar dolara geriledi.

Bu yılın ilk çeyreğinde ise Hürmüz Boğazı çevresinde artan jeopolitik riskler ve arz kesintisi endişelerinin petrol fiyatlarını desteklemesiyle şirketlerin toplam karı geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 13,2 artarak 71,2 milyar dolara çıktı.

Ancak toplam kar, Brent petrolün varil fiyatının ilk çeyrekte ortalama 100 doların üzerinde seyrettiği ve enerji krizinin etkilerinin en güçlü hissedildiği 2022 seviyesinin yaklaşık 27 milyar dolar altında kaldı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, Brent petrolün ilk çeyrek ortalama fiyatı 2022'de varil başına 100,3 dolar seviyesine ulaştı. Sonraki yıllarda arz endişelerinin azalması ve küresel talepteki yavaşlama beklentileriyle varil fiyatı 2023'te 81,2 dolar, 2024'te 83 dolar ve 2025'te 75,8 dolar oldu.

Bu yıl ise Hürmüz Boğazı kaynaklı jeopolitik risklerin yeniden gündeme gelmesiyle Brent petrolün varil fiyatında ilk çeyrek ortalaması 80,2 dolara yükselerek son 2 yılın üzerine çıkarken, fiyatlar enerji krizinin zirve yaptığı 2022 seviyelerinin altında kalmaya devam etti.

Aramco açık ara lider

İlk çeyrek karlarında Saudi Aramco açık ara lider konumunu korudu. Şirketin 2022'nin ilk çeyreğinde 39,5 milyar dolar olan karı 2025'in ilk çeyreğinde 26,6 milyar dolara gerilerken, 2026'nın aynı döneminde geçen yıla kıyasla yüzde 26'dan fazla artışla 33,6 milyar dolara yükseldi.

ExxonMobil'in 2022'nin ilk çeyreğindeki karı 8,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken sonraki dönemde dalgalı bir seyir izledi. Şirketin ilk çeyrek karı 2025'te 7,7 milyar dolara geriledi ve bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 45'ten fazla azalarak 4,2 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Chevron'un ilk çeyrek karı da 2022'deki 6,5 milyar dolar seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 3,8 milyar dolara gerilerken, 2026'nın aynı döneminde yüzde 26,3 düşüşle 2,8 milyar dolara indi.

ConocoPhillips'in ilk çeyrek karı, 2022'deki 4,3 milyar dolar seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 2,7 milyar dolara geriledi. Şirketin 2026'nın ilk çeyreğindeki karı ise yaklaşık yüzde 14 düşüşle 2,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

CNOOC ise Batılı enerji devlerinden farklı olarak karlılığını büyük ölçüde korudu. Şirketin ilk çeyrek karı 2022'de 5 milyar dolar ve 2023'te 4,7 milyar dolar olurken, 2025'te 5,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. CNOOC 2026'nın ilk çeyreğinde karını yeniden yaklaşık 5,8 milyar dolara yükseltti.

Avrupalı enerji şirketlerinde toparlanma sinyalleri

Avrupalı enerji şirketlerinde de benzer eğilim görüldü. TotalEnergies'in ilk çeyrek karı 2022'de 9 milyar dolarla zirve yaptıktan sonra 2025'in ilk çeyreğinde 4,2 milyar dolara geriledi, 2026'nın aynı döneminde ise yüzde 29 artışla 5,4 milyar dolara yükseldi.

Shell'in ilk çeyrek karı da 2023'te 9,6 milyar dolarla en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra 2025'in aynı döneminde 5,6 milyar dolara düştü. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde karını yüzde 23 artırarak 6,9 milyar dolara çıkardı.

bp'nin karı 2022'nin ilk çeyreğinde 6,2 milyar dolar seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 1,4 milyar dolara kadar düştü, 2026'nın ilk çeyreğinde geçen yıla kıyasla iki kattan fazla artarak 3,2 milyar dolara yükseldi.

Equinor'un karı 2022'nin ilk çeyreğindeki 5,2 milyar dolarlık seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 1,8 milyar dolara düştü. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde karını iki kattan fazla artırarak 3,7 milyar dolara çıkardı.

Eni'nin ilk çeyrek karı, 2022'de yaklaşık 3,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, 2025'in aynı döneminde 1,6 milyar dolara geriledi. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde ise 1,5 milyar dolar kar açıkladı.

Hizmet şirketlerinde sınırlı kar artışı

Petrol sahası hizmet şirketlerinde ise daha farklı bir görünüm öne çıktı. Halliburton'ın ilk çeyrek karı 2022'de 310 milyon dolar seviyesinde gerçekleşirken, 2025'te 517 milyon dolara ulaştı. Şirketin karı, 2026'nın ilk çeyreğinde ise geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 11 düşüşle 461 milyon dolar olarak kaydedildi.

Aynı dönemde SLB'nin ilk çeyrek karı, 2022'de 488 milyon dolar seviyesinde gerçekleşirken, 2025'te 998 milyon dolara yükseldi. 2026'nın ilk çeyreğinde ise geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 21,5 düşüşle 783 milyon dolara geriledi.

Baker Hughes'un ilk çeyrek karı ise 2022'de 145 milyon dolar seviyesinde hesaplandı. İlk çeyrek karı, sonraki yıllarda kademeli olarak artarak 2025'te 509 milyon dolara çıktı. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde karını yaklaşık yüzde 12,6 artırarak 573 milyon dolara yükseltti.

Raporda, ABD-İran Savaşı'nın tetiklediği petrol krizinin küresel büyüme beklentilerini olumsuz etkilediği belirtildi.

Artan petrol fiyatları nedeniyle bu yıla ilişkin küresel ekonomik büyüme tahmininin 0,2 puan düşürülerek yüzde 2,4'e indirildiği belirtilen raporda, dünya ekonomisinin gelecek yıl ise yüzde 2,5 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Raporda, yüksek enflasyonun reel ücretleri düşürmesi, tüketimi frenlemesi ve şirketlerin girdi maliyetlerini artırması nedeniyle tahminlerde genel olarak bir düşüş yaşandığı aktarıldı.

Fitch'in raporunda, yapay zeka ile ilgili yatırımlarda beklenenden güçlü ivmenin petrol şokunun küresel ekonomik faaliyet üzerindeki etkisini hafiflettiği, bu durumun dünya ticaretini ve Asya'nın ihracatını desteklediği ifade edildi.

ABD ve Avro Bölgesi ekonomilerinin büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyon

ABD'nin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin 0,3 puan düşürülerek yüzde 1,9'a indirildiği belirtilen raporda, ülke ekonomisinin gelecek yıl da yüzde 1,9 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Raporda, Avro Bölgesi'nin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin de 0,4 puan düşürülerek yüzde 0,9'a çekildiği aktarıldı. Fitch'in raporunda, Avro Bölgesi ekonomisinin gelecek yıl yüzde 1,1 büyümesinin öngörüldüğü bildirildi.

Çin ekonomisinin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin ise 0,3 puan artırılarak yüzde 4,6'ya yükseltildiği belirtilen raporda, ülke ekonomisinin gelecek yıl yüzde 4,3 büyümesinin öngörüldüğü aktarıldı.

Türkiye ekonomisine dair değerlendirmelerin de yer aldığı raporda, ülke ekonomisinin bu yıl yüzde 2,8 ve gelecek yıl yüzde 4,4 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Fitch, mart ayında yayımladığı tahminlerde Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 3,6 büyümesini öngörmüştü.

Petrol fiyatı tahmini yukarı yönlü revize edildi

Fitch'in raporunda, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının 14 haftayı bulduğu ve temmuz ayından önce açılmayacağının varsayıldığı belirtilerek, Brent petrolün ortalama fiyatına ilişkin tahmininin bu yıl için varil başına 70 dolardan 87 dolara revize edildiği aktarıldı.

Raporda, "Petrol şoku küresel büyüme için güçlü bir engel teşkil ediyor ancak temel senaryomuz 1970'lerdeki yıkıcı petrol şoklarına kıyasla çok daha az şiddetli." ifadesi yer aldı.

Reel petrol fiyatlarının 1979'da varil başına 170 dolara ulaştığı anımsatılan raporda, ayrıca petrol tüketiminin dünya ekonomisindeki payının 1980'den bu yana yarıya indiği ifade edildi.

Fed ve BoE'nin faizleri sabit tutması, ECB'nin artırması bekleniyor

Petrol şokunun enflasyonist etkisinin küresel para politikası görünümünü de etkilediğine işaret edilen raporda, pandemi sonrası enflasyon deneyimi hala tazeyken merkez bankalarının fiyat şokunun kalıcı etkilere yol açabileceğinden endişe duyduğu ve beklentileri çıpalamaya özen gösterdiği aktarıldı.

Raporda, politika faizlerinin 2021'e kıyasla çok daha yüksek, işgücü piyasası koşulları ve ücret baskılarının daha zayıf ve maliye politikasının daha az genişleyici olduğu anlatıldı.

ABD Merkez Bankası (Fed) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faizleri bu yıl sabit tutmasının ve 2027'de yeniden indirimlere başlamasının beklendiği belirtilen raporda, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) ise haziran ayında 25 baz puan faiz artırmasının ancak bu artışın gelecek yıl geri alınacağının tahmin edildiği aktarıldı.

Küresel rezerv yöneticilerinin, jeopolitik belirsizlik dönemlerinde bile stratejik yatırım kriterlerinde ani değişikliklerden kaçındığı gözlendi.

Rezervlerde altın payı avroyu geride bıraktı

Raporda, hem merkez bankalarının hem de özel yatırımcıların olağanüstü yüksek hacimlerde altın alımı yaptığına dikkat çekildi.

Bireysel altın yatırımları geçen yıl ikiye katlanarak 2 bin 200 tona ulaşırken merkez bankaları 850 ton altın satın aldı. Fiyat artışlarının da etkisiyle resmi rezervler içindeki altın payı, avro ve ABD Hazine tahvillerini geride bıraktı.

Küresel döviz ticaretinde ise en büyük darbeyi avro aldı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın gümrük tarifesi tehditleri ve politik açıklamaları dolarda dalgalanmayı artırınca, yatırımcılar riskten korunma işlemlerine yüklendi. Bu süreçte Çin yuanı da payını yüzde 9'a çıkararak kazanç sağlayan bir diğer para birimi oldu.

Genel durağanlığa rağmen avro, uluslararası borç senedi ihraçlarında tarihi bir başarı yakaladı.

Avro cinsinden borç ihraçları yıllık bazda yaklaşık yüzde 30 artarak 1,1 trilyon doları aştı ve para biriminin tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu yükselişte, ABD'li firmaların avro cinsinden tahvil çıkarıp dolara çevirdiği "Ters Yankee" ihraçlarının yüzde 50'ye yakın artması önemli rol oynadı. Avro ayrıca, yeşil ve sürdürülebilir tahvil piyasasında ilk kez dünyada ilk sıraya yerleşti.

Lagarde'dan "ortak borçlanma" çağrısı

ECB Başkanı Christine Lagarde, raporda yer alan değerlendirmesinde, avronun uluslararası piyasalardaki rolünün 2025 yılında sınırlı ancak istikrarlı bir artış gösterdiğini belirtti.

Küresel kullanım göstergelerinde avronun payının yüzde 20 civarına ulaştığını aktaran Lagarde, Rusya'nın 2014'teki Kırım işgaliyle tetiklenen jeopolitik gerilimlerden bu yana bu payın yüzde 1,5 puan arttığını ifade etti.

Avronun 2025 ve 2026 başındaki kriz dönemlerinde yatırımcılar için "güvenli liman" gibi konumlandığını, uluslararası borç ihraçlarında tarihi rekor kırdığını ve yeşil tahvil piyasasında ilk kez dünyada ilk sıraya yerleştiğini belirten Lagarde, buna rağmen küresel finansal sistemde bloklaşma riskinin arttığını vurguladı.

Merkez bankalarının altına olan güçlü talebine, dijital ödeme alternatiflerine ve ticarette geleneksel olmayan para birimlerinin yükselişine dikkati çeken Lagarde, şu değerlendirmede bulundu:

"Avronun küresel cazibesini artırması için bir fırsat penceresi var ancak bunun ön şartı Avrupalı karar alıcıların gerekli koşulları yaratması ve sözleri eyleme dökmesidir. Küresel finans sisteminde parçalanma güçleri giderek daha belirgin hale geliyor ve rehavete kapılacak bir alan yok. Avronun gerçek anlamda küresel bir para birimine dönüşmesi için Avro Bölgesi daha derin ve likit sermaye piyasaları inşa etmeli, Tek Pazar'ı ve tasarruf-yatırım birliğini iddialı bir takvimle tamamlamalıdır. Ayrıca kamu mallarının ortaklaşa finanse edilmesi gibi ek adımlar, AB genelinde güvenli ve likit bir ortak borç havuzu oluşturulmasına yardımcı olacaktır."

Açıklamada, "Bu, SEC inceleme sürecinin tamamlanmasının ardından halka açılma seçeneğini bize sunuyor. Önerilen halka arz, piyasa koşullarına ve diğer faktörlere bağlı olacak." ifadeleri kullanıldı.

Ayrıca açıklamada, halka arz kapsamında satışa sunulacak hisse sayısı ve fiyat aralığının henüz belirlenmediği aktarıldı.

ABD'deki düzenleyici çerçeveye göre bu tür gizli başvurular, şirketlerin halka arz öncesinde kayıt sürecine ilişkin belgeleri kamuya açıklamadan SEC ile ön inceleme ve değerlendirme sürecinden geçmesine imkan tanıyor.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 41,21 puan artarken, toplam işlem hacmi 204,3 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 0,10 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,29 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 4,64 ile bilişim, en çok kaybettiren ise yüzde 6,65 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gerilime ilişkin belirsizlikler devam ederken ABD'li çip üreticisi Nvidia'nın yapay zeka alanındaki yeni atılımlarına yönelik iyimserlikle karışık bir seyir izliyor.

İran'ın, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sürmesi nedeniyle arabulucular aracılığıyla ABD ile gerçekleştirdiği mesaj alışverişini durdurduğu bildirildi.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansına göre, ülkenin görüşmelerin tekrar başlaması için İsrail'in Lübnan'a saldırıları durdurmasını ve işgal ettiği bölgelerden çekilmesini şart koştuğu ifade edildi.

Yurt içinde Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, gün içinde en yüksek 13.922,45 puanı gördükten sonra Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin etkisiyle kazançlarının bir kısmını geri verse de günü pozitif seyirle tamamladı.

Analistler, yarın yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde Tüketici Fiyat Endeksi ve ABD'de JOLTS açık iş sayısının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.900 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

 Ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Axios'un haberinde ABD'li ve İranlı müzakerecilerin ateşkesin uzatılması ve İran'ın nükleer programı konusunda müzakerelerin başlatılmasına yönelik 60 günlük bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya vardığı ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın buna henüz nihai onayı vermediği aktarılmıştı.

Söz konusu mutabakat metninin imzalanması durumunda Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir kısıtlama olmaksızın açılacağının bildirildiği haberde, ABD'nin de İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldıracağı belirtilmişti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran ile yürütülen müzakerelerde, nükleer program konusunda bazı anlaşmazlıkların devam ettiğini ancak tarafların anlaşmaya "çok yakın" olduğunu açıkladı.

Yeni haftada yapay zeka rallisinin jeopolitik riskleri dengelemesiyle küresel piyasalarda pozitif bir seyir izleniyor.

Öte yandan ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (USMCA) Ortak Gözden Geçirme sürecine ilişkin ilk ikili görüşmelerin tamamlandığı bildirildi. Müzakerecilerin ilk turunda otomotiv menşe kuralları, çelik ve alüminyum ile ekonomik güvenlikle ilgili öncelikli konuları ele aldı. 

Bu arada Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) başkanları, Orta Doğu'daki savaşın küresel ekonomi, enerji ve ticarete etkilerine yönelik uyarılarda bulundu.

Kurumlardan yapılan açıklamalarda, "Gemi trafiği akışı normale dönmezse, kuzey yarım kürede yaz aylarındaki en yüksek petrol talebi öncesinde küresel petrol stoklarının hızla tükenmeye devam etmesi, yakıt güvenliği, piyasa koşulları ve daha geniş çaplı ekonomik dayanıklılık açısından giderek artan riskler oluşturacaktır." denildi.

Taraflar arasında anlaşma sağlanabileceğine ilişkin iyimserliğe karşın sürecin zorlu geçeceğine dair değerlendirmeler yatırımcılarda kafa karışıklığına yol açıyor.

ABD'de cuma günü açıklanacak istihdam raporundaki tarım dışı istihdam verisi haftanın gündeminin en önemli maddesi olarak öne çıkarken, söz konusu verinin yatırımcılara işgücü piyasasının durumu hakkında ipucu vermesi ve yapay zekanın iş gücü piyasasında neden olduğu dönüşümlerin hangi alanlarda ortaya çıktığını göstermesi bekleniyor.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin iyimserliği zedelemesi petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde yüzde 1,3 artışla 92,6 dolara yükseldi.

Petrol fiyatlarından kaynaklanan enflasyonist baskıların etkisiyle etkiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,47'de seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99 seviyesine çıkarken, altının onsu yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 510 dolardan işlem görüyor.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında ABD ile İran arasında çatışmayı sona erdirecek bir mutabakata varıldığına dair haberlerle pozitif bir seyir izlendi.

Kurumsal tarafta Dell Technologies, piyasaların kapanışının ardından yayımladığı bilançosunda güçlü gelir artışı bildirdi. Bu yıl genelindeki gelir beklentilerini de yükselten şirketin hisseleri cuma günü yüzde 33 değer kazandı.

Bu gelişmelerle, cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 0,72, S&P 500 endeksi yüzde 0,22 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,21 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsalarında karışık bir seyir izlendi

Avrupa borsalarında, söz konusu gelişmelerin etkisiyle karışık bir seyir izlendi. Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra Avrupa'da geçen hafta önemli makroekonomik veriler de öne çıktı.

Fransa'nın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH), yılın ilk çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 azaldı. Almanya'da mayıs ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık beklentilerin aksine yüzde 0,2 azalırken, yıllık yüzde 2,6 ile beklentilerin altında arttı. Ülkede, TÜFE nisanda aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,9 artmıştı.

Öte yandan Almanya Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği'nin (AB) en büyük 6 ekonomisinin, sermaye piyasalarında entegrasyonu ve işbirliğini derinleştirmek amacıyla ortak tutum üzerinde anlaştığı bildirildi.

Bu gelişmelerle Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,05 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,42 değer kazanırken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,16 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,07 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsaları Çin hariç pozitif seyrediyor

New York borsasındaki pozitif seyir yeni haftada Asya piyasalarına da taşındı.

Nvidia'nın Kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang'ın bu hafta Güney Kore'ye yapacağı ziyarette ülkenin önde gelen teknoloji yöneticileriyle görüşeceğine dair haber akışıyla Güney Kore borsasında sert yükselişler görülürken, LG'nin hisseleri yüzde 30'a yakın yükseldi.

Öte yandan Çin'de mayıs ayına ilişkin imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksinin (PMI) 52,2'den 51,8'e gerilemesinin ardından ülkede pay piyasalarında satış ağırlıklı bir seyir öne çıkıyor.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,9, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8 değer kazanırken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 8.874,16 puanla, Japonya'da Nikkei 225 endeksi 67.231,28 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa kısa işlem haftasını düşüşle tamamladı

Salı günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,64 değer kaybederek 13.662,75 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise salı günü normal seansı yüzde 2,6 düşüşle tamamladı.

Kurban Bayramı tatili nedeniyle geçen hafta çarşamba, perşembe ve cuma günlerinde işlem gerçekleşmedi.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ilişkin tedbir ve uygulamalara 12 Haziran seans sonuna kadar devam edilmesini kararlaştırdı.

Dolar/TL kuru cuma gününü yüzde 0,1 azalışla 45,8483'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,9150'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde büyüme, imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), yurt dışında ise ABD ve Avrupa'da açıklanacak imalat sanayi PMI, ABD'de ISM imalat sanayi PMI, inşaat harcamaları, Avro Bölgesi'nden işsizlik oranının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.700 ve 13.800 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

GSYH'nin birinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,7 artacağını tahmin ediyor. Öte yandan ekonomistlerin 2027 sonuna ilişkin büyüme tahminlerinin medyanı yüzde 4,50 oldu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin doğal gaz ithalatı, yılın ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı da 3,32 milyon ton oldu.

Ocakta doğal gaz ithalatında ABD, yaklaşık yüzde 35,7 payla ilk sırada yer alırken Rusya, yaklaşık yüzde 35, Azerbaycan ise yüzde 13,4 pay aldı. Şubatta ABD, yüzde 27,2 payla liderliğini korurken martta Rusya, ilk sıraya yükseldi.

Petrol ve petrol ürünleri ithalatında ise Rusya, ana tedarikçi konumunu sürdürürken Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da önemli pay aldı.

Ocakta Rusya toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 49,7'sini karşılarken Irak yüzde 14, Suudi Arabistan da yüzde 9'un üzerinde pay aldı. Şubatta Irak ve Kazakistan'ın payı artarken martta Rusya, yaklaşık yüzde 49,6 payla ilk sırada yer aldı.

Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların arz güvenliği endişelerini artırdığı dönemde Türkiye, çeşitlendirilmiş tedarik yapısıyla doğal gaz ve ham petrol arzında önemli bir sorun yaşamazken bölgesel enerji akışlarında alternatif güzergah işlevi görüyor.

Ceyhan Terminali, küresel petrol akışında kilit rol üstleniyor

Bu çerçevede, Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olan Ceyhan Terminali öne çıkıyor.

Petrolü büyük ölçüde deniz yoluyla ithal eden Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırıldığı stratejik merkez haline geliyor.

Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali'ne taşınarak buradan tankerlerle küresel pazarlara sevk edilirken bu hat, yalnızca Azerbaycan için değil Kazakistan gibi üreticiler açısından da Rusya'ya bağımlılığı azaltan alternatif koridor işlevi görüyor.

BOTAŞ verilerine göre, yıllık 50 milyon ton kapasiteye sahip Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden yılın ilk 2 ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşınırken hat, aynı zamanda Hazar petrolünü Rusya ve İran dışındaki güzergah üzerinden küresel piyasalara ulaştıran kritik rota olarak öne çıkıyor.

Irak petrolünü Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da bu akışta önemli rol oynuyor.

Kerkük'ten Ceyhan'a uzanan ve bu yıl martta yeniden devreye alınan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı'nın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Hattan sevkiyatın yeniden başlamasıyla ihracatın ilk aşamada günlük 170 bin, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanırken bu akış, kuzeyden gelen petrolün Akdeniz'e ulaşmasında Türkiye'nin rolünü güçlendiriyor.

Avrupa'nın doğal gaz arz güvenliğine Türkiye'den güçlü destek

Doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran'dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin eden Türkiye, bu alanda da merkez ülke konumunu pekiştiriyor.

Rusya'dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan Türkiye'ye gaz sağlanırken TürkAkım, toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteye sahip iki paralel hattan oluşuyor. Bu hatlardan biri, Türkiye'nin iç tüketimine hizmet ederken diğer hat, Güney ve Güneydoğu Avrupa'ya gaz sevkiyatı için kullanılıyor.

Azerbaycan'dan doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınırken bu hat, Güney Gaz Koridoru'nun ilk halkasını oluşturuyor.

Bu hat üzerinden Türkiye'ye ulaşan gaz, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) aracılığıyla batıya iletilirken Avrupa'ya sevkiyat, Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) üzerinden gerçekleştiriliyor.

Türkiye boyunca uzanan TANAP, yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Bu kapasitenin yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine ayrılırken 10 milyar metreküplük bölümü Avrupa'ya yönlendiriliyor. TANAP üzerinden taşınan gaz, Türkiye-Yunanistan sınırında TAP ile bağlantı kurarak Avrupa pazarına ulaşıyor.

TAP ise yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışırken hattın kapasitesi, teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor. İtalya doğal gaz şebekesine entegre edilen hat sayesinde Azerbaycan gazı, İtalya'daki çıkış noktaları üzerinden Avrupa'nın farklı bölgelerine sevk edilebiliyor.

Bunun yanı sıra Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin son halkalarından biri olarak geçen yıl devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteye sahip hatla Nahçıvan'ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedeflenirken bölgenin İran'a gaz bağımlılığı önemli ölçüde azaltılıyor.

İran'dan Türkiye'ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip olan bu hat üzerinden, Türkiye'nin İran ile yaptığı uzun vadeli anlaşma kapsamında yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.

ABD Başkanı Donald Trump İran ile olası anlaşmanın "ya harika ve anlamlı olacağını ya da herhangi bir anlaşma olmayacağını" belirtti. Trump, İran ile yürütülen müzakerelerin "iyi gittiğini", anlaşmaya taraf bölge ülkelerinin eş zamanlı olarak Abraham Anlaşmalarına katılması gerektiğini savundu.

ABD-İran geriliminde sona yaklaşıldığına ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceğine yönelik iyimser mesajlara karşın diplomatik başlıkların henüz somut bir anlaşmaya dönüşmemiş olması, petrol fiyatlarındaki geri çekilmenin kalıcılığı açısından soru işaretlerinin devam etmesine neden oluyor.

Daha önceki anlaşma haberlerinden bir sonuç çıkmaması da göz önüne alındığında, süreçte yatırımcıların daha temkinli davrandığı görülüyor. ABD'de ham petrol stoklarında görülen kayda değer düşüş de görüşmelerden çıkacak sonuçların önemini ortaya koyuyor.

Haftanın geri kalanında açıklanacak ABD'de büyüme ve ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon açısından yakından izlediği kişisel tüketim harcamaları verilerinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Öte yandan Fed'in yeni Başkan Kevin Warsh döneminde faizlerin daha uzun süre yüksek kalacağına yönelik öngörüler de hisse senedi piyasalarında risk algısının devam etmesine yol açıyor.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan azalışla yüzde 4,51'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,1 seviyesinde seyrediyor.

Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,7 artışla 95,7 dolara çıkarken, altının onsu yüzde 0,9 azalışla 4 bin 531 dolardan işlem görüyor.

Öte yandan New York borsasında dün Anma Günü tatili dolayısıyla işlem gerçekleşmedi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı. Dün New York borsası dışında Asya ve Avrupa'da bazı borsalarda tatil nedeniyle işlem gerçekleşmemesinden dolayı işlem hacmi düşüktü.

Avrupa'da İtalya borsasından rekor

İtalyan borsası enerji ve çip şirketlerindeki yükselişlerin etkisiyle 50.326,88 puanla rekor kırdı. Öte yandan bölgede Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine dair öngörüler öne çıkmaya devam ediyor.

Analistler, Orta Doğu'da kalıcı bir barış anlaşması sağlanamaması durumunda faiz artışının kaçınılmaz olabileceğini kaydetti.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,76 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,43 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya borsalarında, jeopolitik olaylara ilişkin belirsizliklerle karışık bir seyir izleniyor. Orta Doğu'da barış anlaşmasına yönelik görüşmelerle Asya piyasaları yön arayışı arıyor.

Japonya Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Ryozo Himino, merkez bankasının Orta Doğu'daki gelişmeleri izlemeye devam ettiği için faiz artırımının zamanlamasının hala değerlendirildiğini söyledi.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,8, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,5 değer kazanırken, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 8.131,15 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,60 değer kazanarak 13.890,91 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 yükseldi.

Dolar/TL kuru dünü yüzde 0,1 azalışla 45,6890'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 45,9030'dan işlem görüyor.

Borsada, bugün Kurban Bayramı arifesi olması nedeniyle pay piyasalarında saat 12.30'a kadar sürekli müzayede işlemleri, saat 12.30-12.40 arasında ise kapanış seansı gerçekleşecek.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise New York Fed tüketici güven endeksi ve Dallas Fed imalat sanayi endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 seviyelerinin direnç, 13.800 ve 13.700 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Altındaki artışa paralel gümüş fiyatlarında da yükseliş görüldü. Gümüşün ons fiyatı, spot piyasada yüzde 2’den fazla artışla 77 dolar seviyesine çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, Washington ve Tahran yönetimlerinin Hürmüz Boğazı'nı yeniden ticarete açacak bir barış anlaşması mutabakat zaptı üzerinde "büyük ölçüde müzakere ettiğini" belirtmişti.

Trump'ın İran ile bir tür anlaşmaya varılacağı yönündeki beklentileri artırması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılma ihtimalini güçlendiriyor.

Analistler, bu durumun petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu ve enflasyonist beklentileri rahatlatarak altına beklenen desteği sağladığını belirtti.

Öte yandan, küresel piyasalarda dolar endeksinin son bir haftanın en düşük seviyelerine gerilemesi, dolar cinsinden fiyatlanan altını diğer para birimlerine sahip yatırımcılar için daha cazip hale getirdi.

Enflasyon beklentilerini doğrudan etkileyen petrol fiyatları ise son iki haftanın en düşük seviyesine geriledi.

Depolara 18 ve 19 Mayıs'ta yapılan gaz enjeksiyonunun söz konusu dönem için ölçüm tarihinin en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçtiğine işaret edilen açıklamada, Avrupa'daki gaz fiyatlarının da depoların doldurulmasını desteklemediği kaydedildi.

Açıklamada, Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'deki gelecek kışa yönelik fiyatların ortalamanın belirgin şekilde üzerinde seyrettiği, şirketlerin gazı depolamak yerine spot piyasada değerlendirdiği ifadesine yer verildi.

Orta Doğu’daki gelişmelerden ötürü gaz fiyatlarının arttığı Avrupa'da, Körfez ülkelerinden sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı da çatışmalar nedeniyle aksıyor.

Rusya'nın Avrupa'ya gaz ihracatı da yaptırımlar nedeniyle önemli oranda azalmıştı.

Uluslararası düşünce kuruluşu Global Energy Monitor, dünyadaki kömür santrallerinin güncel durumunun değerlendirildiği ve bu yıl 11'incisi yayınlanan "Yükseliş ve Çöküş 2026" raporunu yayımladı.

Rapora göre, küresel kömür kurulu gücü 2025'te yıllık bazda yüzde 3,5 artarak 2 bin 203 gigavatla rekor seviyeye çıktı. Ancak kömürden sağlanan elektrik üretimi yüzde 0,6 geriledi. Bu durum, kurulu güç ile fiili üretim arasındaki farkın giderek açıldığını ortaya koydu.

Söz konusu ayrışma en belirgin şekilde kömürlü termik santrali inşaatlarının yüzde 95'inin gerçekleştiği Çin ve Hindistan'da görüldü.

Çin'de kömür kurulu gücü yüzde 6 artmasına rağmen kömürden elektrik üretimi yüzde 1,2 geriledi. Çin'de 2025'te yeni devreye giren ve yeniden gündeme alınan kömürlü santral projeleri 161,7 gigavatla tarihsel zirveye ulaştı. Ülkede, 500 gigavatın üzerinde kömürlü santral projesi bulunuyor.

Hindistan'da ise kurulu güç yüzde 3,8 yükseldi, üretim yüzde 2,9 geriledi. Hindistan'da 2025'te 27,9 gigavat yeni ve yeniden gündeme alınan kömürlü termik santrali projesi öne çıkıyor.

Ülkede inşaat öncesi planlama aşamasında 107,3 gigavat ve inşaat halinde 23,5 gigavat kömür kurulu gücü bulunuyor. Güneş ve rüzgar enerjisinde kaydedilen rekor artışlarla Hindistan'ın toplam kurulu gücünün yarısından fazlası fosil yakıtlara ayrılmasına rağmen hükümet gelecek 7 yıl içinde ilave 100 gigavat kömür kapasitesi hedefi belirledi.

Bu ülkelerde rüzgar ve güneş enerjisindeki rekor kapasite artışları kömürden elektrik üretimini sınırladı.

Ayrıca, Latin Amerika 2025'te yeni kömür santrali inşa etmeme kararı alan bölge olarak öne çıkarken, Güney Kore kömürü tamamen terk etme taahhüdünde bulundu.

Öte yandan, geçen yıl küresel ölçekte kapatılması planlanan kömürlü termik santral ünitelerinin yaklaşık yüzde 70'i planlandığı şekilde kapatılmadı. Bu oran Avrupa Birliği'nde (AB) yüzde 69, ABD'de ise yüzde 59 seviyesinde gerçekleşti.

Rapora göre, kömür kullanımına ilişkin dünyada kalıcı bir dönüşüm başladı ve kömürden uzaklaşma eğilimi giderek güçleniyor. Ancak kömürden elektrik üretiminde düşüş yaşanmasına rağmen, geçen yıl kömürlü termik santrallerin kurulu gücündeki artış önemli bir çelişkiyi ortaya koyuyor.

Global Energy Monitor Küresel Kömür Santrali Takip Sistemi Proje Yöneticisi Christine Shearer, raporun bulgularına ilişkin değerlendirmesinde, dünyada geçen yıl daha fazla kömür santrali inşa edildiğini ancak kömür kullanımının azaldığını belirterek, "Gelişmeler de tek bir bölgede yoğunlaştı. Kömürlü termik santrali inşaatlarının yüzde 95'i şu anda Çin ve Hindistan'da gerçekleşiyor ve bu ülkeler bile kömürü yerinden edecek kadar hızlı bir şekilde güneş ve rüzgar enerjisi tesisleri inşa ediyor. Temel zorluk, alternatiflerin bulunmaması değil, enerji sistemleri kömürden giderek uzaklaşırken bile kömürü gerekli gören politikaların devam etmesi." ifadelerini kullandı.

Türkiye'de kapasite sabit, proje sayısı azalıyor

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı COP31'in bu yılki ev sahibi ve başkanı Türkiye'de ise işletmedeki kömür kapasitesi yaklaşık 20,5 gigavat seviyesinde sabit kalırken, yeni kömür santrali proje sayısı giderek azalıyor.

Rapora göre, Türkiye'de 2015'te 70'in üzerinde olan kömür santrali projesinden geriye yalnızca Afşin ve Elbistan A kömürlü termik santraline eklenmesi planlanan iki ünite projesi kaldı.

Fosil Yakıtların Ötesi Ağı (Beyond Fossil Fuels) Kampanyacısı Duygu Kutluay, konuya ilişkin değerlendirmesinde, iklim eylemi ve enerji güvenliği için güçlü bir liderliğin gerektiği bu dönemde Türkiye'nin fosil yakıtlardan uzaklaşma yönünde net planlar ortaya koyması gerektiğini belirterek, "Anlamlı bir COP31 başkanlığı için Türkiye'nin atacağı en net adım, kömürü zirvede bırakmak olacaktır." ifadesini kullandı.

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Elif Cansu İlhan da COP'a ilk kez başkanlık yapacak olması sebebiyle uluslararası iklim gündeminde gözlerin Türkiye üzerinde olacağına dikkati çekerek, termik santral filosu için kademeli kapatma programı çağrısında bulundu.

Belgede, şirketin hisselerinin Nasdaq borsasında "SPCX" sembolüyle işlem görmesinin planlandığı aktarıldı.

Şirketin iki farklı hisse yapısına sahip olacağına işaret edilen belgede, "A grubu" hisselerin halka açık olacağı ve hisse başına 1 oy hakkı tanıyacağı, Musk'ın ise hisse başına 10 oy hakkı bulunan "B grubu" hisselerinin büyük çoğunluğunu elinde tutacağı görüldü.

Bu sayede Musk, halka arzdan sonra da şirketin kontrolünü elinde bulundurmaya devam edebilecek.

Halka arza liderlik ve aracılık eden finans kurumlarına da yer verilen belgede, bunlar arasında Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America Securities, Citigroup ve JPMorgan gibi büyük yatırım bankaları yer aldı.

Belgede, şirketin iş modeli, finansal durumu, risk faktörleri ve elde edilecek gelirlerin nerede kullanılacağına dair kapsamlı bilgiler de paylaşıldı.

Ülke basınında, bu halka arzın ABD piyasalarındaki ilk "trilyon dolarlık" piyasa çıkışı olmasının beklendiği belirtildi.

Ayrıca, SpaceX'in hisselerinin borsada işlem görmeye başlamasının 12 Haziran'da gerçekleşmesini planladığına yönelik haberler dikkati çekti.

Ticaret Bakanlığının "Türkiye'de e-Ticaretin Görünümü Raporu 2025" verilerinden derlediği bilgiye göre Kovid-19 salgını sırasında internet üzerinden alışverişin yaygınlaşması, artan e-ticaret platform sayısı ve sipariş edilen ürün çeşitliliğinin gelişmesi daha geniş kitleleri telefon ve bilgisayarlar üzerinden alışveriş yapmaya yönlendirdi.

Bu kapsamda, 2021'de Türkiye genelinde 381 milyar liralık e-ticaret hacmi oluşurken bu tutar 2022'de 800 milyar liraya, 2023'te 1 trilyon 855 milyar liraya yükseldi.

e-Ticaret hacmi 2024'te 3 trilyon lira seviyesine kadar çıkarken geçen yıl 4 trilyon 567 milyar lira ile rekorunu geliştirdi.

Bu 5 yıllık süreçte e-ticaret hacmi yaklaşık 12 katına yükselerek 10 trilyon 603 milyar lira oldu.

Söz konusu hacmin 5 trilyon 757 milyar liralık kısmı perakende e-ticaret alanında oluştu.

İşlem sayısı 26 milyara yaklaştı

e-Ticaret işlem sayısı da 5 yıllık dönemde düzenli artış gösterdi. 2021'de 3,34 milyar adet olan işlem sayısı, bir sonraki yıl 4,79 milyara, 2023'te 5,87 milyara çıktı.

İşlem sayısındaki artış oranı son 2 yılda yavaşlarken 2024'te 5,91 milyar adet ve 2025'te 5,94 milyar adet e-ticaret işlemi kayıtlara geçti.

Bu 5 yıllık süreçte toplam e-ticaret işlem sayısı ise 25,85 milyar oldu.

Dolar bazında incelendiğinde ise 2021'de e-ticaret işlem hacmi 43,07 milyar dolar iken geçen yıl 115,43 milyar dolara ulaştı. Dolar bazında 5 yıllık işlem hacmi ise 373,6 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'nin lira ve dolar bazında 5 yıllık e-ticaret işlem hacmi ile işlem sayısına dair veriler şöyle:

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Rusya'nın petrol ve petrol ürünleri ihracatından elde ettiği gelir nisanda aylık bazda sınırlı artışla 19,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Buna karşın Rusya'nın toplam petrol ve petrol ürünleri ihracatı, nisanda aylık bazda günlük 90 bin varil, yıllık bazda ise günlük 480 bin varil azalarak günlük 7 milyon varil seviyesine geriledi.

IEA verilerine göre, Rusya'nın rafine petrol ürünleri ihracatı da nisanda aylık bazda günlük 340 bin varil azalarak günlük 2,15 milyon varile indi. Söz konusu düşüşte, benzin ihracatına yönelik kısıtlamalar ve bazı rafinerilerde işlenen petrol miktarının azalması etkili oldu.

Rusya'da petrol üretimi de nisanda aylık bazda günlük yaklaşık 130-140 bin varil, yıllık bazda ise günlük 460 bin varil azalarak yaklaşık 8,8 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.

Söz konusu tablo, küresel fiyatlardaki yükselişin Rusya'nın enerji gelirlerini desteklemesine rağmen, rafineri üretimi ve petrol ürünleri ihracatında yaşanan aksaklıkların Moskova açısından riskleri artırdığını gösteriyor.

Ukrayna'nın yoğunlaşan saldırılarının, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki kriz nedeniyle küresel petrol ve petrol ürünleri piyasalarında arz güvenliği endişelerinin arttığı dönemde yaşanması da dikkati çekiyor.

Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler nedeniyle dünya petrol piyasasında arz endişeleri güçlenirken, petrol fiyatları yüksek seyrediyor ve enerji ticaretinde lojistik riskler artıyor. Küresel fiyatlardaki artış, Rusya'nın rafineri ve liman altyapısındaki kesintilerle birleşince, Kremlin açısından enerji yönetimini daha karmaşık hale getiriyor.

Rusya'dan Ukrayna'nın enerji altyapısına sistematik saldırılar

Rusya-Ukrayna savaşının 2022'de başlamasının ardından Rusya ve Ukrayna karşılıklı olarak enerji altyapılarını hedef aldı.

Kremlin yönetimi bu kapsamda savaşın ilk günlerinde Avrupa'nın en büyük nükleer santrallerinden biri olan Ukrayna'daki Zaporijya Nükleer Santralini ele geçirdi.

Rusya, savaş boyunca Ukrayna'nın enerji altyapısını sistematik biçimde hedef aldı. Saldırılar özellikle termik ve hidroelektrik santraller, elektrik iletim hatları ve trafo merkezleri, doğalgaz depolama tesisleri, ısınma altyapısı ve bölgesel enerji şebekeleri üzerinde yoğunlaştı.

Moskova yönetimi bu saldırıları genellikle Ukrayna'nın askeri-sanayi kapasitesini zayıflatma gerekçesiyle savundu. Kiev ise saldırıların sivilleri hedef aldığını ve kış aylarında "enerji savaşı" yürütüldüğünü belirtti.

Özellikle 2022 sonbaharından itibaren yoğun Rus füze ve İHA saldırıları sonucunda, ülke genelinde uzun süreli elektrik kesintileri yaşandı. Yine bu saldırılar sonucu su ve ısınma hizmetlerinde aksaklıklar oluştu, enerji üretim kapasitesinin önemli bölümü hasar gördü.

Saldırıların coğrafyası genişledi

Mart ayından bu yana ise Rusya'daki saldırılarda öne çıkan ilk hedefler arasında Krasnodar bölgesindeki Tihoretsk tesisi yer alırken, bölgede 12 Mart'ta bir petrol deposuna İHA parçalarının düşmesi sonucu yangın çıktı. İlk etapta 150 metrekarelik alanda başlayan yangın, daha sonra 3 bin 800 metrekareye kadar yayıldı.

Aynı bölgede nisan ayında da petrol deposu sahasında yangın meydana gelirken, Rus makamları olaylarda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını duyurdu. Tihoretsk hattı Rusya’nın güneyindeki enerji lojistiği açısından son dönemde öne çıkan hedeflerden biri haline geldi.

Martın ikinci yarısında saldırılar Rusya'nın Baltık Denizi hattında yoğunlaşırken, Leningrad bölgesindeki Ust-Luga Limanı 25 Mart'tan itibaren birkaç kez hedef alındı. Limanda yangın ve hasar oluşurken, bölge yönetimi saldırıların ardından bazı noktalarda yangınların söndürüldüğünü açıkladı.

Rus gazetesi Kommersant'taki haberde, Ust-Luga'nın martın son haftasında 25, 27, 29 ve 31 Mart'ta saldırılara maruz kaldığına işaret edilirken, Ust-Luga, Rusya'nın petrol ve petrol ürünleri ihracatında Baltık hattındaki en önemli çıkış noktalarından olma özelliği taşıyor.

Söz konusu dönemde, Leningrad bölgesindeki Kirişi sanayi bölgesinde de yangın çıkarken, bölgede Rusya'nın kuzeybatısındaki en büyük rafineri tesislerinden KINEF bulunuyor. Rus basınında, yangının sanayi bölgesinde çıktığı belirtilirken, saldırıların Baltık hattındaki rafineri ve liman altyapısını aynı dönemde baskı altına aldığı görüldü.

Nisan başında Nijniy Novgorod bölgesindeki Kstovo da saldırıların hedefinde yer alırken, bölge yönetimine göre, 5 Nisan gecesi 30 İHA düşürüldü, Lukoil'e ait iki tesiste ve Novogorkovskaya Termik Santrali'nde hasar oluştu.

Kstovo'daki Lukoil-Nijegorodnefteorgsintez rafinerisi, Rusya'nın en büyük petrol işleme merkezlerinden biri olarak biliniyor.

18 Nisan'da saldırılar aynı anda farklı bölgelere yayılırken, Leningrad bölgesinde, petrol ürünleri ihracatı açısından Baltık hattındaki önemli terminallerden Vısotsk Limanı çevresinde İHA saldırısı sonrası yangın çıktı.

Aynı gün Samara bölgesindeki Sızran ve Novokuybışevsk kentlerinde de sanayi tesisleri hedef alınırken, bölge yönetimi, iki kentteki işletmelere İHA'ların isabet ettiğini duyurdu. Sızran ve Novokuybışevsk, Rusya'nın Volga hattındaki önemli rafineri merkezleri arasında yer alıyor.

Söz konusu saldırılar, Rusya'nın petrol altyapısına yönelik baskının yalnızca sınır bölgeleri veya Karadeniz hattıyla sınırlı kalmadığını, ülkenin iç kesimlerindeki rafineri merkezlerine de uzandığını gösterdi.

Rus hükümeti ihracat kısıtlamalarını genişletti

Karadeniz kıyısındaki Tuapse ise nisan ayının ikinci yarısında saldırıların en görünür merkezlerinden biri haline gelirken, Tuapse'deki deniz terminali ve rafineri sahasında yangınlar çıktı, bölgede can kayıpları, tahliye ve acil durum uygulamaları yaşandı.

Bölge basınında, Tuapse'nin iki haftadan kısa sürede birden fazla kez saldırıya uğradığına dair haberler yer alırken, bölgede yangınların ardından petrol ürünleri sızıntısı ve çevre kirliliğine karşı temizlik çalışmaları yürütüldü.

Mayıs başında saldırılar Perm bölgesine uzanırken Perm Bölgesi Valisi Dmitriy Mahonin, bölgede bir sanayi işletmesinin İHA saldırısına uğradığını, olayda can kaybı veya yaralanma olmadığını açıkladı. Rus kaynaklarında hedef alınan tesisin adı paylaşılmazken, saldırıların Volga hattı ve güney bölgelerinden Ural hattına kadar genişlemesi dikkati çekti.

Rus hükümeti, bu süreçte iç piyasada yakıt arzını korumak amacıyla benzin ihracatına yönelik kısıtlamaları genişletirken, geçen ay alınan kararla, 31 Temmuz 2026'ya kadar geçerli olan ihracat kısıtlamaları doğrudan petrol ürünü üreticilerini de kapsayacak şekilde genişletildi.

Hükümet, kararın iç piyasada istikrarı korumayı ve yüksek talep döneminde yakıt arzını güvence altına almayı amaçladığını bildirdi. Söz konusu adım, aynı zamanda, rafineri üretimindeki aksamalar ve petrol ürünleri ihracatındaki düşüşle birlikte değerlendirildiğinde, Rus enerji piyasasında baskının arttığını ortaya koydu.

Rusya'daki petrol tesisleri 2022'den bu yana zaman zaman hedef alınırken, 2023 ve 2024'te Krasnodar, Rostov, Ryazan, Samara ve Nijniy Novgorod hattındaki rafineriler saldırılarla gündeme gelmişti.

Bu yılın mart ayından bu yana yaşanan son dalga saldırılar, önceki dönemlerden farklı olarak rafineri üretimi, petrol depolama alanları, ihracat limanları ve deniz terminallerini aynı anda baskılamasıyla öne çıkıyor.

Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik İHA saldırıları, Moskova açısından enerji gelirleri, iç yakıt dengesi ve ihracat lojistiğiyle bağlantılı daha geniş ekonomik bir etkiye dönüşürken, Baltık'taki Ust-Luga ve Vısotsk, Volga hattındaki Kstovo, Sızran ve Novokuybışevsk, kuzeybatıdaki Kirişi, Ural hattındaki Perm, güneyde Tihoretsk ve Karadeniz kıyısındaki Tuapse, son dönemde Rus enerji sistemindeki kırılganlığı gösteren başlıca noktalar arasında yer alıyor.

Buna göre, nisanda aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 4,05, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 3,04 BIST 100 endeksinde gerçekleşti

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından mevduat faizi (brüt) yüzde 0,08, avro yüzde 0,73, devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) yüzde 1,6, dolar yüzde 1,8 ve külçe altın yüzde 6,85 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise mevduat faizi (brüt) yüzde 1,05, avro yüzde 1,69, DİBS yüzde 2,55, dolar yüzde 2,75 ve külçe altın yüzde 7,76 yatırımcısına kayba yol açtı.

BIST 100 endeksi, üç aylık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 2,16, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 1 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak hesaplandı.

Aynı dönemde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 6,58, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 7,65 yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Altı aylık değerlendirmeye göre BIST 100 endeksi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 15,58, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 11,71 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Dolar ise Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,07, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 8,25 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak görüldü.

Yıllıkta en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 32,18, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 28,41 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından BIST 100 endeksi yüzde 15,84, DİBS yüzde 9,4 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 3,26 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 5,09 ve dolar yüzde 8,69 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise BIST 100 endeksi yüzde 12,53, DİBS yüzde 6,28 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 0,31 yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 7,8 ve dolar yüzde 11,3 oranlarında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, "İstanbul'u küresel ölçekte öne çıkan bir katılım finans merkezi haline getirme yönünde kararlılıkla politikalarımızı sürdüreceğiz." dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Anadolu Ajansı ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği işbirliğinde İstanbul Finans Merkezinde düzenlenen "Anadolu Ajansı Katılım Finans Zirvesi"nde konuştu.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın konuşmasında öne çıkan başlıklar şöyle:

"İstanbul'u bir finans merkezi olmanın ötesinde, yatırım, finans ve reel ekonomi arasında bağ kuran bir merkez olarak konumlandırıyoruz.

Türkiye güvenli bir liman olarak daha fazla sermayeyi, daha fazla nitelikli insan gücünü ve karar alma merkezlerini cezbetmeye devam edecek.

İstanbul'u küresel ölçekte öne çıkan bir katılım finans merkezi haline getirme yönünde kararlılıkla politikalarımızı sürdüreceğiz."

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik eden ABD gemilerine saldırması halinde İran'ın "yeryüzünden silineceğini" söylemesinin ardından İran'ın Körfez ülkelerini hedef alması tansiyonun tırmanabileceği korkularını körükledi. Ayrıca Trump, İran ile yaşadıkları gerilimi "mini savaş" şeklinde tanımladı.

Artan gerilimle birlikte petrol fiyatları yükseldi. Bu durum küresel enflasyon beklentilerini yukarı çekerek piyasalarda oynaklığı artırdı. Söz konusu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı dün 113,6 dolara çıkmasının ardından yeni işlem gününde 111,3 dolarda dengelendi.

Analistler, petrol fiyatlarındaki oynaklığın enflasyon ve büyüme görünümü üzerinde belirgin etkiler yaratabileceğini belirterek, bu durumun merkez bankalarının politika adımlarına ilişkin beklenti oluşumunu zorlaştırdığını ifade etti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar politika faizini yüksek ihtimalle sabit tutacağı beklenirken, aralık toplantısında olası bir "şahin" adım yüzde 32 ihtimalle fiyatlanıyor.

Devam eden enflasyon endişeleri tahvil piyasalarındaki satış baskısını güçlendirirken, ABD'nin 10, 20 ve 30 yıllık tahvil getirileri Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek seviyelerine yükseldi. ABD 10 yıllık tahvil faizi 4,4382'ye, 20 yıllık tahvil faizi yüzde 5,0133'e ve 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,0147'ye çıktı.

Dolar endeksi de faiz beklentilerine paralel güçlenme eğilimine girerek dün yüzde 0,3 artışla 98,4 seviyesine yükseldi. Dolar endeksi yeni günde de yüzde 0,1 artışla 98,5'te bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faiziyle alternatif maliyeti yükselen altının ons fiyatı dün yüzde 2 düşüşle 4 bin 522 dolara gerilerken, yeni işlem gününde kayıplarını azaltarak 4 bin 532 dolarda alıcı buluyor.

Bu süreçte ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları yakından takip ediliyor. New York Fed Başkanı John Williams, yüksek enflasyon seviyeleri, iş gücü piyasasından gelen çelişkili sinyaller ve Orta Doğu'daki çatışmanın yol açtığı artan belirsizliğin alışılmadık bir durumu ortaya koyduğunu söyledi.

Williams, "Para politikasının mevcut duruşu, tam istihdam ve fiyat istikrarı hedeflerimize yönelik riskleri dengelemek için uygun bir konumda." değerlendirmesinde bulundu.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de fabrika siparişlerinin tutarı martta yüzde 1,5 ile beklentilerin üzerinde arttı. Kurumsal tarafta ABD merkezli video oyun perakendecisi GameStop'un e-ticaret şirketi eBay'i satın almak için 55,5 milyar dolarlık teklif sunduğunu açıklaması sonrasında eBay'in hisseleri yüzde 5 değer kazandı.

Bu hafta ABD'nin istihdam verileri ile Pfizer, Advanced Micro Devices, Warner Bros. CoreWeave ve Coinbase gibi şirketlerin yayımlayacağı bilançolar takip edilecek. Paramount Skydance'ın gelirleri yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 artarak 7,35 milyar dolara çıktı.

Palantir'in gelirleri de ilk çeyrekte yüzde 85 artışla 1,63 milyar dolara yükseldi.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,41, Nasdaq endeksi yüzde 0,19 ve Dow Jones endeksi de yüzde 1,13 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsalarında dün satış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar Al Anouni, "İran'ın Birliğin Körfez'deki stratejik ortaklarına yönelik sebepsiz füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarını" şiddetle kınadıklarını belirterek, saldırılardan etkilenen Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Umman'la dayanışma mesajı verdi.

Orta Doğu'daki gelişmeler bölge genelinde piyasaların odağında bulunurken, Trump'ın AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan tarifeleri yüzde 25'e çıkaracağını açıklaması da piyasalarda satış baskısında etkili oldu.

AB Komisyonu Sözcüsü Thomas Regnier ise Trump'ın açıklamalarına tepki göstererek bütün seçeneklerin masada olduğunu açıkladı.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), nisan ayında 52,2 puanla son 47 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,24, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,71 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise yüzde 1,59 düşerken, İngiltere'de ise resmi tatil nedeniyle FTSE 100'de işlem yapılmadı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya'da piyasalar Güney Kore hariç kapalı kalmaya devam ediyor

Asya borsalarında Japonya, Çin ve Güney Kore'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı kalmaya devam ediyor. Açık olan Hong Kong borsasında Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düşüşle seyrediyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin petrol tedarikini tehdit etmesi bölgede enerji arzına yönelik endişeleri artırdı. Artan enerji maliyetlerinin enflasyonla mücadelesini sürdüren Japonya ekonomisini daha fazla zorlayacağı tahmin ediliyor.

Çin'in ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng'ın, ABD Başkanı Donald Trump'ın 14-15 Mayıs tarihlerinde Çin'e yapmayı planladığı ziyaret öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile görüştüğü bildirildi.

Xinhua'nın haberine göre, video konferans yoluyla yapılan görüşmede, Başbakan Yardımcısı Hı, ABD'nin yakın zaman içinde ekonomi ve ticaret alanında Çin'e yönelik kısıtlayıcı tedbirlerine yönelik endişelerini dile getirdi.

Taraflar, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in 30 Ekim'de Güney Kore'nin Busan şehrindeki zirve buluşmasında ve önceki konuşmalarında vardıkları mutabakatın uygulanması, tarafların ekonomi ve ticaret alanlarında kaygılarının daha fazla giderilmesi ve pragmatik işbirliğinin geliştirilmesine yönelik görüş alışverişinde bulundu.

Dün BIST 100 endeksi geriledi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 değer kaybederek 14.369,61 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,28 düştü.

Dolar/TL, dünü 45,1860'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,2180'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kurunun, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Biyobozunur malzemeler kullanarak kişiye özel anatomik formlarda yapay doku üretimine yönelik teknoloji geliştiren firma, ilk ürün çıktısını 2021 yılında elde etti.

Hastalara konforlu ve estetik kaygılardan uzak çözümler sunan yapay doku ürünleri, travma sonrası oluşan ya da doğuştan gelen anatomik bozuklukların yanı sıra kanserli dokuların onarımında kullanılıyor. Hastaların yaşam kalitesini artıran bu teknoloji, yurt dışına da ihraç ediliyor.

"Üretim süreci multidisipliner ekip tarafından yürütülüyor"

Bloocell Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Cüneyt Çıkman, gelişen tıp teknolojilerinin doku kaybı yaşayan hastalar için yenilikçi çözümler sunduğunu, kendilerinin de bu doğrultuda teknoloji geliştirdiklerini söyledi.

Gerçek dokuyu taklit eden ürünlerin, göğüs cerrahisi, plastik cerrahi, diş tedavileri, ortopedi, maksillofasiyal cerrahi (yüz, çene, boyun ve ağız bölgesi) ve kranioplasti (kafatasındaki kemik eksikliklerinin protez materyallerle onarılması) gibi farklı tıbbi alanlarda kullanıldığını belirten Çıkman, şöyle devam etti:

"Özellikle bebek ve çocuklarda yüksek düzeyde kafatası şekil bozukluklarında ameliyat sonrası sonuçları gözlemledik. Çocuklar yeniden hayatlarına, konfor alanlarına geri döndü ve tüm fonksiyonlarını kazandı. Bu bizi çok mutlu etti. Yaşlı hastalarımız yeniden günlük ibadetlerini yerine getirebilir hale geliyor. Diş tedavileri ve implant uygulamalarında ise kemik erimesine bağlı damakta yeterli kemik stoku bulunamayabiliyor. Geliştirdiğimiz yapay doku entegre edildikten kısa süre sonra hastada yeniden kemik oluşumu sağlanıyor ve tedavi sağlıklı şekilde tamamlanıyor."

Çıkman, üretim sürecinin doktorlar ve mühendislerden oluşan multidisipliner ekip tarafından yürütüldüğünü dile getirerek, Boğaziçi Üniversitesi Hedefli Tedavi Teknolojileri Merkezi'nde gerçekleştirilen üretimin, daha büyük kapasiteyle SAÜ ve KOSGEB desteğiyle Sakarya Teknokent'e taşındığını kaydetti.

Kemik çimentosunun ortopedi ve travmatolojide yaygın kullanıldığını ancak bu malzemenin vücutta emilemediğini ve yeni doku oluşumuna izin vermediğini anlatan Çıkman, bu nedenle hastaların ilerleyen süreçte yeniden ameliyat olmak zorunda kaldığını ifade etti.

"10 ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz"

Geliştirilen teknoloji sayesinde yeniden doku oluşumunun sağlandığını ve hastalara tek aşamalı tedavi imkanı sunulduğunu belirten Çıkman, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Geçmişte doku eksikliği ya da kafa kemiği hasarı olan çocuklar her iki yılda bir ameliyat olmak zorunda kalıyordu. Bugün ise bu ameliyatlar tek aşamada gerçekleştirilebiliyor. 50-60 yaş aralığındaki hastalarda, göğüs duvarındaki tümörlü dokunun çıkarılmasının ardından geliştirdiğimiz doku iskelesiyle yeniden sağlıklı yapı oluşturulabiliyor. Doğuştan göğüs duvarı çöküklüğü olan bebeklerde ise daha önce metal barlarla yapılan ve tekrarlanan ameliyatlar yerine, artık tek aşamada kalıcı çözümler sunabiliyoruz."

Yöntemin son 5 yılda 5 binin üzerinde hastada uygulandığı bilgisini paylaşan Çıkman, "Şu anda 10 ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz. ABD, Brezilya, Kanada ve Çin gibi ülkelerde lisanslama süreçlerimiz devam ediyor." dedi.

Çıkman, yöntemin hayvanlarda da uygulanabildiğini, bu teknolojiyi küresel ölçekte yaygınlaştırmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Otomotiv endüstrisi, nisan ayında 3,9 milyar dolarla en fazla ihracata imza atan sektör olarak kayıtlara geçti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, nisan ayında sanayi grubu sektörlerinden otomotiv endüstrisi 3,9 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. En fazla ihracat yapan sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri 3,1 milyar dolarla ikinci, elektrik ve elektronik sektörü ise 1,8 milyar dolarla üçüncü sırada yer aldı.

Nisan ayında oransal olarak en fazla ihracat artışı sağlayan sektör yüzde 172,4 ile gemi, yat ve hizmetleri oldu.

Türkiye ihracatının yüzde 82,2'sini gerçekleştiren sanayi grubunun dış satımı nisan ayında yüzde 23,4 artışla 18,3 milyar dolar olarak hesaplandı.

Geçen ay ihracatın yüzde 14,7'sini gerçekleştiren tarım grubunda yüzde 18,4 artışla 3,3 milyar dolarlık, ihracatın yüzde 3'ünü oluşturan madencilik grubunda ise yüzde 43 artışla 678,2 milyon dolarlık dış satım yapıldı. Nisan ayında 166 ülke ve bölgeye ihracat artarken 54 ülke ve bölgeye dış satımda düşüş görüldü.

En fazla ihracat Almanya'ya

Geçen ay en fazla ihracat yapılan ülkeler 1,9 milyar dolarla Almanya, 1,3 milyar dolarla İtalya ve ABD oldu.

Bu dönemde en çok ihracat yapan iller ise 8,5 milyar dolarla İstanbul, 2,3 milyar dolarla Kocaeli ve 1,7 milyar dolarla Bursa olarak sıralandı.

Söz konusu dönemde, parite ihracata 435 milyon dolarlık katkı verdi.

Buna karşın, yurt içi pay piyasaları, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gerilimlerin yarattığı baskıya rağmen, nisan ayında rekor tazeledi.

Nisan ayında, Borsa İstanbul'da en büyük ve likiditesi yüksek şirketleri barındıran BIST 30 endeksi 16.601,12 puanla, BIST 100 endeksi de 14.442,56 puanla tüm zamanların en yüksek aylık kapanışını gerçekleştirirken, görülen en yüksek seviye rekorunu BIST 30 endeksi 16.822,46 puana, BIST 100 endeksi de 14.621,97 puana çıkardı.

Söz konusu dönemde, BIST 30 endeksi yüzde 14,35, BIST 100 endeksi de yüzde 12,91 artarak dünya genelinde en fazla değer kazanan borsa endeksleri arasında ilk 10'a girdi.

İki endeksin dolar bazındaki kazançları da dikkati çekti. Geçen ay BIST 30 endeksi yatırımcısına dolar bazında yüzde 12,46, BIST 100 Endeksi yüzde 11,05 kazandırdı.

Jeopolitik olaylar masaya taşındı

ABD/İsrail-İran savaşına ilişkin gündem sıcaklığını korumasına karşın bundan sonraki süreçte jeopolitik risklere daha sınırlı tepkiler verileceğine ilişkin beklentiler, küresel piyasalarda olduğu gibi yurt içi piyasalarda da risk iştahını destekledi.

Jeopolitik olayların büyük ölçüde sahadan masaya taşınmasının da olumlu etkileri görülürken, kar satışlarının sınırlı kalmasına neden oldu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Pakistan'ın da talebi üzerine İran'dan somut bir teklif gelene kadar ateşkesi uzatma kararı İsrail-Lübnan cephesinden gelen ateşkes açıklamaları risk iştahını güçlendirirken, küresel risk iştahındaki toparlanmanın etkisiyle yurt içi piyasalarda yukarı yönlü bir eğilim görüldü.

ABD-İran hattında artan diplomatik temaslar ve barış ihtimalinin güçlenmesi, piyasalarda risk algısını desteklerken BIST 100 endeksi TL bazında tarihi zirvelerini test etti.

Piyasaların her olumlu gelişmeyi fiyatlama arzusu risk iştahının yeniden canlanmasına katkı verdi.

Tarafların kalıcı barışı tesis etmek için hafta sonu bir araya gelmesinden önce piyasalarda iyimser bir tablo öne çıktı. Ekonomi yönetiminin savaşın etkilerini engellemek üzere aldığı önlemlerin yanı sıra esnek ve proaktif yaklaşımın benimseneceğine yönelik mesajlar da Türkiye'nin bölgedeki güçlü duruşunu pekiştirdi.

Bu süreçte, petrol fiyatlarındaki sert yükselişler ve dolardaki güçlenme küresel çapta enflasyon korkularını artırmasına karşın, güçlü rezerv yönetimi ve olası döviz risklerini sınırlayan hamleler TL varlıklara yönelik talebin zayıflamasının önüne geçti.

Teknik olarak BIST 100 endeksinin 13 bin puanın üzerine çıkması da endeksteki yükselişleri hızlandırırken, endeksin 13.400 seviyesinin üzerine geçmesi temkinli iyimserlikten daha cesur bir iyimserliğe doğru değişim sağlanmasına neden oldu.

Yurt dışı yerleşikler alıma geçti

Türkiye'nin bulunduğu coğrafyada güven veren duruşu, yabancı yatırımcıların Türk lirası varlıklara talebini artırırken, ülkenin borçlanma maliyetleri de geriledi. Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), geçen ay 230 baz puana kadar inmesinin ardından ayı 249 baz puanda tamamladı.

Yurt dışında yerleşik kişiler geçen ay toplam 365 milyon dolarlık tahvil, 1 milyar 120 milyon dolarlık ise hisse senedi alımı gerçekleştirdi. Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi stoku 43 milyar 911,6 milyon dolar, DİBS stoku 15 milyar 443,9 milyon dolar olarak kaydedildi.

ASELSAN piyasa değeriyle borsadaki öncü konumunu sürdürdü

Bahsedilen gelişmelere ek olarak olumlu gelen şirket bilançoları da yurt içi piyasalardaki risk iştahını destekledi. Bu anlamda endeksteki ağırlığı en yüksek şirket ASELSAN, nisan ayında yüzde 31,23 yükselirken, söz konusu dönemi 1 trilyon 916 milyar 340 milyon lira piyasa değeriyle tamamladı.

Türkiye'de savunma teknolojisinin gelişimi ve dönüşümünde öncü rol oynayan ASELSAN, Borsa İstanbul BIST 100 endeksinde en yüksek piyasa değerine sahip şirket konumunda.

Son yıllarda dünya genelinde yatırımcı ilgisi, geleneksel üretim yapan sanayi şirketlerinden ziyade teknoloji geliştiren ve bunu yüksek katma değerli ürünlere dönüştürebilen şirketlere yöneldi.

Küresel borsalarda da büyüme potansiyeli en yüksek firmalar, teknoloji tabanlı şirketlerden oluşuyor. Savunma sanayisinde de benzer bir ayrışma yaşanıyor.

Sadece silah üreten ya da konvansiyonel savunma ürünleri sunan şirketler değil savunma teknolojisini geliştiren şirketler yatırımcılar nezdinde önem kazandı.

Orta Doğu'da taraflar arasında somut bir anlaşma olursa borsada daha yukarı seviyeler görülebilir

Spinn Danışmanlık Kurucu Ortağı ve ekonomist Özlem Derici Şengül, yaptığı değerlendirmede, borsada ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle çok ciddi bir dalgalanma yaşandığını belirtti.

Savaştan önce borsanın yukarı gitme isteği olduğunu, değerlemelerin de buna işaret ettiğini ifade eden Şengül, "Ayrıca Merkez Bankası'nın faiz indireceğine dair beklentiler de vardı. O yüzden de borsada yukarı gitme isteği çok yoğundu. Savaşla birlikte bu böyle sekteye uğradı diyelim veya kesintiler yaşandı." dedi.

Ancak borsanın ateşkes açıklamalarıyla beraber fırsat bulduğu anda yükseliş isteğinin devam ettiğini dile getiren Şengül, "Borsada, olumlu yönde haberleri daha fazla fiyatlamaya çalışan bir eğilim gördük. Eğer ki önümüzdeki dönemde somut bir anlaşma zeminine doğru bir hareket görürsek o zaman daha da yukarıları bekleyebiliriz." ifadelerini kullandı.

"Piyasalar temelde iyimser senaryoları fiyatlıyor"

İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu da genel olarak bakıldığında aslında Güney Kore, Tayvan, Brezilya Tayland gibi birçok borsanın da fena bir performans göstermediğini, genelde gelişmekte olan ülkelerin borsalarının oldukça iyi bir performans gösterdiğini belirtti.

"Burada ana konu bir bütün dünyada uluslararası kuruluşlardan gelen tahminlerde öncü göstergelerde büyümede ciddi bir dayanıklılık olduğunu gösteriyor." ifadelerini kullanan Aslanoğlu, özellikle askeri harcamalar başta olmak üzere yapılan harcamaların ve yapay zeka başta olmak üzere teknolojik gelişmelerin verimliliği artırmasının büyümenin ana temel kaynağını oluşturduğunu söyledi. Aslanoğlu dolayısıyla büyüme varsa satış ve karlılığın da var olduğu anlamına geldiğini dile getirdi.

Petrol fiyatlarının uzunca bir süre yüksek seyretmesine rağmen gerek farklı taraflardan arzın artırılabilmesi gerek talepteki bazı gerilemelerden dolayı 100-110 dolarların üzerine gitmekte de zorlandığını hatta biraz olumlu haberlerde geri dönüşün de olduğunu ifade eden Aslanoğlu, şunları kaydetti:

"Yani piyasalar temelde iyimser senaryoları fiyatlıyor. Makro görünümde gerek büyüme gerek enflasyon açısından ki petrol 100-110 dolarlarda uzun süre kalmasına rağmen de enflasyonda dünyada bir puanlık bir artış oldu. Çok anormal sıçramalar gözlenmiyor. Yani büyümenin devam ettiği, enflasyonun çok artmadığı ve merkez bankalarının faiz indiremediği ama artırmadığı bir noktadayız gibi gözüküyor. Tüm bu faktörlere bağlı olarak temelde aslında borsaların görece iyi performansının, bizim borsamızın da görece iyi performansının ana nedeni bu olduğunu düşünüyoruz."

Buna göre, martta 100,7 olan endeks, nisanda yüzde 1,5 gerileyerek 96,4 değerine indi.

Tüketici güven endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 0,5 artarak 85,5'e yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 1,4 azalışla 98,6 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 3,1 gerilemeyle 109,7 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi, yüzde 1,8 düşüşle 111,6, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 3,6 artarak 83,6 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde yaklaşık son 5 yılın aylık verileri şöyle:

İFM’den yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yatırım ortamını güçlendirmeye yönelik yeni teşviklerin ele alındığı “Türkiye Yüzyılı Yatırım İçin Güçlü Merkez Programı”nda yaptığı konuşmada, İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik vergi avantajlarını genişleten düzenlemeleri açıkladığı anımsatıldı.

Bu kapsamda, İFM’de faaliyet gösteren kurumların transit ticaret ile yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara uygulanan kurumlar vergisinde indirim oranının yüzde 50’den yüzde 100’e çıkarıldığı hatırlatıldı.

Açıklamada, asgari kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin istisna kapsamının genişletildiği, İFM’de elde edilen ve teşvik kapsamında değerlendirilen gelirlerin de bu kapsama dahil edilmesinin planlandığı aktarıldı.

İFM’de finansal hizmet ihracatına yönelik teşvik ve vergi avantajlarının 2047’ye kadar yüzde 100 uygulanacağının belirtildiği açıklamada, harç muafiyeti süresinin 20 yıla çıkarılmasının uzun vadeli öngörülebilirlik sağlayarak uluslararası yatırımcılar için güçlü bir güven unsuru oluşturacağı ifade edildi.

Açıklamada, küresel şirketlerin bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye’ye taşımalarını destekleyen yeni vergi avantajlarının da devreye alındığı, bu kurumlardaki nitelikli çalışanlara yönelik ücret istisnası uygulamalarının genişletileceği, İFM bünyesinde hayata geçirilen “Tek Durak Büro” uygulamasıyla şirket kuruluşundan izin süreçlerine kadar birçok işlemin tek merkezden yürütülebileceği aktarıldı.

“Yeni teşvikler İFM’ye ilgiyi daha da artıracak”

Açıklamada değerlendirmeleri yer alan İFM Genel Müdürü Ahmet İhsan Erdem, bu düzenlemelerin İstanbul Finans Merkezi’nin uluslararası rekabet gücünü artıran önemli bir adım olduğunu belirterek, “Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu vizyon ve İstanbul Finans Merkezi özelinde açıkladığı düzenlemeler, uluslararası finans ve ticaret ekosistemindeki konumumuzu daha da güçlendirecektir.” ifadesini kullandı.

Gelecek dönemde hayata geçirilmesi planlanan ilave düzenlemelerle İFM’nin sorumluluğunun daha da artacağına işaret eden Erdem, Türkiye’nin uzun vadeli yatırım, finans ve kalkınma hedeflerine katkısını güçlendirmek için kararlılıkla çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.

Erdem, yeni düzenlemelerin mevcut teşviklerle birlikte İstanbul Finans Merkezi’nin sunduğu bütüncül yapıyı daha da güçlendireceğinin altını çizerek, şunları kaydetti:

“Uluslararası kuruluşlar karar süreçlerinde güçlü hukuki ve operasyonel altyapı, rekabetçi teşvik yapısı ve nitelikli insan kaynağına erişim ile geniş pazarlara ulaşım imkanlarını birlikte değerlendiriyor. İFM Kanunu ile sağlanan hukuk seçimi ve yabancı para birimiyle defter tutabilme gibi kolaylıklar, finansal hizmet ihracatına yönelik vergi avantajları ve Türkiye’nin genç yetenek havuzu, bu ilgiyi destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. İstanbul’un dört saatlik uçuş mesafesinde 1,3 milyar kişilik nüfusa erişim imkanı da kurumlara geniş bir operasyon alanı sunuyor. Açıklanan yeni teşviklerin, bu güçlü yapıyı tamamlayarak İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik mevcut ilgiyi daha da artıracağına inanıyoruz.”

Buna göre, tüketicilerin şubatta yüzde 2,5 olan gelecek 12 ay için enflasyon beklentisi martta yüzde 4'e yükseldi. Tüketicilerin orta vadeli (3 yıllık) enflasyon beklentisi de yüzde 2,5’ten yüzde 3’e çıktı.

Söz konusu yükselişte, Orta Doğu'da 28 Şubat'ta başlayan çatışmaların ardından enerji maliyetlerinde yaşanan keskin artış belirleyici oldu.

Gelecek 12 aya ilişkin ekonomik büyüme beklentisi, şubattaki eksi yüzde 0,9 seviyesinden martta eksi yüzde 2,1'e gerileyerek daha negatif bir seyir izledi. 12 ay sonrası için beklenen işsizlik oranı yüzde 10,8’den yüzde 11,3’e yükseldi.

Tüketicilerin gelecek 12 aydaki harcama artışı beklentisi yüzde 4,1 ile Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Yükselen enflasyon tehdidi ile savaşın tetiklediği ekonomik riskler arasında kalan ECB'nin perşembe günü yapacağı Yönetim Konseyi toplantısında faiz oranlarını sabit tutması bekleniyor.

Ancak uzmanlar, ECB Başkanı Christine Lagarde'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamaların, haziran ayında olası bir faiz artışına dair kritik sinyaller içerebileceğine dikkati çekiyor.

ECB Tüketici Beklentileri Anketi, aylık olarak yayınlanıyor

Anket, Avro Bölgesi gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 85'ini temsil eden Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Belçika'dan yaklaşık 19 bin kişiyle görüşülerek yapılıyor.

Enflasyon beklentileri, ECB'nin para politikası rotasını belirlemede kritik bir gösterge olarak kabul ediliyor.

Türkiye'nin son yıllarda coğrafi işaret, markalaşma ve AB tescili alanında önemli adımlar attığını belirten Durak, öncelikle yerel değerlerin tescillendiğini, ardından uluslararası alanda tanınırlığın artırılması için çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.

Türkiye'nin 1837 coğrafi işaretli ürünü bulunduğunu kaydeden Durak, "Avrupa'da tescillenen 46 ürünümüz var. Bu ürünlerin 38'i son üç yılda tescil edildi. Avrupa Birliği ile yürüttüğümüz yakın işbirliği sayesinde süreçler hızlandı ve sayılarımız arttı." dedi.

Durak, Türkiye'nin dünyada en fazla coğrafi işaretli ürüne sahip ikinci ülke konumunda olduğunu, AB tescilli ürün sayısında ise Çin ve İngiltere'nin ardından üçüncü sırada yer aldığını dile getirdi.

Hedef 100 ürün

AB'de tescilli ürün sayısını artırmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü vurgulayan Durak, başvuru ve ilan süreci devam eden ürünlerin bulunduğunu belirtti.

Durak, "46 olan AB tescilli ürün sayısını 100'e çıkarmayı hedefliyoruz. Bu kapsamda başvuru sahiplerine teknik destek veriyor, süreçlere katkı sağlıyor ve hazırlık çalışmalarını yürütüyoruz." diye konuştu.

Markalaşma çalışmaları öne çıkıyor

Coğrafi işaretli ürünlerde tescilin yanı sıra markalaşmaya da ağırlık verdiklerini dile getiren Durak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü işbirliğiyle yürütülen projeler kapsamında üreticilere eğitimler verildiğini aktardı.

Bakan Mehmet Fatih Kacır'ın önderliğinde çalışmaların sürdüğünü ifade eden Durak, eğitimlerde ticarileşme, e-ticaret, sosyal medya kullanımı ve ambalajlama gibi konuların ele alındığını, üreticilerin küresel pazarlarda daha güçlü yer almasının hedeflendiğini vurguladı.

Coğrafi işaretli ürünlerin AB pazarındaki konumunu futboldaki "şampiyonlar ligi"ne benzeten Durak, bu ürünlerin en üst segmentte değerlendirilmesi için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

Türkiye'nin yöresel ürün zenginliğini ekonomik değere dönüştürmeyi amaçladıklarını belirten Durak, hem AB'de tescil sayısını artırmayı hem de üreticilere daha yüksek katma değer sağlamayı hedeflediklerini ifade etti.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırıların 8. haftasında, ABD-İran arasında ateşkese yönelik ilerleme sağlanamaması ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı kalması, küresel enerji piyasalarında risk primini artırarak fiyatları yukarı taşıdı.

Geçen hafta İran'ın boğazı tüm ticari gemilere açacağına yönelik açıklamaları kısa süreli rahatlama sağlamış, Brent haftalık bazda yüzde 4,5, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı da yüzde 11,9 gerilemişti.

Ancak, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşma sağlanana kadar deniz ablukasının süreceğini belirtmesiyle gerilim yeniden tırmandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin İran gemileri ve limanlarına yönelik ablukasını ateşkes ihlali olarak nitelendirirken, bu koşullarda Hürmüz Boğazı'nın kapalı tutulacağını açıkladı.

Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'na ilişkin bu gelişmeler, arz kesintisi endişelerini yeniden öne çıkararak fiyatların yükseliş eğiliminin 20 Nisan'la başlayan haftada da sürdürmesine yol açtı.

Hafta boyunca, ateşkesin uzatılabileceğine ve diplomatik temasların yeniden başlayabileceğine yönelik sinyaller fiyatlarda sınırlı bir geri çekilme yaratsa da ABD'nin, ateşkes sağlanamaması halinde İran'ın Hürmüz'deki savunma unsurlarını ve bazı yetkilileri hedef alabileceğine yönelik haber akışı bu düşüşü sınırladı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, İran limanlarına yönelik ablukasının "gerektiği sürece devam edeceğini" açıklaması da Washington ile Tahran arasındaki gerilimin süreceğine dair endişeleri artırarak fiyatları yukarı yönlü destekledi.

Öte yandan, İran, savaşın başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatarak küresel enerji akışında önemli bir daralma yaratmış, bu gelişme petrol fiyatlarının savaş öncesine kıyasla yüzde 65'e varan artış kaydetmesine yol açmıştı. 8 Nisan'da varılan ateşkes sonrası Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine ABD, 13 Nisan'da deniz ablukası kararı alarak İran bağlantılı gemilere müdahaleye başlamıştı.

Tahran yönetimi, 17 Nisan'da boğazın ateşkes süresince belirli koşullarla açık tutulacağını duyurmuş, ancak ABD'nin ablukayı sürdürme kararı sonrası geçişlere yeniden kısıtlama getirmişti. Bu süreçte ABD, Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda bazı İran gemilerine el koyarken, İran da Hürmüz yakınlarında İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen gemilere müdahale etti.

Artan gerilimle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 20-25 Nisan haftasında 107,48 dolara kadar yükselirken, haftalık bazda geçen hafta kapanışa göre 20 Nisan'da yüzde 16,5 artışla 105,33 dolardan kapandı. Aynı dönemde WTI da yüzde 12,5 yükselerek 94,4 dolardan haftayı tamamladı.

Saldırılar öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol, mevcut seviyeleriyle yüzde 45 üzerinde artışını korurken, WTI da aynı dönemde yaklaşık yüzde 40 değer kazandı.

Avrupa doğal gaz kontratları geriledi

Avrupa doğal gaz piyasasında da benzer bir eğilim izlendi. Küresel LNG ticaretinin önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’na ilişkin risklerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü ivmelendi.

Hollanda merkezli sanal ticaret noktası TTF'de işlem gören Mayıs vadeli doğal gaz kontratları, haftayı yaklaşık yüzde 15,7 artışla megavatsaat başına 44,86 avrodan tamamladı. Söz konusu kontratlar bir önceki haftayı 38,76 avro seviyesinden kapatmıştı.

Bununla birlikte, doğal gaz fiyatlarının saldırı öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 42,9 daha yüksek seviyede seyrettiği kaydedildi.

- Kömür fiyatlarında da artış görüldü

Kömür piyasasında da doğal gaz arzına yönelik endişelerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü hareket etti.

Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, 20 Nisan'la başlayan haftayı ton başına 133,7 seviyesinde tamamladı. Kömür fiyatlarının da çatışma öncesi seviyelere kıyasla yüzde 15,4 daha yüksek seviyelerde kaldığı görüldü.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlik sürüyor

Küresel enerji arzının kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ine ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine ev sahipliği yapıyor.

Boğazın bir süre daha kapalı kalacağına yönelik beklentiler fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluştururken, bölgede barış sağlanmasına yönelik devam çabalar fiyat artışlarını sınırlıyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin Pakistan, Umman ve Rusya'yı kapsayacak ziyaretinde, ABD ve İsrail'in İran'a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaların değerlendirileceğini söyledi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre Bekayi, Erakçi'nin Pakistan, Umman ve Rusya'ya yapacağı ziyaretler hakkında açıklamada bulundu.

Bekayi, "Erakçi'nin ziyaretlerinde ABD ve İsrail’in İran'a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaların son durumu ele alınacak. Ayrıca bölgesel istikrar ile barış için görüş alışverişinde bulunulacak." ifadelerini kullandı.

Öte yandan İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), Erakçi'nin Pakistan'da ABD'li yetkililerle görüşme yapmayacağını duyurdu.

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), "TELE1 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğü"nü kapalı zarf ve açık artırma usullerinin birlikte uygulanması suretiyle satışa çıkardı.

TMSF'nin, ABC Radyo Televizyon ve Dijital Yayıncılık AŞ ile TELE1 Prodüksiyon Medya ve Reklam Hizmetleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'ye ait mal, hak ve varlıklar ile sözleşmelerden Fon Kurulu Kararıyla oluşturulan TELE1 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün satışına ilişkin ilanı, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Muhammen bedelinin 28 milyon lira olarak belirlendiği ihalede, kapalı zarf ve açık artırma usulleri birlikte uygulanacak.

İhaleye katılabilmek için 2 milyon 800 bin lira teminat ücreti yatırılması ve 16 Haziran saat 16.00'ya kadar kapalı ve üzeri imzalı zarf içinde teklif verilmesi gerekiyor. Söz konusu ihaleye ilişkin açık artırma ise 17 Haziran saat 11.00'de TMSF'nin İstanbul Esentepe'deki binasında gerçekleştirilecek.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 1 trilyon 21 milyar 420 milyon lira artarak 28 trilyon 291 milyar 55 milyon liradan 29 trilyon 312 milyar 475 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 153 milyar liraya geriledi

Tüketici kredilerinin tutarı bu dönemde 18 milyar 934 milyon lira azalarak 3 trilyon 153 milyar 78 milyon liraya geriledi. Söz konusu tutarın 758 milyar 9 milyon lirası konut, 45 milyar 5 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 350 milyar 64 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 31 milyar 713 milyon lira artarak 3 trilyon 918 milyar 236 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,5 azalışla 2 trilyon 985 milyar 930 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 155 milyar 837 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 830 milyar 92 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 17 Nisan itibarıyla önceki haftaya göre 4 milyar 532 milyon lira artışla 693 milyar 164 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 525 milyar 232 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 5 milyar 837 milyon lira artarak 5 trilyon 550 milyar 119 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 29 milyon lira azalarak 1 milyar 473 milyon liraya düştü. Böylece KKM büyüklüğü, toplam mevduatın yüzde 0,01'ini oluşturdu.

Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış olan Rumeli Han’da gerçekleştirilecek etkinlik, sektörel iş birliklerini tarihsel bir zeminde buluşturacak. Yerli ilaç üreticileriyle ile yerli tedarikçiyi buluşturacak etkinlik, Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim odağında yeniden şekillendirmeyi hedefliyor.

İLAÇ ÜRETİMİNİN TÜM HALKALARI TEK PLATFORMDA

Sadece TİYSAT üyelerine özel masa katılımıyla gerçekleştirilecek etkinlikte; makine, ham madde, yazılım ve sarf malzeme üreticileri, ilaç sektörünün karar vericileriyle birebir görüşmeler yapma imkânı bulacak. Organizasyonun, yerli tedarik zincirinin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir iş birliklerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Etkinlik, ilaç üretim sürecinin farklı aşamalarında faaliyet gösteren yerli firmalar ile üreticileri doğrudan buluşturarak sektördeki önemli bir ihtiyaca yanıt veriyor. Katılımcılar, üretim süreçlerini iyileştirecek çözümleri yerinde değerlendirme ve yeni iş bağlantıları kurma fırsatı elde edecek.

YERLİ ÜRETİMLE GÜÇLENEN SEKTÖR

TİYSAT’ın, Türkiye’de ilaç sanayisinin tüm bileşenlerini yerli üretim odağında bir araya getiren ve sektörler arası iş birliğini güçlendiren bir kümelenme olduğunu belirten TİYSAT Yönetim Kurulu Başkanı Erdinç Yaşrin; “İlaç üreticilerinden ham madde ve ekipman tedarikçilerine, yazılım ve otomasyon çözümlerinden lojistik ve sarf malzemeye kadar sektörün tüm halkalarını kapsayan bu yapıyla, yerli üretim kapasitesini artırmayı ve Türk ilaç sanayisinin küresel rekabet gücünü yükseltmeyi hedefliyoruz. 14 Mayıs’ta Rumeli Han’da gerçekleştireceğimiz etkinliğimiz, Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış bu tarihi mekânın mirasını modern inovasyon ve stratejik iş birliği vizyonumuzla buluşturacak. Bu özel buluşma ile Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim ekseninde şekillendirecek, sektörde kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açacak stratejik bir platform oluşturmayı amaçlıyoruz” ifadelerinde bulundu.

 “KÜRESEL REKABETTE YENİ DENKLEM”

Artkim Group Kurucusu ve CEO’su Ahmet Güler, etkinliğe ilişkin değerlendirmesinde: “İlaç sanayisi, yalnızca ekonomik büyüklüğüyle değil, aynı zamanda stratejik önemiyle de ülkelerin kalkınmasında belirleyici rol oynayan sektörlerin başında geliyor. Bu ölçekte bir sektörde sürdürülebilir başarı elde edebilmenin temel koşulu ise güçlü, entegre ve yerli bir tedarik zinciri yapısına sahip olmaktan geçiyor. Bu etkinlik ile amacımız; yerli üreticilerimizi yalnızca görünür kılmak değil, onları doğrudan karar vericilerle buluşturarak kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açmak. Bugün küresel rekabet, yalnızca üretim kapasitesiyle değil; tedarik zinciri yönetimi, teknoloji geliştirme ve iş birliği kabiliyetiyle şekilleniyor. TİYSAT B2B Etkinliği’ni de bu bakış açısıyla, sektörün tüm paydaşlarını aynı zeminde buluşturan stratejik bir platform olarak konumlandırıyoruz. Bu organizasyonun, Türk ilaç sanayisinin yerli üretim ekseninde güçlenmesine ve uluslararası rekabetçiliğinin artmasına önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.” ifadelerini kullandı

YERLİ TEKNOLOJİYLE KÜRESEL REKABETTE DAHA GÜÇLÜ BİR TÜRKİYE

TİYSAT B2B İş Olanakları Etkinliği, yerli teknoloji ve üretim gücünü merkeze alan yaklaşımıyla, Türk ilaç sanayisinin küresel pazarlarda daha güçlü bir konuma ulaşmasına katkı sunmayı hedefliyor. 14 Mayıs Bilimsel Eczacılık Günü’nde gerçekleşecek bu özel buluşma, sektörün tüm paydaşlarını ortak bir vizyon etrafında bir araya getirecek. Yerli üretim temelli yeni iş birliklerinin doğmasının hedeflendiği buluşma; stratejik kararların şekillendiği ve geleceğin üretim modelinin inşa edildiği güçlü bir platform olarak öne çıkıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın da talebi üzerine, İran'ın anlaşmaya ilişkin önerisini sunmasına kadar ateşkesi uzatma kararı aldığını açıkladı.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "Ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim; dolayısıyla (İran'ın) önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım." ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise ABD'nin tek taraflı ateşkes uzatma kararına ilişkin, "İran'ın çıkarlarını yerine getirmek ve İran halkının kazanımlarını pekiştirmek açısından mantıklı ve gerekli zeminin oluştuğu sonucuna vardığımızda adım atacağız." değerlendirmesinde bulundu.

Bu açıklamaların ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu, "deniz güvenliğini tehlikeye atan" ve bunlardan birinin İsrail ile bağlantılı olduğu belirtilen iki yabancı gemiye el konulduğunu ve İran kıyılarına yönlendirildiğini duyurdu. Açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin ihlalinin İran için "kırmızı çizgi" olduğu vurgulandı.

Ateşkesin korunabileceğine yönelik beklentiler fiyatlardaki yükselişi sınırlarken, sahadaki gerilim ve çelişkili açıklamalar petrol piyasalarında oynaklığı artırarak fiyatların yeniden 100 dolar seviyesine yükselmesine yol açtı.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan çatışma nedeniyle küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Körfez'deki birçok müttefik ile bazı Asya ülkelerinin, kendilerinden swap hattı talebinde bulunduğunu açıkladı.

Bessent, ABD Senatosu'nun Tahsisatlar Alt Komitesi'nde Hazine Bakanlığının 2027 mali yılı bütçesine ilişkin düzenlenen oturumda senatörlerin sorularını yanıtladı.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) swap hattı talebine ilişkin bir soruya, Bessent, "Körfez'deki müttefiklerimizin birçoğu swap hattı talebinde bulundu." yanıtını verdi.

Scott Bessent, bazı Asya ülkelerinin de benzer talepte bulunduğunu belirterek, gerek ABD Merkez Bankası (Fed) gerekse Hazine Bakanlığı tarafından sağlanan swap hatlarının dolar fonlama piyasalarının işleyişini korumayı ve ABD varlıklarının düzensiz şekilde elden çıkarılmasını önlemeyi amaçladığını aktardı.

Swap hatlarının hem talepte bulunan ülkeler hem de ABD için fayda sağladığını dile getiren Bessent, küresel finansal istikrar açısından bu mekanizmaların önemine işaret etti.

Öte yandan, İran'a yönelik yaptırımların gevşetilmesiyle ülkenin 14 milyar dolar kazanç sağladığı yönündeki iddialara ilişkin sorulara yanıtında Bessent, söz konusu rakamın bir "efsane" olduğunu kaydetti.

Rusya ve İran petrolüne yönelik yaptırımların neden gevşetildiğine ilişkin bir soruyu da yanıtlayan Bessent, bu adımların, küresel petrol arzını desteklemek ve fiyatlardaki yükselişi sınırlamak amacıyla atıldığını anlattı.

Bessent, "Bugün buraya geldiğimde petrol fiyatları 100 dolar seviyesindeydi. Eğer yaptırım hafifletme adımını atmasaydık, fiyatlar 150 dolara kadar çıkabilirdi, zira dünya arz açısından son derece iyi bir duruma geldi." diye konuştu.

Borsa İstanbul'un "Tanınmış Borsa" olarak kabul edilmesiyle Birleşik Krallık'ta yerleşik yatırımcıların Türkiye'deki sermaye piyasalarında yaptıkları yatırımlardan vergi avantajı elde etmelerinin mümkün olacağı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bireysel tasarruf hesabı sahiplerinin 'Tanınmış Borsa'larda yaptıkları yatırımlarından elde ettikleri gelirler Birleşik Krallık'ta vergiden muaf tutulmaktadır. Ayrıca 'Tanınmış Borsa'larda işlem gören kira sertifikaları Birleşik Krallık'ta "Alternatif Finans Yatırım Tahvili" başlığı altında değerlendirilmektedir. Bu durum, yatırımcıların karar alma ve raporlama süreçlerini basitleştirerek uyum yükünü azaltmaktadır. 'Tanınmış Borsa', Birleşik Krallık Gelir ve Gümrük İdaresi tarafından belirli kriterleri karşılayan nitelikli borsalara atfedilen bir sınıflandırmadır. Herhangi bir borsanın 'Tanınmış Borsa' olması, Birleşik Krallık vergi mevzuatı kapsamında resmi olarak tanındığı anlamına gelmektedir."

Açıklamada, "Tanınmış Borsa"lar arasında New York Borsası, Nasdaq, Euronext, Londra Borsası, Cboe Europe, İsviçre Borsası, Kore Borsası, Singapur Borsası, Hong Kong Borsası ve Japonya Borsa Grubu gibi önemli borsaların yer aldığı ifade edildi.

Enflasyonist ortamın yatırımcıları yalnızca tasarruflarını korumaya değil, aynı zamanda reel getiri arayışına da yönelttiğini kaydeden Kütük, bu çerçevede mevduat ve katılma hesaplarının ötesine geçilerek hisse senedi, borçlanma araçları, sukuk ve diğer sermaye piyasası enstrümanlarına güçlü bir yönelim gözlendiğini söyledi.

Kütük, aynı dönemde bilgiye erişimin hızlanması ve dijitalleşmenin etkisiyle yatırımcı tabanının da daha bilinçli ve dinamik bir yapıya kavuştuğunu ifade etti.

Yatırımcı kitlesindeki dönüşümün geleneksel ürünlerle sınırlı kalmayıp alternatif yatırım araçlarına olan ilgiyi de artırdığını vurgulayan Kütük, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Farklı varlık sınıflarına yatırım yapabilen fonların çeşitlenmesi, yatırımcıların profesyonel portföy yönetimine erişimini kolaylaştırarak fon piyasalarında önemli bir büyüklük oluşmasını sağladı. Katılım esaslı fonlar da bu büyümeden anlamlı ölçüde pay aldı. Nitekim katılım fonlarının aktif büyüklüğü 2,2 trilyon liraya ulaşırken sektör genelinde pazar payının yüzde 17,2 seviyesine yükselmesi bu ilginin somut bir göstergesidir.”

Fotoğraf : Kuveyt Türk Portföy

"Alternatif araçlar sektör açısından yüksek potansiyel barındırıyor"

Kütük, katılım esaslı yatırım denildiğinde algının halen hisse senedi ve sukuk etrafında şekillendiğini belirterek, “Alternatif araçlar sektör açısından yüksek potansiyel barındırıyor, bu noktada özellikle gayrimenkul tarafı Türkiye açısından ayrı bir yere sahip.” dedi.

Gayrimenkulün yatırımcı nezdinde köklü ve geleneksel bir varlık sınıfı olarak güçlü bir tabana sahip olduğunu aktaran Kütük, bu ilginin Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) gibi yapılar üzerinden kurumsal ve ölçeklenebilir bir forma kavuşmasının katılım finans açısından önemli bir fırsat sunduğunu kaydetti.

Kuveyt Türk Portföy Genel Müdürü Kütük, önümüzdeki dönemde GYF’lerde asıl kırılımın mevcut gayrimenkul stokunun menkul kıymetleştirilmesi ile yaşanmasının beklendiğini ifade ederek, Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) tarafında ise daha yapısal bir dönüşüm potansiyelinin öne çıktığını belirtti.

Türkiye’de geliştirilen fonların yurt dışında daha kolay satılabilmesi için regülasyon değişikliğine ihtiyaç var"

Malezya, Endonezya ve Körfez ülkelerinin küresel varlık yönetim şirketlerini bölgeye çekmek amacıyla aktif bir rekabet içerisinde olduğunu dile getiren Kütük, farklı İslami yatırım ürünlerinin sunulması, fon sayısındaki artış, dağıtım kanalları, regülasyon ve vergi kolaylıkları ile bu ülkelerin merkez olmaya çalıştıklarını söyledi.

Türkiye’nin bu alandaki konumunu güçlendirmek için birkaç temel adımın öne çıktığını aktaran Kütük, şöyle devam etti:

“Özellikle İstanbul Finans Merkezi’nin (İFM) hayata geçmesiyle birlikte sektörün hem görünürlüğünün hem de finansal sistem içindeki ağırlığının artmasını bekliyoruz. Bunun yanı sıra İstanbul’un bölgesel bir varlık yönetimi merkezi haline gelmesi için uluslararası oyuncuları çekecek rekabetçi bir regülasyon ve teşvik yapısına ihtiyaç var. Bu noktada sermaye piyasası araçlarının tokenizasyonuna ilişkin mevzuatın ve operasyon altyapısının geliştirilmesi de önem arz ediyor. Son olarak, Türkiye’de geliştirilen fonların yurt dışında daha kolay satılabilmesi için regülasyon değişikliğine ihtiyaç var.”

"Katılım endekslerine yönelimin güçlendiği görülüyor"

Hamit Kütük, son dönemde katılım hassasiyeti olan yatırımcıların borsaya olan ilgisinin arttığını ifade ederek, "Bu doğrultuda katılım endekslerine yönelimin güçlendiği görülüyor." dedi.

Katılım esaslı ürünlere olan talebin belirgin şekilde arttığını aktaran Kütük, "2022 yılı öncesinde katılım hisse senedi yoğun fonlarda yatırımcı sayısı 10 binin altındayken, bugün bu sayı 90 binin üzerine çıktı." diye konuştu.

Portföy yönetim şirketleri perspektifinden bakıldığında, katılım endekslerinde şirket çeşitliliği tarafında da bir iyileşme olduğunu bildiren Kütük, şunları kaydetti:

“2022 yılı öncesinde katılım finans esaslarına uygun şirket sayısı 200’ün altındayken, bugün bu sayı 228’e ulaşmıştır. Hem son dönemde artan halka arzlar hem de önümüzdeki dönemde şirketlerin katılım bankacılığı ürünlerine yöneliminin artması ve sukuk piyasasında aktif rol almaya başlaması, finansal yapı kriterlerinde iyileşme ile birlikte bu sayının daha da artmasını sağlayacaktır.”

Endeks tarafında halen önemli bir yoğunlaşma sorunu bulunduğunu aktaran Kütük, katılım tüm endeksinde 228 şirket yer almasına rağmen ilk dört şirketin toplam endeks ağırlığının yüzde 52’sini oluşturduğunu söyledi.

Kütük, bu durumun hem endeks derinliğini sınırladığını hem de portföy çeşitlendirmesi açısından kısıt yarattığını belirtti.

Bu yoğunlaşmanın azaltılabilmesi için büyük ölçekli ve likiditesi yüksek şirketlerin katılım endeksine dahil olmasının kritik önem taşıdığını vurgulayan Kütük, "Böyle bir genişleme, aktif portföy yönetimi tarafında anlamlı alfa üretimini de daha mümkün hale getirecektir." diye konuştu.

“Kuveyt Türk Portföy olarak yönetilen toplam portföy büyüklüğü 533 milyar lirayı aştı”

Kütük, katılım finans ekosisteminde sermaye piyasaları payının büyümesinin devam edeceğini tahmin ettiklerini ifade ederek, katılım esaslı fonların yeni olması ve bu ürünleri henüz tanımayan geniş bir kesimin bulunmasının bu beklentileri desteklediğini söyledi.

Sektördeki güçlü konumlarının ve liderliklerinin sürdüğünü belirten Kütük, “Kuveyt Türk Portföy olarak yönetilen toplam portföy büyüklüğü 533 milyar lirayı aştı.” dedi.

Kütük, yatırımcıların ihtiyaçlarını doğru analiz ederek sürdürülebilir, yenilikçi ve katma değer odaklı çözümler geliştirmeye devam ettiklerini anlatarak, bugün ulaştıkları noktanın güçlü vizyon, stratejik adımlar ve yatırımcı güveninin önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Küresel piyasalarda da etkinliklerini artırarak güçlü bir global oyuncu olmayı hedeflediklerini aktaran Kütük, mart ayı itibarıyla 60 yatırım fonu, 10 emeklilik fonu, 7 Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) ve 2 Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF) ile toplamda 79 fon ve özel portföy yönetimiyle önemli bir aşama kaydettiklerini kaydetti.

Kütük, Islamic Finance News Investor 2025 raporuna göre, Türkiye’nin en büyük katılım esaslı yatırım fonlarını yönettiklerini belirterek, 10 milyar doları aşan büyüklükle Avrupa’nın en büyük katılım esaslı fon yönetim şirketi olarak ilk sırada yer aldıklarını vurguladı.

ÜFE yıllık bazda ise yüzde 0,2 düştü.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları öncesi, şubat ayında, enerji fiyatlarındaki gerilemeyle üretici fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskı zayıflarken, marttaki artışın analistlerin beklentilerinin üstünde kalması dikkati çekti.

Piyasalarda beklenti ÜFE'deki artışın martta yüzde 1,3 düzeyinde kalacağı yönündeydi.

Destatis, 28 Şubat'ta başlayan ABD/İsrail-İran savaşının enerji maliyetlerini doğrudan etkilediğini vurguladı.

Mart ayında enerji fiyatları yıllık bazda yüzde 3,2 ucuzlasa da bir önceki aya göre yüzde 7,5 artış gösterdi.

Özellikle petrol ürünlerindeki sert yükseliş bu artışta lokomotif rolü oynarken, doğal gaz ve elektrik fiyatlarındaki artışlar daha sınırlı kaldı.

Enflasyon üzerindeki baskı artıyor

Toptan ve perakende aşaması öncesindeki maliyetleri yansıtan ÜFE, genel enflasyonun en önemli öncü göstergesi olarak kabul ediliyor. Almanya’da tüketici enflasyonu martta yüzde 2,7 ile Ocak 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Orta Doğu’da savaşın başlamasıyla akaryakıt ve ısınma giderlerinde görülen maliyet artışları nedeniyle uzmanlar, önümüzdeki aylarda yıllık enflasyonun yüzde 3 sınırını aşabileceği uyarısında bulunuyor.

Küresel piyasalar, haftaya tırmanan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle karışık bir görünümle başlarken, ABD ve Avrupa endeks vadeli kontratları negatif, Asya borsaları ise teknoloji hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı jeopolitik risklerin tekrardan artması yeni haftada küresel piyasalardaki fiyatlamalar üzerinde etkili oluyor. Geçen hafta ABD ile İran arasındaki görüşmelerin ilk turunun iyimserlikle tamamlanması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, küresel piyasalarda rekor seviyelerin görüldüğü bir ralliye zemin hazırlamıştı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, cuma günü Lübnan'daki ateşkes kapsamında, ateşkes süresinin sonuna kadar Hürmüz Boğazı'nın tüm ticari gemilerin geçişine açık olacağını belirtmişti.

Daha sonra sosyal medya hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, boğazdaki İran'a yönelik deniz ablukasının, anlaşma tamamlanana kadar geçerliliğini koruyacağını kaydetmişti.

Daha sonra ise İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, cumartesi günü yaptığı açıklamada ABD’nin deniz ablukasına devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün önceki haline geri döndüğünü açıkladı.

Trump, dün yaptığı açıklamada, ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran’a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını bildirdi.

Hafta sonu ABD ile İran arasındaki gerginliğin yeniden tırmanmasının ardından petrol fiyatlarında sert yükselişler görülürken, ABD ve Avrupa endeks vadeli kontratlarda negatif bir seyir izleniyor.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin risklerin yeniden artması piyasalarda yeniden sert dalgalanmaların olabileceği risklerini öne çıkarıyor.

ABD-İran arasında 8 Nisan'da kabul edilen 15 günlük ateşkesin de sonuna yaklaşılırken, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin 2. turuna katılmayı reddettiğine dair haberler de yatırımcıların temkinli davranmasına yol açıyor.

ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran'a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahale etmesiyle enerji arzına ilişkin endişeler yeniden tetiklenirken Brent petrolün varili şu sıralarda yüzde 3,6 artışla 91,4 dolardan işlem görüyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artıracağına yönelik endişelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,26'ya yükseldi.

Savaşın sona ereceğine dair umutların azalması güvenli liman olarak dolara olan talebi de artırırken, dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 98,3 seviyesine çıktı. Dolara olan talebin artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist endişeleri tetiklemesi altın fiyatlarında düşüşe neden olurken, altının onsu yüzde 0,9 azalışla 4 bin 790 dolardan işlem görüyor.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne düşüşle başladı

New York borsası, Hürmüz Boğazı'nın açıldığının duyurulmasının ardından cuma gününü yükselişle tamamladı.

Kurumsal tarafta, piyasaların kapanışından sonra bilançosunu açıklayan Netflix'in geliri ve karı ilk çeyrekte beklentileri aştı. Buna karşın şirketin hisseleri, ikinci çeyrek gelir tahmininin beklentilerden zayıf kalması sonrasında yüzde 10'a yakın değer kaybetti.

Petrol fiyatlarının geri çekilmesiyle enerji hisselerinde yaşanan düşüş dikkati çekti. APA Corporation'ın hisseleri yüzde 5,7, Valero Energy'nin hisseleri yüzde 7,5, Occidental Petroleum'un hisseleri yüzde 5,4, ExxonMobil'in hisseleri yüzde 3,7 ve Chevron'un hisseleri yüzde 2,2 geriledi.

Kruvaziyer ve hava yolu gibi turizmle ilişkili sektörlerdeki şirketlerin hisse senetleri ise toparlanma gösterdi. Royal Caribbean'ın hisseleri yüzde 7,3, United Airlines'ın hisseleri yüzde 7,1 ve Expedia'nın hisseleri yüzde 4,5 arttı.

Bu gelişmelerle, kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 1,79, S&P 500 endeksi yüzde 1,2 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,52 değer kazandı. S&P 500 endeksi, 7.147,52 puanla, Nasdaq endeksi 24.159,51 puanla rekor seviyeyi gördü.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne düşüşle başladı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar haftaya düşüşle başladı

Avrupa borsaları da Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması sonrasında azalan risk algısıyla cuma gününü pozitif tamamladı. Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği petrol fiyatlarındaki artışın Alman ekonomisi üzerinde baskı oluşturacağını ancak resesyon beklenmediğini söyledi.

Bu gelişmelerle, cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,73, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,27, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,97 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,75 değer kazandı.,

Analistler, Hürmüz Boğazı kaynaklı risklerin devam etmesi durumunda petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki sert yükselişlerin devam edebileceğini ve bunun da bölgedeki resesyon endişelerinin tekrar artmasına neden olabileceğini söyledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

Asya borsaları haftaya yükselişle başladı

Asya borsaları, teknoloji hisselerindeki yükselişlerin ABD-İran gerilimini dengelemesiyle haftaya pozitif başladı.

Öte yandan Çin'de gösterge faizi işlevi gören 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında (LPR) değişikliğe gidilmedi.

Ulusal Bankalar Arası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu. Bu karar, Çin'de ekonomi yönetiminin temkinli bir politika izlediğini gösteriyor.

Asya borsalarında alış ağırlıklı bir seyir izlenmesine karşın yüksek enerji fiyatları, özellikle petrol ithalatçısı ülkeler olmak üzere bölge genelinde kazançları sınırladı ve enflasyon endişelerini yeniden artırdı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 yükseldi.

Yurt içinde bu hafta faiz kararı takip edilecek

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,72 değer kazanarak14.587,93 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek günlük ve haftalık kapanışını gerçekleştirirken, gördüğü en yüksek seviye rekorunu 14.601,12 puana taşıdı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyirle 16.867,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 44,8720'den işlem görüyor. Öte yandan uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P), Türkiye'nin kredi notlarını "BB-/B" olarak teyit etti, not görünümünü "durağan" olarak tuttu.

Not görünümünün ise "durağan" olduğu belirtilen S&P açıklamasında, bunun Türkiye ekonomisinin devam eden enerji fiyat şokunu, yetkililerin sıkı para politikası ve ücret belirleme politikalarını sürdürmesi ve döviz rezervlerinde ilave erimeyi önlemesi varsayımıyla atlatacağı yönündeki görüşü yansıttığı ifade edildi.

Öte yandan bu hafta yurt içinde gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararına çevrildi. AA Finans’ın beklenti anketine katılan 37 ekonomist, nisan ayında TCMB'nin politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Analistler, bugün yurt içinde ve yurt dışında veri gündeminin sakin olduğunu, Orta Doğu'dan gelecek haberler akışının piyasaların yönü üzerinde etkili olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.700 ve 14.800 puanın direnç, 14.500 ve 14.400 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Papara Menkul Değerler AŞ'nin ortaklık yapısındaki değişikliğe izin verilmesi talebinin olumlu karşılanmasına karar vererek, şirketin bütün paylarının Türkiye Emlak Katılım Bankasına devrini onayladı.

SPK, sermaye piyasası kurumlarının ortaklık yapısındaki değişikliğe dair bir takım kararlar aldı.

Buna göre, Kurul Papara Menkul Değerler AŞ'nin ortaklık yapısındaki değişikliğe izin verilmesi talebinin olumlu karşılanmasına karar vererek, şirketin 220 milyon 384 bin lira tutarındaki bütün paylarının PPR Holding AŞ'den Türkiye Emlak Katılım Bankasına devrini onayladı.

Papara Elektronik Para ile birlikte Papara Teknoloji, Papara Sigorta Aracılık Hizmetleri ve Papara Menkul Değerler şirketlerinin payları TMSF tarafından ihaleye çıkarılmıştı.

İhale için muhammen bedel 4,27 milyar lira, yani yaklaşık 100 milyon dolar olarak belirlenmişti.

27 Mayıs 2025'te "yasa dışı bahis" soruşturmasında Papara'nın sahibi Ahmed Faruk Karslı dahil çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) Papara dahil 10 şirkete kayyum atamıştı.

Papara'nın, yasa dışı bahis para trafiğine önayak olduğu, 26 binden fazla hesabı kontrol eden örgütün elebaşının Karslı olduğu öne sürülmüştü. Gözaltındaki 15 kişiden Karslı dahil 11'i tutuklanmıştı.

TMSF, 22 Ocak'ta PPR Holding'e bağlı Papara Elektronik Para AŞ, Papara Sigorta Aracılık Hizmetleri AŞ, Papara Teknoloji AŞ, Papara Menkul Değerler AŞ şirketlerini satışa çıkarmıştı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği petrol fiyatlarındaki artışın Alman ekonomisi üzerinde baskı oluşturacağını ancak resesyon beklenmediğini söyledi.

G20 ile Uluslararası Para Fonu (IMF)-Dünya Bankası Bahar Toplantıları kapsamında Washington’da bulunan Nagel, basın mensuplarına yaptığı açıklamada, Alman ekonomisinin yıla iyi başlangıç yaptığını belirtti.

Orta Doğu’daki gerilimin büyüme üzerinde fren etkisi oluşturduğuna dikkati çeken Nagel, IMF’nin Almanya için 2026 ve 2027 yılı büyüme tahminlerini 0,3’er puan aşağı yönlü revize ettiğini hatırlattı.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi Üyesi de olan Nagel, “Petrol fiyatlarındaki artış, büyümeyi yavaşlatacak ancak resesyon beklenmiyor. Şu aşamada bir resesyona girilmesi için çok büyük olumsuzlukların yaşanması gerekir.” değerlendirmesinde bulundu.

Nagel, hükümetin mali teşvik paketinin yılın ilerleyen dönemlerinde ekonomi üzerinde olumlu etkiler yaratacağını vurguladı.

Hükümet kanadından reform çağrısı

Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil de Orta Doğu’daki savaşın uzun vadeli etkilerine işaret ederek, “Reformlara ihtiyacımız var, eylem ihtiyacı aşikar.” görüşünü paylaştı.

Öte yandan Alman basınında yer alan haberlerde hükümetin bu yılki gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) büyüme beklentisini yüzde 1’den yüzde 0,5’e düşürdüğü, enflasyon tahminini ise yüzde 2,1’den yüzde 2,7’ye yükselttiği iddia edildi.

ABD-İsrail ile İran arasında 1,5 aydır devam eden savaş, enerji güvenliği sağlanmadan ulusal güvenliğin sürdürülemeyeceğini bir kez daha ortaya koyarken, savaşın ekonomik etkilerinin azaltılmasında enerji verimliliğinin önemi giderek artıyor.

Savaş nedeniyle fosil yakıt fiyatlarında yaşanan artış, elektrik, ulaşım, sanayi ve gıda maliyetlerini yükseltirken, hükümetler enerji maliyetlerini düşürmek amacıyla yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına ağırlık veriyor.

Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem, savaşın ortaya çıkardığı ekonomik koşullarda enerji güvenliğiyle desteklenmeyen bir ulusal stratejinin sürdürülebilir olmayacağını söyledi.

Erdem, Türkiye'nin enerji politikasındaki uzun vadeli vizyona işaret ederek, "Savaş boyunca enerjide yaşanan süreç, ülkemizin uzun yıllardır kararlılıkla sürdürdüğü enerji arzını çeşitlendirme ve yerli kaynak kullanımını artırma politikasının ne kadar doğru ve öngörülü olduğunun en somut göstergesidir." dedi.

Arz güvenliğinin sağlanması ve enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesinde enerji verimliliğinin kilit rol oynadığını vurgulayan Erdem, Türkiye'de enerji arzında sıkıntı yaşanmadığını ancak krizin ekonomik etkilerini azaltmak için verimliliğe daha fazla önem verilmesi gerektiğini ifade etti.

Erdem, şu anda yaşanan arz şokunun 1973'teki petrol krizinden daha büyük olduğuna işaret ederek, şöyle konuştu:

“Son gelişmeler enerji güvenliği olmadan ulusal güvenliğin sağlanamayacağını daha net ortaya koydu. Enerji hayatın her alanında yer alıyor. Petrol ve doğal gaz yalnızca yakıt değil, birçok sektör için temel ham madde durumunda. Krizden kısa vadede Asya ülkeleri etkilendi. Avrupa'da ise yaz aylarıyla birlikte artan seyahat döneminde enerji talebi yükselecek. Bu nedenle birçok ülke enerji tasarrufu kampanyası başlattı. Enerji verimliliği hem arz güvenliğinin sağlanmasında hem de enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünü azaltmada kilit rol oynuyor. Ayrıca enerji tüketimi kaynaklı karbon salımlarının azaltılmasında da kısa vadede en etkili çözüm.”

"Türkiye enerji krizini kısıntıya gitmeden yönetti"

Asya ve Avrupa'daki ülkelerin arz riskiyle karşı karşıya olduğu dönemde Türkiye'nin enerji güvenliği açısından daha güçlü ve hazırlıklı bir konumda bulunduğunu vurgulayan Erdem, "Türkiye bu krizi şu ana kadar enerji kısıntısına gitmeden yönetmeyi başardı." dedi.

Erdem, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak ve tüketicinin bütçesine etkisini azaltmak için akaryakıtta eşel mobil sisteminin devreye alındığını belirterek, "Akaryakıt ve LPG'de artışların ÖTV'den düşülmesi uygulamasında şu anda motorin ve LPG'nin ÖTV'si sıfırlandı, benzinde ise çok düşük bir rakam kaldı. Bu sayede ülkemizdeki artış oranları birçok ülkeye kıyasla düşük kaldı." dedi.

Savaşla oluşan fiyat dalgalanmalarının Türkiye'de ürün tedarikinde bir sorun oluşturmadığını ancak ekonomi üzerinde etki yarattığını anlatan Erdem, "Petrolün varil fiyatındaki 1 dolarlık bir artış Türkiye'ye yaklaşık 400 milyon dolar ek maliyete yol açıyor. Fiyatlardaki artışı düşündüğümüzde bu rakam, enerji fiyatlarının ekonomi üzerinde ne denli büyük bir etkisi olduğunu gözler önüne seriyor." ifadelerini kullandı.

Erdem, Uluslararası Enerji Ajansı'nın 10 maddelik "Petrol Şoklarından Korunma" raporuna değinerek, "Raporda otoyollarda hız limitlerinin düşürülmesi, uzaktan çalışma, toplu taşımanın teşvik edilmesi, verimli sürüş tekniklerinin yaygınlaştırılması ve pişirmede elektrifikasyona geçiş gibi önlemler yer alıyor. Bu eylemlerin büyük çoğunluğu doğrudan enerji tasarrufu ve verimlilik odaklı olarak değerlendiriliyor." diye konuştu.

Enerji verimliliğinin toplumsal boyutuna da dikkati çeken Erdem, "Enerji verimliliği artık sadece teknik bir konu değildir. Toplumun tüm kesimlerinin ülke ekonomisine, iş ve aile bütçesi ile çevrenin korunmasına katkı sağlayabileceği, kaybedeni olmayan bir konudur. Bu konuda çeşitli alanlarda devlet desteği ve teşvik programları da vardır. Her vatandaşın, her kurumun ve her sektörün üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesi şarttır." değerlendirmesinde bulundu.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi (İstanbul North Rail Crossing Project-INRAIL) kapsamında Dünya Bankasından temin edilen 1,67 milyar avroluk finansmana yönelik anlaşmaya imza attı.

G20 ve Uluslararası Para Fonu (IMF)-Dünya Bankası Bahar Toplantıları'na katılmak üzere Washington'da bulunan Bakan Şimşek, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin finansman anlaşmasının Dünya Bankası'nın genel merkezinde düzenlenen imza törenine katıldı.

Şimşek, burada yaptığı konuşmada, küresel enerji güvenliğinin ve ticaret koridorlarının çatışmalar, parçalanma ve yıllarca süren yetersiz yatırımlar nedeniyle baskı altında olduğuna işaret ederek, bu sorunların küresel nitelikte olduğunu ve küresel yanıtlar gerektirdiğini söyledi.

Bu çerçevede Orta Koridor'un önemini vurgulayan Şimşek, söz konusu hattın 18 günlük süresiyle Pekin'den Londra'ya uzanan en hızlı rota olduğunu aktardı.

Şimşek, altyapının Türkiye'nin kalkınma hikayesinin temel unsurlarından biri olduğunu belirterek, son 20 yılda ulaştırma altyapısına 355 milyar dolar yatırım yapıldığını kaydetti.

Sadece kara yollarına 180 milyar dolar yatırım yapıldığını ifade eden Şimşek, havalimanı ağının da genişletildiğini aktardı.

"Bu ortaklık küresel piyasalara güven sinyali veriyor"

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde demir yollarının Türkiye'nin bir sonraki hedefi ve en büyük önceliği olduğunu vurgulayan Şimşek, Dünya Bankası ile olan ortaklığın bu çabanın merkezinde yer aldığını dile getirdi.

Şimşek, "Bu ortaklık finansman sağlıyor, standartları sağlamlaştırıyor ve küresel piyasalara güven sinyali veriyor." dedi.

Bu ortaklığın yıllar içinde titizlikle inşa edildiğine dikkati çeken Şimşek, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin sıradan bir altyapı projesi olmadığını anlattı.

Şimşek, projenin Orta Koridor'un en kritik darboğazlarından birini çözüme kavuşturacağını belirterek, İstanbul Boğazı üzerinden Orta Koridor'un en kısıtlı geçiş noktalarından birine yüksek kapasiteli bir demir yolu alternatifi sunduğunu, koridorun güvenilirliğini güçlendireceğini ve küresel ticaret için stratejik değerini derinleştireceğini vurguladı.

Projenin kapasitede "dönüştürücü bir sıçrama" sağlayacağını da belirten Şimşek, İstanbul Boğazı'ndan geçen demir yolu yük hacminin yıllık 3 milyon tondan 50 milyon tona çıkacağını kaydetti.

Şimşek, bunun kıtalararası yük taşımacılığı için karbon nötr bir altyapı oluşturacağına işaret ederek, bunun, bölgenin daha önce hiç tanık olmadığı ölçekte bir yapısal dönüşüm olduğunu söyledi.

"Dünya Bankasının tarihinde onaylanan en büyük üçüncü proje"

Projenin çok taraflı altyapı finansmanı alanında bir dönüm noktası niteliğinde olduğunu vurgulayan Şimşek, toplam büyüklüğü 8,1 milyar dolar olan projenin finansmanının yüzde 83'ünün uluslararası finans kuruluşlarından sağlandığını kaydetti.

Şimşek, "Bu, Dünya Bankasının tüm tarihinde onaylanan en büyük üçüncü proje. Bu gerçek tek başına, iddiamızın ölçeğini ve ortaklarımızın Türkiye'nin projeyi hayata geçirme kapasitesine duyduğu güveni ortaya koyuyor." diye konuştu.

Ayrıca projenin 400 binden fazla kişiye daha yüksek gelirli istihdam sağlayacağını belirten Şimşek, altyapının yalnızca mal taşımakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda geçim kaynakları oluşturduğunu ve İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin bunun her ikisini de yapacağını dile getirdi.

Şimşek, finansman anlaşmasının Türkiye'nin kalkınma yolculuğuna ve Dünya Bankası ile ortaklığa duyulan güvenin bir göstergesi olduğunu aktardı.

"Üç stratejik koridor boyunca bağlantıları güçlendirecek"

Dünya Bankası Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdürü Anna Bjerde ise İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin Türkiye'nin ulaşım sistemi ve ekonomik büyümesi için kalıcı faydalar sağlayacak önemli bir proje olduğunu vurguladı.

Bjerde, projenin etkisinin "dönüştürücü" olacağına dikkati çekerek, İstanbul Boğazı boyunca demir yolu kapasitesini artırarak Türkiye'nin en kritik ulaşım darboğazlarından birine çözüm getirdiğini belirtti.

Anna Bjerde, "Orta Koridor, Kalkınma Yolu ve Türkiye-Avrupa Koridoru olmak üzere üç stratejik koridor boyunca bağlantıyı güçlendirecek. Bu sayede Boğaz'ı geçenler için ulaşım daha hızlı, daha güvenilir ve daha verimli hale gelecek. Bu, sadece Türkiye için değil, bölgesel ve uluslararası ticaret için de önemli." dedi.

Uluslararası işbirliğiyle hayata geçirilen projeye yaklaşık 6,75 milyar dolarlık finansman sağlanmasının beklendiğini kaydeden Bjerde, bunun projeye duyulan güveni yansıttığını ifade etti.

Bjerde, projenin ekonomik etkisinin imalat, tarım ve hizmet sektörlerine kadar uzanarak bölgede refahı artıracağını ve geçim kaynaklarını iyileştireceğini aktardı.

Bu arada, Türkiye, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi kapsamında Dünya Bankasından 1,67 milyar avro tutarında uygun koşullu finansman temin etmişti.

Proje, Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden geçecek 127 kilometrelik elektrikli ve yüksek kapasiteli demir yolu hattının inşasını kapsıyor.

Projenin Orta Koridor ve Irak Kalkınma Yolu gibi uluslararası ticaret güzergahlarını birbirine bağlayarak Türkiye'nin bölgesel lojistik merkezi rolünü pekiştirmesi hedefleniyor.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinde yaşanan aksaklıkların sürmesi nedeniyle petrol fiyatlarının gelecek birkaç hafta içinde zirve yapabileceğini söyledi.

Wright, Semafor World Economy Konferansı kapsamında yaptığı konuşmada, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin enerji fiyatları üzerine etkisini değerlendirdi.

İran ile yaşanan gerilimin onlarca yıldır enerji arzı açısından risk oluşturduğunu belirten Wright, Donald Trump yönetiminin bu sürecin geçici etkiler yaratacağını öngördüğünü dile getirdi.

Wright, "Hürmüz Boğazı'ndan anlamlı gemi trafiği sağlanana kadar enerji fiyatlarının yüksek ve hatta artıyor olduğunu görebiliriz. Petrol fiyatlarının zirve yapması da muhtemelen önümüzdeki birkaç hafta içinde gerçekleşecek." ifadelerini kullandı.

Fiyatların düşüşe geçmesinin ise savaşın sona ermesine bağlı olduğunu aktaran Wright, yaz aylarına kadar düşüş görmenin "iddialı" olacağını söyledi.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Basra Körfezi'nin ağzında Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

ABD Başkanı Trump, İran'la Pakistan'da düzenlenen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını duyurmuştu.

Bu açıklamanın hemen ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), dün TSİ 17.00'de İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını açıklamıştı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve ardından Tahran yönetiminin misillemeleriyle bölgesel bir gerginliğe dönüşen çatışmalarda 1,5 ay geride kaldı.

Son dönemde Türk vatandaşlarının en çok konut aldığı yerler arasında üst sıralarda bulunan Dubai gayrimenkul sektörü de Orta Doğu’daki krizden olumsuz etkilenmeye devam ediyor. ABD ve İsrail ile İran arasındaki saldırıların bölge ülkelerine de sıçraması, uluslararası gayrimenkul yatırımcıları açısından ilgi odağı haline gelen Dubai’de konut satışlarının düşmesine neden oldu.

Dubai’deki gayrimenkul piyasasına ilişkin verilerin yer aldığı dijital platform DXB Interact verilerine göre, 2 Şubat-1 Mart döneminde 17 bin 27 olan konut satış adedi, savaşın başlamasının ardından geçen dört haftada (2-29 Mart) 11 bin 828’e geriledi. Böylece ilk iki haftada yüzde 25 olan satış adetlerindeki düşüş, bir aylık dönemde yüzde 30,5’e yükseldi.

Bir aylık dönemde konut satışlarında oluşan işlem hacmi de yüzde 36 azalarak 16,53 milyar dolardan 10,58 milyar dolara indi.

Sektör temsilcileri, uluslararası gayrimenkul yatırımcılarının savaş nedeniyle “riski dağıtma” ve “B planı” amacıyla alternatif rota arayışına girdiğini bildirdi.

Fiyatlardaki düşüşün zamanla hızlanması bekleniyor

Uluslararası gayrimenkul uzmanı ve Level Immigration & Properties Üst Yöneticisi (CEO) Haitham Ahmet Alamarioğlu, Dubai’de konut satışlarındaki düşüşün kısa ve orta vadede devam etmesini beklediklerini belirterek, kalıcı ateşkes olmadan uluslararası yatırımcıların bekle-gör pozisyonunun devam edeceğini söyledi.

Alamarioğlu, “Kalıcı ateşkes olmadan güven geri gelmez, güven olmadan da işlem hacimleri toparlanmaz. Böyle durumlarda B planına sahip olmak önlem olmaktan çıkıp zorunluluk haline gelir. Tarihsel olarak, Dubai’de jeopolitik kaynaklı düzeltmelerin tersine dönmesi en az 12-18 ay sürmüştür. Bu kez süre daha da uzayabilir.” dedi.

İlk verilerin fiyatlarda yüzde 4-5 civarında düşüşe işaret ettiğini dile getiren Alamarioğlu, “Ancak asıl baskı henüz tam olarak hissedilmedi. İşlem hacimleri düştüğünde fiyatlar gecikmeli tepki verir. Satıcılar önce indirime direnir, piyasa donar, sonra düzeltme gelir. Önümüzdeki çeyrekte daha belirgin bir düzeltme çok olası.” diye konuştu.

Dubai’ye alternatif 3 rota öne çıkıyor

Haitham Ahmet Alamarioğlu, Dubai’nin hikayesinin bitmediğini ama “güvenli liman” anlatısının ciddi darbe aldığını kaydederek, “Dubai cazibesini kısmen kaybetti. Ani bir kaçış yok ama kademeli bir yeniden dengelenme var. Yatırımcılar artık ‘Yarın bu pazardan çıkmam gerekirse, elimdeki mülkü hızlıca satamazsam ve sermayem burada sıkışıp kalırsa ailem için B planım ne?’ gibi sorular soruyor.” ifadelerini kullandı.

Dubai’ye alternatif olarak uluslararası gayrimenkul yatırımcısı açısından 3 rotanın öne çıktığını dile getiren Alamarioğlu, bunların Türkiye, Yunanistan ve Panama olduğunu söyledi.

Alamarioğlu, Türkiye’nin “yatırım yoluyla vatandaşlık programı” sayesinde İranlı ve Körfez merkezli alıcılarda belirgin bir yükseliş yaşandığını belirterek, “Bunun arkasında vizesiz giriş, kültürel yakınlık ve gayrimenkul üzerinden tam vatandaşlığa ulaşabilecek az sayıdaki erişilebilir yoldan biri olması var. Türkiye, Körfez’de yaşayan yaklaşık 5 milyon İranlı için sadece bir yatırım adresi değil, tanıdık bir dil, ortak bir kültür ve gerçekten bir hayat kurulabilecek bir yer sunan güvenilir bir B planıdır.” şeklinde konuştu.

Yunanistan’ın Golden Visa imkanının bu ülkeyi öne çıkardığını ifade eden Alamarioğlu, “Yunanistan, AB hukuku güvencesi altında bir ikamet ve 7 yıl sonra AB pasaportuna uzanan bir yol sunuyor.” dedi.

Alamarioğlu, Panama’nın “nitelikli yatırımcı programının” 30 günde daimi ikamet hakkı verdiğini kaydederek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Üstelik fiziksel kalma zorunluluğu yok ve yurt dışı kaynaklı gelire dokunmayan vergi sistemi uygulanıyor. Panama; Orta Doğu ve Avrupa’nın tamamen dışında, coğrafi olarak tarafsız, dolarize ve siyasi olarak istikrarlı bir bölge arayan Körfez yatırımcıları için hızlı hareket eden bir alternatif sunuyor. Bu üç rotanın yanı sıra Dominika, Antigua ve Saint Kitts’teki Karayip vatandaşlık programları piyasadaki en hızlı sigorta poliçesi olmayı sürdürüyor.”

“Yatırımcılar İstanbul’u da ek portföy destinasyonuna ekliyor”

Uluslararası gayrimenkul uzmanı ve Parcel Estates Üst Yöneticisi (CEO) Özden Çimen de Orta Doğu’daki son gelişmelerin yatırımcıların “bekle-gör” pozisyonuna geçmesine yol açtığını belirterek, piyasada henüz panik satışının olmadığını söyledi.

Dubai’nin sıfır gelir vergisi, yüksek kira getirisi, güvenli regülasyon ortamı ve yüksek likiditesinin yatırımcı ilgisini hala canlı tuttuğunu dile getiren Çimen, ateşkes söylemlerinin ardından borsada işlem gören gayrimenkul şirketlerinin hisselerini takip eden Dubai Finansal Piyasası Gayrimenkul Endeksi’ndeki yükselişten bahsetti.

Çimen, Dubai’nin cazibesini kaybetmediğini ancak uluslararası yatırımcıların coğrafi çeşitlendirme yaptığını kaydederek, “Yatırımcılar son dönemde Londra, Lizbon, İstanbul, Miami ve Barcelona gibi farklı lokasyonları da ek portföy destinasyonu olarak değerlendiriyor. Bunu risk dağıtma stratejisi olarak görebiliriz. Dubai’nin yabancılara mülkiyet, oturum ve finansman imkanları hala rakiplerine göre avantajlı.” dedi.

Kurumun internet sitesinde yer alan açıklamada, Kurum rehberliğinde dijital piyasaların rekabet rotasının yeniden oluşturulacağı ifade edildi.

Dijital çağın piyasa yapısını mercek altında tutan Kurumun, veri, algoritma ve platform güçlerinin etkilerini ortaya koymak için yeni çalışma başlattığı belirtilen açıklamada, "Çalışma sonucunda Türkiye dinamiklerine uygun yeni rekabet kuralları ve dijital pazarlar için özelleştirilmiş müdahale araçları belirlenecek." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, dijitalleşmenin hız kazanmasıyla piyasa yapılarının önemli ölçüde değiştiğine işaret edilerek, "Alışverişten sosyal medyaya, arama motorlarından çevrim içi hizmetlere kadar birçok alanda etkin olan dijital platformlar, ekonomik ve ticari dengeler üzerinde belirleyici rol oynuyor. Bu durum, rekabetin korunmasına yönelik politikaların da yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor. Kurum, başlattığı çalışmayla dijital pazarların mevcut yapısını ve işleyişini kapsamlı şekilde analiz etmeyi hedefliyor." değerlendirmesinde bulunuldu.

Çalışma kapsamında, dijital platformların sahip olduğu veri gücü, algoritmik sistemler ve ağ etkilerinin detaylı biçimde değerlendirileceği ifade edilen açıklamada, bu unsurların piyasa üzerindeki etkilerinin, rekabetin işleyişine olan yansımalarıyla birlikte ele alınacağı aktarıldı.

Açıklamada, özellikle veri sahipliği ve platform gücünün, piyasada güçlü ve kalıcı firmaların oluşmasına nasıl katkı sağladığının inceleneceğine dikkat çekildi.

Dijital pazarların hızlı ve dinamik yapısının mevcut rekabet araçlarının etkinliğini de gündeme taşıdığı vurgulanan açıklamada, "Bu kapsamda, geleneksel müdahale yöntemlerinin dijital ekonomide ne ölçüde yeterli olduğu değerlendirilecek. Çalışma ile birlikte, yalnızca mevcut durumun tespiti değil, aynı zamanda daha etkin ve güncel politika araçlarının geliştirilmesi amaçlanıyor." ifadesi kullanıldı. 

Açıklamada, dijital pazarlara yönelik düzenleme yaklaşımlarının dünya genelinde farklılık gösterdiği belirtilerek, şunlar kaydedildi:

"Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Almanya başta olmak üzere çeşitli ülkelerde uygulanan modeller de çalışma kapsamında değerlendirilecek. Ancak hedef, bu modelleri doğrudan uygulamak değil, Türkiye'nin kendi piyasa yapısına uygun bir yaklaşım geliştirmek. Bu çerçevenin hem rekabetin korunmasına hem de piyasa yapısının sağlıklı işlemesine katkı sağlaması bekleniyor."

"Dijital Çağda Rekabet Politikaları Raporu" hazırlanacak

Çalışmanın temel çıktısı olarak hazırlanacak "Dijital Çağda Rekabet Politikaları Raporu" ile hem mevcut gelişmelerin güncel bir perspektifle değerlendirilmesinin hem de Türkiye'de dijital pazarlara yönelik politika çerçevesinin güçlendirilmesine katkı sağlanmasının hedeflendiği bildirilen açıklamada, "Söz konusu rapor, daha önce yayımlanan 'Dijital Dönüşümün Rekabet Hukukuna Yansımaları' çalışmasının güncellenmiş ve genişletilmiş bir devamı niteliğinde olacak. Önceki çalışmada ele alınan bulgular güncel gelişmeler ışığında yeniden değerlendirilerek daha kapsamlı bir analiz çerçevesi sunulacaktır." ifadeleri kullanıldı.

Buna göre, bankanın yılın ilk çeyreğindeki net karı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 19 artarak 5,63 milyar dolara yükseldi. Bankanın 2025'in aynı dönemindeki net karı 4,74 milyar dolar olmuştu.

Kurumun 2025'in ilk çeyreğinde 14,12 dolar olarak kaydedilen hisse başına karı, bu yılın aynı döneminde 17,55 dolara çıktı.

Goldman Sachs'ın bu yılın ilk çeyreğindeki geliri de geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14 artışla 17,23 milyar dolara yükseldi.

Banka, 2025'in ilk çeyreğinde 15,06 milyar dolar gelir elde etmişti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Goldman Sachs Üst Yöneticisi David Solomon, piyasa koşulları daha dalgalı hale gelmesine rağmen yılın ilk çeyreğinde hissedarlar için güçlü bir performans sergilediklerini belirtti.

Goldman Sachs müşterilerinin genel belirsizlik ortamında bankaya güvenmeye devam ettiğine işaret eden Solomon, "Jeopolitik ortam hala oldukça karmaşık, bu nedenle disiplinli risk yönetimi, çalışma şeklimizin temelini oluşturmaya devam etmelidir." ifadesini kullandı.

ABD'nin büyük bankalarından JPMorgan Chase, Wells Fargo ve Citigroup da yarın bu yılın ilk çeyreğine ilişkin finansal sonuçlarını açıklayacak.

Fiyatlar bugün Türkiye saatiyle 10.40 itibarıyla yaklaşık yüzde 8,5 artarak megavatsaat başına 47,3 avroya çıktı.

Piyasalar, ABD-İran görüşmelerinden gelen olumsuz haberlere odaklandı. Orta Doğu'da gerilimlerin sonlanabileceğine yönelik umutlar, ABD-İran görüşmelerinden elde edilen ilk sonuçlarla yerini tedirginliğe bıraktı.

Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinde taraflar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda restleşirken Trump, donanmalarının boğazı kullanmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını bildirdi.

Bu açıklama, ateşkes sonrası çatışmaların yeniden alevlenebileceği yönündeki korkuları körükledi.

Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nın ateşkes kapsamında tekrar açılmasına yönelik beklentilerle geçen hafta gaz fiyatları bir miktar gerilemişti.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri sonrası Körfez ülkelerinden Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri gaz üretimine ara vermişti. Katar, yıllık 80 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimiyle, küresel LNG piyasasının önemli oyuncuları ve Avrupa'nın da önemli tedarikçileri arasında bulunuyor.

Asya borsalarında, ABD-İran görüşmelerinden gelen olumsuz haberlerle negatif seyir öne çıkıyor.

Orta Doğu'da gerilimlerin sonlanabileceğine yönelik umutlar, ABD-İran görüşmelerinden elde edilen ilk sonuçlarla yerini tedirginliğe bıraktı.

Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinde taraflar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda restleşirken ABD Başkanı Donald Trump, donanmalarının boğazı kullanmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını bildirdi. Bu açıklama, ateşkes sonrası çatışmaların yeniden alevlenebileceği yönündeki korkuları körükledi.

Söz konusu gelişmeler küresel risk algısının yükselmesine neden olurken Asya piyasalarında da satıcılı bir seyir öne çıkıyor.

Asya'da odak enerji fiyatları

Piyasalarda müzakerelere yönelik olumsuz gelişmeler "yeni bir gerilim" fiyatlamalarını öne çıkardı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 7,4 artışla 98,7 dolara yükseldi.

Asya piyasaları da ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolüne ilişkin açıklamalarının bölgeye yönelik enerji akışında aksamalara yol açabileceği endişeleriyle satış baskısı altında kaldı.

Bölge ülkelerinin enerjide dışa bağımlılığı göz önünde bulundurulduğunda gelecek dönemde makroekonomik görünümde bozulma riski öne çıkıyor.

Çin’de üretici enflasyonu geçen ay negatif bölgeden çıkmasına rağmen bu toparlanmanın talep kaynaklı değil enerji maliyetlerindeki artıştan kaynaklanması, görünümün sağlıklı olmadığına işaret ediyor.

Çin'den, Tayvan ile ilişkileri geliştirmek için 10 maddelik paket

Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yanı sıra bölgedeki diplomatik gelişmeler de yakından takip ediliyor. Çin yönetimi, egemenlik ihtilafı içinde olduğu Tayvan ile ilişkileri artırmak üzere 10 maddelik politika paketini duyurdu.

Çin Komünist Partisinin (ÇKP) Tayvan Çalışma Ofisinden yapılan açıklamaya göre, politika paketi, siyasi partiler arasında iletişim mekanizması kurulmasından seyahat kısıtlamalarının kaldırılmasına kadar iki ülke arasındaki temasları artırmayı ve bağları güçlendirmeyi amaçlıyor.

Paket kapsamında, ÇKP ile Tayvan'da ana muhalefetteki Milliyetçi Parti (Koumintang/KMT) arasında düzenli bir iletişim mekanizması kurulması ve Tayvan Boğazı'nın iki yakasındaki gençlerin karşılıklı temasları için ortak bir kurumsal platform oluşturulması önerildi.

Bazı bölgelerde su, elektrik ve doğal gaz paylaşılması ve iki bölgeyi birleştiren deniz köprüsü inşa edilmesi de öneriler arasında yer aldı. Ayrıca, Tayvan'ın tarım ve balıkçılık ürünlerinin Çin pazarına erişimi için karantina standartlarını sağlamak üzere bir iletişim mekanizmasının kurulması önerilirken Tayvanlı gıda imalatçılarının ana kara pazarına erişimi için kayıt sürecinin kolaylaştırılacağı kaydedildi.

Güney Kore'de 17,7 milyar dolarlık ek bütçe tasarısı onayladı

Mali tarafta ise Güney Kore Parlamentosu, hafta sonu Orta Doğu'daki gerilimin ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla 26,2 trilyon won (17,7 milyar dolar) tutarındaki ek bütçe tasarısına onay verdi. Ek bütçe tasarısı, 244 üyeden 214'ünün lehte, 11'inin aleyhte oy kullandığı ve 19'unun çekimser kaldığı genel kurul oturumunda kabul edildi.

Söz konusu ek bütçe, Orta Doğu'da yaşanan gerilim sebebiyle artan petrol fiyatlarının yarattığı yükü hafifletmeyi ve küçük işletmeler ile zor durumdaki hane halklarını bu durumun ekonomik etkilerinden korumayı amaçlıyor.

Güney Kore Devlet Başkanlığı Sözcüsü Kang Yu-jung, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, tasarıyı hızla onaylayan iktidar ve muhalefet partilerine teşekkür etti.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,9 düşüşle 5.808 puandan, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 azalışla 56.563 puandan günü tamamladı.

Şu sıralarda Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 değer kaybıyla 3.980 puandan, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise bir önceki kapanışına göre yüzde 1,2 düşüşle 25.590 puandan işlem görüyor.

Hindistan'da Sensex endeksi ise yüzde 1,3 kayıpla 76.558 puan seviyesinde bulunuyor.

Yılbaşından bu yana hesaplandığında ise fon yatırımlarının portföy değeri yüzde 2,6 arttı.

Fon yatırımcısı sayısı da martta yıllık yüzde 4,3 artarak 5 milyon 504 bin 628 kişiden 5 milyon 740 bin 565 kişiye yükseldi. Yılbaşından bu yana toplam fon yatırımcısı sayısındaki artış ise yüzde 1,3 olarak gerçekleşti. Mart sonu itibarıyla fon tarafında 5 milyon 687 bin 694 yerli yatırımcı ve 52 bin 871 yabancı yatırımcı yer aldı.

Toplam fon yatırımcısı sayısının 5 milyon 521 bin 656 kişisi gerçek kişilerden, 203 bin 261 kişisi tüzel kişilerden, 15 bin 648 kişisi ise fon yatırımı yapan fonların da içinde bulunduğu diğer kategorisinden oluştu.

İstanbul zirvedeki yerini korudu

En çok fon yatırımcısı 1 milyon 324 bin 967 kişiyle İstanbul'da bulunuyor. İstanbul'u 513 bin 125 kişiyle Ankara izlerken, en fazla yatırımcının ikamet ettiği üçüncü il 458 bin 649 kişiyle İzmir oldu.

Mart ayı sonu itibarıyla İstanbul'da yerleşik kullanıcıların fon yatırımlarının büyüklüğü 5 trilyon 308 milyar 780 milyon lira oldu. Ankara'daki yatırımcıların fon yatırımlarının büyüklüğü 899 milyar 281 milyon lira ve İzmir'deki yatırımcıların da 447 milyar 907 milyon lira olarak tespit edildi.

İstanbul, Ankara ve İzmir'den sonra fon tarafında en fazla yatırımcısı olan il Antalya oldu. Antalya'da bu dönemde 255 bin 400 kişi fon yatırımcısı olurken, Antalya'daki yerleşiklerin portföy değeri 185 milyar 477 milyon lira olarak belirlendi.

Bursa ise 193 milyar 789 milyon lirayla portföy değerinde İzmir'in arkasında yer alarak 3 büyük şehirden sonraki en büyük fon portföy büyüklüğüne sahip il oldu.

Yatırımcı sayısına bakıldığında 3 büyük şehirden sonra 4. sıradaki Antalya'yı 214 bin 590 kişiyle Bursa, 138 bin 37 kişiyle Muğla, 136 bin 918 kişiyle Adana, 132 bin 505 kişiyle Mersin, 123 bin 803 kişiyle Kocaeli ve 112 bin 626 kişiyle Denizli takip etti.

Portföy büyüklüklerine bakıldığında ise Bursa'yı 185 milyar 477 milyon lirayla Antalya, 106 milyar 277 milyon lirayla Muğla, 92 milyar 480 milyon lirayla Kocaeli, 86 milyar 873 milyon lirayla Adana, 74 milyar 59 milyon lirayla Gaziantep ve 68 milyar 647 milyon lirayla Mersin izledi.

En yüksek portföy değeri 50-54 yaş grubunda

Fon yatırımcılarının yaş gruplarına göre incelendiğinde, 50-54 yaştaki yatırımcılar 722,1 milyar lirayla en çok fon portföyüne sahip grup olurken, en çok yatırımcı ise 670 bin 817 kişiyle 45-49 yaş grubunda yer aldı.

En düşük portföy büyüklüğüne sahip yatırımcı grubu ise 0-14 yaş grubu olurken, söz konusu grup 44 bin 874 yatırımcıyla en az yatırımcı sayısına sahip yaş grubu olarak da listelendi.

Yaş gruplarına göre portföy büyüklüğü 0-14 yaşta 2 milyar 654,6 milyon lira, 15-19 yaş yatırımcılarda 4 milyar 612,8 milyon lira, 20-24 yaş yatırımcılarda 30 milyar 411,2 milyon lira oldu.

25-29 yaş yatırımcılarda portföy büyüklüğü 94,9 milyar lira, 30-34 yaş yatırımcılarda 153,9 milyar lira, 35-39 yaş yatırımcılarda 248 milyar lira, 40-44 yaş yatırımcılarda 447 milyar lira ve 45-49 yaş yatırımcılarda 683,1 milyar lira düzeyinde gerçekleşti.

722,1 milyar lirayla en çok fon portföyüne sahip 50-54 yaş grubunu 697,6 milyar lira ile 55-59 yaş grubu izledi. Portföy büyüklüğü 60-64 yaş grubunda 640,7 milyar lira, 65-69 yaş grubunda 542,6 milyar lira, 70-74 yaş grubunda 417,5 milyar lira olarak sıralanırken, 75 yaş ve üzeri grupta ise 553,5 milyar liralık portföy olması dikkati çekti.

Ülkeden bu kapsamda yılın ilk çeyreğinde 6 bin 266 ton çay ihraç edilerek, karşılığında 34 milyon 806 bin 455 dolar kazanç sağlandı.

Türkiye'den geçen yılın aynı döneminde ise 4 bin 994 ton çay dış satımından 25 milyon 179 bin 408 dolar gelir sağlanmıştı. Böylece ülkeden yapılan çay ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre miktarda yüzde 25, değerde yüzde 38 arttı.

Belçika, Birleşik Krallık ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti en fazla çay ihraç edilen ilk 3 ülke oldu.

Türkiye'den ocak-mart döneminde Belçika'ya 12 milyon 657 bin 23 dolarlık, Birleşik Krallık'a 5 milyon 826 bin 890 dolarlık, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne de 2 milyon 564 bin 537 dolarlık çay dış satımı yapıldı.

Ülke ihracatının yüzde 48'i Rize'den

Rize'den de yılın ilk 3 ayında Belçika başta olmak üzere 29 ülkeye 4 bin 171 ton çay ihraç edildi.

Ülke ihracatının değerde yüzde 48'ini tek başına gerçekleştiren Rize, söz konusu ihracattan 16 milyon 617 bin 895 dolar kazanç sağladı.

"Önümüzdeki süreçte hedefimiz, mevcut pazarlardaki payımızı artırırken yeni pazarlara da açılmaktır"

DKİB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Çay Sektör Komitesi Başkanı Şaban Turgut, çay ihracatında yılın ilk çeyreğinin artışla kapandığını söyledi.

Söz konusu artışın sevindirici olduğunu belirten Turgut, "Özellikle Belçika, Birleşik Krallık ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gibi pazarlarda güçlü bir performans sergiledik. Bunun yanı sıra toplam 124 ülke, özerk ve serbest bölgeye ihracat gerçekleştirmiş olmamız, pazar çeşitliliğimiz açısından son derece önemli bir gelişmedir." dedi.

Turgut, Rize'nin sektörde belirleyici rolü olduğunun altını çizerek, "Ülke çay ihracatının yaklaşık yüzde 48'i Rize'den gerçekleştirildi. Bu durum, bölgemizin üretim ve ihracattaki stratejik konumunu açıkça ortaya koymaktadır." diye konuştu.

Çay ihracatını artırmanın gayretinde olduklarını vurgulayan Turgut, şu değerlendirmede bulundu:

"Önümüzdeki süreçte hedefimiz, mevcut pazarlardaki payımızı artırırken yeni pazarlara da açılmaktır. Özellikle Avrupa'da derinleşmenin yanı sıra Orta Doğu, Kuzey Amerika ve Uzak Doğu pazarlarında Türk çayının bilinirliğini artırmaya yönelik çalışmalarımıza hız vereceğiz. Yıl sonu itibarıyla ihracat rakamlarımızı çok daha yukarı taşımayı, katma değeri yüksek ürünlerle kilogram başına ihracat gelirini artırmayı hedefliyoruz."

Söz konusu kaynakla, özellikle ihracatçı firmaların üretim kapasitelerinin artırılmasına, yeni pazarlara erişimlerinin desteklenmesine ve küresel değer zincirlerindeki konumlarının güçlendirilmesine katkı sağlanması hedefleniyor.

Son işlemle, Türk Eximbank'ın sağladığı uzun vadeli finansmanın toplamı 500 milyon avroyu aştı. Katılım finans ilkeleriyle uyumlu olarak temin edilen bu kaynak, finansal çeşitliliğin artırılması ve farklı yatırımcı gruplarının Türkiye ekonomisine erişiminin kolaylaştırılması açısından da önemli bir rol üstleniyor.

Söz konusu işlem, bu yönüyle yalnızca bir finansman temini değil aynı zamanda uluslararası finansal mimaride çeşitlilik ve derinliğin artırılmasına yönelik stratejik bir adım olarak da öne çıkıyor.

"İhracatçılarımızın büyüme stratejilerini destekliyoruz"

Açıklamada anlaşmaya ilişkin değerlendirmeleri yer alan Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, artık uluslararası ticaretin yalnızca mal ve hizmet akışından ibaret olmadığını, aynı zamanda finansman yapılarının niteliğiyle şekillenen çok katmanlı bir ekosisteme dönüştüğünü bildirdi.

Güney, "Bu çerçevede ihracatın sürdürülebilir biçimde artırılması, uzun vadeli, uygun maliyetli ve çeşitlendirilmiş finansman kaynaklarına erişimle doğrudan ilişkilidir. Türk Eximbank olarak bu anlayışla, ihracatçılarımızın finansmana erişimini güçlendirirken, aynı zamanda finansman araçlarımızı küresel eğilimlerle uyumlu şekilde çeşitlendirmeye büyük önem veriyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

İslam Kalkınma Bankası Grubunun önemli kuruluşlarından ICIEC ile uzun yıllara dayanan köklü ve geniş yelpazede işbirliklerinin bulunduğunu kaydeden Güney, "Uluslararası birlik ve platformlar çatısı altında da devam eden güçlü ortaklığımız bulunmaktadır. Son işlem de söz konusu stratejik yaklaşımın güçlü yansımasıdır. Bu süreklilik hem kurumsal işbirliklerimizin derinliğini hem de Türkiye'ye duyulan güveni ortaya koymaktadır." ifadelerini kullandı.

Ali Güney, sağlanan finansmanın ihracatçılara sağlayacağı katkılara ilişkin şu açıklamalarda bulundu:

"Sağlanan bu finansman ihracatçılarımızın işletme sermayesi ihtiyaçlarının karşılanmasının ötesinde, yatırım odaklı büyüme stratejilerinin desteklenmesine de hizmet edecektir. Özellikle üretim kapasitesini artırmaya, katma değerli ihracatı geliştirmeye ve firmalarımızın uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü kalıcı biçimde yükseltmeye yönelik yatırımların finansmanında etkin bir şekilde kullanılmasını öngörüyoruz. Önümüzdeki dönemde de uluslararası finans kuruluşlarıyla geliştirdiğimiz işbirliklerini çeşitlendirerek, ihracatçılarımıza sunduğumuz finansman imkanlarını daha da genişletmeyi ve Türkiye’nin ihracat odaklı büyüme vizyonuna güçlü katkı sağlamaya devam edeceğiz."

Tören, Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, Ağaoğlu GYO Genel Müdürü Sena Ağaoğlu Kırcal, Ağaoğlu Şirketler Grubu Üst Yöneticisi (CEO) Burak Kutluğ, İnfo Yatırım Menkul Değerler Genel Müdürü Hüseyin Tarkan Akgül, şirket yetkilileri ve basın mensuplarının katılımıyla gerçekleştirildi.

Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, törende yaptığı konuşmada, sektöründe köklü bir geçmişe sahip olan Ağaoğlu'nun kurumsal gayrimenkul geliştirme alanında lider şirketlerden biri olduğunu söyledi.

Şehirlerin sürdürülebilir dönüşümünde gayrimenkul yatırım ortaklıklarının önemli bir katkı sunduğuna değinen Ergun, "Halka arzla bu yolda önemli bir adım atan Ağaoğlu Avrasya Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı, yatırımcılarının desteğiyle bu alandaki hedeflerini daha da ileriye taşıyacak. Bu halka arzda emeği geçen değerli şirket yöneticilerimize ve aracı kurumumuza teşekkür eder, halka arzın sermaye piyasalarına hayırlı olmasını dilerim." şeklinde konuştu.

Kırcal da şirketin, Ağaoğlu ailesinin geçmiş dönemine birçok başarı ekleyerek yatırımcılarıyla büyümeye ve değer üretmeye devam edeceğini dile getirdi.

Halka arz sürecinde yoğun ilgi gördüklerini söyleyen Kırcal, söz konusu ilginin hem geçmişe hem de geleceğe yönelik vizyonlarına duyulan güvenin güçlü bir göstergesi olduğunu aktardı.

İnfo Yatırım Menkul Değerler Genel Müdürü Hüseyin Tarkan Akgül, payları Borsa İstanbul'da işlem görmeye başlayan Ağaoğlu GYO'nun halka arz sürecinde başarılı bir talep toplama dönemi geçirdiğini belirtti.

Vakıf Yatırım ile eş konsorsiyum lideri oldukları Ağaoğlu GYO halka arzına yaklaşık 1 milyon yatırımcının katılım sağladığını aktaran Akgül, "Toplam talep, halka arz büyüklüğünün 3,6 katı olarak gerçekleşti. Halka arzla öz kaynak yapısını daha da güçlendirerek, planladığı yeni projeler ve stratejik yatırımlarıyla sektördeki konumunu pekiştirecek Ağaoğlu GYO'ya ve değerli ekibine bundan sonraki yolculuklarında başarılar diliyorum." dedi.

ABD'nin, İran'ın enerji altyapısını hedef alma tehdidinin hayata geçmesi durumunda, küresel enerji piyasalarının eşi benzeri görülmemiş bir arz daralması riski ve küresel şoklarla karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Hürmüz Boğazı'nın 48 saat içinde açılmaması halinde İran'ı hedef alacağı uyarısında bulunurken, hafta sonu yaptığı açıklamada Tahran'a tanıdığı bu süreyi 8 Nisan'a kadar uzattı.

Trump, dün yaptığı açıklamada ise İran'la görüşmelerin iyi gittiğini ancak verdiği sürede bir anlaşma sağlanmaması halinde Tahran'ın elektrik santrallerini ve köprüleri hedef alarak ülkenin sivil altyapısını çökerteceğini belirterek, "Bir planımız var, yarın gece saat 12'ye kadar İran'daki her köprü yerle bir edilecek, tüm elektrik santralleri devre dışı kalacak." ifadelerini kullandı.

Buna karşın İran tarafından yapılan açıklamalarda "gelecekteki saldırıları engellemek için düşmanı pişmanlık duyacağı noktaya getirene kadar savaşın süreceği" yönünde mesajlar verildi.

Ülkelerin karşılıklı sert açıklamaları, ilerleyen süreçte ABD'nin doğrudan İran'ın enerji altyapısını hedef alacağına yönelik riskleri öne çıkarırken, böyle bir senaryonun yaşanması durumunda küresel arz kesintilerinin derinleşeceği endişelerini artırdı.

Dünya eşi görülmemiş bir arz daralması riskiyle karşı karşıya

Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Trump'ın tehditlerinin hayata geçmesi durumunda enerji piyasalarının keskin bir şekilde sarsılacağını söyledi.

Rizvi, mevcut jeopolitik gelişmelerin petrol arzı üzerindeki olumsuz etkisinin geçmişteki arz daralmalarına kıyasla daha yüksek seviyelere ulaştığına işaret ederek, "Trump'ın tehditlerinin gerçekleşmesi halinde enerji piyasaları eşi benzeri görülmemiş bir arz daralmasıyla karşı karşıya kalabilir. Böylece petrol fiyatları 200 dolara kadar yükselebilir ve bu durum uluslararası piyasalarda ciddi tahribata yol açabilir." dedi.

Enerji altyapılarına yönelik olası saldırıların yalnızca fiyatlar üzerinden değil, arzın yapısal bütünlüğü açısından da etkili olabileceğini vurgulayan Rizvi, bazı Körfez ülkelerinde halihazırda "mücbir sebep" ilanlarının devreye girdiğini ve LNG arzının dünyanın büyük bölümünde olumsuz etkilendiğini ifade etti.

Rizvi, ABD'nin İran'ın enerji altyapısına yönelik geniş çaplı bir saldırı düzenlemesi halinde, bölgede petrol üretiminin yeniden devreye alınmasının uzun yıllar alabileceğine değinerek, bu durumun özellikle enerji ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkeleri ve Asya ekonomilerini olumsuz etkileyeceğini kaydetti.

Öte yandan, piyasaların söz konusu tehditleri henüz fiyatlamadığını belirten Rizvi, "Piyasalar oldukça karışık bir görünüm sergiliyor. Endişeden ziyade belirsizlik hakim ve ne olacağı öngörülemiyor. Bu nedenle belirsizlik, enerji piyasalarında yüksek ve öngörülmesi güç bir oynaklık olarak kendini gösteriyor." diye konuştu.

Ucuz enerji dönemi sona ermiş olabilir

Rizvi, gerilimin kontrol altına alınması halinde piyasalardaki tırmanışın geçici kalabileceğini ifade ederek, "Güncel durumda jeopolitik gerilimlerin kalıcı bir unsur haline geldiği yeni bir döneme giriliyor. Bu da enerji piyasalarında risklerin yapısal olarak arttığına ve ucuz enerji döneminin sona erdiğine işaret ediyor." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa'nın enerji arz güvenliğinin de bu süreçten doğrudan etkilendiğini vurgulayan Rizvi, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Rusya'dan gelen tedarikin kesilmesi ve alternatiflerin sınırlı kalması, Avrupa'yı az sayıda tedarikçiye daha bağımlı hale getirdi. Bu durum, boru hatları ve enerji altyapısına yönelik yatırımların artırılmasıyla seçeneklerin genişletilmesini gündeme getirebilir. Böylece Avrupa'nın Hürmüz Boğazı, Bab el-Mendeb ve diğer stratejik geçiş noktalarına olan bağımlılığı azaltılabilir. Ancak bugün itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndan geçen enerji akışını ikame edebilecek bir alternatif bulunmuyor."

Rizvi, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin 400 milyon varillik acil petrol stoklarını devreye alma kararının fiyat artışlarını sınırlamada kayda değer bir etki yaratmayabileceğini belirterek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu rezervler doğrudan piyasaya sürülmeyip yalnızca erişime açılıyor ve alıcıların yine satın alması gerekiyor. Ayrıca lojistik süreçler ve yüksek savaş riski sigorta maliyetleri devam ediyor. Sunulan ham petrolün türü ile rafinerilerin teknik uyumu da piyasaları rahatlatma çabalarının önüne geçen belirleyici bir teknik unsur olmaya devam ediyor."

Piyasa araştırmaları merkezi Sentix, 1047 yatırımcının katılımıyla gerçekleştirilen nisan ayına ilişkin Avro Bölgesi Genel Yatırımcı Güven Endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre, mart ayında eksi 3,1 puan olan endeks, bu ay 16,1 puanlık düşüşle eksi 19,2 puana geriledi. Böylece endeks, Nisan 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü. Endekse ilişkin beklenti, nisanda eksi 9’a düşmesi yönündeydi.

Yatırımcıların gelecek 6 aya yönelik öngörülerini ölçen Beklentiler Endeksi, 3,5 puandan eksi 15,5 puana indi.

Mevcut ekonomik durumu yansıtan Mevcut Durum Endeksi ise eksi 9,5 puandan eksi 22,8 puana geriledi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Sentix Genel Müdürü Patrick Hussy, düşüşün temel nedeninin enerji fiyatlarındaki aşırı yükseliş ve Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarındaki tedarik darboğazları olduğunu belirtti.

Hussy, "Yatırımcılar, enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Basra Körfezi'ndeki aksamalar nedeniyle resesyon riskinin yeniden odağa yerleştiğini görüyor." değerlendirmesinde bulundu.

Almanya ekonomisine de darbe vurdu

Almanya, krizden en ağır darbeyi alan ülkelerin başında yer aldı. Almanya için yatırımcı güveni 15,6 puanlık kayıpla eksi 27,7 seviyesine geriledi.

Ülkenin önde gelen ekonomik araştırma enstitüleri, Orta Doğu'da savaşın oluşturduğu belirsizlik nedeniyle Almanya'nın yıl sonu büyüme tahminlerini yüzde 1,3'ten yüzde 0,6'ya kadar revize etti.

Almanya için mevcut durum göstergelerinin halihazırda resesyon sinyali verdiğini kaydeden Sentix, Alman ekonomisine yönelik beklentilerin eksi 16,8 puan ile Eylül 2024'ten bu yana en düşük seviyeye gerilediğini de bildirdi.

Söz konusu dönemde 88 bin 688 benzinli, 69 bin 504 hibrit otomobil satıldı. Dizel otomobil satışı 13 bin 326, otogazlı otomobil satış sayısı ise 750 oldu. Sadece elektrikle çalışan tam elektrikli otomobil satışları ise 38 bin 28 olarak kayıtlara geçti.

Benzinli bir jeneratörün bataryayı şarj ettiği ve sürüşün elektrik motoruyla sağlandığı "uzatılmış menzil" sistemlere sahip araçlar dahil edildiğinde, yılın ilk çeyreğinde elektrikli otomobil satış sayısı yüzde 18,2'lik pazar payıyla 38 bin 420'ye yükseldi. (Uzatılmış menzil otomobiller de Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu olarak "elektrikli" sınıfında yer alıyor)

Benzin ve dizel otomobil satışlarında düşüş sürüyor

Yılın ilk çeyreğinde benzinli otomobil satışlarında yüzde 20,1, dizellerde yüzde 26,9 ve otogazlı otomobillerde yüzde 34,8 düşüş gerçekleşti. Bu dönemde hibrit otomobil satışları yüzde 33, elektrikli otomobil satışları yüzde 29,9 arttı.

Dizel otomobil satışlarındaki azalışın ana nedeninin global üreticilerin dizel otomobil üretimini sonlandırma sürecinin devam etmesi, dolayısıyla pazara yeni dizel otomobil sunulmaması olduğu belirtiliyor.

Elektrikli otomobillerin payı yüzde 18,2 oldu

Benzinli otomobillerin satışlarda geçen yılın ocak-mart döneminde yüzde 49,6 olan payı, bu yılın aynı döneminde yüzde 42,1'e geriledi.

Söz konusu dönemde dizel otomobillerin payı yüzde 8,1'den 6,3'e, otogazlı otomobillerin payı ise yüzde 0,5'ten 0,4'e düştü.

Aynı dönemde toplam satışlardan alınan pay, elektrikli otomobillerde yüzde 13,2'den 18,2'ye, hibritlerde yüzde 28,6'dan 33'e yükseldi.

Otomobiller elektrikli ve hibrit olarak ele alındığında toplam pazarın yüzde 51,2'sini oluşturduğu, toplam satışların 107 bin 924'e ulaştığı görüldü. Böylelikle Türkiye'de satılan otomobillerin yarısı elektrikli ya da hibrit araçlardan oluştu.

Mart ayında ise toplam 15 bin 118 elektrikli otomobil satıldı. Bu otomobillerin mart ayındaki pazar payı yüzde 18,9 olarak hesaplandı. Aynı ayda 27 bin 65 hibrit otomobil satışı gerçekleştirilirken bu araçların pazar payı yüzde 33,9 olarak kayıtlara geçti.

ABD ham petrolü (WTI), yaklaşık 4 yıl aradan sonra yeniden Brent petrolün üzerine çıkarak küresel piyasalarda alışılmış fiyatlama düzeninin tersine döndüğü bir dönemi yeniden canlandırdı.

Küresel petrol piyasalarında dengeler, İran ile ABD-İsrail arasındaki savaşın enerji arzını doğrudan hedef almasıyla önemli ölçüde değişiyor.

İran tarafından Hürmüz Boğazı'ndaki petrol trafiğinin kesilmesi, günlük yaklaşık 14 milyon varillik arzın devre dışı kalmasına yol açtı. Dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik boğazda normalde günde yaklaşık 150 gemi hareket ederken, bu sayı 5'e kadar geriledi. Bu durum, küresel piyasada arz şokunu derinleştirerek fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile süren savaşa ilişkin açıklamaları sonrasında petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşandı. WTI 2 Nisan'ı varil fiyatı günü yüzde 11'in üzerinde artışla 111,54 dolardan kapatırken, gün içinde 113,97 dolara kadar yükseldi. Aynı gün Brent petrol yüzde 7,8 artışla 109,03 dolardan kapanırken, WTI Mayıs 2022'den bu yana ilk kez Brent'in üzerinde işlem gördü.

Bugün de saat 10.25 itibarıyla Brent vadeli işlemleri yaklaşık yüzde 1,6 artışla varil başına 111,41 dolara yükselirken, WTI yüzde 2,6 artarak 115,02 dolara ulaştı.

Acil teslim ihtiyacı WTI'yı öne çıkıyor

Piyasa analistlerine göre, söz konusu fiyat farkı klasik arz-talep dengesiyle açıklanamayacak ölçüde yapısal bir değişime işaret ediyor. Deniz yoluyla taşınan küresel arzı temsil eden Brent petrol, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalardan doğrudan etkilenirken, boru hatlarıyla taşınabilen WTI'ın fiziki erişilebilirliği daha yüksek kaldı. Bu durum, WTI'ı yatırımcılar açısından alternatif bir gösterge haline getirdi.

Uzmanlar, WTI'ın yalnızca bir petrol türü değil, aynı zamanda ABD'nin bölgedeki askeri duruşuna yönelik beklentilerin de fiyatlandığı bir enstrümana dönüştüğünü belirtiyor.

Öte yandan, petrol piyasasında "backwardation" olarak adlandırılan yapının derinleşmesi de arz sıkışıklığının önemli göstergeleri arasında yer alıyor. Yakın vadeli kontratların ileri vadeli kontratlara göre daha yüksek fiyatlanması, piyasada fiziki petrole erişimin zorlaştığına işaret ediyor.

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksamalar deniz yoluyla taşınan petrol akışını sekteye uğratırken, rafinerilerin kısa vadeli tedarike yönelmesi fiyatların mevcut teslimatlar için daha hızlı yükselmesine neden oluyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar etkili oldu

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, deniz taşımacılığındaki aksaklıklarla birleşerek piyasa dinamiklerini yeniden şekillendirdi. Tanker trafiğinde yaşanan gecikmeler nedeniyle rafineriler tedarik rotalarını ABD iç piyasasına çevirdi.

Bu gelişme, Cushing, Oklahoma merkezli WTI'a olan talebi artırarak fiyatların yüksek seyretmesine katkı sağladı.

ABD'de olası ihracat kısıtlamalarına yönelik endişelerin azalması da fiyatları destekleyen unsurlar arasında yer aldı. Ancak savaşın süresine ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin belirsizlikler piyasadaki oynaklığı yüksek tutuyor.

Mevcut tabloda, boğazdaki tıkanıklığın sürmesi halinde küresel petrol piyasalarında arz kaynaklı baskının devam etmesi ve fiyat dalgalanmalarının yüksek seyretmesi bekleniyor.

SAFEbit CEO’su Emrah Aktaş’a göre piyasa kısa vadede makro baskı altında kalmaya devam etse de orta vadede yapısal hikâye gücünü koruyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim, enerji fiyatları üzerinden küresel piyasalarda yeni bir dalgalanma yaratırken; bu süreç yalnızca emtia tarafını değil, hisse senetleri ve kripto varlıklar dahil geniş bir varlık grubunu etkiliyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon beklentilerini yukarı çekmesi ve buna paralel olarak doların güç kazanması, özellikle likiditeye duyarlı varlık sınıflarında baskıyı artırıyor.

Kripto para piyasaları da bu makro çerçevenin dışında kalmıyor. Mart ayının ikinci yarısında spot Bitcoin ETF’lerinde gözlenen çıkışlar ve küresel risk iştahındaki zayıflama, piyasanın kısa vadede daha temkinli bir fiyatlama dönemine girdiğine işaret ediyor. Bununla birlikte, kripto varlıkların bu süreçte tamamen kopan değil, makro dinamiklerle birlikte hareket eden bir yapı sergilediği görülüyor.

SAFEbit CEO’su Emrah Aktaş’a göre yatırımcı ilgisi ortadan kalkmış değil ancak fiyatlar makro koşullara duyarlı hale geldi.

ETF akımları ve regülasyon başlıkları öne çıkıyor

Piyasada son dönemde öne çıkan bir diğer başlık ise ETF akımları ve regülasyon tarafındaki gelişmeler. Mart ayı boyunca spot Bitcoin ETF’lerinde girişlerin yavaşlaması ve dönemsel çıkışların görülmesi, kurumsal yatırımcıların daha seçici hareket ettiğine işaret ediyor.

Aktaş, bu süreci şu sözlerle değerlendirdi:

“ETF’ler artık kripto piyasasının ana göstergelerinden biri. Girişlerin yavaşladığı dönemlerde fiyatların da buna paralel hareket ettiğini görüyoruz. Bunun yanında özellikle stablecoin düzenlemeleri gibi başlıklar da yatırımcı davranışını etkiliyor. Ancak bu gelişmeleri tamamen negatif okumamak gerekiyor; regülasyonun netleşmesi uzun vadede piyasa için güven artırıcı bir unsur.”

Kısa vadede dalgalanma, orta vadede potansiyel devam ediyor

Kısa vadede makro baskının devam edebileceğine dikkat çeken Emrah Aktaş, kripto piyasasına ilişkin beklentilerini şöyle açıkladı:

“Bugün yaşanan dalgalanmalar, piyasanın olgunlaşma sürecinin bir parçası. Tokenizasyon, stablecoin’ler ve blockchain tabanlı finansal altyapılar artık geleneksel finansın da gündeminde. Bu da orta vadede kripto varlıklara yönelik talebin devam edeceğini gösteriyor.”

Aktaş’a göre mevcut dönemde yatırımcılar için en kritik unsur, makro gelişmeleri yakından takip etmek:

“Önümüzdeki süreçte enerji fiyatlarının seyri, enflasyon görünümü ve merkez bankalarının atacağı adımlar belirleyici olacak. Ancak her makro baskı döneminin ardından yeni bir denge oluştuğunu da unutmamak gerekiyor. Kripto piyasası bu dengeyi her seferinde daha güçlü bir altyapıyla karşılıyor.

Bu süreç, kripto piyasalarının küresel finansal sistemle giderek daha entegre bir yapıya kavuştuğunu ortaya koyarken; enerji fiyatları, doların seyri ve regülasyon adımları kısa vadede belirleyici olmaya devam edecek. Ancak piyasanın her dalgalanma döneminde yeni bir denge üretme kapasitesi, orta ve uzun vadede potansiyelin korunduğuna işaret ediyor. Bu nedenle mevcut tablo, yalnızca bir baskı dönemi değil, aynı zamanda kripto varlıkların daha olgun ve sürdürülebilir bir zemine ilerlediği bir geçiş süreci olarak değerlendiriliyor.”

Emre Gürkan Abay

MOEX’ten yapılan yazılı açıklamada, borsada değerli metaller piyasasında, mart ayında yapılan işlemlerde 2025'in aynı dönemine kıyasla yaşanan artışa dair değerlendirmelere yer verildi.

Söz konusu dönemde, spot altın işlem hacminin 3,5 kattan fazla artarak 534,4 milyar ruble veya 42,6 tona ulaştığına işaret edilen açıklamada, spot gümüş işlem hacminin 12,3 milyar ruble veya 59,7 ton seviyesinde gerçekleştiği kaydedildi.

Bu arada, Batılı ülkelerin finans alanında geniş yaptırımlar uyguladığı Rusya'da altın ve gümüş gibi değerli metallerin yanı sıra kripto para birimleri gibi yüksek riskli araçlara da ilgi artmıştı.

Rusya'nın altın rezervleri Kasım 2025'te ilk kez 300 milyar doları aşarken, ülkenin uluslararası rezervlerinde altının payı da yüzde 42,3'e çıkmıştı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 25 Mart’ta imzaladığı kararnameyle, ülkeden 100 gramdan daha ağır külçe altın ihraç edilmesini yasaklamıştı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, hububat alımına ilişkin, "Üreticilerimizin problem yaşayacağı herhangi bir olaya müsaade etmeyeceğiz. Alım fiyatlarında üreticilerimizi koruyacağız. dedi.

Yumaklı, Konya'da bir otelde düzenlenen Ulusal Hububat Konseyi 2026 Hasat Öncesi Hububat Kongresi'nde, programın sektörün geçmişi ile geleceği arasına sıkı bir köprü kurarak emin adımlarla ilerlemesini sağladığını söyledi.

Kongrede sadece bir ticari emtiayı değil, stratejik bir ürün grubu hububatın enine boyuna değerlendireceğini ifade eden Yumaklı, 2023'te yapılan çalışma ve desteklerin de katkısıyla Cumhuriyet tarihinin üretim rekorunun kırılmasıyla sonuçlandığını dile getirdi.

Yumaklı, geçen yıl çok önemli bir kuraklık ve aynı zamanda zirai don hadisesi yaşandığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Buradaki azalış pek çoğumuzu belki tedirgin etti ama şunun altını çizerek ve bütün samimiyetimle tekrar ifade etmek istiyorum, altyapımız sağlam. Bu yıl yağışları hepimiz çok yakından takip ediyoruz. Herhalde Türkiye'de yağışların bu kadar yakından takip edildiği başka bir yıl olmamıştı. Hepimiz mutluyuz. Herhangi bir problem olmazsa inşallah geçen yıl kaybettiğimizi misliyle geri alacağız. Emek ve gayret netice itibarıyla katma değerli bir hale dönüşmüş olacak. Rekor kıracağımıza da inanıyorum."

"Alım fiyatlarında üreticilerimizi koruyacağız"

Rekoltede yaşanacak rekorla ilgili hububat alımında kaygıların yaşanmayacağına işaret eden Yumaklı, "(Eğer rekor kırarsak ne olacak) diye hepinizin düşündüğünü biliyorum. Gözlerden onu görüyorum. TMO (Toprak Mahsulleri Ofisi) hazır, o rekor kırdığımız dönemde de söyledik, devletimizin kadim kurumları var. TMO da onlardan biri tanesi. Hiçbir şekilde üreticilerimizin problem yaşayacağı herhangi bir olaya müsaade etmeyeceğiz. Alım fiyatlarında üreticilerimizi koruyacağız." diye konuştu.

Tüketiciyi de kollayacak bir çalışmayı bütüncül halde gerçekleştireceklerini belirten Yumaklı, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"İçinde bulunduğumuz sürecin özellikle maliyetlere olan etkisi, herkesin 'Acaba ne olacak' diye kafasında soru işaretleri oluşturdu. Bu süreçten kaynaklanan maliyet artışlarının da mutlaka göz önüne alınacağını tekrar ifade etmek istiyorum. Bunun başka türlü olması da mümkün değil zaten. Bir müktesebatı, tecrübeyi ve beraberliği konuşuyoruz. Sonra da olanların seyredilmesi elbette mümkün değil. Sağlıklı ve güvenilir gıdaya giden yolda bütün bu süreçleri etkin politikalarımızla yöneteceğiz, geliştireceğiz ve inşallah suyu verimli kullanarak gıdayı da israf etmeyerek bunu taçlandıracağız."

"Üretimi biraz daha disiplinli bir şekilde kontrol edeceğiz"

Planlı üretimin ilk yılının tamamlandığını, yeni faza geçtiklerini anlatan Yumaklı, şu ifadeleri kullandı:

"Üretimi biraz daha disiplinli şekilde kontrol edeceğiz. Çünkü bu ihtiyacı gördük. Hep birlikte karar verdik. Uygulamaya başladık. İlk yılını geçtik. Taraflı tarafsız herkesin bu kadar önemli ve devasa bir konuda böyle bir sonuç alınabileceğine dair beklemediklerinin yorumlarını da aldık. Buradaki aslan payı üreticilerimizindir. Türk üreticisinin, çiftçisinin bilincini, tecrübesini hafife alanlara bu en büyük derstir. Ama bunu daha da geliştirmek artık şimdi bizim elimizde. Dolayısıyla bu fazlar özellikle planlama kurallarından taviz vermeyeceğimiz. Bu üretim planlamasının en önemli ayaklarından birisi kayıtlılıktı."

Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kaydedilen ürün ve parsel bilgilerinin coğrafi bilgi sistemleri ve uydu görüntüleriyle netleştirildiğini bildiren Yumaklı, böylece hem verimliliği hem de kayıtlılığı artırmış olduklarını söyledi.

İşlenmeyen arazilerin yüzde 65'i üretime kazandırıldı

Yumaklı, işlenmeyen araziler konusunda da farklı söylentilerin çıkarıldığını anımsatarak, şöyle konuştu:

"Hatırlarsanız çok akıllara ziyan yorumlar yapılmıştı. 'Devlet arazilerinize el koyacak vs.' Bunların hiçbirisinin gerçek olmadığı uygulamayla ortaya çıktı. Amacımız devletin bir şeyleri alıp kiralaması değildi. O arazilerin boş kalmasını engelledik veya engellemeye çalıştık. Şöyle dedik, '2 yıl üst üste eğer işlemiyorsanız, bu milli servettir, devlet eliyle bunu biz yapalım.' Bir kazanımı ve sonucu buradan sizlerle paylaşmak istiyorum. Bu uygulamayı duyurduktan sonra tespit ettiğimiz arazilerin yüzde 65'i sahipleri tarafından ya işlendi ya da işletildi."

Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan da hububat sektörünün jeopolitik, ekonomik ve sosyal boyutları olan stratejik bir alan haline geldiğini dile getirdi.

Son dönemde yaşanan gelişmelerin bu gerçeği ortaya çıkardığını vurgulayan Gürcan, "Bu nedenle içinde bulunduğumuz dönemi doğru okumak ve gerekli tedbirleri zamanında almak büyük önem taşımaktadır. Bu konuda özellikle Tarım Bakanımız ile Ticaret Bakanımız Ömer Bolat'ın yakından istişareleri, tarımsal ürünler konusunda erken alarm sistemini devreye almak, gerçekten bu dönemde çok önemli işler yapılıyor." diye konuştu.

Ulusal Hububat Konseyi Başkanı Yaşar Serpi ise kongrede hasat öncesinde hububat piyasalarındaki güncel durum ve beklentilerin ele alınacağını kaydetti.

Serpi, sektör temsilcileri, akademisyenler ve kamu yetkililerini bir araya getiren kongrede, buğday ve mısır üretimi, hububat piyasaları, depolama ve ticaret stratejileri, sektörel riskler ve yenilikçi yaklaşımların tartışılacağını belirtti.

Programda, Konya Valisi İbrahim Akın, Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, Konya Ticaret Borsası Başkanı Hüseyin Çevik, AK Parti Konya Milletvekili Latif Selvi de konuşma yaptı.

Ocak ve şubat aylarında özellikle Güney Kore ve Japonya öncülüğünde esen "yapay zeka ve teknoloji rüzgarı", mart ayında yerini jeopolitik riskler enerji arz endişelerine bıraktı. İsrail ve ABD'nin 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırı başlatmasının ardından Orta Doğu'da bölgeye yayılan gerilim, Asya borsalarında mart ayında satış baskısını tetikledi.

İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri neredeyse tamamen durdurması, küresel enerji tedarik ağını derinden sarsarken, artan petrol fiyatları küresel çapta enflasyon endişelerini güçlendirdi. Artan risk algısı ve belirsizlik, yatırımcıların Asya piyasalarından hızlı bir şekilde çıkış yapmasına ve mart ayında tüm ana endekslerde sert kayıplar yaşanmasına neden oldu.

Artan jeopolitik risklerin etkisiyle mart ayında Kospi endeksi yüzde 19,1, Nikkei 225 endeksi yüzde 13,2, Hang Seng endeksi yüzde 6,9 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 6,5 değer kaybetti.

Yılın ilk çeyreğinde ise Kospi endeksi ilk iki aydaki güçlü rallisinin sağladığı tamponla yüzde 19,9 ve Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4 artışla pozitif tarafta bulunurken, Hang Seng endeksi yüzde 3,3 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,9 düşüş kaydederek ilk çeyreği ekside kapattı.

"Orta Doğu'daki çatışmalar tüm dünya borsalarını olumsuz etkilerken, Asya borsalarında daha derin düşüşlere neden oldu"

Asya Piyasaları Uzmanı Süleyman Mete Özbalaban, yaptığı değerlendirmede, Japonya, Güney Kore ve Çin'de 2025 yılında piyasaların ralli yaptığını ve bu yılın ocak-şubat döneminde de yükselişlerine devam ettiğini belirterek, mart ayında İran ile ABD-İsrail arasında patlak veren savaşın bu yükselişi durdurarak piyasalarda önemli kayıplara neden olduğunu söyledi.

2026 yılında Nikkei 225 ve Kospi'nin tarihi zirvelerine ulaştığını aktaran Özbalaban, "Orta Doğu'daki çatışmalar tüm dünya borsalarını olumsuz etkilerken, Asya borsalarında daha derin düşüşlere neden oldu." dedi.

Özbalaban, yapay zeka ve veri merkezleri sektörlerinin yarattığı yarı iletken talebi, yen ve wonun tarihi düşük seviyelerde olması ve yabancı girişlerinin Nikkei ve Kospi'nin tarihi zirvelerini sürekli yukarı taşımasına neden olduğunu belirtti.

Politik olarak ise bölgede zaten ABD ile müttefik olan Japonya ve Güney Kore’nin geçen yıl Çin’e karşı ABD ile daha da yakınlaşmalarının bu borsaların yükselmesine büyük katkı sağladığını aktaran Özbalaban, Çin borsalarının ise yabancı sermaye çıkışları, gayrimenkul sektöründeki devam eden sorunlar ve ülkenin yüzde 5 büyüme hedefinin gerisinde kalması nedenleriyle hem bu yıl hem de geçen yıl sınırlı bir yükseliş yaşandığını ifade etti.

"Jeopolitik risk son yıllarda hiç olmadığı kadar arttı"

Özbalaban, Nikkei 225 ve Kospi endekslerinin yılın ilk çeyreğini, savaşa rağmen, pozitif kapattığını belirterek şu değerlendirmeleri yaptı:

"Çin borsaları zaten çok yükselmedikleri için sınırlı düşüşle tamamladı. Diğer taraftan 2026 ilk çeyreğinde dolara karşı Japon yeni yüzde 1,29, Güney Kore wonu yüzde 4,39 değer kaybetti. Çin yuanı ise yüzde 1,37 değer kazandı."

Orta Doğu'daki gelişmelerin petrolün varilinin 100 dolar üstüne çıkmasına neden olduğunu aktaran Özbalaban, savaşın uzaması halinde ise varil başı 150-200 dolar seviyelerinin görülmesi ihtimalinin gündeme geldiğini kaydetti.

Özbalaban, global petrol arzının yaklaşık yüzde 30’unu karşılayan bölgenin üretim dışında kalmasının enerji tedariki sorununu da ortaya çıkardığını belirterek, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Bu çerçevede, jeopolitik risk son yıllarda hiç olmadığı kadar arttı. Jeopolitik riskin ve enerji ham madde fiyatlarının artması geleneksel olarak küresel piyasalarda düşüşe neden oluyor çünkü bu iki unsur global resesyon ihtimalini artırıyor. Global ekonominin zaten kırılgan bir yapıda olması nedeniyle petrol fiyatlarının ve jeopolitik riskin artması en istenmeyen durumdur diyebiliriz."

"Petrolün varilindeki her 10 dolar artış Asya Bölgesinin GSYH’sini 0,2-0,3 puan düşürüyor"

Asya bölgesinde ekonomilerin petrol fiyatlarından daha fazla etkilendiğini vurgulayan Özbalaban, "Bu bakımdan bu ülkelerin borsalarındaki düşüş diğer borsalara göre daha büyük olmaktadır." dedi.

Özbalaban, Morgan Stanley’e göre Asya'nın dünyada enerji bağımlılığı en yüksek bölge olduğunu kaydederek, şunları söyledi:

"Petrolün varilindeki her 10 dolar artış Asya Bölgesinin GSYH’sini 0,2-0,3 puan düşürüyor. Asya Bölgesinde ise petrol ve doğal gaza bağımlığı en yüksek ülkeler Güney Kore ve Japonya. Çin, yenilenebilir enerjiye önem vermesi, kısmen petrol üretiminin olması, Rus petrolünü kullanması nedenleriyle daha avantajlı. Genel olarak enerji ham madde ithalatının yüksek olması dışında bu ülkelerin Orta Doğu petrol ve gazına bağımlılığı da ayrı bir sorun teşkil ediyor.

Yüksek enerji fiyatları, jeopolitik risk, global resesyon ihtimalinin Nikkei 225, Kospi, Hang Seng ve Shanghai endekslerini bir süre daha olumsuz etkileyebileceğini belirten Özbalaban, tarihsel olarak petrol fiyatlarının yüksek olduğu dönemlerde, ilk şok atlatıldıktan sonra borsaların yükseldiğini, bu kapsamda sonbahardan sonra bu endekslerin tekrar yükseleceğinin tahmin edildiğini ifade etti.

Asya borsalarında mart ayı ve ilk çeyrek performansı şöyle gerçekleşti:

Orta Doğu'daki savaşın tedarik zincirinde yarattığı belirsizlik küresel galyum ve germanyum arzına yönelik endişeleri artırıyor

Galyum ve germanyum madencilikle diğer metallerin üretimi sırasında elde edilen yan ürünler olarak sınıflandırılırken, bu durum küresel üretimi sınırlı tutuyor ve tedarik zincirini kırılgan hale getiriyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın küresel enerji ve lojistik hatlarında yarattığı belirsizlik, yarı iletken üretimi için kritik olan galyum ve germanyum ticaretine ilişkin riskleri de artırdı.

Bölgedeki güvenlik endişeleri ve nakliye maliyetlerindeki artış, özellikle ham madde ve elektronik bileşenlerin küresel tedarik zincirlerinde gecikmelere yol açarken, teknoloji üreticilerinin kritik minerallerde stok artırma ve alternatif tedarik kaynakları arayışını hızlandırdı.

Çin, bu iki elementin üretiminde tekel konumunda

Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı Mehmet Yılmaz, yaptığı değerlendirmede, dünya galyum üretiminin yaklaşık yüzde 80'ini, germanyumun ise yüzde 60'ını karşılayan Çin'in bu kapasiteyle metalleri küresel ticaret savaşının odak noktasına taşıdığını söyledi.

Özellikle telekomünikasyonda 5G hızı, elektrikli araçlarda şarj verimliliği ve askeri teknolojilerde sağladığı avantajlar dolayısıyla galyumun bugün dünyada vazgeçilmez hale geldiğini belirten Yılmaz, "Galyum ve germanyum, yüksek teknoloji, savunma ve yenilenebilir enerji ekosisteminin can damarları olarak nitelendirilen 'kritik' tanımının da ötesine geçerek 'stratejik ham madde' sınıfına yükselmiş iki temel element. Germanyum, fiber optik altyapısından termal görüntüleme sistemlerine, hatta uzay istasyonlarının güç kaynağı olan yüksek verimli güneş pillerine kadar geniş bir spektrumda kritik rol oynuyor." diye konuştu.

Yılmaz, söz konusu iki metalin, genellikle çinko ve alüminyum cevherlerinin işlenmesi sırasında yan ürün olarak elde edildiğini aktardı.

Çin tarafından 1 Ağustos 2023'te yürürlüğe konulan ihracat lisansı zorunluluğunun, 3 Aralık 2024'te doğrudan ABD'yi hedef alan bir ihracat yasağına dönüştüğüne işaret eden Yılmaz, "ABD'ye yönelik tam yasak kararı 9 Kasım'a kadar askıya alınmış olsa da tüm yabancı satışlar için lisans gerekliliği devam ediyor. Bununla birlikte, ABD'li askeri kullanıcılara veya askeri amaçlı çift kullanımlı ürünlerin ihracatına yönelik kalıcı yasak hala yürürlükte. Galyum ve germanyum üretiminde tekel konumundaki Çin'in yanı sıra ABD, Japonya, Güney Kore, Rusya, Kanada ve Belçika gibi ülkelerin de bu metalleri üretme veya rafine etme kapasitesi bulunuyor." ifadelerini kullandı.

"Her iki metal de Çin'in geniş endüstriyel altyapısına gömülü"

Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz da Çin'in galyum üretimi ve kontrolü sağladığını, ülkenin tam anlamıyla bu alanda tekel olduğunu vurguladı.

Germanyumun, çinko rafinasyonunun ve kömür uçucu külünün yan ürünü olduğunu aktaran Kaymaz, şöyle konuştu:

"Her iki metal de Çin'in geniş endüstriyel altyapısına gömülü durumda, bu yüzden alternatif üretim kurmak sadece maden açma meselesi değil, bütün bir rafinasyon zincirini inşa etmek demek. Pekin'in sürekli sıkılaşan ihracat kısıtlamaları söz konusu. Kısıtlama Ağustos 2023'te başladı. Galyum ve germanyuma ihracat lisansı şartı getirildi. Aralık 2024'te ABD'ye doğrudan yasak ilan edildi. Kasım 2025'te Trump-Xi görüşmesinin ardından yasak Kasım 2026'ya kadar askıya alındı ama lisans rejimi aynen devam ediyor. Askıya alma bir politika geri adımı değil, koşullu erişim. Üstelik askeri son kullanıcılara yapılan ihracat yasağı hala yürürlükte ve Pekin musluğu diğer kanallar için de istediği an kısabilir."

Kaymaz, bu yıl ocakta Japonya'ya yönelik kritik minerallerde yeni lisans gereklilikleri getirildiğini anımsatarak, "Bu yılın ilk aylarında Çin'den Japonya'ya galyum ve germanyum ihracatı sıfıra düştü. Germanyum tarafında durum daha da sıkıntılı. 2025'te Çin'in germanyum ihracatı bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 60 düştü. Bir yıllık küresel üretimin büyük bölümü erişilebilir piyasalardan fiilen kayboldu. Germanyum da fiber optik, kızılötesi sensörler ve ileri çipler için kritik. Tedarik zinciri galyumdan daha az şeffaf ve izlenmesi daha zor. " değerlendirmesinde bulundu.

Kaymaz, Orta Doğu'daki savaşın dolaylı olarak bu piyasayı ciddi şekilde etkilediğine işaret ederek, şunları kaydetti:

"Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar'da birçok sektördeki tesis savaş sebebiyle ciddi hasar gördü. Bu Kürecik tipi denilen AN/TPY-2 radarlarında özellikle galyum nitrür tabanlı yarı iletken teknolojisi kullanılıyor. Orta Doğu'da en az iki gelişmiş radar sisteminin vurulduğu biliniyor. Bunlar kolayca yerine konamıyor çünkü Çin nadir metal girdileri konusunda neredeyse tek tedarikçi durumunda. Bu da savunma sanayisini ciddi şekilde etkiliyor."

ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran'ın misillemeleriyle tırmanan Orta Doğu'daki gerilimlerde ilk ay geride kalırken çatışmaların piyasalarda oluşturduğu tahribat dikkat çekici boyutlara ulaştı.

Savaşın başladığı 28 Şubat'tan itibaren geçen bir ayda, küresel borsaların 157,5 trilyon dolar olan toplam piyasa değeri 30 Mart itibarıyla 143,5 trilyon dolara indi. Bu dönemde piyasalardaki değer kaybı yaklaşık 14 trilyon dolar olarak hesaplandı.

Söz konusu kayıp, Almanya, Japonya, İngiltere ve Fransa gibi birçok gelişmiş ülkenin yıllık Gayri Safi Yurt İçi Hasılasını (GSYH) geride bıraktı.

En fazla Güney Kore borsası geriledi

Bu dönemde Amerika, Avrupa ve Asya'daki en çok takip edilen ülke endekslerinin tamamı negatif seyrederken, en fazla gerileyen borsa yüzde 16,8 ile Güney Kore'de Kospi endeksi oldu.

Analistler, Temmuz 2025’ten bu yana yükseliş trendinde olan Kospi endeksindeki geri çekilmelerde, dünya genelinde artan risk algısına ek olarak yatırımcıların kar realizasyonu isteğinin de etkili olduğunu belirtti.

Bu endeksi, yüzde 12 kayıpla Japonya'da Nikkei 225, yüzde 10,7 düşüşle Almanya'da DAX 40 endeksi, yüzde 9,4 azalışla Fransa'da CAC 40 endeksi, yüzde 7,6 değer kaybıyla İspanya'da IBEX 35 endeksi, yüzde 7,2 geri çekilmeyle İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ve FTSE 100 endeksi izledi.

Bu dönemde Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 6, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 7,4 geriledi.

ABD'de New York borsasında da büyük kayıplar görüldü. Savaşın başından beri S&P 500 endeksi yüzde 7,7, Nasdaq endeksi yüzde 8,2 ve Dow Jones endeksi yüzde 7,6 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle piyasalarda "korku endeksi" olarak bilinen ve S&P 500'deki dalgalanmayı gösteren VIX Endeksi, bu periyotta yaklaşık yüzde 46'lık artışla 31,3 seviyesine çıktı.

Merkez bankalarına yönelik "şahinleşen" beklentiler tahvil piyasalarını sarstı

Savaş süresinde ABD ve İran tarafından savaşın seyrine ilişkin gelen çelişkili mesajlar, piyasalarda risk algısının yüksek kalmasına neden oldu.

Gelişmelere ilişkin olumlu ve olumsuz haberler piyasalarda dalgalanmaları beraberinde getirirken, petrol fiyatlarındaki artışın devam etmesi, küresel çapta enflasyon endişelerinin sürmesine yol açtı.

Enerji fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabileceğine ilişkin görüşler öne çıkıyor. Başta Fed olmak üzere önemli merkez bankalarının para politikalarında beklenen gevşeme sürecini öteleyebileceği değerlendiriliyor.

Piyasa fiyatlamalarında Fed başta olmak üzere önemli merkez bankalarına yönelik daha önceki "güvercin" beklentiler, yerini "şahin" adımlara bıraktı. Para piyasalarında, bankanın bu yıl politika faizini sabit tutması güçlü şekilde fiyatlanırken olası faiz artırımı senaryoları hala masada kalmayı sürdürüyor.

Özellikle son dönemde açıklanan makroekonomik verilerin enflasyonda katılığa işaret etmesi ve jeopolitik risklerin enerji fiyatları üzerinden ek baskı yaratması, piyasalarda faiz indirim beklentilerinin zayıflamasına neden oldu.

Bu gelişmeler ışığında dünya genelinde devam eden enflasyon endişeleri küresel tahvil piyasalarını da sarstı. ABD, Avrupa ve Asya tarafında ülke tahvil piyasaları satış baskısı altında kalırken, ABD 10 yıllık tahvil faizi 27 Mart'ta yüzde 4,4870 seviyesine çıkarak Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti.

Avrupa'da tahvil faizleri son 18 yılın zirvelerinde

Avrupa'da artan enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişelerle, para piyasalarında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yıl sonuna kadar 3 faiz artırımına gidebileceği fiyatlanmaya başlandı.

Devam eden enflasyon kaygıları bölge tahvillerinde satış baskısının sürmesine neden oldu. Bu süreçte Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,09 ile, Haziran 2011'den, Fransa'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,83 ile Haziran 2009'dan, İngiltere'nin 10 yıllık tahvil faizi de yüzde 4,99 ile Temmuz 2008'den bu tarafa en yüksek seviyesini gördü.

Asya'da Çin tahvilleri ayrıştı

Asya tarafında enflasyonist baskıların sürdüğü Japonya'da, para politikasının sıkılaşabileceği tahminleri öne çıkıyor. Piyasalarda Japonya Merkez Bankasının (BoJ) nisan ayında faiz artırımına gidebileceği öngörüleri yüzde 70 ihtimalle fiyatlanıyor.

Bu süreçte Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,39'le 1999'dan bu yana en yüksek seviyeyi görürken, Çin'in 10 yıllık tahvil faizleri ise çatışmaların başından itibaren yüzde 1,80 ile yatay seviyesini korudu.

Analistler, bu süreçte Çin tahvillerinin ise deflasyon risklerinden dolayı Çin Merkez Bankasının (PBoC) para politikasında sıkılaşmaya gidemeyeceği düşüncesiyle bu ülkelerden ayrıştığını belirtti.

Fed Başkanı Powell "temkinli duruş" mesajları verdi

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell dün, Harvard Üniversitesinde "İktisadın İlkeleri" dersinde konuşma yaptığı konuşmada, Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin benzin fiyatlarını etkileyeceğini belirterek, "Ancak politikalarımızın, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu düşünüyoruz." dedi.

Powell, para politikası araçlarının, talep üzerinde etkisi olduğunu ve arz şoklarıyla karşılaşıldığında kısa vadede kayda değer bir etkisi bulunmadığını belirtti.

Bir arz şoku meydana geldiğinde, "Buna bir tepki verilmeli mi?" sorusunun gündeme geldiğine işaret eden Powell, enerji şoklarının genellikle oldukça hızlı şekilde ortaya çıkıp kaybolma eğiliminde olduğunu, para politikasının ise uzun ve değişken gecikmelerle işlediğini vurguladı.

Powell, para politikasının etkileri hissedilmeye başladığında, petrol fiyatlarındaki şokun muhtemelen çoktan geride kalacağına değinerek, arz şoklarının art arda yaşanmasının zamanla enflasyon beklentilerinin yükselmesine yol açabileceğinin altını çizdi.

Bu gelişmelere paralel olarak ABD-İran hattındaki gelişmeler ve bunların küresel ekonomiye olası etkilerinin nisan ayında da piyasalarda ana gündem maddesi olması bekleniyor.

ABD ile İsrail'in İran'a karşı başlattığı saldırılar ve ardından Tahran yönetiminin misillemeleri sonrası bölgesel bir gerginliğe dönüşen çatışmalarda 1 ay geride kaldı. Bu süreçte bölgede artan tansiyonun uzun süre yüksek kalabileceğine ilişkin endişeler yatırımcıların risk iştahını azalttı.

İsrail ve ABD’nin, Tahran ile Washington arasındaki müzakereler sürerken 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askeri saldırı ve İran’ın misillemesiyle Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinde ciddi aksamalar yaşanması ve petrol akışının sekteye uğraması piyasaları altüst etti.

Orta Doğu’da tırmanan gerilim, ABD Başkanı Donald Trump’ın sık sık güçlü performansına vurgu yaptığı Amerikan borsalarını da olumsuz etkiledi.

Saldırıların başladığı günden bu yana ABD borsalarında satış baskısı hakim olurken Wall Street hisselerinden trilyonlarca dolar silindi.

Sanayi maliyetlerinin artması ve ticaretin aksaması Dow Jones endeksini doğrudan etkilerken endeks saldırı öncesine göre yüzde 7,7 geriledi.

S&P 500 endeksi de bir aylık süreçte yüzde 7,8 kayıp yaşadı. Nasdaq endeksi de satış dalgasından payını alırken endeks bu süreçte yüzde 8,3 düşüş kaydetti.

Geçen hafta itibarıyla zirve seviyelerine kıyasla yüzde 10’dan fazla düşen Dow Jones ve Nasdaq endeksleri, düzeltme bölgesine girdi.

Trump, İran gündemi dolayısıyla petrol fiyatlarının daha fazla artacağını ve borsanın daha fazla düşeceğini düşündüğünü belirterek, durumun tahmin ettiği kadar ağır olmadığını savundu.

Petrol fiyatları 100 doların üzerine fırladı

Dünya petrol trafiğinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar, piyasalardaki karamsar havanın başlıca etkeni oldu.

Uluslararası Enerji Ajansına göre dünya, 1970’lerdeki petrol şoklarından bu yana en ciddi enerji arz risklerinden biriyle karşı karşıya bulunuyor.

Savaşın başlamasından bu yana petrol fiyatları arz endişeleriyle hızlı bir şekilde yükseldi.

Çatışma öncesinde 70-80 dolar bandında seyreden Brent petrol 110 doların üzerini gördü.

Hürmüz Boğazı'nı gemi trafiğine açmaması halinde İran'ın enerji altyapısını vurma tehdidinde bulunan Trump, geçen hafta pazartesi günü İran'a verdiği süreyi 5 gün uzatmıştı.

Petrol fiyatları, Trump’ın bu açıklamaları sonrasında bölgede ateşkes olabileceğine dair iyimserlikle bir miktar gerilese de haftanın ilerleyen günlerinde yeniden yükseldi.

Trump'ın perşembe günü "İran'ın elektrik santrallerini hedef alma" kararını 6 Nisan'a kadar durdurduğunu ve "müzakerelerin çok iyi gittiğini" bildirmesi de petrol fiyatlarındaki artışı önlemeye yetmedi.

Hava yolu hisseleri geriledi, enerji hisseleri yükseldi

Petrol fiyatlarındaki artıştan en fazla hava yolu, lojistik ve turizm gibi sektörlerdeki şirketlerin hisseleri etkilendi.

Operasyonel giderlerinin yaklaşık 3'te 1'ini oluşturan yakıt maliyetlerindeki artış, ABD'li hava yolu şirketlerinin hisselerini vurdu.

Bu süreçte American Airlines, Southwest Airlines ve United Airlines gibi ABD’li hava yolu şirketlerinin hisseleri, hem artan yakıt maliyetleri hem de bölgedeki hava sahası kısıtlamaları nedeniyle yüzde 30’a yaklaşan oranlarda değer kaybetti.

Küresel güvenlik endişeleri ve uçak bileti fiyatlarındaki artış beklentisi, turizm hisselerinde de satışları beraberinde getirdi.

Piyasanın genelindeki satış dalgasına rağmen Brent petroldeki yükselişin kar marjlarını artırmasıyla bazı petrol ve doğal gaz şirketlerinin hisseleri bu süreçte pozitif ayrıştı.

Enerji şirketleri ExxonMobil, Chevron ve Conoco Phillips'in hisseleri yüzde 12 ila yüzde 17 arasında artarken tüm zamanların en yüksek seviyelerini gördü.

ABD'de benzinin ortalama fiyatı galon başına 4 dolara dayandı

Orta Doğu'da artan gerilimin etkisiyle yükselen enerji maliyetlerini dizginlemek isteyen ABD yönetimi, stratejik rezervlerin devreye alınmasından yaptırımların gevşetilmesine kadar çeşitli adımlar atsa da petrol piyasalarında fiyatların yukarı yönlü hareketi devam etti.

Jeopolitik risklerin arttığı Orta Doğu’daki gelişmelerin yanı sıra bahar aylarının gelmesiyle daha fazla sürücünün trafiğe çıkması da talebi artırarak ABD’de benzin fiyatlarının yüksek seyretmesine yol açtı.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, 30 Mart itibarıyla ülkede normal benzinin ortalama fiyatı galon başına 3,99 dolar olarak ölçüldü. Söz konusu fiyat bir ay önce 2,98 dolar düzeyindeydi.

Ülkede benzin fiyatı son bir ayda yaklaşık 1 dolar artış kaydederken yıllık bazda yüzde 26,3 yükseldi.

AAA, ortalama benzin fiyatının gelecek günlerde Ağustos 2022’den bu yana ilk kez galon başına 4 dolara ulaşabileceği uyarısında bulundu.

ABD genelinde akaryakıt fiyatları eyaletler arasında farklılık gösterirken en pahalı benzinin kullanıldığı California’da ortalama fiyat galon başına 5,87 dolar seviyesine ulaştı. Washington eyaleti ile Hawaii’de de ortalama fiyat galon başına 5 doların üzerinde seyretti.

Ülkede özellikle kamyon taşımacılığında yaygın olarak kullanılan dizelin ortalama fiyatı da galon başına yıllık yüzde 50 artışla 5,42 dolara ulaştı.

Fed'den faiz artırımı beklentileri yeniden gündeme geldi

Orta Doğu’da tırmanan gerilim, halihazırda tarifeler, zayıf istihdam ve kalıcı enflasyon baskılarıyla sınanan ABD ekonomisi için yeni bir risk unsuru haline geldi.

Taşımacılık ve tarım başta olmak üzere pek çok sektörde temel girdi niteliği taşıyan akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş, ulaşım maliyetlerini artırmasının yanı sıra gıda ve diğer temel tüketim ürünlerinin lojistik giderlerini de yukarı çekebileceği beklentisiyle enflasyon endişelerini artırdı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) uzun süredir yüzde 2 seviyesine çekmeye çalıştığı enflasyonun, enerji fiyatlarındaki bu artışla birlikte yeniden yukarı yönlü baskı altına girebileceğine dair kaygılar güç kazandı.

Fed Başkanı Jerome Powell, 18 Mart’ta düzenlediği basın toplantısında, Orta Doğu’daki gelişmelerin ABD ekonomisi üzerindeki etkilerinin “belirsiz” olduğunu ancak enerji şokunun enflasyon beklentilerini yukarı çektiğini belirtti.

Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonla mücadeleyi zorlaştırdığını dile getiren Powell, “Kısa vadede yükselen enerji fiyatları genel enflasyonu yukarı çekecektir ancak ekonomi üzerindeki olası etkilerin kapsamını ve süresini bilmek için henüz erken.” değerlendirmesinde bulundu.

Powell, dün Harvard Üniversitesinde “İktisadın İlkeleri” dersinde yaptığı konuşmada da Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin benzin fiyatlarını etkileyeceğini belirterek, “Ancak politikalarımızın, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu düşünüyoruz.” dedi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda da Orta Doğu’daki çatışmalar başlamadan önce öngörülen iki faiz indiriminin aksine Fed’den 2026’da herhangi bir gevşeme beklenmediği görüldü. Bu yıl faiz oranlarının düşürülmesinden ziyade artırılması ihtimalinin yeniden gündeme geldiği dikkati çekti.

Dolar güçlendi, tahvil faizi yükseldi

Enerji fiyatlarındaki yükselişin para politikasının daha uzun süre sıkı tutulacağına dair beklentilere yol açmasıyla tahvil faizleri artarken dolar güçlendi.

Çatışmaların başlamasından önce şubat ayı boyunca düşüş trendi izlenen ABD’nin 10 yıl vadeli hazine tahvili faizinde yön yukarı döndü.

Ülkede şubat sonunda yüzde 3,96 seviyesinde bulunan 10 yıl vadeli hazine tahvili faiz oranı, geçen hafta yüzde 4,50’ye yaklaştı.

Yıl başındaki bazı değer kayıplarının ardından toparlanma sürecinde olan dolar endeksi de bir ayda belirgin şekilde yükseldi.

Çatışmalar öncesinde 97-98 bandında olan endeks, 100 seviyesinin üzerine çıktı ve yılın en yüksek seviyesini gördü.

Dolar endeksi, savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 3 arttı.

Bugün açılışta BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 99,16 puan ve yüzde 0,77 artışla 13.029,32 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 1,83, holding endeksi yüzde 0,58 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 2,63 ile madencilik, tek gerileyen yüzde 0,63 ile kimya petrol plastik oldu.

Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin her türlü haber akışı varlık fiyatlarını etkilemeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın, önceki günkü Orta Doğu'da bir anlaşma zemini üzerinde çalışıldığına yönelik açıklamalarına ek dün de İran ile müzakere halinde olduklarını ifade etmesi bölgedeki gerilimlerin yakın zamanda sona erebileceğine dair umutları artırdı.

Bölgede tansiyonun tam olarak yatışmaması yatırımcıları temkinli hareket etmeye yöneltirken, bu durum piyasaların güçlü bir toparlanmaya girmesini engelliyor.

Analistler, bugün yurt içinde işsizlik oranı, sektörel enflasyon beklentileri verilerinin, yurt dışında ise ECB Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması, ABD'de cari işlemler dengesi ve İngiltere'de enflasyon verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.100 ve 13.200 seviyelerinin direnç, 12.800 ve 12.700 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Buna göre, Avro Bölgesi'nde şubatta 51,9 olan bileşik PMI, martta 50,5'e gerileyerek son 10 ayın en düşük seviyesini gördü.

Şubat ayında 50,8 olan imalat sanayi PMI ise martta 51,4 seviyesine yükseldi. Böylece imalat sanayi PMI, son 45 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu dönemde hizmet sektörü PMI ise 51,9'dan 50,1'e inerek son 10 ayın en düşük seviyesinde ölçüldü.

PMI verilerinde 50 seviyesinin üstü sektörel büyümeye, altı ise daralmaya işaret ediyor.

Veriler, Avro Bölgesi özel sektöründe yeni siparişlerdeki azalma nedeniyle üretim artışının neredeyse durma noktasına geldiğini, özellikle Orta Doğu'daki gelişmelerin ardından girdi maliyetlerindeki enflasyonun keskin bir şekilde hızlanarak son 3 yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştığını ortaya koydu.

Bu süreçte Türkiye’nin daha öngörülebilir risk yapısı, güçlü inşaat altyapısı ve nitelikli iş gücüyle öne çıktığını belirten Hakan Bucak Gayrimenkul Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Bucak, Türkiye’nin uluslararası yatırımcı için giderek daha cazip bir alternatif haline geldiğini ifade etti.

Geçtiğimiz günlerde Cannes’da düzenlenen MIPIM fuarında küresel gayrimenkul sektörünün ana gündemlerinden birinin Ortadoğu’da yaşanan gelişmeler olduğunu belirten Hakan Bucak, yatırımcı algısında önemli bir kırılma yaşandığını ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bugüne kadar güvenli liman olarak konumlanan Körfez ülkeleri açısından mevcut jeopolitik gelişmelerin yarattığı belirsizlik, yatırımcıların risk algısını yeniden şekillendiriyor. Gayrimenkul piyasaları yalnızca arz ve talep dengesiyle değil, güvenlik ve öngörülebilirlik algısıyla şekillenir. Bu noktada yatırımcılar artık sadece getiriye değil, risklerin ne kadar yönetilebilir ve öngörülebilir olduğuna da bakıyor. MIPIM’de ortaya çıkan genel tablo da bu dönüşümü net bir şekilde ortaya koyuyor.”

Türkiye’nin öngörülebilir risk yapısı öne çıkıyor

Türkiye’nin jeopolitik olarak zorlu bir coğrafyada bulunmasına rağmen yatırımcı açısından daha dengeli bir risk profili sunduğunu vurgulayan Bucak, sözlerine şöyle devam etti:

“Türkiye bulunduğu coğrafya itibarıyla çeşitli jeopolitik riskler barındırıyor. Ancak burada kritik olan, bu risklerin yatırımcı tarafından ne kadar okunabilir ve yönetilebilir olduğudur. Türkiye’deki risklerin daha öngörülebilir bir yapıya sahip olması, yatırımcı açısından önemli bir avantaj yaratıyor. Bugün geldiğimiz noktada Türkiye’nin küresel yatırımcı için daha dengeli ve yönetilebilir bir pazar sunduğunu görüyoruz. Bu çerçevede Türkiye, küresel gayrimenkul yatırımcısı için yeni bir güvenli liman haline geliyor.

Öte yandan, küresel yatırımcı kadar yerli yatırımcının da Türkiye gayrimenkul pazarına ilgisinin artabileceğini öngörüyoruz. Türkiye’deki yatırımcıların yurt dışında en fazla yöneldiği pazarlardan biri uzun süredir Dubai olurken, mevcut jeopolitik gelişmeler bu tercihlerde yeniden bir denge arayışını beraberinde getirebilir. Bu süreçte yurt dışında gayrimenkul yatırımı yapan yerli yatırımcının da portföyünü iç pazardaki fırsatlara kaydırması söz konusu olabilir.”

Güçlü inşaat ekosistemi ve iş gücü avantajı

Türkiye’nin sahip olduğu üretim kapasitesinin yatırım kararlarında belirleyici olduğunu belirten Bucak, sektörün yapısal gücüne ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye’nin en önemli avantajlarından biri gelişmiş inşaat sektörü ve bu alandaki nitelikli iş gücü. Uzun yıllara dayanan tecrübe, güçlü müteahhitlik altyapısı ve geniş tedarik zinciri sayesinde Türkiye, büyük ölçekli projeleri hızlı ve kaliteli şekilde hayata geçirebilen bir ülke konumunda. Bu durum sadece yerel pazar için değil, uluslararası yatırımcı açısından da önemli bir güven unsuru oluşturuyor.”

Yeni dönemde yatırım tercihlerinde Türkiye öne çıkabilir

Önümüzdeki dönemde yatırımcı davranışlarının daha temkinli ama daha stratejik olacağını ifade eden Bucak, Türkiye’nin bu yeni denklemde daha fazla ağırlık kazanabileceğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:

“Önümüzdeki süreçte küresel gayrimenkul yatırımlarında daha seçici ve daha temkinli bir yaklaşım göreceğiz. Sermaye artık daha fazla analiz eden, riskleri daha detaylı değerlendiren ve güvenlik algısını merkeze alan bir hareket tarzı benimseyecek. Türkiye; öngörülebilir risk yapısı, güçlü üretim kapasitesi ve dinamik iç pazarıyla bu yeni dönemde yatırımcıların radarında daha üst sıralara çıkacaktır.”

Borsa İstanbul AŞ'nin BISTECH Pay Piyasası Alım Satım Sistemi duyurusu, Kamuyu Aydınlatma Platformunda (KAP) yayımlandı.

Buna göre, GMSTR.F Borsa Yatırım Fonu ve ALTIN.S1 Emtia Sertifikası sırasında alt fiyat limiti oranı artırıldı. Piyasa Yapıcı Kurumun talebine istinaden GMSTR.F Borsa Yatırım Fon sırasında uygulanan yüzde 10 oranındaki alt fiyat limiti oranı bugün için saat 11.00 itibarıyla yüzde 20'ye çıkartıldı.

ALTIN.S1 Emtia Sertifikası sırasında da uygulanan yüzde 5 oranındaki alt fiyat limiti oranı da bugün için saat 11.00 itibarıyla yüzde 10'a çıkartıldı.

Buna göre YD-ÜFE, geçen ay bir önceki aya kıyasla yüzde 2,38, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 35,55, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 6,53 ve 12 aylık ortalamalara kıyasla yüzde 28,9 yükseldi.

Sanayinin iki sektörünün yıllık değişimlerine bakıldığında, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 56,66, imalatta yüzde 35,2 artış görüldü.

Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri dikkate alındığında, ara mallarında yüzde 32,95, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 45,18, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 43,44, enerjide yüzde 14,12, sermaye mallarında yüzde 34,9 artış gerçekleşti.

Sanayinin iki sektörünün aylık değişimleri, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 3,2, imalatta yüzde 2,36 artış olarak hesaplandı.

Ana sanayi gruplarının aylık değişimlerine bakıldığında, ara mallarında yüzde 2,5, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 2,13, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 2,81, enerjide yüzde 4,17, sermaye mallarında yüzde 1,69 artış kaydedildi.

YD-ÜFE'nin aylık ve yıllık değişim oranları şöyle:

ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaş, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm başta olmak üzere birçok sektörde ciddi ekonomik yavaşlamaya yol açtı. Savaşın ilk 3 haftalık bilançosu, bölge ekonomilerinde oluşan tahribatı net biçimde ortaya koydu.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'dan gelen misillemelerle Orta Doğu'da artan tansiyon yüksek seyrini koruyor. Karşılıklı hamlelerle bölgede tırmanan gerilim giderek şiddetlenirken, petrol tesislerinin çatışmalarda hedef alınması küresel ekonomi için büyük bir risk unsuru olmaya devam ediyor.

Bölgedeki gerginliklerin kısa sürede sona ereceğine dair iyimserlikler, yeni saldırıların gerçekleşmesiyle günden güne azalırken çatışmaların uzun vadede ekonomiler üzerindeki olası etkilerine yönelik soru işaretleri varlığını koruyor.

Özellikle İran'ın Körfez ülkelerini ve stratejik tesislerini hedef alan misillemeleri, piyasa dinamiklerini doğrudan etkiliyor. Artan risk algısıyla körfez ülkelerinin piyasalarında ciddi dalgalanmalar görülürken, ülke risk primlerinde de sert yükselişler göze çarpıyor.

Körfez ülkeleri olarak öne çıkan Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Umman, Irak ve Kuveyt'in risk primleri saldırıların başladığı 28 Şubat'tan bu yana belirgin şekilde arttı.

Irak'ın risk primi sert yükseldi

Bu dönemde ülkelerin 5 yıllık kredi risk primlerindeki (CDS) tırmanışa bakıldığında en sert yükselişin Irak’ta yaşandığı görüldü. Ülkenin risk primi yaklaşık 140 baz puan artışla 392'ye çıktı.

Aynı dönemde Bahreyn'in risk primi 84 baz puan artış göstererek 297'ye yükselirken, Katar'ın risk primi de 13 baz puan yukarı taşınarak 45'e ulaştı. Bu dönemde risk primleri BAE'de 12 baz puan yükselişle 46,1'e, Kuveyt'te 10 baz puan yükselişle 59'a ve Umman'da 7 baz puan artışla 92'ye çıktı.

Suudi Arabistan'ın risk primi ise bu süreçte yaklaşık 2 baz puan düşüşle 80,4'e indi.

Analistler, Suudi Arabistan'ın güçlü döviz gelirleri sayesinde bu durumdan görece daha az etkilendiğini belirtti.

BAE piyasaları körfezin en çok düşen piyasası oldu

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan ve bölge ülkelerine yayılan çatışmaların başlamasından bu yana Körfez'deki pay piyasaları karışık bir seyir izlerken, en fazla düşen borsa BAE borsası oldu.

Çatışmaların başladığı zamandan bu yana Umman borsası yüzde 5, Irak borsası yüzde 2,7 ve Suudi Arabistan borsası yüzde 2,2 yükseldi. Bu süreçte BAE borsası yüzde 14,7, Bahreyn borsası yüzde 7,5, Katar borsası yüzde 6,9 ve Kuveyt borsası yüzde 1,2 düştü.

Petrol fiyatlarındaki yükselişe paralel olarak bölgedeki petrokimya ve enerji şirketlerinin hisselerinin çoğunlukla pozitif bir seyir izlemesi ise endekslerdeki düşüşü yavaşlattı.

Buna karşın yoğun hava saldırılarının yapıldığı BAE, Bahreyn, Katar ve Kuveyt'te piyasalarda satış baskısı etkili olmayı sürdürdü. BAE borsalarında ülkedeki güvenliğe yönelik endişelerle gayrimenkul ve yatırım şirketlerinin hisselerindeki düşüşler derinleşti. Ülke piyasasındaki gayrimenkul sektör endeksi çatışmaların başlamasından bu yana yüzde 24,2 düştü.

Körfez bölgesinde Ramazan Bayramı tatili nedeniyle piyasalar 18 Mart çarşamba günü kapanırken, bu tarihten sonra yoğunlaşan enerji tesisleri ve hatlarına yönelik hava saldırıları bölge piyasalarında henüz fiyatlanmadı.

BAE ve Kuveyt merkez bankalarından "dayanıklılık" mesajı

Öte yandan çatışmalarda bazı petrol tesislerinin hedef alınması ve petrol sevkiyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin yavaşlaması, enerji maliyetlerini artırarak küresel enflasyon risklerini yukarı yönlü besliyor.

Söz konusu gelişmeler, merkez bankalarının politika adımlarını enflasyon risklerini gözeterek atacağına yönelik değerlendirmeleri öne çıkarıyor.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Merkez Bankası (CBUAE) ve Kuveyt Merkez Bankası (CBK) bankacılık sistemlerinin dirençli olduğunu açıkladı.

Birleşik Arap Emirliklerinde CBUAE'den yapılan açıklamada, küresel ve bölgesel piyasalardaki istisnai koşullara karşı bankacılık sektörünün istikrarını güçlendirmek amacıyla Merkez Bankasının 1 trilyon dirhemlik varlığıyla desteklenen "Finansal Kurumlar Dayanıklılık Paketi" onaylandı.

Merkez Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Şeyh Mansur bin Zayid Al Nahyan başkanlığında 17 Mart'ta gerçekleştirilen toplantıda, küresel ve bölgesel piyasaları etkileyen olağanüstü koşullar karşısında BAE'nin finansal sisteminin dayanıklılık gösterdiği ve bankacılık sektörünün sağlığı ile ödeme sistemleri üzerinde herhangi bir önemli etkinin bulunmadığı kaydedildi.

Söz konusu paketin beş temel dayanağı, bankaların parasal likiditeye erişimini ve BAE ekonomisini destekleme esnekliğini artırmayı hedefliyor. 1 trilyon dirhemi (270 milyar dolar) aşan döviz rezervleri ve yüzde 119'luk parasal taban karşılama oranını yöneten Banka, BAE'nin 5,4 trilyon dirhemlik bankacılık sektörünün güçlü temellerini teyit etti.

Kuveyt'te CBK de bölgede devam eden jeopolitik gelişmeleri yakından izlediğini belirterek, Kuveyt bankacılık sektörünün yüksek operasyonel hazırlık ve dayanıklılık seviyesine sahip olduğunu bildirdi.

Merkez Bankasından yapılan açıklamada, yerel bankaların mevcut şartlar altında dahi tüm bankacılık hizmetlerini verimli ve güvenilir bir şekilde sunmaya devam ettiği vurgulandı. Bu başarının, bankaların risk yönetimi sistemlerini güçlendirmesi, iş sürekliliği ve acil durum planları geliştirmesi, dijital altyapılarını iyileştirmesi ve Merkez Bankasının direktifleri doğrultusunda olası senaryoları simüle eden düzenli tatbikatlar yapmasından kaynaklandığı ifade edildi.

Goldman Sachs'tan Katar ve Kuveyt ekonomilerine yönelik daralma öngörüsü

Diğer taraftan, Orta Doğu’daki gerilimlerin petrol arzına yönelik endişeleri artırarak küresel büyümeyi tehdit etmesinin yanı sıra, petrolün Körfez ülkelerinin başlıca ihracat kalemlerinden biri olması nedeniyle halihazırdaki gerginliklerin bu ülkelerin ekonomilerinde daralmaya yol açabileceği tartışılıyor.

ABD'nin büyük bankalarından Goldman Sachs, Hürmüz Boğazı'nın iki ay kapalı kaldığı senaryoda, petrol sevkiyatları azalacağı için Katar ve Kuveyt ekonomilerinin yüzde 14'lük bir daralmayla karşılaşabileceğini öngördü.

Faiz indirimi umutlarının zayıflamasıyla dün altın ons fiyatında başlayan düşüş trendi, Fed'in kararı sonrası hız kazandı.

Dün politika faizini değiştirmeyen Fed, yılın geri kalanı için daha önce beklenen iki indirim yerine yalnızca tek bir faiz indirimi sinyali verdi.

Bu gelişmeyle birlikte altın fiyatları, ocak ayı sonunda ulaştığı yaklaşık 5 bin 600 dolarlık rekor seviyesinden hızla uzaklaşmaya başladı.

Fed Başkanı Jerome Powell, faiz kararı sonrası yaptığı açıklamada, yükselen enerji fiyatlarının kısa vadede enflasyonu yukarı çekeceğine dikkati çekti.

Enflasyonda kalıcı bir düşüş yaşanmadığı sürece faiz indirimi için bir neden olmadığını vurgulayan Powell'ın şahin tonlu açıklamaları, dolara olan talebi artırırken altın fiyatları üzerinde ek baskı oluşturdu.

ABD ve İsrail’in İran’a şubat ayı sonunda başlayan saldırılarıyla birlikte "güvenli liman" arayışındaki yatırımcıların dolara yönelmesi, değerli metaller üzerindeki baskıyı artırdı.

Altının dünya piyasalarında dolar cinsinden işlem görmesi nedeniyle doların değer kazanması söz konusu metali diğer para birimleri cinsinden daha pahalı hale getirerek talebi düşürüyor.

Gümüşte de sert düşüş

Altınla benzer bir grafik sergileyen gümüş fiyatları da bugün yaklaşık yüzde 7 değer kaybederek 70,4 dolara geriledi. Gümüşün de tıpkı altın gibi ocak sonunda gördüğü 121,65 dolarlık rekor seviyesinden her geçen gün daha da uzaklaşması dikkati çekiyor.

Katar'daki Ras Laffan Endüstri Şehri'ne düzenlenen füze saldırıları yangınlar da dahil olmak üzere ciddi hasara yol açtı.

Bu durum, küresel gaz piyasasının görünümünü temelden değiştirecek etkiye sahipken, başlangıçta hesaplanan iki aylık doğal gaz arz kesinti süresinin artması bekleniyor.

Saldırılar sonucu mücbir sebep ilan edildi

Çeşitli saldırılar sonucu Katar'ın LNG üretimi 2 Mart'tan beri durdurulmuş durumda ve 4 Mart'ta mücbir sebep ilan edilmişti. Bu durum küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 19'unu devre dışı bıraktı.

18 Mart'taki saldırı Pearl GTL tesisine zarar verirken, ardından gelen saldırı birkaç LNG tesisinde ek hasara neden oldu.

Öte yandan, yapımı devam eden North Field East genişleme projesinin Kasım 2026'da devreye girerek yıllık 32 milyon ton ek kapasite sağlaması planlanıyordu. Ancak mevcut saldırılar nedeniyle bu projenin gecikeceği ve 2027-2028 dönemindeki arz büyümesi beklentilerini yeniden şekillendireceği öngörülüyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Wood Mackenzie LNG Strateji ve Pazar Geliştirme Başkanı Kristy Kramer, durumu ilk etapta kısa süreli bir kesinti olarak algıladığını belirterek, şunları kaydetti:

"Kontrollü bir yeniden başlatmayla LNG arzının 2026 ortasında çatışma öncesi seviyelere dönmesi bekleniyordu. Ancak bu senaryo artık giderek daha az olası görünüyor. Daha uzun sürecek bir kesinti küresel arzı daha da sıkılaştıracak ve fiyatların daha uzun süre yüksek kalmasına neden olacaktır. Katar'ın LNG üretiminin tam kapasiteye ulaşmasının 4 ila 6 hafta süreceğini tahmin ediyorduk. Ancak hasarın boyutu ve gerekli onarımlar nedeniyle bu sürenin uzaması bekleniyor."

Enflasyon tahminleri yukarı yönlü güncellendi

Enflasyon görünümünün yakından izlendiği vurgulanan açıklamada, Orta Doğu'da yükselen enerji fiyatlarının gelecek dönemde tüketici fiyatlarını yukarı taşıyacağı ifade edildi. Bu kapsamda banka, 2026 yılı için enflasyon tahminini yüzde 0,3'ten yüzde 0,5'e yükseltirken, aynı yıl için ekonomik büyüme öngörüsünü yaklaşık yüzde 1 seviyesinde korudu.

Küresel belirsizliklerin sürdüğü bu dönemde döviz piyasasına müdahale konusundaki kararlılığını yineleyen SNB, İsviçre frangının hızlı ve aşırı değerlenmesine karşı hazırlıkların artırıldığını kaydetti. Değerli frangın ithalatı ucuzlatarak enflasyonu dizginlemesine rağmen ihracat odaklı İsviçre ekonomisi üzerinde baskı oluşturduğuna işaret edildi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede tırmanan gerilimle birlikte "güvenli liman" olarak görülen İsviçre frangı, avro karşısında son 11 yılın en yüksek seviyelerine ulaşmıştı.

SNB'nin kararı, küresel merkez bankaları açısından yoğun geçen bir haftada geldi. ABD Merkez Bankası (Fed), dün sona eren toplantısında faiz artışlarına ara vererek oranı yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit bırakmıştı. Piyasalar, bugün kararlarını açıklayacak olan Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) da benzer şekilde faiz oranlarını değiştirmeyeceğini öngörüyor.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 11.44 itibarıyla kapanışa göre yüzde 8,4 artışla 116,45 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 96,41 dolardan alıcı buldu.

Petrol fiyatları, İran'ın güneyinde Basra Körfezi'nde yer alan Güney Pars doğal gaz sahasının bazı rafinerilerine düzenlenen saldırı sonrası yükselişini sürdürüyor. Ülkenin en büyük doğal gaz işleme tesisine saldırıları üstlenen İsrail, ABD ile başlattıkları saldırılar sonrası İran'da ilk kez doğal gaz tesislerine saldırı gerçekleştirdi.

Ayrıca Katar'ın ana sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) işleme tesislerinin bulunduğu Ras Laffan bölgesine yönelik İran füze saldırılarının ise enerji altyapısında "geniş çaplı hasara" yol açtığı bildirildi. Suudi Arabistan ise Riyad'a yönelen dört balistik füzenin imha edildiğini ve bir doğal gaz tesisine yönelik insansız hava aracı saldırısının engellendiğini açıkladı.

Kuveyt Petrol Şirketi de Mina Abdullah Rafinerisi'nin insansız hava aracıyla hedef alındığını ve tesiste yangın çıktığını duyurdu.

Söz konusu gelişmeler, arz endişelerini artırarak petrol fiyatlarını yukarı yönlü destekliyor. Uzmanlar, Orta Doğu'daki gerilimin tırmanması, petrol altyapılarına yönelik nokta atışı saldırılar ve İran yönetiminde yaşanan kayıpların petrol arzında uzun süreli aksamalara işaret ettiğini belirtiyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise İran, Katar'a saldırmaya karar vermedikçe İsrail tarafından Güney Pars gaz sahasına yönelik başka hiçbir saldırı gerçekleştirilmeyeceğini belirterek, "Böyle bir durumun olması halinde ise ABD, İsrail'in yardımı veya onayı olsun ya da olmasın İran'ın daha önce hiç görmediği veya tanık olmadığı güç ve şiddetle Güney Pars gaz sahasının tamamını havaya uçuracaktır." ifadesini kullandı.

Brent petrolde teknik olarak 115,21 doların direnç, 112,14 doların ise destek olarak izlenebileceği belirtiliyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırılar ile İran'ın misillemeleri üçüncü haftasında devam ederken bu ülkelerle bağlantılı ticari gemiler için Hürmüz Boğazı "fiilen" kapalı kalmaya devam ediyor.

Günlük yaklaşık 20 milyon varil ile dünya petrol talebinin yüzde 20'sinin taşındığı bu stratejik geçitten ham petrol ve petrol ürünleri ticaretinin durma noktasına gelmesi, petrol piyasalarında arz endişelerini derinleştirirken fiyatlarda da sert yükselişlere yol açıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı, Körfez'deki tedarikin azalmasıyla bu ay itibarıyla günlük yaklaşık 10 milyon varil petrolün devre dışı kalacağını öngörürken bunun "dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisi" olduğunu bildirdi.

Uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varili, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 73,01 dolardan kapanırken saldırıların sürdüğü bu dönemde 114,3 dolara kadar yükselerek 29 Haziran 2022'den sonraki en yüksek seviyesini gördü.

Bu süreçte bölgeden gelen haber akışına göre dalgalı bir seyir izleyen Brent petrolün varili halihazırda 100 doların hemen altında seyrediyor.

Petrol piyasasındaki arz kısıtı küresel tedarik zincirlerinde aksaklıklara yol açarken fiyatlardaki sert yükseliş enflasyonist baskıları artırarak ekonomileri tehdit ediyor.

Hürmüz Boğazı açılırsa fiyatlar hızla düşebilir

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings'in analizine göre, petrol fiyatlarındaki artışın uzun sürmemesi halinde küresel ekonomide bu yıl yüzde 2,6 ile istikrarlı büyüme bekleniyor. Ancak petrolün varil fiyatının 100 dolar seviyesinde kaldığı "olumsuz senaryoda", önemli bir küresel arz kesintisi yaşanma riski yüksek.

Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, yaptığı değerlendirmede, petroldeki fiyat artışı ve arz kısıtının uzun süre devam etmesi halinde enflasyonun keskin şekilde yükselebileceğini ve ekonomik büyümede belirgin şekilde düşüş görülebileceğini belirtti.

Temel senaryolara göre petrol fiyatlarındaki bu artışın "görece kısa ömürlü" olduğunu dile getiren Coulton, "Ancak petrol fiyatlarının bir yıl 100 dolar seviyesinde kalması halinde, dört çeyrek sonunda küresel gayrisafi yurt içi hasıla yarım puan daha düşük olabilir. Bu da 500 milyar dolarlık bir şok anlamına gelir." dedi.

Coulton, şu an için Orta Doğu'daki çatışmanın küresel ekonomideki etkilerinin "büyük olasılıkla geçici" olduğunu düşündüğünü dile getirerek, çatışma öncesinde petrol piyasasında arz fazlası bulunduğunu ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması sonrası fiyatların oldukça hızlı şekilde geri düşebileceğini kaydetti.

Öte yandan, enerjinin yanı sıra Körfez bölgesinin gıda, kimyasallar ve diğer imalat üretimi için birçok girdinin de önemli bir tedarikçisi olduğuna işaret eden Coulton, bu nedenle emtia fiyatlarında da artışlar görüldüğünü belirtti.

"Körfez'deki petrol ve gaz ihracatçıları ağır darbe alıyor"

ING Think'in son analizine göre, enerji piyasaları, Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ve gaz akışındaki kesintinin daha uzun sürebileceğini sürekli fiyatlamak zorunda kalıyor. Gerilimin azalacağına ya da bu kritik dar boğazdan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) akışının yeniden başlayacağına ilişkin ise çok az işaret var.

Chatham House Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı Analisti David Butter'ın analizine göre ise ekonomileri büyük ölçüde petrol ve gaz gelirlerine bağımlı olan Körfez üreticileri kaybedilen gelirler nedeniyle ağır bir bedel öderken bölgedeki ithalatçı ülkeler de artan yakıt maliyetleri ve döviz gelirlerindeki kayıplardan kaynaklanan baskılarla karşı karşıya.

LNG tesisine yönelik saldırı sonrasında üretimi durduran Katar'ın ihracatında bir aylık kesintiden kaynaklanan finansal kaybının en az 4 milyar dolar olacağı tahmin ediliyor.

Körfez bölgesinde petrol bağımlılığı en yüksek ekonomi olan Irak'ta ise bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturan ham petrol ihracatının büyük kısmı Basra Petrol Terminali'nden Körfez ve Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Bu gelirin uzun süreli kaybının bütçe harcamalarının yarısından fazlasını oluşturan kamu maaşları ve emeklilik ödemelerinin ödenmesini zorlaştırabileceği öngörülüyor.

Toplam 400 milyon varillik stokun yüzde 72'si ham petrol, yüzde 2'si ise petrol ürünlerinden oluşuyor. ABD'nin stratejik rezervleri 172,2 milyon varil ile en büyük payı oluştururken, Asya-Okyanusya ülkeleri stratejik rezervlerden 66,8 milyon ve endüstri stoklarından 41,8 milyon varil petrol piyasaya sunacak. Avrupa ise stratejik rezervlerinden 32,7 milyon ve endüstri stoklarından 74,8 milyon varil serbest bırakacak. Kanada'nın yerli üreticilerinden sağlanacak 23,6 milyon varil petrol de girişimi destekleyecek.

Rezervler Asya piyasalarına akmaya başladı

IEA Başkanı Fatih Birol, pazartesi günü yaptığı açıklamada, Orta Doğu'daki savaşın dünya petrol piyasası tarihindeki en büyük tedarik kesintisini yarattığını, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olması nedeniyle piyasada devre dışı kalan petrol miktarının 1973'teki petrol krizi ve sonrasında görülen tüm kesintilerden daha yüksek olduğunu belirtti.

Stratejik rezervlerden piyasaya sürülmesi planlanan 400 milyon varilin Asya piyasalarına akmaya başladığına işaret eden Birol, petrol fiyatlarının geçen haftaya göre düştüğünü ancak uzun vadeli çözüm için Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının yeniden başlamasının kritik olduğunu vurguladı.

Öte yandan, petrol piyasasındaki arz kesintisine ilişkin durumun daha uzun sürmesine karşı hazırlıklı olunması gerektiğine dikkati çeken Birol, "Hürmüz Boğazı yarın yeniden açılsa bile IEA tahminlerine göre, küresel enerji ticaretinin toparlanması zaman alacak." ifadesini kullandı.

Fiziki piyasalara etkisi zaman alacak

Rice Üniversitesi Baker Enstitüsü Enerji Çalışmaları Merkezi Kıdemli Direktörü Kenneth Medlock, yaptığı değerlendirmede, stratejik stokların piyasaya arz edilmesinin fiziki piyasaya etkisinin zaman alacağını belirterek, söz konusu petrolün gemilere yüklenmesi ve rafinerilere ulaşması için çözülmesi gereken lojistik süreçler bulunduğunu söyledi.

Stratejik stokların piyasaya sürülmesinin, başka sorunların ortaya çıkmaması halinde fiyatları aşağı yönlü etkileyebileceğini kaydeden Medlock, "Stok salımları genellikle oynaklığı azaltır çünkü kısa vadede arzın daha esnek hale gelmesini sağlar. Bu da Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının yarattığı arz kısıtının etkisini bir ölçüde hafifletir." dedi.

Ancak çatışmanın tırmanması ve üretim ile ihracat altyapısında ciddi hasar oluşması durumunda Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının tek sorun olmaktan çıkacağını vurgulayan Medlock, böyle bir senaryoda boğaz yeniden açılsa bile ihracatın kısa sürede normal seviyelere dönemeyebileceğini dile getirdi.

Medlock, bu durumun petrol fiyatlarını vadeli piyasalarda yukarı yönlü itebileceğini ve stratejik stoklardan yapılan salımın etkisini kısmen dengeleyebileceğini belirterek, "Bu oldukça dinamik bir süreç. Stratejik stokların devreye alınması olumlu bir adım ancak piyasa fiyatlarını etkileyen çok sayıda başka unsur da var." değerlendirmesinde bulundu.

Stok kullanımının uzun vadeli çözüm olmadığını ifade eden Medlock, herhangi bir piyasadaki stokların yalnızca kısa vadeli tedarik zinciri aksaklıklarını hafifletmeye yarayacağını söyledi.

Medlock, petrol piyasasında kalıcı çözümün ise bölgedeki arz akışının yeniden sağlanması olduğuna dikkati çekerek, şöyle devam etti:

"Bununla birlikte, eğer bu salım gerçekleşmemiş olsaydı fiyatlar daha yüksek ve daha oynak olurdu. Ancak stokların kullanımı uzun vadeli bir çözüm değil. Herhangi bir piyasadaki stoklar yalnızca kısa vadede tedarik zinciri aksaklıklarını hafifletmeye yarar. Stratejik stoklar, hükümetlerin ticari şirketlerin piyasadaki kısa vadeli tedarik zinciri kesintilerini yönetmek için sıkça yaptığı uygulamanın özel bir örneği. Petrol piyasası açısından bakıldığında uzun vadeli tek çözüm, petrolün yeniden Basra Körfezi bölgesinden akmaya başlaması."

Jeopolitik riskler fiyatları yukarı çekiyor

Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener de stratejik petrol rezervlerinden piyasaya arz sağlama sürecinin zaman alabileceğini ifade etti.

Petrol fiyatlarındaki mevcut yükselişin temel nedeninin arz tarafında derin bir darboğazdan ziyade jeopolitik risk algısı olduğunu belirten Akyener, "Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ve buna bağlı olarak navlun ve lojistik maliyetlerindeki artış fiyatları olumsuz etkiliyor. Ancak şu anda uluslararası piyasalara arzda çok büyük bir düşüş söz konusu değil. Hürmüz Boğazı'nda kalıcı bir kapanma yaşanmıyor ancak böyle bir riskin varlığı doğrudan fiyatlara yansıyor." dedi.

Akyener, savaşın uzayabileceğine yönelik beklentilerin de piyasalarda risk primini artırdığına işaret ederek, "Hark Adası'na yönelik saldırılar ya da İran'ın bazı tankerleri hedef alması gibi gelişmeler arzda kalıcı kesintiye yol açmadı. Hürmüz Boğazı'nda geçişler yavaşlamalara rağmen kontrollü şekilde devam ediyor. Bu nedenle fiziksel arzda büyük bir kesinti yok. Ancak risk algısı ve çatışmanın uzayabileceğine yönelik kaygılar petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkmasına yol açtı." değerlendirmesinde bulundu.

Stratejik petrol rezervlerinin esas olarak arz kesintilerine karşı güvence mekanizması olduğunu vurgulayan Akyener, şöyle devam etti:

"Bu nedenle fiyatlar üzerindeki etkisi sınırlı kalmış olabilir. Stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi arz tarafında denge sağlar ve fiyatlarda aşağı yönlü baskı yaratır. Ancak fiyatlardaki yükseliş büyük ölçüde risk algısından kaynaklandığı için bu hamle piyasa beklentilerini köklü biçimde değiştirmedi. Söz konusu stokların piyasaya sunulması yine de fiyatların daha fazla yükselmesini sınırladı. Bu salım olmasaydı petrol fiyatlarının 107-108 dolar seviyelerine kadar çıkabileceğini öngörüyorduk."

Finansal okuryazarlığı artırmak, erken yaşta finansal bilinç kazandırmak, finansal sisteme güveni ve katılımı artırmak gibi amaçlarla 2012 yılında başlatılan ve 2018'den bu yana Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) öncülüğünde yürütülen Küresel Para Haftası, 176 ülkede eş zamanlı düzenleniyor.

Türkiye koordinasyonunu Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) yaptığı Küresel Para Haftası'nın açılış etkinliği için Hazine ve Maliye Bakanlığı, SPK, Borsa İstanbul ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) işbirliğinde gong töreni düzenlendi.

Üniversite öğrencilerinin katıldığı törende konuşan Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik, her yıl dünyanın birçok ülkesinde kutlanan Küresel Para Haftası'nın toplumun tüm kesimlerinde finansal bilinç ve farkındalığın artırmasını hedefleyen önemli bir uluslararası girişim olduğunu söyledi.

Çelik, finansal okuryazarlık kavramının yalnızca bireylerin bütçelerini daha iyi yönetmelerini sağlamadığını kaydederek, "Finansal okuryazarlık aynı zamanda sağlıklı, güvenilir ve kapsayıcı bir finansal sistemin yapı taşlarındandır. Bu kavram ülkemiz açısından da yadsınamaz bir öneme sahiptir." dedi.

Finansal okuryazarlık seviyesi iyi olan sistemlerde öngörülebilirliğin, yönetimin ve denetimin daha kolay olduğunu vurgulayan Çelik, bu kapsamda finansal okuryazarlığın yatırımcı güveni açısından da büyük önem arz ettiğini kaydetti.

"Kararlı bir dezenflasyon süreci yürütüyoruz"

Bakan Yardımcısı Çelik, son yıllarda dünya ekonomisinin artan jeopolitik gerilimler ve küresel finansal koşullardaki sıkılaşma gibi zorluklarla karşı karşıya kaldığını belirterek, Türkiye ekonomisinin küresel tüm olumsuzluklara rağmen uygulanan ekonomi programı sayesinde önemli mesafeler katettiğini söyledi.

Kararlı bir dezenflasyon süreci yürüttüklerinin altını çizen Çelik, sözlerini şöyle tamamladı:

"Uygulanan para politikası, makro ihtiyati tedbirler ve mali disiplin sayesinde finansal istikrar güçlenmiş, ekonomimizin şoklara karşı dayanıklılığı artmıştır. Bu süreçte ekonomimiz büyümesini sürdürmüş, 2025'te yüzde 3,6 büyümüştür. Böylece milli gelirimiz aynı yıl 1,6 trilyon dolar, kişi başına gelirimiz ise 18 bin dolar seviyelerine gelmiştir. Bir yandan ekonomimiz büyürken diğer yandan istihdamımız güçlü olarak seyrini korumaktadır."

"Gençlerin parayı anlaması ve yönetmesi oldukça önemli"

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan da toplumda her bireyin erken yaşlardan itibaren finansal konularda farkındalığa sahip olmasının ve doğru kararlar verebilmesinin finansal istikrar için oldukça önemli olduğunu belirterek, Küresel Para Haftası'nın da bu kapsamda her yıl tüm dünyada finansal okuryazarlığın önemine vurgu yaptığını söyledi.

Gençlerin parayı anlamasının, yönetmesinin ve geleceğini planlamasının oldukça önemli olduğunu dile getiren Karahan, "Çünkü finansal konularda bilinçli bireyler demek, daha güçlü bireyler, daha güçlü kurumlar ve daha güçlü bir ekonomi demek." diye konuştu.

Karahan, TCMB'nin temel amacının fiyat istikrarını sağlamak, korumak ve sürdürmek olduğunun altını çizerek, fiyat istikrarının neden önemli olduğuna ilişkin görüşlerini paylaştı.

Paranın alışveriş kolaylığı, tasarruf imkanı ve fiyat karşılaştırması imkanı sağladığını kaydeden Karahan, paranın bu işlevlerini yerine getirmemesi halinde ticaretin, tasarrufun ve ekonomik kararların zorlaştığını, yüksek enflasyon döneminde bunların yaşandığını anlattı.

Karahan, enflasyon ortamında insanların parayı elde tutmak yerine harcamak, döviz almak ya da başka varlıklarda değerlendirmek istediğini dile getirerek, bu davranış toplum geneline yayıldığında tasarrufun azaldığını, yatırımın zorlaştığını ve ekonomik dengenin bozulduğunu söyledi.

"Kısa sürede yüksek kazanç vadeden önerilere karşı dikkatli olmak gerekiyor"

TCMB Başkanı Karahan, ekonomide binlerce hatta yüz binlerce farklı fiyatın söz konusu olduğunu, kendilerinin bu fiyatların ortalamasını alarak bir enflasyon oranı hesapladıklarını kaydederek, ancak her hanenin harcama yapısı farklı olduğu için bazı insanların enflasyonu daha yüksek ya da daha düşük hissedebildiğini anlattı.

Enflasyonun günlük hayatı bir parçası olduğunu ve etkilerinin sadece fiyatlarla sınırlı olmadığını dile getiren Karahan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Enflasyon aynı zamanda toplumun refahını çok derinden etkiler. Sağlıklı bir ekonomide kaynakların çoğu üretime, yatırıma ve yenilikçi alanlara yönelir. Bu sayede yeni işletmeler kurulur, yeni teknolojiler geliştirilir, yeni istihdam alanları oluşur. Ama yüksek enflasyon ortamında insanlar çoğu zaman yatırıma değil, tasarruflarını korumaya odaklanır. Bu da ekonomik büyümeyi olumsuz etkiler."

Karahan, finansal okuryazarlığın önemine değinerek, erken yaşlarda kazanılan finansal alışkanlıkların hayat boyu devam edeceğini, harcamayı öğrenmek kadar tasarruf etmeyi ve yatırım yapmayı öğrenmenin de oldukça önemli olduğunu vurguladı.

Finansal sistemde yaşanan dijitalleşmenin büyük kolaylıklar sağlamanın yanı sıra bazı yeni riskleri de beraberinde getirdiğini kaydeden Karahan, "Çok kısa sürede yüksek kazanç vadeden önerilere karşı dikkatli olmak gerekiyor. Çünkü finansal nitelikte aldatma amaçlı yöntemler de dijital ortamda hızla yayılabiliyor. Bu nedenle finansal okuryazarlık artık bilgiye ulaşma becerisi, riskleri tanıma yeteneği ve doğru karar verme alışkanlığı da gerektiriyor." şeklinde konuştu.

"Üniversite öğrencileri ile bir araya geleceğiz"

TCMB Başkanı Karahan, gençlerin ekonomi ve finans konularına merak duymasının, soru sormasının ve bilinçli kararlar almasının güçlü bir toplum için büyük önem taşıdığını belirtti.

Karahan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Parayı anlamak bilinç kazandırır. Bilinç doğru kararlar getirir, doğru kararlar güçlü bir gelecek sağlar. Bireylerin finansal bilgileri ve finansal sistemin risklerine karşı farkındalıklarını önemsiyoruz. Tam da bu nedenle TCMB olarak toplumun tüm kesimleriyle daha güçlü, şeffaf ve anlaşılabilir bir iletişim kurmayı merkeze alıyoruz. 2025 yılından bu yana birçok şehirde düzenlediğimiz para politikası ve makroekonomik görünüm toplantılarıyla, reel sektör temsilcileri ile bir araya geliyoruz ve vatandaşlarımızla doğrudan iletişim kuruyoruz. Bu yıl üniversitelere de giderek benzer toplantılar kapsamında üniversite öğrencileri ile bir araya geleceğiz."

"Hiçbir suretle yüksek kazanç vaatlerine inanmamalıyız"

SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise Küresel Para Haftası'nın, çocuklara ve gençlere erken yaşlardan itibaren bilinçli yatırım yapmanın önemini vurgulamak, tasarruf alışkanlığı kazandırmak, emek ve üretimin değerini anlatmak gibi pek çok konunun konuşulduğu ve tartışıldığı bir farkındalık kampanyası olduğunu söyledi.

Finansal okuryazarlığın artırılmasına yönelik kendilerinin yaptığı çalışmalardan bahseden Gönül, "Çocukluk yaşlarından başlayarak özellikle gençlerin ilk para kazanmaya başlayacağı zamanlara kadar kazanılan paranın biriktirilmesi ve harcanılması noktasında farkındalığın artırılması için gerekli eğitimleri vererek bunu yaygınlaştırmaya çalışıyoruz." dedi.

Gönül, küçük birikimlerin geleceğin büyük birikimlerine döndüğünü vurgulayarak, "Eğer parayı bugün konuşmazsak yarınki birikimlerimizi yapma şansımız olmayacaktır. Para meselesini konuşmak bizim için artık vazgeçilmez olmuştur. Özellikle çalışmaya ve para kazanmaya başladığı ilk yıllardan itibaren biriktirmek, doğru kararlar vermek önem taşımaktadır." diye konuştu.

Bu nedenle 2026 temasını "Akıllı Para" olarak belirlediklerini aktaran Gönül, "Akıllı parayı kullanmak, akılcı bir biçimde kullanmak önem taşıyor. Hiçbir suretle yüksek kazanç vaatlerine inanmamamız ve bu tür spekülatif hareketlerden uzak durulması gerektiğini defalarca söyledik." ifadesini kullandı.

"Yaklaşık 18 milyon gence ulaşmayı planlıyoruz"

İbrahim Ömer Gönül, finansal okuryazarlığın artırılmasının önemine işaret ederek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Kurulumuz ile Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından Küresel Para Haftası kapsamında hayata geçirilen projelerimizle yaklaşık 18 milyon gence ulaşmayı planlıyoruz. Özellikle üniversitelerde yapılan bu seminerler, konferanslar büyük önem taşımaktadır. Bugün burada gerçekleştirdiğimiz gong töreni aslında sembolik bir zaman anlam taşıyor. Bir piyasa açılışını ifade ettiği kadar aynı zamanda bilinçli yatırım kültürünün de açılışını temsil ediyor. Unutmayalım ki parayı korumak, parayı konuşmakla başlar. Parayı konuşmak ise öğrenmekle, sormakla ve bilinçlenmekle başlar."

"Bugüne kadar 176 ülkede 71 milyon çocuk ve gence ulaşıldı"

TSPB Yönetim Kurulu Başkanı Pamir Karagöz de 2012 yılında başlatılan Küresel Para Haftası etkinlikleri kapsamında bugüne kadar 176 ülkede 71 milyon çocuk ve gence ulaşılarak onlara finansal okuryazarlık konusunda çok değerli bir farkındalık tohumu ekildiğini söyledi.

Söz konusu etkinliklerin Türkiye'de bu yıl itibarıyla SPK'nin koordinasyonunda bir dizi etkinlikte kutlanacak olmasının son derece anlamlı ve değerli olduğunu dile getiren Karagöz, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu güçlü koordinasyon sayesinde finansal eğitim çalışmalarının daha geniş kitlelere ulaşacağına, kamu, finans sektörü ve eğitim dünyası arasında daha etkin bir işbirliği zemini oluşacağına da yürekten inanıyoruz. Amacımız çok net; gençlerimize kaynakları doğru kullanmayı, bilinçli tüketimi, tasarruf kültürünü ve girişimci bir bakış açısını daha küçük yaşlardan itibaren aşılamak. Finansal kararların hayatımızın her alanını doğrudan etkilediği, dijitalleşmeyle birlikte gençlerin finansal ekosistemle çok erken yaşta tanıştığı bu çağda finansal okuryazarlık artık bir ayrıcalık değil, temel bir yaşam becerisidir."

Mücevher sektörü profesyonellerinin ziyaret edebildiği ticari fuara, çevrim içi ziyaretçi kayıtları sürüyor. IJS, beş kıta ve 125'ten fazla ülkeden sektör profesyonellerini ağırlayacak.

Ziyaretçiler, fuara katılan üretici ve markalara doğrudan erişim sağlarken, yeni sezon trendlerini keşfetme, tasarım ve kaliteyi karşılaştırma, güvenilir tedarikçilerle bağlantı kurma ve özel fırsatlarla rekabet avantajı elde etme imkanı bulacak.

Fuar, profesyoneller için tek merkezde çok uluslu iş yapma olanağı sağlayacak. Trend öngörü şirketi WGSN, fuara özel düzenleyeceği seminerde, mücevherin geleceğini tanımlayan tasarım kodlarını sektör profesyonelleriyle paylaşacak.

Mücevher İhracatçıları Birliği ile IJS’in ortak projesi "Designer Club" kapsamında takı tasarımcıları ve ustaları ürettikleri koleksiyonları özel bir alanda sergilerken, "Art for Jewellery-Inspiration Hub" etkinliği mücevher sektörünün kültür hareketine ev sahipliği yapacak.

İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,43 azalışla 10.261,15 puan, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,31 gerilemeyle 44.316,92 puan, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,91 düşüşle 7.911,53 puan ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,60 değer kaybıyla 23.447,29 puan seviyesinden kapandı.

Avro/dolar paritesi, TSİ 23.36 itibarıyla yüzde 0,73 düşüşle 1,1420 seviyesine geriledi.

Hürmüz Boğazı etkisi

İran'ın enerji altyapısına yönelik olası bir saldırı durumunda petrol ve doğal gaz sahalarını hedef alma tehdidi, enerji fiyatları üzerinden borsaları baskılamaya devam ediyor. İran'ın yeni lideri Mücteba Hamaney'in, Hürmüz Boğazı'nı kapalı tutma kararı ve ABD'nin bölgedeki gemi eskortu faaliyetlerine yönelik kısıtlı takvimi, enerji arz güvenliğine dair korkuları körükledi.

Stratejik rezervlerin devreye alınmasına rağmen petrol fiyatları yüksek seyrini korurken; analistler, Hürmüz Boğazı'ndaki blokajın sürmesi halinde fiyatların 120 dolar bandını aşabileceği uyarısında bulunuyor. Brent petrolün varil fiyatı, TSİ 23.25 itibarıyla yüzde 2,8 artışla 103,3 dolar olurken, aynı saatte Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 2,9 artarak 98,6 dolardan alıcı buldu.

Küresel enerji fiyatlarındaki artış karşısında ABD hükümeti, Rusya'ya yönelik yaptırımlarda 30 günlük geçici bir esneme kararı alarak Rus petrolü alımına onay verdiğini duyurdu. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Norveç ziyareti sırasında söz konusu kararı eleştirerek, "Yaptırımların mevcut konjonktürde gevşetilmesini yanlış buluyoruz." ifadesini kullandı.

Şirket hisselerinde ise Avrupa'nın en büyük çevrim içi moda perakendecisi Zalando’nın hisseleri beklentilerin üzerinde gelen finansal veriler ve Bernstein'ın not artırımı sonrası yüzde 8,8 değer kazanarak günün en çok yükselen hisselerinden biri oldu.

Alman hava yolu şirketi Lufthansa’nın hisseleri pilotların devam eden grevi nedeniyle yüzde 2,2 değer kaybetti.

Alman silah üreticisi Rheinmetall’ın hisseleri de Orta Doğu'daki belirsizlik ortamında savunma sanayi hisselerine gelen taleple yüzde 2,6 yükseldi.

Buna göre, TPAO'nun Diyarbakır ilinde sahip olduğu 10 bin 243 hektarlık AR/TPO/K/L46-d4 pafta numaralı petrol arama ruhsat sahasına 44 bin 851 hektarlık L46-d1, d2 ve d3 paftaları ilave edildi.

Ayrıca TPAO, sahip olduğu bazı petrol arama ruhsatlarının sürelerinin uzatılması için de başvuruda bulundu.

Buna göre, AR/TPO/K/F18-d3 pafta no'lu petrol arama ruhsatının 31 Mayıs 2026 tarihinden itibaren, AR/TPO/K/F17-a pafta no'lu ruhsatın 21 Mayıs 2026'dan itibaren ve AR/TPO/K/F19-b1, b4 pafta no'lu petrol arama ruhsatının 24 Kasım 2026'dan itibaren ikişer yıl uzatılması için başvuru yapıldı.

TPAO, ayrıca Adıyaman'da yer alan AR/TPO/K/M40-d pafta numaralı petrol arama ruhsat sahasında açılması planlanan Boyalı-3 kuyusunun lokasyon yolu için gerekli olan bazı taşınmazların kamulaştırılması amacıyla 4 Şubat 2026 tarihli dilekçesiyle müracaat etti.

Alman lüks otomobil üreticisi BMW Grubunun net karı, geçen yıl Çin pazarındaki sert rekabetin etkisiyle 2024’e göre yüzde 3 azalarak 7,45 milyar avroya geriledi.

BMW, MINI ve Rolls-Royce markalarını bünyesinde barındıran BMW Grubu, 2025 yılına ilişkin finansal sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, şirket küresel pazarlardaki daralmaya rağmen elektrikli araç satışlarında büyüme kaydederken, Çin pazarındaki kayıplar ve yükselen gümrük vergileri nedeniyle ihtiyatlı bir tablo çizdi.

BMW Grubunun toplam gelirleri geçen yıl bir önceki yıla oranla yüzde 6,3 azalarak 133 milyar 450 milyon avroya geriledi. Grubun net karı ise yüzde 3'lük düşüşle 7,45 milyar avro olarak kaydedildi.

BMW'nin karındaki gerilemenin rakiplerine oranla oldukça sınırlı kalması dikkati çekti.

Aynı dönemde Alman otomotiv üreticilerinden Volkswagen ve Mercedes'in karları yaklaşık yarı yarıya eridi.

Şirket, söz konusu gerilemenin temel nedeni olarak otomotiv sektöründe, özellikle Çin pazarında tırmanan sert rekabet koşullarını işaret etti.

Öte yandan, grup, dünya genelindeki toplam otomobil teslimatlarını yüzde 0,5 artırarak 2 milyon 463 bin 681 adede ulaştırdı.

BMW, elektrifikasyon stratejisi kapsamında geçen yıl tamamen elektrikli araç satışlarını dünya genelinde yüzde 3,6 artışla 442 bin 56 adede taşıdı. Bu sonuçla birlikte, toplam satışlar içinde elektrikli araçların payı yüzde 17,9’a yükseldi.

Şirket, Çin pazarında yaşanan yüzde 12,5'lik düşüşü, Avrupa’daki yüzde 7,3 ve Amerika kıtasındaki yüzde 5,6'lık büyümeyle dengeledi.

Gümrük vergileri karlılığı baskılayacak

Gelecek yıla ilişkin öngörülerini de paylaşan BMW, küresel ticaret savaşları ve gümrük vergilerinin operasyonel karlılık üzerindeki baskısının süreceği uyarısında bulundu.

Özellikle ABD'deki gümrük vergisi düzenlemelerinin kar marjını 1,25 puan aşağı çekmesinin beklendiği vurgulandı.

2025 yılını yüzde 5,3 marj ile kapatan şirket, 2026 yılı için otomotiv bölümü operasyonel kar marjı hedefini yüzde 4 ile 6 aralığında belirledi. Bu rakam, şirketin uzun vadeli hedefi olan yüzde 8-10 bandının gerisinde kaldı.

BMW yönetimi, pay başına ödenecek temettüyü 10 sent artırarak 4,40 avroya yükseltmeyi genel kurula sunma kararı aldı.

Törende konuşan Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, Metropol Kurumsal Hizmetler'in güçlü markasıyla faaliyetlerini yaygın şekilde sürdürdüğünü ve dijital ödeme alışkanlıklarının yaygınlaşmasına önemli katkı sağladığını söyledi.

Ergun, şirketin ürün ve hizmet çeşitliliğini artıran yenilikçi projeler geliştirdiğini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Sürdürülebilirliği iş süreçlerine entegre eden ve fintek temelli bir çalışma modeline sahip bu değerli şirketimiz, halka arzdan elde ettiği gelirleriyle finansal teknolojiler alanında yatırımlarını gerçekleştirecek ve AR-GE çalışmaları yapacak. Metropol Kurumsal Hizmetler'e borsamız ailesine hoş geldiniz diyor, bu halka arzın sermaye piyasalarımıza hayırlı olmasını diliyorum."

"Çok sayıda yeniliği devreye aldık"

Metropol Kurumsal Hizmetler AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Faruk Akbulut da MetropolCard'ın Türkiye'nin yerli ve milli imkanlarıyla kurulmuş, online altyapıya sahip ilk yemek kartı firması olduğunu belirtti.

Şirketin kurulduğu günden bu yana yalnızca sektörün bir parçası olmakla kalmadığını, finansal teknolojiler alanında geliştirdiği çözümlerle sektöre yön verdiğini dile getiren Akbulut, "Bugün 81 ilde, 922 ilçede, 5 bölge müdürlüğüyle, 110 bini aşkın üye iş yeri ve milyonlarca kullanıcısıyla dev bir ekosistem oluşturmuş durumdayız." dedi.

Akbulut, şirketlere sundukları kurumsal çözümlerin yanı sıra bireysel kullanıcılara sağlanan avantajlarla da sektörde farklılaştıklarını, AR-GE merkezinde geliştirilen yazılımlarla birçok ilki hayata geçirdiklerini vurguladı.

Online altyapı sayesinde kartlı ve kartsız, QR kodla, mobil uygulama üzerinden, cep telefonu numarasıyla ve Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartıyla ödemeler gibi çok sayıda yeniliği devreye aldıklarını ifade eden Akbulut, "Sadece yemek kartı üretmiyoruz, kurumsal harcamaların dijital geleceğini inşa ediyoruz. Kullanıcılar, kurumsal kullanımın yanı sıra kredi kartı sistemlerini de tanımlayarak çeşitli avantajlardan yararlanabiliyor. Bu avantajlar arasında yüzde 10'a varan cashback imkanı da yer alıyor." diye konuştu.

Halka arzla yeni bir döneme girdiklerini kaydeden Akbulut, şöyle devam etti:

"Bugün bizim için yeni bir başlangıç. Yurt içi ve yurt dışında yatırımlarımızla bu ekosistemi daha da büyütmeye kararlıyız. Yemek kartından geçiş kontrol sistemine, akaryakıt çözümlerinden filo yönetimine, ödüllendirme sisteminden konaklama giderlerine ve elektrikli araç şarj istasyonu yatırımına kadar kurumsal harcamalara birçok alanda entegre çözümler sunuyoruz. EPDK'dan aldığımız lisansla elektrikli araç şarj istasyonu yatırımlarımızı da başlatmış durumdayız. Sağlam adımlarla yürümeye, ülkemizi yurt içi ve yurt dışında en iyi şekilde temsil etmeye devam edeceğiz."

Akbulut, halka arz sürecinde payların yüzde 2'lik bölümünü çalışanlara ayırdıklarını belirterek, "İki yıl önce yine bir ramazan gününde şirketimizin iftarında çalışma arkadaşlarımıza bir söz vermiş ve 'Bu şirketin hissedarı olacaksınız' demiştik. Bugün yine ramazan gününde bu sözümüzü yerine getirmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Artık çalışma arkadaşlarımız, bu şirketin hem emekçisi hem de ortağı." değerlendirmesinde bulundu.

"Daha güçlü adımlar atılacak"

MetropolCard Üst Yöneticisi (CEO) Uğur Yıldırım, halka arzın bir hedef değil, yeni bir başlangıç olduğunu vurgulayarak, gelişen teknolojiler, yapay zeka uygulamaları ve fintek yatırımlarıyla şirketin yeni dönemde daha güçlü adımlar atacağını dile getirdi.

Yatırımcılardan aldıkları güçle yalnızca Türkiye'ye yönelik değil, kurumsal harcamalar ve bireysel avantajlar alanlarında daha iddialı projeler geliştireceklerini belirten Yıldırım, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik alanındaki öncü yaklaşımlarını ileri taşımaya devam edeceklerini kaydetti.

Tera Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Furkan Gün de jeopolitik risklerin arttığı bir haftada yaklaşık 1 milyon yatırımcıdan gelen 7,4 katlık talebin, hem MetropolCard markasına hem de sermaye piyasalarına duyulan güvenin göstergesi olduğunu ifade etti.

Türkiye'de kurumsal çözümler ve çalışan odaklı hizmetler sektörünün henüz tam keşfedilmemiş büyük bir potansiyel barındırdığını kaydeden Gün, şu ifadeleri kullandı:

"Metropol Kurumsal Hizmetler AŞ, bir milyondan fazla kullanıcısı, yenilikçi teknoloji altyapısı ve esnek çözümleriyle hem sermaye piyasalarımız hem de tasarruf sahipleri için önemli bir yenilik anlamına geliyor. Şirketimizin Borsa İstanbul'da işlem görmeye başlamasıyla yatırımcılar, Türkiye'nin dijitalleşen hizmet ekonomisine ve Metropol'ün sürdürülebilir büyüme vizyonuna ortak olma imkanı elde ediyor. Bugün itibarıyla sermaye piyasalarına adım atan Metropol, büyüme hedefleri için ihtiyaç duyduğu kaynak finansmanına erişti. Bu doğrultuda halka arzdan elde edilen fonun en az yarısının şirketin organik ve inorganik büyümesini finanse etmek amacıyla kullanılması planlanıyor."

2026 yılı sonuna kadar tamamlanması beklenen bu değişimle birlikte ikili, "yeni nesil mRNA inovasyonlarının" araştırma ve geliştirmesine odaklanan yeni bir şirket kuracak.

BioNTech ise klinik geliştirme aşamasının sonundaki ürün adaylarına ve endüstriyel ilaç modeline odaklanmaya devam edecek.

Kararın ardından BioNTech hisseleri Frankfurt Borsası'nda yaklaşık yüzde 18 değer kaybetti.

Bu arada, BioNTech Denetleme Kurulu, Şahin ve Türeci’nin haleflerini belirlemek üzere arama sürecini başlattı.

BioNTech, yeni kurulacak şirkete belirli haklar ve mRNA teknolojileriyle katkıda bulunacak, karşılığında ise azınlık hissesi, gelecekteki kilometre taşı ödemeleri ve lisans ücretleri alacak.

BioNTech, yüksek AR-GE maliyetleri nedeniyle 2025'te zarar açıkladı

Öte yandan, BioNTech, 2025 yılına ilişkin finansal sonuçlarını duyurdu.

Buna göre, şirket devam eden yüksek araştırma ve geliştirme (AR-GE) harcamaları nedeniyle 2025 mali yılını zararla kapattı. 2024'te 665,3 milyon avro olan net zarar, geçen yıl 1,12 milyar avroya ulaştı.

Şirketin 2025 yılı geliri ise bir önceki yıla göre hafif bir artış göstererek 2,87 milyar avro olarak gerçekleşti. Gelirdeki bu artışta, ABD'li ilaç şirketi Bristol Myers Squibb ile yürütülen stratejik ortaklıktan elde edilen kazançlar etkili oldu.

BioNTech, 2026 yılında aşı talebindeki düşüşün sürmesiyle gelirlerin 2 milyar ila 2,3 milyar avro bandına gerilemesini bekliyor. Şirket, bu gelirin 2,2 ila 2,5 milyar avro seviyesindeki AR-GE maliyetlerini karşılamasını hedefliyor.

Finans Direktörü (CFO) Ramon Zapata, finansal sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde, güçlü finansal pozisyonun riskleri azalttığını belirterek, "Gelecek yıllarda planladığımız çok sayıda ürün lansmanına hazırlanırken, sağlam mali yapımız AR-GE faaliyetlerimizi ileriye taşıyor." ifadelerini kullandı.

2020 yılında BioNTech, ABD'li Pfizer şirketi ile bu teknolojiyi kullanarak çok kısa bir süre içerisinde Kovid-19'a karşı en çok satılan aşıyı geliştirmişti.

Kovid-19 salgını döneminde mRNA aşısıyla milyarlarca avro kazanan şirket, 2030 yılına kadar kanser (onkoloji) tedavisi alanında birçok ilaç adayı için ruhsat başvurusu yapmayı planlıyor.

Tera Yatırım liderliğinde 2-4 Mart'ta talep toplama sürecini tamamlayan Luxera GYO, "LXGYO" koduyla Borsa İstanbul Ana Pazar'da işlem görmeye başladı.

Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, törende yaptığı konuşmada, konut ve ticari alan projeleri geliştirmeye odaklanan Luxera GYO'nun portföyünü istikrarlı şekilde genişletirken, borsada işlem görmeye başlayarak yeni bir büyüme dönemine adım attığını söyledi.

Ergun, şirketin böylece hem daha kurumsal bir yapıya kavuşacağını hem de daha sağlıklı bir finansal zemine ulaşacağını belirterek şunları ifade etti:

"Luxera GYO, halka arzdan elde ettiği gelirle yeni projelerini hayata geçirmeye devam edecektir. Ben, bu önemli stratejik karardan dolayı şirketin değerli yöneticilerini tebrik ediyorum. Bu nedenle bu halka arzda emeği geçen herkese, başta değerli şirketimizin gayretli çalışanlarına, çok kıymetli aracı kurumumuzun özverili çalışanlarına teşekkür ediyorum. Luxera Gayrimenkul Yatırım Ortaklığına borsamız ailesine hoş geldiniz diyor, bu halka arzın sermaye piyasalarına hayırlı olmasını diliyorum."

"Güçlü ve dengeli bir büyüme modelini kararlılıkla sürdürüyoruz"

Luxera GYO Yönetim Kurulu Başkanı Ramazan Taş da halka arzın şirket için önemli bir dönüm noktası olduğunu dile getirerek, 11 yıl önce başlayan yolculuğu 2024'te tamamlanan GYO dönüşümüyle daha kurumsal bir zemine taşıdıklarını söyledi.

Taş, Luxera GYO'nun İstanbul'un merkezi ve gelişen bölgelerinde nitelikli konut ve ticari gayrimenkul projeleri geliştirdiğini belirterek,"Her bir projemizi bulunduğu bölgenin ihtiyaçlarını gözeterek planladık, yatırımcılarımıza sürdürülebilir değer üretmeyi temel hedef olarak benimsedik. Bugün 7 milyar lirayı aşan portföy büyüklüğümüzle güçlü ve dengeli bir büyüme modelini kararlılıkla sürdürüyoruz." diye konuştu.

Halka arzı güçlü bir başlangıç olarak gördüklerini söyleyen Taş, şunları kaydetti:

"Biz halka arzımızın, finansal bir adımın ötesinde, yatırımcılarımızla kuracağımız uzun vadeli, güçlü ve güvene dayalı bir ortaklığın temeli olacağına inanıyoruz. Halka arzdan elde edeceğimiz gelirin büyük kısmını yeni ve mevcut projelerimizin finansmanında kullanmayı planlıyoruz. Böylece şirketimiz için sürdürülebilir bir büyüme sağlarken hem yatırımcılarımız hem de Luxera GYO'dan ev alanlar için değer yaratmak istiyoruz. Bize inanan ve güvenen tüm yatırımcılarımıza teşekkür ediyoruz."

Gayrimenkul en çok tercih edilen ikinci varlık sınıfı

Tera Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Furkan Gün de Luxera GYO'nun aktif projeleri bulunan dinamik bir gayrimenkul yatırım ortaklığı olduğunu ifade etti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının beklenti anketi sonuçlarına göre Türkiye'de hane halkının yaklaşık yüzde 30'unun yatırım tercihini konut, dükkan ve arsa gibi varlıklardan yana kullandığını belirten Gün, gayrimenkulün en çok tercih edilen ikinci varlık sınıfı olduğunu söyledi.

Gün, Türkiye'de konut sahiplik oranının yüzde 57 seviyesinde bulunduğunu, Avrupa Birliği'nde ise bu oranın yaklaşık yüzde 70 olduğunu dile getirerek, "Böylesi bir talebin ve potansiyelin olduğu ülkemizde, İstanbul'un en hızlı büyüyen bölgelerinde yer alan 11 projesi, 7 milyar lirayı aşan portföy büyüklüğü, uluslararası satış ve yatırım tecrübesiyle Luxera GYO, gayrimenkul ve gayrimenkule dayalı haklara yatırım yapmak isteyen tasarruf sahipleri için önemli bir fırsat sunmaktadır." diye konuştu.

Şirketin Borsa İstanbul'da işlem görmesiyle farklı tasarruf seviyelerine sahip yatırımcıların bu kurumsal yapıya esnek biçimde yatırım yapma imkanına kavuşacaklarını vurgulayan Gün, "Bu sayede yatırımcılar, Luxera GYO'nun sunduğu değer potansiyeline sermaye piyasalarının sağladığı likidite avantajıyla ulaşma imkanı bulacaklar. Luxera GYO'nun halka arzına 7,1 kat talep gösteren 910 bin 128 yatırımcıya teşekkür ediyoruz." ifadesini kullandı.

Bankacılık endeksi yüzde 0,16, holding endeksi yüzde 1,01 değer kaybetti.

Sektör endekslerini arasında en çok yükselen yüzde 1,64 ile ticaret, en çok değer kaybeden ise yüzde 3,89 ile spor oldu.

Küresel piyasalar, petrol fiyatlarındaki sert yükselişlerin ekonomilerde yavaşlamaya yol açabileceği ve enflasyonist baskıları artırabileceğine yönelik endişelerle negatif bir seyir izlerken, BIST 100 endeksi de küresel piyasalara paralel olarak günü satıcılı bir seyirle tamamladı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 12 Mart Perşembe açıklanacak "Ocak 2026 Ödemeler Dengesi" verilerine ilişkin beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının ocak ayında 5 milyar 186 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.

Analistler, Orta Doğu'dan gelecek haber akışının yanı sıra yarın yurt içinde sanayi üretiminin, yurt dışında ise Japonya'da büyüme, Almanya'da dış ticaret dengesi ve ABD'de ikinci el konut satışlarının takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.600 ve 12.500 puanın destek, 12.800 ve 12.900 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

ABD-İsrail'in İran'a karşı saldırılarının hafiflememesi ve tarafların da çatışmayı uzatmaya hazır görünmesi nedeniyle küresel piyasalarda risk algısı arttı.

Saldırılar sonrasında İran'ın Hürmüz Boğazı'na yönelik tehdit içeren açıklamaları, dünyanın enerji ihtiyacı açısından kritik öneme sahip dar boğazdaki sevkiyatları kesintiye uğrattı. Bu gelişme, petrol fiyatlarında arz endişeleriyle sert yükselişleri beraberinde getirirken, buna bağlı olarak küresel enflasyon risklerini de artırdı.

Dünya genelinde petrol fiyatlarının yükselmesinden ötürü maliyet kaynaklı enflasyonist baskıların güçlenebileceğine yönelik kaygılar, merkez bankalarının para politikalarında temkinli adımlar atabileceği beklentilerini de öne çıkardı.

Saldırılar henüz bir hafta önce başlamış olsa bile tedarikçilerin hasar görmüş tesisler, aksayan lojistik ve nakliye risklerindeki artışla mücadele etmesi nedeniyle dünya genelindeki tüketicilerin ve işletmelerin haftalarca veya aylarca daha yüksek yakıt fiyatlarıyla karşı karşıya bırakabileceğine yönelik riskler öne çıkıyor.

Orta Doğu'daki jeopolitik gerginliklerin gümrük vergisi artışlarının etkisini henüz üzerinden atamamış durumda olan küresel ekonomi için ciddi bir risk oluşturabileceği öngörülüyor.

Çatışmaların Orta Doğu'daki diğer ülkelere de sıçraması küresel ekonomide stagflasyonist risklerin ortaya çıkabilme ihtimalini artırıyor. Hafta sonu da ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının yoğunlaşması ve İran'ın misilleme saldırıları piyasalarda risk algısını artırırken, yeni haftada da İran'a saldırıların ve bölgedeki çatışmaların ne kadar süreceğine ilişkin belirsizliklerin devam etmesi bekleniyor.

Öte yandan ABD ile İsrail'in, saldırılarının sonraki safhalarında "yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu ele geçirmek için İran'a özel kuvvet göndermeyi" değerlendirdiği iddia edildi.

Diğer taraftan İsrail'in Lübnan'a saldırıları da yoğunlaşarak devam ediyor. Lübnan'ın doğusunda havadan indirme yaparak Nebi Şit kasabasına doğru ilerlemeye çalışan İsrail askerleri ile Hizbullah mensupları arasında şiddetli çatışmalar yaşandığı bildirildi.

Bu arada, Suudi Arabistan, İran'ın komşu ülkelere saldırma planlarının olmadığı yönündeki açıklamasının gerçeği yansıtmadığını, İran'ın "gerçeklikle ilgisi olmayan, zayıf gerekçelere dayalı saldırganlığını sürdürdüğünü" belirtti.

İran'da Uzmanlar Meclisi, ABD-İsrail'in 28 Şubat'taki hava saldırısında öldürülen Ali Hamaney'in ardından liderlik makamına oğlu Mücteba Hamaney'in "ezici oy çoğunluğuyla" seçildiğini duyurdu.

Mücteba Hamaney’in İran'ın yeni lideri olarak seçilmesinin hemen ardından The Times of Israel gazetesine konuşan ABD Başkanı Donald Trump, İran'a karşı başlattıkları saldırıların ne zaman bitirileceğine ilişkin nihai kararı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da görüşünü alıp kendisinin vereceğini belirtti.

Trump İran'a saldırıların ne kadar süreceğine ilişkin tarih vermekten kaçınırken, Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt cuma yaptığı açıklamada Washington yönetiminin savaşın 4 ila 6 hafta sürmesini beklediğini söylemişti.

Aynı zamanda, aylık istihdam raporunun beklentilerin çok altında kalması, ABD ekonomisinin temel sağlığına ilişkin algıyı daha da kötümser hale getirdi.

Giderek tırmanan jeopolitik gerilim, yatırımcıları yüksek petrol fiyatlarından kaynaklanan yeniden enflasyon riski ile ABD iş gücü piyasasındaki soğuma belirtileri arasında bıraktı.

ABD Çalışma Bakanlığının verilerine göre, ülkede tarım dışı istihdam şubatta artış beklentilerinin aksine 92 bin kişi azalırken, işsizlik oranı yüzde 4,3'ten yüzde 4,4'e yükseldi.

Tarım dışı istihdama ilişkin ocak ve geçen yılın aralık ayı verilerinde de aşağı yönlü revizyona gidildi. Bu gelişmede olumsuz hava koşullarının ve sağlık sektöründe gerçekleşen grev etkili oldu. Son veri ve aşağı yönlü revizyonların devamı istihdam piyasasında risklerin yeniden aşağı yöne döndüğünü gösteren bir sinyal olarak algılanırken, ücret artışlarının hızlanması ve son jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerinde maliyet baskısını artıracak olması ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerinde bir süre daha beklemede kalabileceğini düşündürdü.

ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre de perakende satışlar ocakta aylık bazda yüzde 0,2 azaldı.

Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, Bloomberg televizyonuna verdiği röportajda, İran'la savaşın enflasyon üzerinde kalıcı bir etkisinin olmasını beklemediğini ifade etti.

Benzin fiyatlarındaki artışın tüketiciler için ilk etapta bir fiyat şoku yaratabileceğini belirten Waller, "Politikanın geleceği açısından düşündüğümüzde bunun kalıcı enflasyona yol açması olası değil." dedi.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly de şubat ayına ilişkin zayıf gelen istihdam verilerinin para politikası açısından halihazırda zor olan karar alma ortamını daha da zorlaştıracağına işaret etti.

Boston Fed Başkanı Susan Collins, katıldığı bir etkinlikte yaptığı konuşmada, para politikasında ek ayarlamalar için bir aciliyet görmediğini, enflasyonun kalıcı olarak yüzde 2 hedefine doğru indiğine dair net kanıtlar aradığını ve bu durumun ancak yılın ikinci yarısında gerçekleşebileceğini ifade etti.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, bir konferansta yaptığı konuşmada, faiz oranlarının bir süre daha sabit tutulması gerektiğine dair görüşünü yineledi.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran ise CNBC televizyonuna verdiği röportajda, şubat ayına ilişkin zayıf gelen istihdam verilerinin merkez bankasının faiz oranlarını düşürmesine yönelik gerekçesini güçlendirdiğini ifade etti.

Enflasyon sorunları olmadığını belirten Miran, iş gücü piyasasının para politikasından daha fazla destek alabileceğini aktardı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, küresel petrol arzını sürdürmek amacıyla Hint rafinerilerinin Rus petrolü alımına izin veren 30 günlük geçici bir muafiyet yayımladıklarını bildirdi.

ABD'de bu hafta açıklanacak enflasyon, büyüme ve kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi verileri piyasaların odağında olacak. Fed'e ilişkin azalan gevşeme beklentileri ile enflasyon kaygılarının etkileri tahvil piyasaları ve dolar endeksinde görülüyor.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 8 baz puan artışla yüzde 4,20'ye, dolar endeksi yüzde 0,7 artışla 99,5 seviyesine çıktı.

Dolar, güvenli liman özelliği ve ABD'nin net enerji ihracatçısı konumu göz önüne alındığında, mevcut ortamda en fazla avantaj sağlayan para birimi olarak ortaya çıkıyor.

Altının onsu yüzde 1,3 azalışla 5 bin 87 dolardan işlem görüyor. Güçlenen dolar, altın üzerinde baskı oluştururken, artan enerji maliyetlerinin enflasyon endişelerini körüklemesi faiz oranlarının yakın vadede düşürülme olasılığını daha da azalttı ve bu durum da altın fiyatlarındaki düşüşte etkili oldu.

Öte yandan Avrupa'da bazı ülkelerin merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek amacıyla altın sattığına dair haber akışı da altın fiyatlarındaki gerilemede başka bir faktör olarak öne çıktı.

Orta Doğu'da yaşanan söz konusu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı bugün 114,3 dolara kadar ulaşarak Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Analistler, Brent petrolün en son bu seviyeleri Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başladığı dönemde gördüğüne dikkati çekti.

Brent petrol geçen hafta yüzde 28 artışla 92,7 dolara çıkarak Kovid-19'un başladığı dönemlere denk gelen 3 Nisan 2020 haftasından bu yana en hızlı haftalık yükselişini kaydetmişti.

ABD'de endeks vadeli kontratlar yeni haftaya düşüşle başladı

ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla küresel petrol fiyatlarındaki artışın küresel ekonomi için risk oluşturmasıyla New York borsası cuma gününü düşüşle tamamladı.

Öte yandan, Amerikan varlık yönetim şirketi BlackRock'ın, artan para çıkışları nedeniyle özel kredi fonlarından birinden para çekme işlemlerini sınırladığına yönelik haberler, piyasalardaki endişeleri artırdı ve şirketin hisseleri yüzde 7,1 değer kaybetti.

Nasdaq'ın Texas eyaleti merkezli yeni borsası, "Nasdaq Texas" cuma günü piyasaların kapanışıyla operasyona başlayacağını duyurmuştu.

New York Menkul Kıymetler Borsası (NYSE), işlemlerde aksaklığa yol açan geçmiş bir arıza dolayısıyla ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) 9 milyon dolar para cezası ödemeyi kabul etti.

Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,95, S&P 500 endeksi yüzde 1,33 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,59 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar yeni haftaya düşüşle başladı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar haftaya düşüşle başladı

Avrupa borsaları petrol fiyatlarındaki yükselişlerden kaynaklı enflasyonist endişelerin artmasıyla cuma gününü düşüşle tamamladı.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, Avrupa'da politika yapıcıları endişelendirirken, enflasyonist baskıların büyüme endişelerinin önüne geçtiği görülüyor.

Bu gelişmelerle, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörüler de güçlendi. Öte yandan ECB Başkanı Christine Lagarde, İtalya'da Johns Hopkins Üniversitesi tarafından düzenlenen Küresel Risk Konferansı'nda yaptığı konuşmada küresel ekonominin ölçülebilir risk döneminden, geleneksel tahmin modellerinin yetersiz kaldığı gerçek bir belirsizlik çağına geçtiğini söyledi.

Makroekonomik verilere göre, Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avrupa Birliği (AB) ile Avro Bölgesi'nin 2025 yılı son çeyreğine ilişkin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ve istihdam verilerini güncelledi.

Verilere göre, Avro Bölgesi'nde mevsimsellikten arındırılmış GSYH, 2025'in dördüncü çeyreğinde üçüncü çeyreğe kıyasla yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 1,2 artarak tahminlerin altında yükselirken, 2025'in üçüncü çeyreğine göre de yavaşladı.

Bölgede GSYH, 2025'in üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 1,4 artmıştı.

Analistler, enerji fiyatlarındaki aşırı yükselişin devam etmesi durumunda Avro Bölgesinde resesyon beklentilerinin öne çıkabileceğini söyledi. Bu gelişmelerle, cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,24, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,02, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,65 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,94 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

Asya borsaları haftanın ilk işlem gününde sert düştü

Asya borsaları da yükselen petrol fiyatlarının, ham petrol ve doğalgaza büyük ölçüde bağımlı olan bölge ekonomilerini olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişelerle haftanın ilk işlem gününde sert düştü.

Makroekonomik veri tarafı da Asya piyasalarının odağında yer alırken, Çin'de şubat ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksinin (TÜFE) aylık yüzde 1 artarak beklentilerin üstünde gerçekleşti. Ülkede TÜFE aylık bazda en son Şubat 2024 döneminde yüzde 1 artmıştı.

Çin'de TÜFE söz konusu dönemde yıllık bazda ise yüzde 1,3 ile Ocak 2023'ten bu yana en hızlı yükselişini kaydederek beklentileri aştı. Ülkede, şubat ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi de (ÜFE) yüzde 0,9'la beklentilerin altında azaldı.

Analistler, ülkede yeni ay yılı tatili harcamaların arttığını ve açıklanan verilerin deflasyon endişelerini bir nebze de olsa azalttığını söyledi. Çin hükümeti, geçen hafta Pekin'de düzenlenen Çin Ulusal Halk Kongresinin (ÇUHK) yıllık genel kurulunda, enflasyon hedefini yüzde 2 olarak açıklamıştı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 6,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,6 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,1 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,8 geriledi.

Pay piyasalarında açığa satış işlemleri 13 Mart'a kadar uzatıldı

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,19 değer kaybederek 12.792,81 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,42 azalışla 14.842,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,2 artışla 44,0690'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 44,0840'tan işlem görüyor.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ve kredili sermaye piyasası işlemlerinin devamı süresince öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına ilişkin tedbir ve uygulamaların 13 Mart seans sonuna kadar devam edilmesine karar verdi.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da sanayi üretiminin takip edileceğini belirtti.

Jeopolitik gelişmeler ile Orta Doğu'dan gelecek haber akışının endeksin yönü üzerinde etkili olduğunu ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.700 ve 12.600 puanın destek, 12.900 ve 13.000 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Kuruluşundan bu yana işletmelere hızlı, güvenilir ve esnek finansman sağlayan Destek Faktoring, 2025 yıl sonu finansal sonuçlarını açıkladı. Yılın son çeyreğinde de yükselen ivmesini sürdüren şirket, büyümesini yıl geneline yaydı.

Konsolide aktif büyüklük üçüncü çeyrekte 46,8 milyar TL seviyesindeyken yıl sonunda 48,5 milyar TL’ye yükseldi. Kombine aktif büyüklük 58,2 milyar TL olarak gerçekleşti. Net kâr ise üçüncü çeyrek sonunda 2,58 milyar TL seviyesindeyken, yıl sonunda 3,77 milyar TL’ye ulaşarak yaklaşık yüzde 46 oranında artış gösterdi.

Toplam özkaynaklar 12,2 milyar TL’ye yükselirken, özkaynak karlılığı yüzde 31 olarak gerçekleşti. Standart sermaye yeterlilik oranı yüzde 24,53 seviyesinde kaydedildi.

Güçlü performans ve yatırımcı güveni

Destek Faktoring, yılın son çeyreğinde faktoring alacaklarındaki büyümesini sürdürürken, disiplinli risk yönetimi ve geniş müşteri tabanı sayesinde hem işlem hacmini hem de kârlılığını artırdı. 2025 yılı performansı, şirketin bilanço büyüklüğü ve kârlılık açısından sektördeki konumunu daha da güçlendirdi.

“2025’i hedeflerimizin üzerinde tamamladık”

Destek Faktoring Genel Müdürü Nuray Elmastaş, yıl sonu finansal sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

“2025 yılı, sürdürülebilir büyüme stratejimizin somut sonuçlarını aldığımız bir yıl oldu. Üçüncü çeyrekte yakaladığımız performansı son çeyrekte de sürdürerek 3,8 milyar TL net kâr ile yılı tamamladık. Öz kaynaklarımızı 12,2 milyar TL seviyesine taşırken risk profilimizi güçlü tuttuk. Yüzde 0,25 seviyesindeki takipteki alacak oranımız ve sermaye yeterlilik rasyomuz, disiplinli risk yönetimimizin göstergesi. Müşteri odaklı iş modelimizle önümüzdeki dönemde de büyümemizi sürdürmeyi hedefliyoruz.”

6 Şubat 2025 tarihinde Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlayan Destek Faktoring, yıl boyunca açıkladığı finansal sonuçlarla sermaye piyasalarındaki yerini pekiştirdi.

Destek Faktoring Hakkında

1996 yılında kurulan ve Destek Holding iştiraki olan Destek Finans Faktoring A.Ş., sektörde uzun yıllardır faaliyet gösteren en eski şirketlerinden birisi olup, sahip olduğu deneyim, güçlü öz sermayesi ve yüksek karlılığı ile Türkiye’nin en güçlü ve güvenilir faktoring kurumlarından biridir.

Kuruluşundan itibaren, tecrübesi ve müşteri odaklı çözümleriyle, şirketlerin büyümesine destek olan finansal ortaklarından biri haline gelmiştir. Deneyimli ve dinamik kadrosu ile firmaların ihtiyaçlarına birebir çözümler üreterek, müşterilerine hızlı ve esnek hareket imkanı sunar.

Destek Finans Faktoring, Finansal Kurumlar Birliği (FKB)’nin aktif bir üyesidir. Müşteri segmentinin ağırlıklı olarak kurumsal ve ticari firmalar olmasının yanında, KOBİ’lere de finansal destek vererek, nakit akışlarının düzenlenmesinde önemli avantajlar sağlamaktadır.

Şirketin bir diğer önemli yatırımı olan Destek Yatırım Bankası, 2021 yılında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'ndan (BDDK) lisans alarak faaliyetlerine başlamış ve sektörde bir ilki gerçekleştirerek bir faktoring şirketi tarafından kurulan ilk banka olmuştur.

Bankacılık endeksi yüzde 5,07, holding endeksi yüzde 2,89 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok yükselen yüzde 2,07 ile kimya petrol plastik, en çok değer kaybeden ise bankacılık oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da devam eden çatışmalar ve ABD'de açıklanan tarım dışı istihdam verisinin ardından negatif bir seyir izliyor.

ABD'de tarım dışı istihdam şubatta 92 bin kişi azalırken, işsizlik oranı yüzde 4,3'ten yüzde 4,4'e yükseldi.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi küresel piyasalardaki satışlara paralel olarak haftanın son işlem gününü negatif tamamladı.

Analistler, Orta Doğu’dan gelecek haber akışının yanı sıra gelecek hafta yurt içinde sanayi üretimi, cari denge, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı, TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi, yurt dışında ise ABD'de büyüme ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.700 ve 12.600 puanın destek, 12.900 ve 13.000 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Kimya sektöründe 25 yıldan fazla süredir faaliyet gösteren şirket, Deniz Yatırım liderliğinde sermaye piyasalarına adım attı.

Gentaş Kimya, 2-3 Mart'ta gerçekleştirilen talep toplama sürecinin ardından bugün itibarıyla "GENKM" koduyla Borsa İstanbul Ana Pazar'da işlem görmeye başladı.

Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, törendeki konuşmasında, Gentaş Kimya'nın, aktif büyümesini gerçekleştirmiş, yeni tesisler kurmuş, üretim kapasitesini artırmış ve ihracatını geliştirmiş güçlü bir sanayi şirketi olduğunu söyledi.

Şirketin halka arzdan elde ettiği gelirle sermaye yapısını güçlendireceğini, faaliyet alanlarını geliştireceğini, AR-GE ve inovasyon yatırımlarını destekleyerek yeni pazarlara ulaşacağını belirten Ergun, "Bu nedenle halka arz sürecinde emek harcayan herkese, tüm şirket çalışanlarına ve aracı kuruma teşekkür ediyorum. Halka arzın, sermaye piyasalarımıza hayırlı olmasını diliyor, Gentaş Kimya'ya borsamız ailesine hoş geldiniz diyorum." dedi.

"Bugün ulaştığımız nokta uzun yıllara dayanan disiplinli çalışmanın sonucu"

Gentaş Kimya Yönetim Kurulu Başkanı Macit Aydın da şirketin bugün ulaştığı noktanın uzun yıllara dayanan disiplinli çalışmanın sonucu olduğunu belirtti.

Aydın, üretim kalitesinden kurumsal yönetime kadar her alanda sürdürülebilirliği esas alan bir anlayışla hareket ettiklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:

"Bugün Borsa İstanbul'da işlem görmeye başlamamız, bu istikrarlı yolculuğun önemli bir kilometre taşıdır. Bundan sonraki süreçte de paydaşlarımıza değer üretmeye, güçlü bilanço yapımızı koruyarak istikrarlı büyümemizi sürdürmeye ve şirketimizi daha şeffaf, daha kurumsal bir yapıyla geleceğe taşımaya devam edeceğiz."

Halka arz sürecinde güçlü yatırımcı ilgisi

Gentaş Kimya Yönetim Kurulu Başkan Vekili Orhan Kahraman da halka arzın şirket için yalnızca finansal bir süreç değil, aynı zamanda stratejik bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Kahraman, halka arz sürecinin Gentaş Kimya'nın üretim gücünü ve vizyonunu sermaye piyasalarının dinamizmiyle buluşturduğu yeni bir dönemin başlangıcını simgelediğini kaydederek, "Halka arz sürecimize gösterilen güçlü yatırımcı ilgisi, katma değerli üretim yaklaşımımıza, ihracat odaklı büyüme stratejimize ve sürdürülebilirlik temelli yatırımlarımıza duyulan güvenin somut bir göstergesi oldu. Bu güvene, önümüzdeki dönemde daha yüksek katma değerli ürünlere geçişimizi hızlandırarak ve global pazarlardaki etkinliğimizi artırarak karşılık vermeyi hedefliyoruz." dedi.

Sermaye piyasalarına adım atmanın Gentaş Kimya'nın küresel büyüme hedeflerine önemli bir ivme kazandıracağını ifade eden Kahraman, şöyle devam etti:

"Bugün attığımız bu adım ile hedefimiz, AR-GE yatırımlarımızı güçlendirerek yeni ürünler geliştirmek, ihracat pazarlarımızı genişletmek ve Gentaş Kimya'yı global değer zincirinde daha güçlü bir konuma taşımaktır. Sermaye piyasalarının sağladığı şeffaflık ve kurumsal güçle, sürdürülebilir büyüme yolculuğumuzu kararlılıkla sürdürerek şirketimizi dünya ölçeğinde rekabet eden bir marka haline getirmeye devam edeceğiz."

821 bini aşkın yatırımcıdan talep

Deniz Yatırım Genel Müdürü Hüseyin Melih Aksosman da gerçekleştirilen işlemin Deniz Yatırım'ın başarıyla tamamladığı 28. halka arz olduğunu belirterek, sözlerini şöyle tamamladı:

"Küresel ölçekte oldukça sıcak gündeme, halka arzlar açısından yoğunluğa ve hatta 'Borsa'da Satış' yöntemini kullandığımız için 1,5 gün gibi kısa bir süreye rağmen işlemimize 821 bini aşkın yatırımcı başvuruda bulundu ve 1,93 milyar liranın üzerinde talep oluştu. Bu güçlü ilgi hem Gentaş Kimya'nın büyüme potansiyeline hem de sermaye piyasalarımıza duyulan güvenin önemli bir göstergesi."

Bankacılık endeksi yüzde 1,33 artarken, holding endeksi yüzde 0,28 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok yükselen yüzde 4,16 ile kimya petrol plastik, en çok değer kaybeden ise yüzde 1,71 ile ticaret oldu.

Küresel piyasalarda Orta Doğu'da devam eden jeopolitik gerilimlerle negatif bir seyir izlenirken, yatırımcıların odağında yarın açıklanacak ABD istihdam verileri yer aldı.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi ise küresel piyasalardan pozitif ayrışarak günü genele yayılan alımlarla alıcılı bir seyirden tamamladı.

Yurt içinde açıklanan verilere göre ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) toplam rezervleri, 27 Şubat haftasında bir önceki haftaya göre 4 milyar 182 milyon dolar artarak 210 milyar 260 milyon dolar oldu.

Analistler, Orta Doğu’dan gelecek haber akışının yanı sıra yarın yurt içinde hazine nakit dengesinin, yurt dışında ise Almanya'da fabrika siparişleri, Avro Bölgesi'nde büyüme, ABD'de tarım dışı istihdam ve işsizlik oranı verilerinin takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.200 ve 13.300 puanın direnç, 13.000 ve 12.900 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Bugün açılışta ise BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 119,38 puan ve yüzde 0,92 artışla 13.062,57 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 1,10, holding endeksi yüzde 0,19 değer kazandı.

Tüm sektör endeksleri yükselirken, en çok kazandıran yüzde 2,04 ile metal eşya makina oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da devam eden jeopolitik gerilimlere karşın, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin yeniden başlayabileceğine yönelik iyimserlik ve ABD'de beklentileri aşan istihdam verisinin ardından pozitif seyrediyor.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın misillemeleri sürerken pay piyasalarında beklenenden iyi gelen ekonomik veriler, ABD'li yetkililerin Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yönelik iyimser mesajları ve yatırımcıların düşüşleri alım fırsatı olarak değerlendirmesiyle küresel risk iştahında toparlanma görülüyor.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) ile gerçekleştirilen istişareler neticesinde, son yayımlanan taslakta "AB menşei" şartının Gümrük Birliği çerçevesinde ilke olarak Türkiye'yi de kapsamasını sağlayan yasal zeminin oluşması da yurt içinde pay piyasalarını destekledi.

Diğer taraftan akaryakıt fiyatlarında jeopolitik gelişmelerden kaynaklı artışın önüne geçilmesi amacıyla geçici olarak eşel mobil sistemi devreye alındı.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında Avro Bölgesi'nde perakende satışlar, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın açıklamaları ve ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvurularının takip edileceğini söyledi.

Jeopolitik gelişmeler ile Orta Doğu'dan gelecek haber akışının endeksin yönü üzerinde etkili olduğunu ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 13.000 puanın direnç, 12.800 ve 12.700 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Emtia piyasasında geçen ay karışık bir seyir izlendi.

Jeopolitik gerilimler, arz endişeleri fiyatları desteklerken, Çin talebine ilişkin belirsizlikler, bazı ürünlerde üretim ve stok fazlası olacağına yönelik tahminler ve hava durumu olayları fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.

Değerli metaller sert yükseldi

Bu gelişmelerle şubat ayını 5 bin 280 dolardan tamamlayan altının onsu, söz konusu dönemde yüzde 8,9 artarak 53 yıl sonra ilk kez yatırımcısına 7 ay üst üste kazandırdı.

Geçen ay ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 12,6, platinde yüzde 8,5, paladyumda yüzde 4,2 arttı.

Şubata, ABD-İran kaynaklı jeopolitik gerilimler, ABD'nin ticaret politikasına ilişkin gelişmeler, teknoloji ve yapay zeka şirketlerine yönelik süren aşırı değerleme endişeleri damgasını vururken, altındaki yükseliş de devam etti. Yükselen jeopolitik gerilimler karşısında yatırımcıların güvenli liman varlıklarına yönelmesiyle altın fiyatlarında yükseliş görüldü.

ABD'de enflasyonda görülen yavaşlama sonrasında ABD 10 yıllık tahvil faizlerinde görülen gerileme altın fiyatlarını destekledi.

ABD'nin ticaret politikalarına ilişkin belirsizliğin sürmesiyle birlikte Çin'de "Ay Yeni Yılı" tatilinin sona ermesi de altın fiyatlarının artmasında etkili oldu.

ABD'deki yüksek mahkemenin ABD Başkanı Donald Trump'ın devreye aldığı "acil durum" tarifelerini yasaya aykırı bulması sonrası dolardaki zayıflamayla birlikte güvenli liman varlıklara talep arttı.

Nvidia bilançosunun ardından güçlenen risk iştahının doları zayıflatması da altın talebini artırdı.

ABD'de COMEX piyasasında gümüş stoklarının azalması fiyatları destekledi.

Gümüş hem değerli metal hem endüstriyel metal özelliği taşıyor. Belirsizlik dönemlerinde güvenli liman talebiyle yükseliyor. Endüstriyel kullanımı da fiyata ek destek veriyor. Arz kısıtlamaları, hidrojen enerjisi üretiminde platin kullanımı, mücevherat ve endüstriyel sektörlerden gelen artan talep fiyatları destekliyor.

Bakır yüzde 1'in üzerinde yükseldi

Baz metaller, özellikle dünyanın en büyük baz metal tüketicisi olan Çin'deki yeni ay yılı tatili kaynaklı Asya genelinde görülen düşük işlem hacmi nedeniyle karışık seyretti. Bu dönemsel durgunluk, son dönemdeki fiyatların Çin talebine ne kadar bağlı olduğunu gösteriyor.

ABD'nin bazı alüminyum ve çelik ürünlerine uyguladığı ithalat vergilerinin kapsamının olası bir şekilde azaltılacağı beklentisi de baz metallerde arz endişelerini azalttı ve fiyatları baskı altına aldı.

Şubat ayında tezgah üstü piyasada, libre bazında fiyatlar bakırda yüzde 1,1, nikelde yüzde 0,8 artarken, kurşunda yüzde 1,8, çinkoda yüzde 2,2 azaldı. Alüminyumda ise yatay bir seyir izlendi.

Küresel ölçekte yenilenebilir enerjiye geçiş ile veri merkezlerinden gelen yeni talep bakıra yapısal destek sağlıyor. Çin'de "Ay Yeni Yılı" tatilinin sona ermesi de bakır talebinde hızlanmayı sağladı. ABD'deki yüksek mahkemenin ABD Başkanı Donald Trump'ın devreye aldığı "acil durum" tarifelerini yasaya aykırı bulması da küresel ticaret akışları üzerindeki riskleri azalttı ve bakırdaki endüstriyel talep beklentileri buna paralel toparlandı.

Endonezya'nın ülkenin en büyük madeninin üretim kotasını düşürmesi fiyatlarda yükselişe neden oldu.

Jeopolitik risklerle Brent petrol yükselirken, kış aylarındaki talep beklentilerinin azalmasıyla doğal gaz geriledi

Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,8 artarken, New York Ticaret Borsası'nda işlem gören doğal gazın İngiliz Termal Birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 22,4 azaldı.

ABD ve İran arasındaki gerilimden kaynaklı jeopolitik riskler ve Rusya-Ukrayna arasındaki duruma ilişkin belirsizlik, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerinin petrol stoklarının beklentilerin altında gerçekleşmesi de fiyatlarda yükselişe neden oldu.

Buğday yüzde 9'un üzerinde arttı

Tarım grubuna bakıldığında ise Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar, buğdayda yüzde 9,9, mısırda yüzde 4,7, soya fasulyesinde yüzde 10 artarken, pirinçte yüzde 5,8 azaldı.

Artan arz endişeleri buğday fiyatlarının yükselmesine neden oldu. ABD'de hava sıcaklıklarının sıfır derecenin altına düşmesi buğday üretimine ilişkin endişelerin artmasına neden oldu. Jeopolitik riskler buğday fiyatlarının yönü üzerinde de etkili oldu. ABD buğday ihracatı beklentiyi aşmasıyla artan güçlü talep beklentileri de buğday fiyatlarını pozitif etkiledi.

ABD'nin mısır ihracatının güçlü gelmesi ve bu ürünün bu ilkbahar ekim alanlarının daralması beklentisi fiyatları destekledi. Güney Afrika'nın 2026 mısır hasadının düşeceğine yönelik öngörüler de fiyatları destekledi.

ABD Çevre Koruma Ajansının yeni biyoyakıt harmanlama hacim zorunluluklarına ilişkin teklifini Beyaz Saray'a göndermesi planlanıyor. Buradan yapılacak düzenlemelerin biyoyakıt talebini artırması bekleniyor.

Ham petrol fiyatlarındaki yükseliş biyoyakıt hammaddesi olarak soya yağını destekledi. Bu da soya fasulyesi fiyatlarına olumlu yansıdı. Dünya pirinç üretim tahminlerinin artış göstermesi, fiyatlarda değer kaybına neden oldu.

Kahve ve kakao sert düştü

ABD'de faaliyet gösteren emtia borsası Intercontinental Exchange'de libre bazında fiyatlar, kahvede yüzde 15,5, şekerde yüzde 2,2 azalırken, pamukta yüzde 3,5 arttı. Kakaonun ton başına fiyatı yüzde 30,7 geriledi.

Şekerin libresi 1,334 dolarla Ekim 2020'den bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Brezilya'da beklenen rekor hasat kahve fiyatlarını baskılıyor. Kahve piyasası geçen yıl arz endişeleriyle sert yükselişler yaşamıştı. Brezilya ve Vietnam'daki olumsuz hava koşulları hem arabica hem robusta fiyatlarını tarihi zirvelere taşımıştı. Ancak arz endişeleri hafiflediği ölçüde fiyatlar da hızla geri çekiliyor. Piyasa, yüksek fiyatların teşvik ettiği üretim artışının etkilerini fiyatlamaya başlamış görünüyor.

Küresel arz fazlası beklentileri şeker fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor. Talepteki zayıflama stokların artmasına yol açtı. Fildişi Sahilleri ile Gana başta olmak üzere üretici ülkelerde stoklar arttı.

Borsa İstanbul'dan konuya ilişkin yapılan açıklamada, "Borsamız Yönetim Kurulunun 1 Mart tarihli kararıyla Pay Piyasasında emir/işlem oranı (OTR) ikinci bir duyuruya kadar 5:1'den 3:1'e düşürülmüştür." ifadesine yer verildi.

Artan jeopolitik gerilimler yatırımcıların riskli varlıklardan kaçınmasına neden olurken kripto para piyasasında da satış baskısı arttı.

ABD ve İsrail, İran’a saldırı başlatırken başkent Tahran'da, art arda patlama sesleri duyuldu. Sabah saatlerinde başlayan saldırılar, ülkenin çeşitli noktalarını hedef aldı.

İran yarı resmi Mehr Haber Ajansı'na göre, Tahran, Elburz, İsfahan, Kirmanşah, Loristan, Huzistan, Kum, İlam ve Sistan-Beluçistan eyaletlerinde çok sayıda patlama meydana geldi.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, yaptığı açıklamada, "İsrail, kendisine yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için İran'a karşı önleyici bir saldırı başlattı." dedi ve ülke genelinde olağanüstü hal ilan edildiğini belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından İran'a yönelik saldırılara ilişkin görüntülü açıklamada bulundu.

"İran'a yönelik büyük bir operasyon başlattık." ifadesini kullanan Trump, saldırının amacına ilişkin şunları söyledi:

"Amacımız çok sert, korkunç insanlardan oluşan acımasız bir grup olan ve doğrudan ABD'yi, yurt dışındaki üslerimizdeki birliklerimizi ve dünyadaki müttefiklerimizi tehdit eden faaliyetlerde bulunan İran rejiminin tehditlerini ortadan kaldırarak Amerikan halkını savunmaktır."

Bu gelişmelerle, Bitcoin yüzde 2,6 azalışla 63 bin 847 dolara, Ethereum yüzde 3,3 düşüşle 1.858 dolara, Ripple da yüzde 5,9 kayıpla 1,3 dolara geriledi.

Kripto para piyasasının toplam değerini ifade eden Total Market ise yüzde 2,7 düşüşle 2,2 trilyon dolara indi.

Halihazırda ABD'de teknoloji şirketlerine ilişkin "yüksek değerleme" endişelerinin devam etmesi piyasalarda risk algısının artmasına neden olurken, kripto para piyasasındaki düşüşleri de hızlandıran başlıca faktörler arasında yer alıyor.

Buna göre, kitle fonlama platformlarının Birliğe üyelikleri statü değişikliğinin yayımlandığı bugünden itibaren 3 ay içinde, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının Birlik üyelikleri ise Sermaye Piyasası Kurulundan (SPK) faaliyet izni aldıkları tarihi takip eden 3 ay içinde gerçekleştirilecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ve kitle fonlama platformlarına Birlik yönetim ve denetleme kurulları ile disiplin komitesinde 1’er temsilci ile temsil hakkı tanındı. Böylece Birliğin yönetim kurulu üye sayısı 11’den 13'e, denetleme kurulu üye sayısı 5’ten 7’ye ve disiplin komitesi üye sayısı 5’ten 7’ye yükseldi.

Yeni üyelik yapısına göre Birlik bünyesinde, Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları Meslek Komitesi, Kitle Fonlama Platformları Meslek Komitesi ve Yatırım Bankaları Meslek Komitesi oluşturulacak.

Birliğin her yıl mayıs ayında gerçekleştirilen olağan genel kurul toplantıları, statü değişikliği çerçevesinde her yıl kasım ayı içinde yapılacak.

2024 yılı mayıs ayında yapılan seçimle 2 yıllık göreve gelen mevcut yönetim ve denetleme kurulları ile disiplin komitesi üyelerinin görev süreleri 2026 yılı kasım ayı içinde yapılacak seçimli olağan genel kurula kadar devam edecek.

Söz konusu kararnameyle Birliğe yönelik bağımsız denetim statü değişikliği ile zorunlu hale getirildi. Üyelerin ocak ve temmuz aylarında gerçekleştirilen aidat ve gider payı ödemeleri mart ve temmuz ayları olarak değiştirildi.

Uzay, havacılık ve savunma sanayisi başta olmak üzere endüstriyel elektronikten e-mobiliteye, beyaz eşya ve küçük ev aletlerinden akıllı enerji ve LED'li aydınlatmaya kadar geniş bir alanda teknolojik çözüm tedarik hizmeti sunan şirket, Halk Yatırım liderliğinde sermaye piyasalarına adım attı.

Empa Elektronik, 19-20 Şubat'ta gerçekleştirilen talep toplama sürecinin ardından bugün itibarıyla "EMPAE" koduyla Borsa İstanbul Ana Pazar'da işlem görmeye başladı.

"AR-GE gücümüzle Türkiye'nin teknolojik gelişimine omuz verdik"

Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, törende yaptığı konuşmada, Empa'nın savunma sanayisi başta olmak üzere birçok alanda teknoloji çözümleri geliştiren köklü bir şirket olduğunu söyledi.

Ergun, küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir dönemde Empa'nın yerli üretim kapasitesini artırdığını ve stratejik projelerde sorumluluk üstlendiğini ifade ederek, şunları kaydetti:

"Bugün Empa, Borsamızda işlem görmeye başlayarak halka arzdan elde ettiği gelirle büyümesini daha sağlıklı gerçekleştirecektir. Bu vesileyle şirketimizin halka arz sürecinde emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Bu halka arzın sermaye piyasalarımıza hayırlı olmasını diliyor, Empa'ya Borsamız ailesine hoş geldiniz diyorum."

Empa Elektronik Yönetim Kurulu Başkanı Akman da şirketin hikayesinin yalnızca ticari bir başarı değil, Türkiye’nin teknolojik gelişimine duyulan güçlü bir inancın yansıması olduğunu aktardı.

Küçük ama kararlı adımlarla başlayan yolculuğun savunma sanayisinden uzay ve havacılığa, e-mobiliteden endüstriyel elektroniğe kadar geniş bir alana ulaştığını belirten Akman, "Yıllar boyunca biz sadece ürün tedarik etmedik. Mühendislerimizin bilgisiyle, sahadaki teknik desteğimizle, AR-GE gücümüzle Türkiye'nin teknolojik gelişimine omuz verdik." dedi.

Akman, Türkiye'nin teknolojik gelişimine katkı sunmanın sorumluluğunu yer aldıkları her projede hissettiklerini vurgulayarak, şöyle devam etti:

"Bugün burada çalacağımız gong, bizim için yalnızca bir finansal dönüm noktası değil, aynı zamanda mühendisliğe duyduğumuz saygının, ekip çalışmasına olan inancımızın ve ülkemizin teknolojik gelişimine öncü olma kararlılığımızın simgesidir. Kurum olarak bize önemli kazanımlar sağlayan değerli bir yolculuk olan bu adım, kurumsal yapımızı daha da güçlendirirken yeni yatırımlarımızın ve uluslararası adımlarımızın önünü açacak güçlü bir finansal zemin oluşturdu. Bundan sonraki dönemde yeni ortaklarımızla birlikte büyümeyi sürdürürken ülke ekonomisine, istihdamına, teknolojik gelişimine ve vizyon projelerine sağladığımız katkıyı daha yukarı taşımakta kararlıyız. Bu yolda bize inanan, geleceğimizi paylaşan tüm yatırımcılarımıza gönülden teşekkür ediyorum."

"Stratejik sektörlerin güvenilir teknoloji tedarikçisi ve çözüm ortağı olmaya devam edeceğiz"

Empa Elektronik CEO'su Murat Sarpel de şirketin bugüne kadar uzay, hava, kara, deniz ve günlük yaşamın birçok alanında faaliyet gösterdiğini belirterek, bu faaliyetleriyle sermaye piyasalarında da varlık göstereceklerini söyledi.

Halka arzın finansal yapıyı güçlendirdiğini ve kurumsal yönetimle sürdürülebilir büyüme konusundaki kararlılığı pekiştirdiğini aktaran Sarpel, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Halka arzımız, finansal yapımızı güçlendirmenin ötesinde şeffaflık, kurumsal yönetim ve sürdürülebilir büyüme konularındaki kararlılığımızı da pekiştirdi. Artık hedeflerimizi daha geniş bir yatırımcı kitlesiyle paylaşacak, büyüme yolculuğumuzu birlikte sürdüreceğiz. Ülkemizin teknoloji ekosistemine katkı sağlamaya, nitelikli istihdam yaratmaya, stratejik sektörlerin güvenilir teknoloji tedarikçisi ve çözüm ortağı olmaya devam edeceğiz."