Yapay zeka yatırımlarına ilişkin yeni endişeler, küresel çip üreticilerinde satış dalgasına yol açtı. Çip üreticisi şirketlerin hisselerindeki sert satışlar, jeopolitik risklerin azalmasıyla petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün borsalara olan olumlu etkisini sınırlıyor.

ABD merkezli çip üreticisi Nvidia'nın yapay zeka ile ilgili son finansman taahhütlerinin 750 milyar doları aştığı yönündeki haberlerin ardından yatırımcıların endişeleri giderek artarken, bu durum artan borçluluk oranına dair endişeleri tetikledi ve yapay zeka altyapısına olan talebin, eşi benzeri görülmemiş düzeydeki yatırımlarla aynı hızda ilerleyip ilerleyemeyeceğine yönelik belirsizliklerin de devam etmesine neden oldu.

Çin'in yarı iletken üretiminde kullanılan derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini geliştirmeye başladığına ilişkin haberler de sektörde rekabetin arttığına işaret ederken çip hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

Bu alanda önde gelen şirketlerden Hollanda merkezli ASML'nin ABD'de işlem gören hisseleri söz konusu haberin ardından yüzde 5,8 düştü. Öte yandan piyasalardaki fiyatlamalarda sınırlı da olsa jeopolitik gerilimlerin hafiflemesinden kaynaklı iyimserlik devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump dün, İran'la bir anlaşmaya varılmasının "iyi bir ihtimal" olduğuna ancak müzakerelerin başarısızlığı halinde Washington'un askeri operasyonlara yeniden başlayacağına dikkati çekti.

ABD Merkez Bankasının (Fed) politikalarına da değinen Trump, faiz oranlarının mevcut seviyesinden memnun olmadığını belirterek, ABD'nin küresel ölçekte en düşük faiz oranlarına sahip olması gerektiğini söyledi.

Orta Doğu'da gerilimin azalmasıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 azalışla 84,8 dolara geriledi.

Yaklaşık 1 ayın en yüksek seviyelerine yakın seyreden dolar endeksi ise dünkü kapanışın hemen altında 101,5 seviyesinde seyrediyor. Dolar endeksinin 100'ün üzerinde seyretmesi kıymetli metaller üzerinde baskı oluştururken, altının onsu yüzde 0,8 düşüşle 4 bin 43 dolardan işlem görüyor.

Gerileyen petrol fiyatlarıyla enflasyonist baskıların azalabileceğine yönelik iyimserlikle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan azalışla yüzde 4,63'te seyrediyor.

New York borsası karışık seyretti

Devam eden jeopolitik riskler, yapay zeka temasına ilişkin belirsizliklerden dolayı piyasalarda sermayenin sektörler arası çok hızlı geçiş yapması özellikle New York borsasında oynaklığın artmasına neden oldu.

Petrol fiyatlarındaki düşüş New York borsasında hava yolu taşımacılığı şirketlerinin hisselerini desteklerken, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.

American Airlines'ın hisseleri yüzde 3,3, United Airlines'ın hisseleri ise yüzde 1,9 değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki düşüş enerji şirketlerinin hisselerini ise baskıladı. Exxon Mobil'in hisseleri yüzde 1,4, Chevron'un hisseleri yüzde 2,5 ve Occidental Petroleum'un hisseleri yüzde 4,1 geriledi.

Bu hafta Microsoft, Meta, Amazon ve Apple'ın açıklayacağı finansal sonuçlar ile şirketlerin gelecek döneme ilişkin beklentileri de yakından izlenecek.

Söz konusu gelişmelerle New York borsasında karışık bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yüzde 0,51 değer kazanırken, S&P 500 endeksi yatay seyretti. Nasdaq endeksi ise yüzde 0,18 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları pozitif seyretti

Orta Doğu'da gerilimin hafiflediğine dair haber akışıyla petrol fiyatlarında görülen gerileme Avrupa piyasalarında risk iştahını artırdı. Aynı zamanda açıklanan şirket bilançoları da hisse bazlı hareketlere neden oluyor.

Vodafone Group'un hizmet gelirlerinin beklentileri aşmasının ardından şirketin hisseleri yüzde 4,8 değer kazandı. Teknoloji hisselerinde de pozitif bir seyir görülürken, petrol fiyatlarında görülen düşüş seyahat şirketlerinin hisselerini destekledi. Lufthansa'nın hisseleri yüzde 1,9 arttı.

Enerji hisselerinde düşüşler görülürken, Shell'in hisseleri yüzde 0,9 geriledi. Almanya'da temmuz ayına ilişkin Ifo iş dünyası güven endeksi 86,6 seviyesinde açıklanarak beklentilerden iyi gerçekleşti. Özellikle Alman hükümetinin reform paketi iş dünyasına ilişkin iyimserliğin devam etmesini sağladı.

Öte yandan Avrupa Merkez Bankasında (ECB) politika yapıcılar, Orta Doğu'da iyimser bir hava söz konusu olsa bile ECB'nin daha sıkı para politikasına ihtiyacının süreceğini belirtti. Bu açıklamaların ardından bankanın eylül ayında faiz artırımına gidebileceğine ilişkin öngörüler güç kazandı.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,42, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,04, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,49 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya piyasaları sert düştü

New York borsasında çip üreten şirketlerin hisselerinde görülen düşüş Asya borsalarına da taşındı. Güney Koreli SK Hynix'in hisseleri yüzde 12,9, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 11,9 geriledi.

Çip sektöründe faaliyet gösteren Japon şirketlerinde de sert düşüşler görülürken, Tokyo Electron'un hisseleri yüzde 10,8, Advantest'in hisseleri yüzde 10,3, SoftBank Group'un hisseleri yüzde 4,7 düştü.

Diğer taraftan Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, yıllarca süren aşırı kemer sıkma politikalarından ayrıldıklarını belirterek, mali sıkılıktan çıkacaklarını söyledi. Analistler, Japonya'da artan enflasyonist baskılar ve yendeki sert değer kaybından dolayı siyasi tarafla, Japonya Merkez Bankası (BoJ) yetkilileri arasında görüş ayrılıkları ve ayrışmalar görülebileceğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 10,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 geriledi.

Kospi endeksi 6.031,38 puanla 14 Nisan'dan bu yana en düşük seviyeyi gördü.

Borsa günü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,21 değer kaybederek 13.774,77 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,2 yükseldi. 

Dolar/TL dün günü yatay seyirle 47,3468'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,3777'den işlem görüyor.

Dün Washington'dan Michigan'a giderken uçakta basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtlayan ABD Başkanı Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD'nin Türkiye'ye F-35 satışına karşı çıkması konusunda, "Kimse bana kime neyi satıp satmamamız gerektiğini söyleyemez. Türkiye büyük bir müttefikimiz." açıklamasını yaptı.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de toptan eşya stokları, konut fiyat endeksi, Richmond ABD Merkez Bankası (Fed) imalat sanayi endeksi ve New York Fed tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.700 ve 13.600 puanın destek, 13.900 ve 14.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,95 değer kaybederek 13.943,87 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 84,53 puan ve yüzde 0,61 artışla 14.028,40 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 1,44, holding endeksi yüzde 0,80 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en fazla kazandıran yüzde 2,06 ile ulaştırma, en çok gerileyen yüzde 3,76 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, ABD ve İran'ın karşılıklı saldırılara ara vermesiyle haftanın ilk işlem gününde pozitif seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi ABD'de dayanıklı mal siparişleri ve Dallas Fed imalat sanayi endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde, 14.200 ve 14.300 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

İran basını ise ABD'nin Irak sınırına yakın Ahvaz kentini füzelerle hedef aldığını ve Hürmüz Boğazı yakınındaki bölgelerde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi.

Dünya enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki çatışma riskinin Kızıldeniz'e de sıçraması, petrol tedarikine ilişkin mevcut endişeleri artırdı. Petrol fiyatlarındaki belirgin yükselişler dünya genelinde enflasyon korkularını körüklemeye devam etti. Dün Brent petrol yüzde 4,7 yükselerek varil başına 94,9 dolara çıktı ve 11 Haziran'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon ve ekonomik büyümeye ilişkin beklentileri olumsuz etkilerken, mevcut sıkılıkta merkez bankalarının gelecek dönemde olası şahin adımlarına yönelik endişeleri artırdı.

Para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl sonuna kadar toplam 2 kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri güçlü şekilde fiyatlanmaya başlandı. Bankanın eylül veya ekim toplantılarının birinde atacağı şahin adımın ardından aralıkta da ilave faiz artışı yapacağına ilişkin tahminler yüzde 78'e çıktı.

Enflasyon beklentilerinin yukarı yönlü katılık kazanması ve Fed'in faiz patikasına yönelik tahminlerle tahvil piyasalarındaki satış baskısı durulmuyor. ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,38 ile 12 Şubat 2025'ten bu yana zirve seviyesini test etti. ABD 10 yıllık tahvil getirisi de yüzde 4,72'ye çıkarak yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Analistler, borçlanma maliyetlerindeki artışın yatırım ve tüketim üzerinde baskı oluşturabileceğine yönelik endişelerin sürdüğünü ve bunun da özellikle yapay zeka odaklı şirketlerin karlılık görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırdığını belirtti.

ABD zorla çalıştırma gerekçesiyle 60 ticaret ortağına tarife uygulayacak

Öte yandan bir süredir geri planda yer alan tarifeler yeniden gündeme geldi. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanmaması ve bu yasağın etkin şekilde uygulanmamasına yönelik 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 veya yüzde 12,5 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.

Söz konusu gümrük vergisi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatına yasak getiren, karşılıklı ticaret anlaşmalarıyla bu yasağı taahhüt eden veya kısmi rejim uygulayan ticaret ortaklarına yüzde 10, böyle bir ithalat yasağı getirmeyen ticaret ortaklarına ise yüzde 12,5 olarak uygulanacak.

Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Kanada, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Hindistan, Endonezya, Ürdün, Malezya, Meksika, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago ile Birleşik Krallık yüzde 10 gümrük vergisine tabi olacak.

Avrupa Birliği (AB) ve Tayvan menşeli ürünler için En Çok Kayrılan Ülke vergi oranı dikkate alınarak toplam vergi yükü yüzde 10, Japonya, Güney Kore ve İsviçre ürünleri için ise yüzde 12,5 olacak.

Söz konusu vergiler 24 Temmuz itibarıyla ABD'ye giriş yapan veya depodan çekilen ürünler için geçerli olacak. Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi ve 1969'dan bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Altının onsu geriledi, dolar endeksi yatay

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 4,71'de dengelenirken dün yüzde 0,4 artışla 101,5 seviyesine yükselen dolar endeksi yeni işlem gününde ise yatay seyrediyor.

Altının ons fiyatı, dün Fed'in ilave faiz artışlarına gidebileceği beklentilerinin artması, güçlü dolar ve yükselen tahvil faizlerinin etkisiyle yüzde 2 düşerek 4 bin 49 dolara indi. Ons altın yeni günde de yüzde 0,6 azalışla 4 bin 27 dolarda alıcı buluyor.

Dün belirgin yükseliş kaydeden Brent petrolün varil fiyatı bugün yüzde 0,6 düşüşle 94,3 dolarda seyrediyor. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,21, Nasdaq endeksi yüzde 2,15 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,97 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Lagarde: "(Enflasyondaki) İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz"

Avrupa borsaları dün satıcılı seyrederken, Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji kanadı üzerinden dolaylı negatif etkileri bölgede hissedilmeye devam ediyor. Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit bıraktı.

Karar sonrası değerlendirme yapan ECB Başkanı Christine Lagarde'ın, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yaşanan enerji şokunun enflasyona ilişkin tam etkilerinin henüz ortaya çıkmadığını söylemesi, mevcut risklerin bölge geneline daha belirgin şekilde hissedilebileceğine yönelik korkuları körükledi.

Lagarde, kararın oybirliğiyle alındığı bilgisini paylaşarak önümüzdeki haftalarda gelişmeleri ve gelecek verileri çok yakından takip etmek için uygun bir konumda oldukları sonucuna vardıklarını bildirdi. Enflasyon görünümüne yönelik risklerin yukarı yönlü olduğu ve enerji şokunun daha da şiddetlenebileceği uyarısında bulunan Lagarde, bunun diğer fiyatlar ve ücretler üzerindeki etkisinin beklenenden daha güçlü olabileceğini söyledi.

Lagarde, enerji şokunun ikinci tur etkilerinin ortaya çıkabileceğine ilişkin riskleri de özellikle yakından izlediklerinin altını çizerek, "İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz ancak şu aşamada ikinci tur etkilerin ortaya çıktığına ilişkin belirgin işaretler görmüyoruz." dedi.

Öte yandan bölge genelinde bugün sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek. Analistler, söz konusu verilerde ekonomik aktivitenin gidişatına yönelik ipuçları aranacağını kaydetti.

Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,73, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,64, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,8 ve Almanya'da DAX 40 endeksi de yüzde 1,56 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları satış baskısı altında

Asya tarafında mevcut gelişmelerin paralelinde satış baskısı gözlenirken, Japonya'da açıklanan enflasyon verileri hızlanmaya işaret etti.

Ülkede haziranda yıllık enflasyon yüzde 1,7 ile beklentilere paralel gerçekleşse de önceki aya göre yükseliş gösterdi. Ayrıca yüksek petrol fiyatlarının ekonominin geneline de yansımaya başlamasıyla ülkede çekirdek enflasyon haziran ayında yüzde 1,6 olarak gerçekleşti ve mayıs verisine göre hızlandı.

Ülkede bugün açıklanan diğer verilere göre, imalat sanayi PMI 54,7, hizmet sektörü PMI 51,9 ve bileşik PMI 53,1 olarak gerçekleşti. İmalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verileri önceki aya göre gerilerken, bileşik PMI yükseldi.

Bu gelişmelerin ardından Japonya Merkez Bankasının (BoJ) yıl sonuna kadar 1 faiz artışı yapacağı piyasalarda tam fiyatlanmaya başlandı.

Öte yandan Orta Doğu riskleri ve yarı iletken sektörüne yönelik kar ve gelir beklentilerindeki soru işaretleriyle bölge piyasalarında satış baskısı görülüyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,8, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 düştü.

Yurt içinde Moody's'in Türkiye değerlenmesini bekleniyor

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybederek 14.077,67 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 düştü. Öte yandan dün, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir." ifadesine yer verildi.

Yurt içinde bugün uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's'in beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.

Dolar/TL dünü 47,2640'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 47,3450'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ve sektörel enflasyon beklentilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Buna göre, Ödemeler Dengesi Finans Hesabı'nın belirli kalemleri, Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesini artırmak amacıyla yürütülen idari kayıtlara dayalı mikro veri temelli analizlerinden elde edilen sonuçlar doğrultusunda revize edilecek.

Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu İstatistikleri'nin veri kalitesinin artırılmasına yönelik olarak yürütülen çalışmalar neticesinde, Efektif ve Mevduatlar kalemi altında, halihazırda istatistiklere tek taraflı yansıyan ve yerleşiklerin dış ekonomik işlemlerinden kaynaklanmayan efektif karşılığı mevduat hareketleri bir uyarlama kalemi aracılığıyla ayrıştırılarak istatistiklere yansıtılacak.

Gerçek kişi yerleşiklerin yurt dışı mevduat hareketlerinin daha sağlıklı ölçülmesi amacıyla, mevcut veri kaynağındaki yapısal kısıtları gidermek üzere işlem bazlı SWIFT verileri, veri derleme sürecine entegre edilecek.

Halihazırda istatistiklerde yer almayan finansal türev işlemleri, sözleşme bazlı veriler kullanılarak hesaplanacak ve Finans Hesabı altında ayrı bir kalem olarak istatistiklere yansıtılacak.

Söz konusu güncellemeler, 13 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanacak olan Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri'nde Finans Hesabı kalemlerine yansıtılacak ve Net Hata ve Noksan kalemi de aynı tutarlarda revize edilecek.

Finansal Hizmetler Güven Endeksi (FHGE), temmuzda 2,1 puan artışla 155 seviyesine yükseldi.

Finans sektöründe faaliyet gösteren 150 kuruluşun yanıtlarının, sektördeki ağırlıkları dikkate alınarak birleştirilmesiyle elde edilen anket sonuçlarına göre FHGE, temmuzda 2,1 puan artarak 155 seviyesine çıktı.

Endeksi oluşturan anket sorularına ait yayılma endeksleri incelendiğinde, son üç aydaki iş durumu ile gelecek üç aydaki hizmetlere olan talep beklentisinin FHGE’yi artış yönünde etkilediği, son üç aydaki hizmetlere olan talebin ise FHGE’yi azalış yönünde etkilediği görüldü.

İş durumu ve hizmetlere olan talebe ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda iş durumunda iyileşme olduğu yönündeki değerlendirmelerin bir önceki aya kıyasla güçlendiği gözlendi.

Son üç ayda hizmetlere olan talepte artış olduğu yönündeki değerlendirmelerin zayıfladığı, gelecek üç ayda hizmetlere olan talepte artış olacağı yönündeki beklentilerin ise güçlendiği görüldü.

İstihdama ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda istihdamda artış olduğunu bildirenler ile gelecek üç ayda istihdamda artış olacağını bekleyenler lehine olan seyir zayıfladı.

Karlılığa ilişkin değerlendirmelere göre, son üç ayda kârlılıkta artış olduğunu bildirenler lehine olan seyrin zayıfladığı, gelecek üç ayda kârlılıkta artış olacağını bekleyenler lehine olan seyrin ise bir önceki döneme kıyasla güçlendiği gözlendi.

2026 yılı temmuz ayında, NACE Rev.2 sektör sınıflamasına göre "Finans ve Sigorta Faaliyetleri" sektöründe güven endeksleri alt sektörler itibarıyla değerlendirildiğinde, bir önceki aya göre "64-Finansal Hizmet Faaliyetleri (sigorta ve emeklilik fonları hariç)" sektöründe 3 puanlık artış görülürken, "65-Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Fonlarında (zorunlu sosyal güvenlik hizmetleri hariç)" 8,9 puanlık ve "66-Finansal Hizmetler ile Sigorta Faaliyetleri için Yardımcı Faaliyetler" sektörlerinde ise 0,4 puanlık azalış oldu.

Alternatif Bank’ın yüzde 100 iştiraki Alternatif Lease, uzman kadrosu, butik hizmet yaklaşımı ve müşteriye özel çözüm üretme yetkinliğiyle şirketlerin yatırım süreçlerine değer katmayı sürdürüyor. 2025 yılında aktif büyüklüğünü yüzde 80, leasing alacaklarını ise yüzde 70 arttıran şirket, 2026 yılında da istikrarlı ve sağlıklı büyümesini sürdürdü. Finansal kiralama alanındaki güçlü konumunu reel sektörün yatırım ihtiyaçlarına sunduğu esnek ve hızlı çözümlerle destekledi.

“Reel sektör yatırımlarına değer katan çözümler üretmeye devam ediyoruz”

Alternatif Lease’in finansal kiralama alanındaki yaklaşımını değerlendiren Alternatif Lease Genel Müdürü Ateş Yenen,“2025 yılında 8,3 milyar dolarlık işlem hacmine ulaşan leasing sektörü, Türkiye’de şirketlerin yatırım ihtiyaçlarını destekleyen en önemli tamamlayıcı finansman kanallarından biri olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Bu yıl ilk 6 ayda 5 milyar dolarlık işlem hacmini yakalayan sektörümüzün yıl sonunda 10 milyar dolar seviyesini aşacağını öngörüyoruz. Alternatif Lease olarak biz de 2025 yılında yeni iş hacmimizi dolar bazında yüzde 76 artırdık ve bu büyüme ivmesini 2026 yılında da sürdürüyoruz. Bugün şirketler yalnızca finansmana ulaşmayı değil; bu finansmanı doğru vade, uygun ödeme yapısı ve bilanço yönetimini destekleyen bir modelle kullanmayı önceliklendiriyor. Leasing, bu noktada yatırımcılara önemli bir hareket alanı sağlıyor. Alternatif Lease olarak biz de Alternatif Bank ekosisteminden aldığımız güç, yaygın erişim ağımız, tecrübeli ekibimiz ve butik hizmet anlayışımızla müşterilerimizin yatırım kararlarında güvenilir bir çözüm ortağı olmayı sürdürüyoruz. Önümüzdeki dönemde de finansal kiralama alanındaki uzmanlığımızla şirketlerin büyüme yolculuklarına eşlik etmeye devam edeceğiz” dedi.

Butik Hizmet Anlayışıyla Yatırım Süreçlerine Özel Çözümler

Alternatif Lease, yalnızca yüksek hacimli işlemlere değil; ölçek ve sektör farkı gözetmeksizin tüm müşterilerinin ihtiyaçlarına özel çözümler üretmeye odaklanıyor. Şirket, bu yaklaşımıyla finansal kiralamayı standart bir finansman modeli olmanın ötesine taşıyarak, müşterilerinin yatırım planlarını, nakit akışlarını ve büyüme hedeflerini birlikte değerlendiren bir hizmet anlayışı benimsiyor.

Alternatif Bank ile Entegre ve Çok Kanallı Finansman Yaklaşımı

Alternatif Lease’in büyüme stratejisinde, ana hissedarı Alternatif Bank ile geliştirilen entegre finansman modeli önemli bir yer tutuyor. Alternatif Bank’ın “Danışman Bankacılık” yaklaşımı doğrultusunda, müşterilerin farklı finansal ihtiyaçlarına kapsamlı çözümler sunulurken; leasing ürünleri de bu yapının tamamlayıcı unsurlarından biri olarak konumlanıyor.

İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Adana, Mersin, Bursa, Antalya ve Gaziantep’i kapsayan erişim ağıyla farklı bölgelerdeki yatırımcıların yanında yer alan Alternatif Lease; Alternatif Bank şubeleri, satıcı kanalı ve direkt satış ekipleri aracılığıyla müşterilerine çok kanallı bir hizmet modeliyle ulaşıyor. Bu yapı, şirketin ortak müşterilerde derinleşmesini ve yatırım finansmanı ihtiyaçlarına daha kapsamlı çözümlerle yanıt vermesini sağlıyor. Bu entegre yaklaşım sayesinde müşterilere yalnızca finansman sağlanmıyor; yatırımın yapısı, vadesi, ödeme planı ve şirketin nakit akışı dikkate alınarak daha sürdürülebilir çözümler geliştiriliyor.

Satıcı İş Birlikleriyle Daha Geniş Etki Alanı

Alternatif Lease, müşterilerin yatırım süreçlerini desteklemenin yanı sıra satıcı, distribütör ve bayi ekosistemiyle kurduğu iş birlikleriyle de değer yaratıyor. Satıcı firmaların satış süreçlerini kolaylaştırmaya yönelik geliştirilen leasing paketleri, hem yatırımcı şirketlerin finansmana erişimini destekliyor hem de tedarikçilerin satış kabiliyetine katkı sağlıyor.

Bu yaklaşım, Alternatif Lease’in finansal kiralama alanındaki rolünü yalnızca müşteri tarafında değil, yatırım ekosisteminin tamamında güçlendiriyor. Şirket, satıcı iş birlikleriyle farklı sektörlerdeki makine ve ekipman yatırımlarının hayata geçmesine destek olurken, reel sektörün yatırım iştahına da katkı sunuyor.

Türkiye’nin lider online hizmet platformu Armut.com, Haziran 2025 – Mayıs 2026 dönemini kapsayan son 12 aya ait taşınma verilerini analiz ederek Türkiye’nin en kapsamlı taşınma dosyasını paylaştı. Toplamda 285 binin üzerinde talebin analiz edildiği rapora göre, ülkedeki toplam taşınma hareketliliğinin yüzde 36’sı İstanbul, yüzde 11’i Ankara, yüzde 8’i İzmir ve yüzde 4’ü Antalya odaklı gerçekleşti.

Armut verilerine göre şehirlerarası taşınmaların arttığı ve azaldığı şehirlere bakıldığında, İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Şırnak, Bilecik, Manisa ve Ardahan en çok taşınılan iller olurken; kıyı yaşamının cazibesi ve deprem sonrası toparlanmanın etkisiyle Antalya, Muğla, Balıkesir ve Hatay en çok şehirlerarası taşınılan iller olarak öne çıktı.

Ekonomik şartlar ya da kentsel dönüşüm gibi nedenlerle konut tercihlerini küçüldüğü dönemde, taşınma kararlarını erteleyenlerin yarattığı depolama talebi de yükselişini sürdürdü.

Türkiye’nin en büyük online hizmet platformu Armut.com, Haziran 2025 – Mayıs 2026 dönemini kapsayan son 12 aya ait taşınma verilerini analiz ederek Türkiye’nin en kapsamlı taşınma dosyasını paylaştı. Türkiye genelinde 285 binin üzerinde talebin ve binlerce farklı veri noktasının derinlemesine analiz edildiği bu rapor, Armut’un sahip olduğu güçlü veri altyapısı sayesinde sektördeki en geniş tabloyu sunuyor. Rapor; bireylerin yaşam tercihlerinden değişen şehirlerarası taşınma rotalarına ve konut taleplerine kadar Türkiye’nin demografik verilerine ışık tutuyor.

Türkiye genelindeki taşınma hareketliliğinin yüzde 36’sı Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında yoğunlaşırken, taşınmayı gerçekleştirmek için en çok tercih edilen günler ise yüzde 34 ile Cumartesi ve Pazar oldu. Okul dönemleri, evlilik sezonu ve yeni başlangıçlar yaz aylarını taşınmanın zirve dönemi yaparken, kış aylarında bu hareketlilik yavaşlıyor.

Büyük üçlü göç veriyor: İstanbul, Ankara ve İzmir’den başka şehirlere gidiş yoğunlukta    

Türkiye'nin üç metropolü İstanbul, Ankara ve İzmir şehirlerarası taşınmaların gidiş ve geliş yoğunluğuna bakıldığında başka şehirlere göç veriyor. Türkiye genelindeki toplam taşınma hareketliliğinin yüzde 36’sı İstanbul, yüzde 11’i Ankara, yüzde 8’i İzmir ve yüzde 4’ü Antalya ile ilişkili olarak gerçekleşti.

En çok dışarıya göç veren iller sırasıyla; İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Şırnak, Bilecik, Manisa ve Ardahan oldu. Buna karşılık, kıyı yaşamının cazibesi ve afet sonrası toparlanma süreçleri neticesinde en çok taşınma alan iller Antalya, Muğla, Balıkesir ve Hatay olarak öne çıkıyor.

İstanbul dış göç verse de hareketliliğin ana merkezinde

İstanbul net dış göç vermeye devam etse de hala hareketliliğin ana merkezi konumunda bulunuyor. İstanbul'dan ayrılanların en çok taşındığı şehirlerin başında yüzde 7 ile İzmir gelirken, onu yüzde 6 ile Ankara, yüzde 6 ile Kocaeli, yüzde 5 ile Antalya, yüzde 5 ile Muğla, yüzde 4 ile Tekirdağ ve yüzde 4 ile Balıkesir izliyor.

Öte yandan, İstanbul'a dışarıdan gelen göçün kaynak illerinde ise yüzde 11 ile Ankara ve yüzde 11 ile İzmir başı çekiyor. Bu iki metropolü sırasıyla Kocaeli (yüzde 8), Bursa (yüzde 5), Antalya (yüzde 4), Muğla (yüzde 4) ve Tekirdağ (yüzde 4) takip ediyor.

İstanbul'un taşınma trafiği en yoğun ilçeleri Kadıköy, Ümraniye, Esenyurt, Pendik ve Maltepe olarak kayıtlara geçti. En çok taşınılan listesinin zirvesinde Ümraniye ve Esenyurt yer alırken; İstanbul'un yerleşik düzenini en çok koruyan ve en az göç veren ilçeleri ise Adalar, Şile ve Çatalca oldu. Dönemin en popüler bölgesel göç rotaları arasında ise Kadıköy'den Bodrum'a, Kadıköy'den Karşıyaka'ya (İzmir), Kadıköy'den Çankaya'ya (Ankara), Kadıköy'den Antalya'ya ve Esenyurt'tan Tekirdağ'a yapılan taşınmalar ön plana çıktı.

İzmir popülerliğini kaybediyor, Antalya en gözde kıyı kenti oldu

Ege ve Akdeniz sahil şeridine olan göç dalgası gücünü korurken kıyı kentlerinin popülerlik sıralamasında yeni dengeler dikkat çekiyor. Antalya, tüm net göç istatistiklerinin yüzde 8’ini tek başına üstlenerek en popüler kıyı kenti olurken, Muğla (yüzde 6) ve Balıkesir (yüzde 6) popülaritesini sürdürdü. Mersin (yüzde 4) ile birlikte Samsun (yüzde 4) da hem Karadeniz kıyısında yer alması hem de deprem riski düşük bir bölge olarak görülmesiyle yükselen bir eğilim gösterdi. Bir dönemin en büyük göç odağı olan İzmir ise popülaritesini kaybederek net göç dengesinde 3. en büyük eksi değere ulaştı ve artık net göç veren bir şehir haline geldi.

Deprem bölgelerine dönüş sürüyor

6 Şubat depreminin ardından geçici olarak başka illere taşınan vatandaşların, kentteki konutların yenilenmesi ve yeniden inşa sürecinin hızlanmasıyla birlikte evlerine geri döndüğü görüldü. Hatay, tüm Türkiye'deki net göç hareketliliğinin yüzde 5,5'ini oluşturarak güçlü bir geri dönüş dalgasına ev sahipliği yaptı.

İstanbul ve Antalya’da küçük evler tercih ediliyor

Ekonomik koşullar, kentsel dönüşüm süreçleri ve yükselen konut maliyetleri, konut boyutlarına doğrudan yansıyor. Türkiye genelinde en çok talep gören ev tipi yüzde 46'lık oranla yine 2+1 evler oldu. Bunu yüzde 26 ile 3+1 evler, yüzde 24 ile 1+1 evler takip etti. Daha geniş olan 4+1 evler yüzde 2 oranında kalırken, 5+1 ve üzeri konut tipleri ise yüzde 0,2 ile sınırlı kaldı. 3+1 evlerin payını geçen yıla göre yüzde 2 oranında artırdığı ve bu artışı 2+1 ve 1+1 evlerden eşit oranda pay alarak gerçekleştirdiği gözlendi.

İstanbul ve Antalya’da daha küçük aile yapısı, yalnız yaşam oranları ve yüksek konut maliyetleri sebebiyle küçük evler (sırasıyla 2+1, 1+1, 3+1) tercih edilirken; Ankara, daha geniş konut kültürünü koruyarak 3+1, 2+1, 1+1 sıralamasıyla daha büyük evlere yöneldi. Kadıköy, Maltepe ve Çankaya gibi merkezi bölgelerde kentsel ulaşım kolaylığı ve metrekare küçülmesi de bu eğilimde belirleyici oldu.

Kararlar erteleniyor: Depolama talebi artarken yurt dışından dönüşler yavaşladı

Taşınma eğilimlerini destekleyen bir diğer veri ise depolama taleplerinden geliyor. Toplam eşya depolama talebi geçen yıla kıyasla yüzde 3 oranında artış gösterdi. Vatandaşlar en çok 1 yıllık süreyle ve genellikle 2+1 ev eşyalarını depolamayı tercih etti. Bu durum, taşınma kararlarını ertelerken eşyalarını güvende tutmak isteyenlerin oranının korunduğunu gösteriyor. Öte yandan, yurt dışından Türkiye'ye taşınma taleplerinde (en çok Almanya'dan Türkiye'ye yönelim mevcut) bir önceki yıla kıyasla yüzde 32'lik belirgin bir düşüş yaşandı.

Taşınma dosyasının “En”leri

Son 12 ayda taşınan yüz binlerce eşyanın arasında oldukça ilginç detaylar yer alıyor. Taşınma süreçlerinde 43 bin çamaşır makinesi, 31 bin bulaşık makinesi, 41 bin buzdolabı, 115 bin yatak, 62 bin gardırop, 64 bin televizyon ve 74 bin koltuk takımı güvenle yeni adreslerine ulaştırıldı. Alışılagelmiş ev eşyalarının yanı sıra; hobi ve eğlence segmentinde yer alan 4 bilardo masası, 1 masa tenisi masası, 690 piyano, 7 bateri seti ve 147 akvaryum da son 12 ayın en renkli ve dikkat çeken taşınma kalemleri olarak kayıtlara geçti.

Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimin Hürmüz Boğazı'nın ardından Babülmendep Boğazı'na da sıçraması, küresel enerji arzı ve deniz taşımacılığında yeni aksama ve maliyet artışı endişelerini güçlendirdi.

ABD ile İran arasında devam eden çatışmaların etkisiyle küresel petrol tedarikinin merkez noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişleri neredeyse durma noktası geldi.

Buna bağlı olarak petrol fiyatlarında yükselişler devam ederken küresel enerji arzı ve deniz yolu taşımacılığında aksamalar meydana geliyor. Brent petrol 90 dolar seviyelerine yakın seyrederken, küresel deniz taşımacılığında yaşanan aksamalar navlun ve savaş riski primlerinde sert yükselişlere neden oldu.

Bölgede ABD ile İran arasındaki gerilim tırmanarak sürerken Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik abluka kararı Hürmüz'den sonra Babülmendep Boğazı'nda tansiyonu artırdı.

Husiler, Suudi Arabistan'ın İran'daki bir cenaze töreninden dönen Husi liderlerini taşıyan uçağı hedef almak amacıyla Sana Uluslararası Havalimanı'na hava saldırısı düzenlediğini öne sürdü. Bunun üzerine misillemede bulunan Husiler, Suudi Arabistan'daki Abha Uluslararası Havalimanı'nı füze ve insansız hava araçları (İHA) ile hedef aldı.

Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen hava sahası ve limanları üzerindeki abluka kısıtlamalarına tepki gösteren Husiler, "Ablukaya ablukayla karşılık vereceğiz" mesajını paylaştı.

Bu gelişmelere paralel olarak Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'a karşı "deniz ablukası uygulamaya başladıklarını" duyurdu. Husilerin açıklamasının ardından enerji maliyetlerinin yükseleceğine yönelik endişeler artarken, küresel deniz taşımacılığında Hürmüz kaynaklı aksamalar ve maliyet artışlarının Babülmendep'e sıçraması endişeleri körükledi.

Babülmendep Boğazı'ndan geçen ham petrol tankeri sayısı azaldı

Husilerin abluka açıklaması sonrası Babülmendep Boğazı'ndan geçen ham petrol tankeri sayısı yüzde 69 azaldı. 20 Temmuz'da boğazdan geçen gemi sayısı 16 iken, 21 Temmuz'da 5'e geriledi. Bugün ise şu ana kadar 9 gemi geçiş yaptı.

Hürmüz'de ise dün 1 ham petrol tankerinin boğazdan geçtiği görülürken, önceki 5 gün gemi geçişi olmadı.

"Babülmendep Boğazı geçişleri için riskleri anında yükseldi"

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Husilerin bu açıklamasının henüz yeni bir saldırı gerçekleşmemiş olsa dahi Babülmendep Boğazı geçişleri için riskleri anında yükselttiğini söyledi.

Luman, navlun ve sigorta primlerinin halihazırda fırladığını ve bu durumun doğrudan daha yüksek maliyetlere yol açtığını belirterek şunları kaydetti:

"Yanbu Limanı'nın Suudi Arabistan için alternatif bir ihracat merkezi olarak çok daha yoğun bir şekilde kullanılması, petrol piyasaları üzerindeki baskıyı daha da artırmakta. Bu tehdidi bertaraf etmek amacıyla kuzeye doğru Afrika'yı dolaşarak Akdeniz'e ulaşmak ise çok daha fazla zaman alacaktır. Konteyner taşımacılığı açısından bu durum geçiş planlarını yeniden başlatma kararlarının ertelenmesine neden olabilir, Maersk ve Hapag Lloyd Kızıldeniz üzerinden bazı seferleri henüz yeni başlatmıştı. Bu da neticede Afrika çevresindeki rotanın uzatılmasına ve yolun uzamasına yol açacak."

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings Kıdemli Direktörü Morales, Fitch Ratings'in geçen hafta cuma günkü değerlendirmesinde, Türkiye'nin kredi notunu "BB-" ve kredi notu görünümünü "durağan" olarak teyit etmesinin ardından, soruları yanıtladı.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ekonomik etkileri nedeniyle Türkiye için nisanda takvim dışı bir değerlendirme yayımladıklarını bildiren Morales, geçen hafta cuma günkü değerlendirmelerinin de nisandaki kararlarıyla tutarlı olduğunu söyledi.

Morales, bu dönemde Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde gerileme olduğunu ancak rezervlerin sonrasında bir miktar toparlandığını dile getirerek, "Uluslararası rezervler toparlanmış olsa da hala savaş öncesi seviyelerin altında kalmaya devam ediyor. Enflasyonist baskıların da biraz daha azaldığını gördük. Ancak elbette şu anda hala yüksek derecede jeopolitik belirsizliğin hakim olduğu bir durumdayız. Bu durumun sadece Türkiye için değil, diğer gelişmekte olan piyasalar için de enflasyon ve dış dengeler açısından etkileri olabilir." diye konuştu.

Savaşın yarattığı risklerin Türkiye dahil bölge ekonomileri için yüksek derecede siyasi belirsizlik yaratmaya devam ettiğine dikkati çeken Morales, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Öte yandan, artan belirsizliğe ve rezervlerdeki düşüşe rağmen, Türkiye'nin politika düzenlemeleri enflasyon beklentileriyle ilgili kazanımları korumak veya önemli bir tersine dönüşü engellemek yönünde. Ayrıca, pozitif dolarizasyonun yüzde 38 seviyesinde nispeten istikrarlı şekilde seyrettiğini gördük. Merkez Bankası yetkilileri ve ekonomi yönetiminin verdiği mesaj, enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme programına yönelik taahhüdün devam ettiği yönünde. Dolayısıyla, bence önemli olan bu. Devam eden küresel belirsizlikler karşısında Türkiye ekonomisinin görece dayanıklı olduğunu düşünüyoruz. Uzun vadede bakıldığında da Türkiye ekonomisi diğer ekonomilere kıyasla makroekonomik dengesizlikler karşısında dayanıklı kaldı.”

Bankacılık sektörünün sağlığı ve finansmana erişim, dış şoklara karşı direnç sağlıyor

Morales, Türkiye'de enflasyonun hala yüksek seyrettiğini ancak yavaşlama belirtilerinin de devam ettiğini belirterek, "Yüzde 30'un üzerindeki enflasyonun yavaşlamasının biraz zaman alabileceğini dikkate almak gerekiyor. Sürekli bir kararlılık ve politika güvenirliğine ilişkin tamponların ortaya konulması bu noktada çok önemli bir unsur. Bu, aynı zamanda kırılgan bir süreç." dedi.

Türkiye'de sağlıklı bankacılık sektörü ve dış finansmana erişim kapasitesinin yanı sıra enflasyonu sürdürülebilir şekilde düşürme sürecini destekleyen politikaların önemine işaret eden Morales, reel faiz oranlarının lira cinsinden varlıkların cazibesini destekleyecek ve dolarizasyonu önleyecek seviyede olduğunu anlattı.

Morales, "Dolayısıyla, Türkiye'ye dış şoklara karşı dayanma kapasitesi kazandıran unsurlar arasında politikalardan kaynaklanan finansmana erişim imkanı ve bankacılık sektörünün sağlığı yer alıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Fitch Ratings'in cuma günkü değerlendirmesinde de belirtildiği gibi Türkiye'nin uluslararası rezervlerini özellikle izlediklerini söyleyen Morales, Türkiye'nin kredi notunda potansiyel pozitif bir karar için uluslararası rezervlerde kalıcı bir iyileşme sağlanmasının kritik önemde olduğunu vurguladı.

Morales, bu nedenle Türkiye'nin uluslararası rezervlerinde kayda değer ve kalıcı bir iyileşme sağlanıp sağlanamayacağını yakından takip ettiklerini belirterek, şöyle devam etti:

“Türkiye için nispeten yüksek olan dış finansman ihtiyaçlarıyla birleştirildiğinde rezervlerdeki iyileşmenin kalıcı olması çok önemli. Türkiye'nin rezervlerinin yıl sonu itibarıyla mevcut seviyenin biraz daha üzerinde olmasını bekliyoruz ama bu iyileşmenin kalıcılığı belirleyici. Ayrıca, olası bir not artışı için zaman içinde enflasyonda belirgin şekilde düşüşü destekleyecek ve ödeme dengesi riskini azaltacak sıkı politika ayarlarının sürdürülmesi de bir diğer kritik unsur. Dış şokların ve siyasi belirsizliklerin yaşanabileceği bir ortamda güveni sürdürmek için bunun önemli olduğunu düşünüyorum.”

Politika faizinin yıl sonunda yüzde 35'e çekileceği öngörülüyor

Merkez Bankasının para politikası kararlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Morales, Merkez Bankasının mevcut risk dengesini nasıl değerlendirdiğine ilişkin olabildiğince net bir ölçüt sunmaya çalıştığını ve bu öngörülebilirliğin önemli olduğunu dile getirdi.

Morales, Merkez Bankasının para politikasında gevşeme ölçüsünü belirlerken yüksek jeopolitik riskler ve enerji fiyatları üzerindeki baskıyı göz önünde bulundurduğunu ifade ederek, "Muhtemelen yılın ilerleyen dönemlerinde para politikasında bir miktar gevşeme bekliyoruz. Bu, jeopolitik risklerin azalacağı ve daha düşük enerji fiyatları varsayımına dayanıyor. Öngörümüz, Merkez Bankasının toplamda 200 baz puan indirime giderek politika faizini 2026 sonunda yüzde 35'e çekeceği yönünde." değerlendirmesinde bulundu.

Şa-Ra Enerji'nin gong töreni, Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, Şa-Ra Enerji Yönetim Kurulu Onursal Başkanı Şadi Türk, Yönetim Kurulu Başkanı Rahmi Mertay Türk, Yönetim Kurulu üyeleri Zeynep Miray Türk Kocabaş, Sinem Mor Kurumsak, Enerji Grup Finans Direktörü Ali Ar ile Tera Yatırım Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu üyesi Emir Münir Sarpyener'in katılımıyla gerçekleştirildi.

Törende konuşan Korkmaz Ergun, Şa-Ra Enerji'nin modern teknolojiye sahip tesisleriyle Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasında yer aldığını söyledi.

Ergun, Şa-Ra Enerji'nin dünyanın dört bir yanında gerçekleştirdiği başarılı projeleriyle uluslararası pazarlarda güçlü bir varlık gösterdiğini vurgulayarak, "Şa-Ra Enerji'nin bu başarılı faaliyetleri sayesinde, enerji altyapısına yapılan yatırımlar, enerji arz güvenliği açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bugünden sonra ise bu halka arzla ve yeni yatırımcılarıyla beraber Şa-Ra Enerji, küresel çaptaki önemli konumunu daha da yukarıya taşıyacaktır." diye konuştu.

41 yıllık birikim halka arzla taçlandı

Rahmi Mertay Türk de şirketin temellerinin 1985'te, Şa-Ra Enerji Yönetim Kurulu Onursal Başkanı Şadi Türk ve merhum ortağı Raşit Mor tarafından Ankara OSTİM'de küçük bir atölyede atıldığını anlattı.

Türk, kuruluşunun ardından 41 yıl geçen şirketin, şu anda Adana'da 9 modern fabrikaya ve 100'den fazla ülkeye uzanan ihracat ağına sahip olduğunu kaydetti.

Halka arz süreçlerine yatırımcıların gösterdiği 3,77 katlık talebin, 41 yıllık emeklerine ve geleceğe inançlarına verilen en güzel yanıt olduğunu vurgulayan Türk, "Bu süreçte bireysel yatırımcılarımızın yanı sıra yurt içi ve yurt dışı kurumsal yatırımcıların büyük ilgisini aldık. Yabancı önemli fonlar da ortağımız oldu. Bu tablo, uluslararası arenada ne denli güçlü bir konumda olduğumuzu açıkça ortaya koyuyor." dedi.

Türk, bundan sonraki süreçte de yollarına kararlılıkla devam edeceklerini, kurumsal ve sürdürülebilir yönetim anlayışıyla Türkiye ve dünyaya değer üretmeyi sürdüreceklerini anlattı.

Emir Münir Sarpyener de Şa-Ra Enerji'nin halka arzını başarıyla tamamlamanın mutluluğunu ve gururunu yaşadıklarını belirterek, "Tera Yatırım olarak yönetimine, işine ve gelir kalitesine inandığımız şirketleri ilerleyen dönemde de Borsa İstanbul ile yatırımcılarımız ve sermaye piyasasıyla buluşturmaya devam edeceğiz. Hedefimiz de sadece halka arzlar tarafında değil, bütün sermaye piyasası konularında Türkiye'nin lider kurumlarından biri olma özelliğimizi devam ettirebilmek." ifadelerini kullandı.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 171,32 puan artarken, toplam işlem hacmi 185,7 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 0,15 değer kaybederken, holding endeksi yüzde 2,37 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 3,90 ile kimya petrol plastik, en fazla kaybettiren ise yüzde 8,97 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, ABD'de açıklanan makroekonomik verilerin ülkede enflasyonun yavaşladığını ortaya koymasına ve güçlü şirket bilançolarına karşın, artan jeopolitik gerilimler ve dünya genelinde teknoloji hisselerinde görülen sert dalgalanmaların etkisiyle karışık bir seyir izliyor.

Analistler, yarın yurt içinde konut fiyat endeksi, konut satış istatistikler, kısa vadeli dış borç istatistikleri ve haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde enflasyon ve ABD'de sanayi üretimi başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.350 ve 14.500 puanın direnç, 14.150 ve 14.000 puan seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Yeni sistemle kripto varlık hizmet sağlayıcılarının sistemlerinde tutulan işlem ve bakiye bilgileri ile portföy ve yatırımcı verileri MKK güvencesiyle kayıt altına alınırken, söz konusu verilere ilişkin detaylı analiz ve raporlama yapılmasına imkan sağlayan kapsamlı bir altyapı da devreye alınmış oldu.

İlerleyen dönemde MKK'nin Veri Analiz Platformu (VAP) üzerinde KVMKS'de yer alan verilerin daha detaylı paylaşılması da planlanıyor.

"Kripto piyasalardaki gelişmelerin MKK güvencesiyle takip edilmesini sağlayacağız"

Açıklamada görüşlerine yer verilen MKK Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Ekrem Arıkan, kripto varlıkların regülasyonunda dünyaya örnek teşkil edecek nitelikte geliştirdikleri KVMKS ile merkezi bir ihraç sürecine ve kayıt sistemine tabi olmayan kripto varlıklara ilişkin bilgileri geçen yıldan bu yana MKK sistemlerinde kayıt altına almaya başladıklarını anımsattı.

Bu kayıtlar sonucunda oluşan piyasa verilerinin ilgili kurumların kullanımına sunulacak şekilde analiz edildiğini ve kamuoyu ile paylaşılabilecek nitelikte olması halinde yayıma hazır hale getirildiğini kaydeden Arıkan, "MKK olarak Veri Depolama Kuruluşu rolümüzle üstlendiğimiz sorumluluk ve gözettiğimiz kamu yararı doğrultusunda söz konusu verileri şeffaflık ilkesi çerçevesinde tüm piyasa katılımcılarının erişimine sunmaya başladık. Böylece çokça merak edilen kripto piyasalardaki gelişmelerin MKK güvencesiyle takip edilmesini sağlayacağız." açıklamasında bulundu.

Platformlardaki kripto varlıkların piyasa değeri 140,8 milyar lira

Ekrem Arıkan, 15 Temmuz itibarıyla toplam 53 KVHS'nin MKK nezdindeki üyelik süreçlerini başarıyla tamamladığını kaydederek, şu ifadeleri kullandı:

"KVHS'ler tarafından KVMKS'ye bildirilen verilere göre, platformlarda bugüne kadar işlem gerçekleştiren toplam yatırımcı sayısı yaklaşık 5,6 milyon seviyesindedir. İlk kez KVMKS aracılığıyla MKK'den sicil numarası alan yeni yatırımcı sayısı 797 bin 696 olurken, önceden MKK'de kayıtlı yatırımcı sayısı ise yaklaşık 4,8 milyondur. Platformlardan edinilen verilere göre kripto varlıklara yatırım yapmış tüm yatırımcıların yaklaşık 3,2 milyonu bugün bakiyeli yatırımcıdır. Bakiyelerde yaklaşık 1500 farklı kripto varlık bulunurken, bunların işlem gördüğü son fiyatlara göre piyasa değeri 140,76 milyar lira seviyesindedir. Bu veriler, bugün itibarıyla geçerli olup, diğer piyasalarda olduğu gibi her gün piyasa kapanışında otomatik olarak güncellenerek MKK Piyasa Verileri ekranımızdan ertesi gün paylaşılmaktadır. Bu hesaplamalarda, KVHS'ler tarafından KVMKS üzerinden bildirilen veriler esas alınmaktadır."

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 12,05 puan azalırken, toplam işlem hacmi 176,6 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 1,33, holding endeksi yüzde 0,49 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 2,56 ile metal ana sanayi, en fazla kaybettiren ise yüzde 9,26 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışının yakından takip edildiği ve ABD'de yıllık enflasyonun haziranda beklentilerin altında gerçekleşmesinin ardından ABD Merkez Bankasının (Fed) kısa vadede faiz artıracağına yönelik beklentilerin zayıfladığı ortamda karışık seyrediyor.

ABD'de bugün açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) haziranda aylık bazda yüzde 0,4 azalırken, yıllık bazda yüzde 3,5 artarak beklentilerin altında gerçekleşti. Böylece TÜFE, aylık bazda Mayıs 2020'den bu yana ilk kez düşüş kaydetti.

Analistler, yarın yurt içinde piyasaların kapalı olacağını, yurt dışına ise ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve Fed Başkanı Başkanı Kevin Warsh'ın sunumu başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Merkezi veri merkezleri ve GPU kümeleri üzerine kurulu mevcut model, kullanıcıların yapay zekâyı veya yapay zekâ geliştirme araçlarını adeta kiralamasını gerektiriyor. Tether ise bunun uzun vadede sürdürülebilir bir yaklaşım olmadığını savunuyor. Şirkete göre yerel (Local AI) yapay zekâ modeli, yapay zekâyı kiralanan bir hizmet olmaktan çıkararak kullanıcıların sahip olduğu taşınabilir bir dijital varlığa dönüştürüyor. Böylece yapay zekâ çıkarımları (inference), model eğitimi ve geliştirme süreçleri doğrudan kullanıcıların sahip olduğu cihazlarda gerçekleştirilebiliyor.

Bulut tabanlı yapay zekânın maliyeti giderek artıyor

Tether, günümüzde yapay zekâ altyapısının büyük bölümünün belirli bölgelerde yoğunlaştığına dikkat çekiyor. Dünya genelindeki veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 43'ü ABD'de bulunurken, bu sayı ikinci sıradaki Birleşik Krallık'ın sekiz katına ulaşıyor. Almanya ise Afrika kıtasındaki toplam veri merkezlerinden iki kat daha fazla veri merkezine sahip. Bu durum; maliyet, performans ve veri egemenliği açısından önemli eşitsizlikler yaratıyor.

Şirket ayrıca yapay zekâ altyapılarının artan talep nedeniyle kira maliyetlerini sürekli yükselttiğini belirtiyor. Büyük yapay zekâ şirketlerinin yalnızca 2026 yılında altyapı yatırımları için yaklaşık 500 milyar dolar harcaması beklenirken, bu rakamın 2030 yılında 1,3 trilyon dolara ulaşacağı öngörülüyor. Bunun yanı sıra üçüncü taraf altyapılara bağımlılık; hizmet kesintileri, kullanım koşullarındaki ani değişiklikler ve operasyonel riskleri de beraberinde getiriyor.

Tether'e göre yerel yapay zekâ ise herkesin erişebileceği donanımlarda çalışabiliyor, merkezi sistemlere ihtiyaç duymuyor ve farklı platformlarda bağımsız şekilde kullanılabiliyor.

Veri güvenliği yerel yapay zekâ ile güçleniyor

Tether, yapay zekâ kullanımında en önemli başlıklardan birinin veri güvenliği olduğuna dikkat çekiyor. Şirkete göre kullanıcıların verilerinin üçüncü taraf sistemlere gönderilmesi, veri sızıntısı ve kötüye kullanım riskini artırıyor. Özellikle model eğitimi ve kullanım süreçlerinde istemeden paylaşılan veriler, önemli güvenlik açıkları oluşturabiliyor. 2026 yılı için yapılan araştırmalarda siber güvenlik yöneticilerinin yüzde 34'ü üretken yapay zekâ kaynaklı veri sızıntılarını en büyük güvenlik riski olarak görüyor. Aynı dönemde raporlanan veri ihlallerinin büyük bölümünün de doğrudan yapay zekâ sistemleri veya merkezi veri yönetim altyapılarıyla ilişkili olduğu belirtiliyor.

Tether'e göre yerel yapay zekâ modelinde ise tüm kontrol kullanıcıda kalıyor. Veriler cihaz dışına çıkmıyor ve kullanılan yazılımlar harici sistemlerle doğrudan iletişim kurmuyor. Bu yaklaşım sayesinde kullanıcılar hem verilerinin kontrolünü koruyor hem de yapay zekâdan daha güvenli şekilde yararlanabiliyor.

Piyasa beklentileri TÜFE'nin bu dönemde aylık bazda yüzde 0,1 azalması yönündeydi. TÜFE, mayısta aylık yüzde 0,5 artmıştı. Ülkede TÜFE haziranda yıllık bazda ise yüzde 3,5 arttı. Piyasa beklentileri TÜFE'nin yıllık bazda yüzde 3,8 artması yönündeydi. Yıllık enflasyon mayısta yüzde 4,2 olarak kaydedilmişti.

Enerji maliyetleri düştü

Enerji maliyetleri martta aylık yüzde 10,9, nisanda yüzde 3,8 ve mayısta yüzde 3,9 artmasının ardından haziranda yüzde 5,7 düştü.

Enerji endeksindeki düşüş, barınma ve gıda dahil diğer kalemlerdeki artışları dengeleyerek, aylık bazda TÜFE'deki gerilemenin en büyük belirleyicisi oldu.

Enerji endeksi haziranda yıllık bazda ise yüzde 15,7 arttı. Barınma maliyetleri haziranda aylık yüzde 0,1 ve yıllık yüzde 3,3 yükseldi. Gıda endeksi de aynı dönemde aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 3 arttı.

Çekirdek enflasyon yatay seyretti

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise haziranda aylık bazda yatay seyrederken, yıllık bazda yüzde 2,6 arttı.

Piyasa beklentileri çekirdek enflasyonun aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,8 olması yönündeydi. Çekirdek TÜFE mayısta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,9 artmıştı.

2021'in ilk çeyreğinden bu yılın ilk çeyreğine kadar geçen 5 yıllık sürede Türkiye'de kümülatif reel ücret artışı ortalama yüzde 78,6 olarak gerçekleşti. Bu dönemde OECD ortalaması ise yüzde 4,9'da kaldı. Böylece Türkiye, OECD'de en yüksek kümülatif reel ücret artışı kaydeden ülke oldu. Türkiye'nin beş yıllık reel ücret artışı, OECD ortalamasının yaklaşık 16 katı seviyesinde gerçekleşti.

Piyasalar genel olarak dayanıklılığını koruyor

Rapora göre, OECD ülkelerinde iş gücü piyasalarında zayıflama sinyalleri görülmeye başlasa da piyasalar genel olarak dayanıklılığını koruyor. Bununla birlikte, bölgeler arasındaki farklılıklar istihdam ve gelir fırsatlarını önemli ölçüde etkilemeye devam ediyor.

OECD, son dönemde reel ücretlerde toparlanma görülmesine rağmen birçok ülkede ücretlerin halen 2022'deki yüksek enflasyonun yol açtığı kayıpları tam olarak telafi edemediğine dikkat çekti. İş gücü piyasasındaki katılıgın azalması, verimlilik artışındaki yavaşlama ve jeopolitik belirsizlikler ücret artış hızını sınırlayan temel unsurlar arasında yer aldı.

Türkiye, reel ücret artışında OECD'nin en başarılı ülkeleri arasında yer aldı

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) "İstihdam Görünümü 2026" başlıklı raporu Türkiye'nin son 5 yılda ve yıllık bazda reel ücret artışında OECD'nin en güçlü performans gösteren ülkeleri arasında yer aldığını ortaya koydu.

Dün 79,44 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 76,01 dolar seviyesinde tamamladı.

Vadeli piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 08.53 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,56 artarak 79,48 dolar oldu.

Aynı saatte Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 74,78 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki yükselişte, ABD'nin dün sabah ve gece saatlerinde İran'a yönelik hava saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatını durdurma tehdidi etkili oldu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan dün sabah yaptığı açıklamada, kara ve deniz konuşlu savaş uçakları, insansız hava araçları (İHA) ve savaş gemilerinden fırlatılan hassas güdümlü mühimmatlarla İran'a ait yaklaşık 140 askeri hedefin imha edildiğini belirtmişti.

Hedef alınan noktalar arasında füze ve İHA mevzileri, deniz kuvvetlerine ait askeri kabiliyetler, mühimmat depoları, haberleşme ağları ve kıyı gözetleme tesislerinin bulunduğu aktarılan açıklamada, üç gece düzenlenen operasyonlarda toplam 300'den fazla hedefin vurulduğu kaydedilmişti.

CENTCOM, gece saatlerinde ise İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik "saldırma kapasitesini zayıflatmak" amacıyla yeni saldırılar başlattığını duyurmuştu.

CENTCOM'un açıklamasında, bu saldırıların gerçekleştirilmesi talimatının, İran güçlerinden hesap sorulması amacıyla ABD Başkanı Donald Trump tarafından verildiği vurgulanmıştı.

Öte yandan, İran da ABD'nin saldırılarına karşı yaptığı misillemelerde Körfez ülkelerini hedef alarak, Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt'e saldırılar düzenlediğini duyurdu.

Fed Başkanı Kevin Warsh'un haftaya Kongre'de sunacağı raporda, enflasyonun bu yıl yükseldiği ve enerji dahil arz şoklarının bir yansıması olarak yüzde 2'lik uzun vadeli hedefin üzerinde kalmaya devam ettiği belirtildi.

Raporda, işsizlik oranının çok az değişmesi ve düşük seviyede kalmasıyla, iş gücü piyasasının genel olarak istikrarını koruduğu aktarıldı.

Reel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) ilk çeyrekte ılımlı bir hızda büyüdüğüne işaret edilen raporda, hanehalkı tüketimindeki artışın sınırlı düzeyde kaldığı kaydedildi.

Raporda, "Genel hatlarıyla, kısmen Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklanan yüksek belirsizliğe rağmen ekonomik faaliyet sağlam bir hızda genişlemektedir." ifadesi kullanıldı.

Yılın geri kalan kısmında bağımsız çalışma gruplarının Fed'in para politikasının yürütülmesinde temel teşkil eden beş alanı inceleyeceği anımsatılan raporda, her bir çalışma grubunun mevcut uygulamaları inceleyeceği, alternatifleri değerlendireceği ve nihai karar Banka'da olmak üzere önerilerde bulunacağı aktarıldı.

"Uzun vadeli enflasyon beklentileri hedef ile uyumlu"

Raporda, fiyat artışlarına katkıda bulunan faktörler arasında, ithal ürünlerin maliyetini artıran geçmiş gümrük vergisi zamları, Orta Doğu'daki çatışmaların petrol arzını sekteye uğratmasıyla fırlayan enerji fiyatları ve yapay zeka odaklı yüksek teknoloji ürünlerine duyulan yoğun talebin yer aldığı belirtildi.

Yılın başlarında enerji fiyatlarında görülen ani yükselişin ardından, kısa vadeli enflasyon beklentilerine ilişkin bazı göstergelerin yukarı yönlü hareket ettiğine değinilen raporda, uzun vadeli enflasyon beklentilerine dair göstergelerin çoğunun ise Banka'nın yüzde 2'lik hedefiyle büyük ölçüde uyumlu seyir izlediği vurgulandı.

Raporda, iş gücü piyasasının bir soğuma döneminin ardından istikrara kavuştuğu, arz ve talebin kabaca dengede olduğu kaydedildi.

İlk çeyrekteki reel GSYH artışını, yüksek teknolojiye yönelik güçlü yatırım büyümesi ve geçen yılın dördüncü çeyreğindeki hükümet kapanmasının ardından federal alımlardaki toparlanmanın desteklediği ifade edilen raporda, konut piyasasının ise durgun kalmaya devam ettiği bildirildi.

Raporda, imalat sektöründe üretimin, veri merkezlerinin inşasıyla ilgili mallara yönelik artan talebi yansıtacak şekilde artış gösterdiği belirtilerek, ekonominin üretim kapasitesinin sağlam bir hızda artıyor gibi göründüğü aktarıldı.

"Finansal sistem genel olarak sağlam ve dirençli kaldı"

Yılın başından bu yana Hazine tahvili getirilerinin arttığına dikkat çekilen raporda, piyasadaki faiz oranı beklentilerinin de yukarı yönlü hareket ettiği vurgulandı.

Raporda, ABD finansal sisteminin genel olarak sağlam ve dirençli kalmaya devam ettiği ve kırılganlıkların yılın başından bu yana neredeyse hiç değişmediği ifade edildi.

Varlık değerlemelerinin hisse senedi, şirket borçları ve konut amaçlı gayrimenkul piyasalarında tarihsel normların üzerinde kalmaya devam ettiğine değinilen raporda, bazı özel kredi araçlarının temerrütler ve dayanak varlıkların kalitesi hakkındaki endişelerle ilk çeyrekte kayda değer çıkış talepleriyle karşılaştığı anımsatıldı.

Raporda, bazı özel kredi fonlarından çıkışlara sınırlama getirildiğine işaret edilerek, özel kredi piyasalarının normal şekilde işlemeye devam ettiği belirtildi.

Dış ekonomik aktivitedeki büyümenin, kısmen Orta Doğu çatışmasının ve ABD gümrük vergilerinin getirdiği ters rüzgarları yansıtacak şekilde, 2026'nın ilk yarısında genel olarak durgun olduğu ifade edilen raporda, ancak bu olumsuzlukların yapay zeka ile ilgili yatırımlardaki ani artışla kısmen dengelendiği kaydedildi.

Küresel savunma ve havacılık şirketleri, jeopolitik risklere ilişkin fiyatlamaların damgasını vurduğu yılın ilk yarısında borsalarda karışık bir seyir izlerken, ASELSAN performansıyla dünyanın önde gelen savunma şirketlerini geride bıraktı.

Orta Doğu başta olmak üzere dünyanın farklı coğrafyalarında jeopolitik gerilimlerin devam etmesi savunma ve havacılık şirketlerinin hisse performansları üzerinde etkili oldu. 

Rusya ve Ukrayna'nın arasında dört yılı aşkın bir süredir devam eden savaşa, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın da eklenmesi, Japonya ile Çin arasındaki gerilimin zaman zaman tırmanması ve ABD'nin Venezuela'ya askeri müdahalesi gibi olaylar, küresel çapta güvenlik ihtiyacına olan talebi artırdı. Bu gelişmeler ülkelerin savunma yatırımlarını artırmasına yol açarken, artan harcamalar ise halka açık şirketlerin hisselerinin değerlenmesine yol açtı.

Türkiye'de savunma teknolojisinin gelişimi ile dönüşümünde öncü rol oynayan ve BIST 100 endeksinde en yüksek piyasa değerine sahip şirket konumunda olan ASELSAN, yılın ilk yarısında yatırımcısına yüzde 48,9 kazanç sağladı. Şirket bu dönemi 1 trilyon 630 milyar 200 milyon lira piyasa değeriyle tamamladı.

Aynı dönemde İngiliz Rolls-Royce yüzde 25,6, Alman Lufthansa yüzde 19, Fransız Safran yüzde 16, İngiliz BAE Systems yüzde 7,6, Güney Koreli Hanwha Aerospace yüzde 5,7, ABD'li Lockheed Martin yüzde 5,3, ABD'li General Dynamics yüzde 5,2, Fransız Dassault Aviation yüzde 4,9 ve ABD'li RTX Corporation yüzde 3,5 değer kazandı.

Alman Rheinmetall'in hisseleri sert düştü

Jeopolitik gelişmelerin savunma sanayi hisselerine yön verdiği yılın ilk yarısında bazı küresel şirketler ise yatırımcılarını üzdü. Bu dönemde yatırımcısına ABD merkezli şirketler Boeing yüzde 0,3, L3Harris Technologies yüzde 1, Avrupa merkezli çok uluslu havacılık şirketi Airbus yüzde 1,9, Fransız Thales 2,2, Japon Mitsubishi Heavy 4,5 kaybettirdi.

İtalyan Leonardo'nun hisseleri yüzde 4,6, İsveçli Saab'ın hisseleri yüzde 6,5, ABD'li Northrop Grummanın hisseleri yüzde 13, Alman Rheinmetallin hisseleri yüzde 36,5 değer kaybetti. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın çözüme ulaşabileceğine dair umutlar Avrupa'daki savunma ve havacılık hisselerindeki düşüşlerde etkili oldu.

Çin aralarında Boeing'in de bulunduğu 46 ABD savunma sanayisi şirketini kamu ihalelerinden menetti. Çinli şirketlerin söz konusu firmalara askeri ve sivil ikili kullanıma sahip ürünleri satması, başka ülke şahıs ve şirketlerinin aynı nitelikteki Çin menşeli ürünleri bu firmalara transfer etmesi yasaklandı.

Airbus'ın tedarik zincirinde yaşadığı sorunlar nedeniyle, Avustralyalı hava yolu şirketi Qantas'ın "Project Sunrise" kapsamındaki ilk A350 teslimatı Nisan 2027'ye ertelendi.

Avrupalı uçak üreticisi Airbus, yılın ilk çeyreğinde ticari uçak teslimatlarında yaşanan aksamalar ve ABD dolarının zayıf seyri nedeniyle piyasa beklentilerinin altında bir performans sergiledi. Şirketin düzeltilmiş faaliyet karı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 azalarak 300 milyon avroya geriledi.

Almanya'nın F126 fırkateyn inşa projesini iptal etmeyi planladığına dair haberler Rheinmetall hisselerindeki düşüşte etkili oldu.

Geçen ay ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkenin mühimmat stoklarının durumunu görüşmek üzere ana yüklenicileri ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerini Beyaz Saray'a çağırdığına dair haberler L3Harris Technologies ve Northrop Grumman hisselerindeki düşüşte etkili oldu.

Dünyanın önde gelen halka açık savunma ve havacılık şirketlerinin ocak- haziran getirileri (yüzde) şöyle:

Orta Doğu başta olmak üzere dünyanın farklı coğrafyalarında jeopolitik gerilimlerin devam etmesi savunma ve havacılık şirketlerinin hisse performansları üzerinde etkili oldu. 

Rusya ve Ukrayna'nın arasında dört yılı aşkın bir süredir devam eden savaşa, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın da eklenmesi, Japonya ile Çin arasındaki gerilimin zaman zaman tırmanması ve ABD'nin Venezuela'ya askeri müdahalesi gibi olaylar, küresel çapta güvenlik ihtiyacına olan talebi artırdı. Bu gelişmeler ülkelerin savunma yatırımlarını artırmasına yol açarken, artan harcamalar ise halka açık şirketlerin hisselerinin değerlenmesine yol açtı.

Türkiye'de savunma teknolojisinin gelişimi ile dönüşümünde öncü rol oynayan ve BIST 100 endeksinde en yüksek piyasa değerine sahip şirket konumunda olan ASELSAN, yılın ilk yarısında yatırımcısına yüzde 48,9 kazanç sağladı. Şirket bu dönemi 1 trilyon 630 milyar 200 milyon lira piyasa değeriyle tamamladı.

Aynı dönemde İngiliz Rolls-Royce yüzde 25,6, Alman Lufthansa yüzde 19, Fransız Safran yüzde 16, İngiliz BAE Systems yüzde 7,6, Güney Koreli Hanwha Aerospace yüzde 5,7, ABD'li Lockheed Martin yüzde 5,3, ABD'li General Dynamics yüzde 5,2, Fransız Dassault Aviation yüzde 4,9 ve ABD'li RTX Corporation yüzde 3,5 değer kazandı.

Alman Rheinmetall'in hisseleri sert düştü

Jeopolitik gelişmelerin savunma sanayi hisselerine yön verdiği yılın ilk yarısında bazı küresel şirketler ise yatırımcılarını üzdü. Bu dönemde yatırımcısına ABD merkezli şirketler Boeing yüzde 0,3, L3Harris Technologies yüzde 1, Avrupa merkezli çok uluslu havacılık şirketi Airbus yüzde 1,9, Fransız Thales 2,2, Japon Mitsubishi Heavy 4,5 kaybettirdi.

İtalyan Leonardo'nun hisseleri yüzde 4,6, İsveçli Saab'ın hisseleri yüzde 6,5, ABD'li Northrop Grummanın hisseleri yüzde 13, Alman Rheinmetallin hisseleri yüzde 36,5 değer kaybetti. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın çözüme ulaşabileceğine dair umutlar Avrupa'daki savunma ve havacılık hisselerindeki düşüşlerde etkili oldu.

Çin aralarında Boeing'in de bulunduğu 46 ABD savunma sanayisi şirketini kamu ihalelerinden menetti. Çinli şirketlerin söz konusu firmalara askeri ve sivil ikili kullanıma sahip ürünleri satması, başka ülke şahıs ve şirketlerinin aynı nitelikteki Çin menşeli ürünleri bu firmalara transfer etmesi yasaklandı.

Airbus'ın tedarik zincirinde yaşadığı sorunlar nedeniyle, Avustralyalı hava yolu şirketi Qantas'ın "Project Sunrise" kapsamındaki ilk A350 teslimatı Nisan 2027'ye ertelendi.

Avrupalı uçak üreticisi Airbus, yılın ilk çeyreğinde ticari uçak teslimatlarında yaşanan aksamalar ve ABD dolarının zayıf seyri nedeniyle piyasa beklentilerinin altında bir performans sergiledi. Şirketin düzeltilmiş faaliyet karı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 azalarak 300 milyon avroya geriledi.

Almanya'nın F126 fırkateyn inşa projesini iptal etmeyi planladığına dair haberler Rheinmetall hisselerindeki düşüşte etkili oldu.

Geçen ay ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkenin mühimmat stoklarının durumunu görüşmek üzere ana yüklenicileri ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerini Beyaz Saray'a çağırdığına dair haberler L3Harris Technologies ve Northrop Grumman hisselerindeki düşüşte etkili oldu.

Dünyanın önde gelen halka açık savunma ve havacılık şirketlerinin ocak- haziran getirileri (yüzde) şöyle:

Uluslararası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Julie Kozack, düzenlediği basın toplantısında, küresel ekonomideki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kozack, genel olarak küresel ekonominin dayanıklı bir yapı sergilediğine işaret ederek, Orta Doğu'daki savaşın yarattığı şok dahil, bir dizi şokla karşı karşıya kalındığını söyledi.

Son yıllarda belirsizliğin küresel ekonomideki rolüne ve ekonominin bu denli yüksek belirsizlik karşısında dahi dayanıklılığını koruduğuna dikkati çeken Kozack, "Yine de belirsizlik seviyesinin yüksek kalmaya devam edeceğini öngörüyoruz." ifadesini kullandı.

Kozack, şoklara rağmen küresel ekonominin dayanıklı kalmasına etki eden faktörlere ilişkin şunları kaydetti:

"Bir yanda savaşın yol açtığı ve başta enerji, gübre ve gıda olmak üzere emtia fiyatlarını yukarı çeken olumsuz bir arz şoku var. Diğer yanda ise teknoloji döngüsünden ve bilhassa yapay zeka odaklı yatırımlardan kaynaklanan, talep ve verimlilik yönlü olumlu bir şok söz konusu. Yani küresel ekonomiyi kısmen farklı yönlere çeken iki zıt kuvvet mevcut ve bunların toplam etkisi, dayanıklı bir küresel ekonomi tablosu ortaya koyuyor."

"Merkez bankalarının, koşullar değiştikçe iletişim yöntemlerini değerlendirmeleri doğal"

IMF'nin para politikası iletişiminde ileriye dönük yönlendirme aracına ilişkin merkez bankalarıyla temasa geçme isteğine yönelik soruyu yanıtlayan Kozack, bu uygulamanın merkez bankalarının stratejilerinin yararlı bir unsuru olduğunu söyledi.

Kozack, özellikle küresel finans krizinin ardından politika faizlerinin sıfır seviyesinde olduğu dönemde ileriye dönük yönlendirmenin fayda sağladığını anımsatarak, ancak artık koşulların değiştiğini ve bu nedenle merkez bankalarının iletişim yöntemlerinin değişen koşullara göre güncellenmesi gerekip gerekmediğini değerlendirmelerinin doğal olduğunu ifade etti.

Fed'in iletişim stratejisine özel olarak değinen Kozack, "Özellikle, Fed cephesinde, iletişim stratejilerini incelemek üzere bir çalışma grubu kurulmasından söz ettiler. Biz de bu çalışma grubunun bulguları ve iletişimin nasıl uyarlanabileceğine dair düşünceleri konusunda kendileriyle görüşmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz." dedi.

Gazprom’dan yapılan açıklamada, Avrupa’daki yer altı doğal gaz depolarının yavaş dolduğu ve geçen yıla kıyasla farkın açıldığı belirtildi.

Avrupa'daki depolarda bulunan doğal gaz miktarının 7 Temmuz itibarıyla geçen yılın aynı tarihine kıyasla 10,3 milyar metreküp daha az seviyede bulunduğu kaydedilen açıklamada, depoların mevcut hızla doldurulması halinde, Avrupa’daki doğal gaz stok seviyesinin 1 Ekim itibarıyla yüzde 75’in altında kalabileceği vurgulandı.

Açıklamada, Avrupa’daki yer altı doğal gaz depolarında rezervlerin yetersiz kalmasının, yaklaşan kış döneminde tüketicilere güvenilir gaz arzı açısından önemli riskler oluşturabileceği ifade edildi.

Orta Doğu’daki gelişmelerden ötürü gaz fiyatlarının arttığı Avrupa'da, Körfez ülkelerinden sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı da çatışmalar nedeniyle aksıyor.

Rusya'nın Avrupa'ya gaz ihracatı da yaptırımlar nedeniyle önemli oranda azalmıştı.

Türkiye İstatistik Kurumu, mayıs dönemine ilişkin inşaat maliyet endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 1,87, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 29,84 yükseldi.

Aylık bazda malzeme endeksi yüzde 1,77, işçilik endeksi yüzde 2,04 arttı.

Yıllık bazda malzeme endeksi yüzde 28,62, işçilik endeksi yüzde 32 artış gösterdi.

Bina inşaatı maliyet endeksi, mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,96, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 28,56 yükseliş kaydetti. Mayısta bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 2,08, işçilik endeksi yüzde 1,75 artış sergiledi. Geçen yılın aynı ayına kıyasla ise malzeme endeksi yüzde 26,93, işçilik endeksi yüzde 31,34 arttı.

Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, mayısta bir önceki aya göre yüzde 1,6, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 34,06 artış gösterdi. Söz konusu yapılarda bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 0,85, işçilik endeksi yüzde 3,08 artış kaydetti. Malzeme endeksi, mayısta yıllık bazda yüzde 33,91, işçilik endeksi yüzde 34,34 yükseldi.

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,12 değer kaybederek 14.189,96 puandan tamamladı.

Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 63,10 puan ve yüzde 0,44 artışla 14.253,05 puana çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 0,47, holding endeksi yüzde 0,55 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 1,07 ile sigorta, en çok gerileyen yüzde 0,64 ile bilişim oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilimin enflasyon endişelerini artırması ve ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarında yetkililerin "şahin" adımlar gerektirebilecek risklere dikkati çekmesiyle karışık seyrediyor.

Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları, 2. el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.500 puanın direnç, 14.100 ve 14.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

İSTANBUL

TVF'den yapılan açıklamaya göre, Global SWF (Sovereign Wealth Fund) tarafından dünya genelindeki ulusal varlık fonları ve emeklilik fonlarının yönetişim, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık başlıkları altında değerlendirildiği 2026 GSR sonuçları açıklandı.

Buna göre, Türkiye Varlık Fonu, araştırmada GSR puanını geçen yıla kıyasla 4 puan artırarak yüzde 84'e yükseltti ve değerlendirmeye alınan 100 varlık fonu arasında 20. sırada yer aldı.

Çalışmanın ilk kez gerçekleştirildiği 2020 yılından bu yana puanını yüzde 68 artıran TVF, bu süreçte performansını en fazla geliştiren üçüncü fon olarak öne çıktı.

Raporda ayrıca, Türkiye'nin ülke sıralamasında kaydettiği ilerleme de dikkati çekti. 76 ülkedeki ulusal varlık fonları ve kamu emeklilik fonlarının yönetişim, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık performanslarının ülke bazında konsolide edilmesiyle oluşturulan GSR ülke sıralamasında Türkiye, 2026 yılında iki basamak yükselerek 12. sıraya yerleşti.

Global SWF'nin değerlendirmesinde, TVF'nin uluslararası iyi uygulamaları benimseyerek, kurumsal kapasitesini geliştirmeye yönelik çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.

TVF yönetişim ve sürdürülebilirlikteki istikrarlı gelişimini uluslararası ölçekte pekiştiriyor

Türkiye Varlık Fonu, bir yandan Türkiye ekonomisine uzun vadeli değer katma hedefi doğrultusundaki faaliyetlerini yürütürken, diğer yandan portföy şirketlerinin sürdürülebilirlik performanslarını artırmaya yönelik çalışmalarına devam ediyor.

Kurum, bu alandaki uygulamalarını ve performansını, her yıl yayımladığı Entegre Faaliyet Raporu aracılığıyla kamuoyuyla paylaşıyor.

Son 4 yıldır GSR değerlendirmesinde dünya ortalamasının üzerinde performans sergileyen TVF, yönetişim, sürdürülebilirlik ve dayanıklılık alanlarındaki istikrarlı gelişimini uluslararası ölçekte pekiştiriyor.

Orzaks'ın gong töreni Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Korkmaz Ergun, Orzaks Üst Yöneticisi (CEO) Yunus Emre Alimoğlu, İnfo Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Hüseyin Güler, şirket yetkilileri ve davetlilerin katılımıyla gerçekleştirildi.

Törende konuşan Borsa İstanbul AŞ Genel Müdürü Ergun, Orzaks'ın girişimcilik ruhuyla kurulduğunu ve çok güçlü bir marka haline geldiğini söyledi.

Orzaks'ın, AR-GE merkezi, ürün portföyünü çeşitlendiren faaliyetleri, genişleyen pazar ağı ve güçlü ihracatıyla büyümesine devam ettiğini dile getiren Ergun, "Orzaks borsamızda işlem görmeye başlayarak, halka arzdan elde ettiği gelirle yatırımlarını gerçekleştirecek, üretim kapasitesini artıracak ve böylece bu büyüme yolculuğunda emin adımlarla yürümeye devam edecektir." diye konuştu.

Yeni ortaklarla küresel büyüme vizyonu

Orzaks CEO'su Alimoğlu da 22 yıl önce kurulan şirketin şu ana kadar çok önemli yatırımlar gerçekleştirdiğini ve cesur kararlara imza attığını ifade ederek, emek, disiplin ve geliştirdikleri stratejiler sayesinde 2019'da ulaştıkları Türkiye pazar liderliğini sürdürdüklerini söyledi.

"İnsanların yaşam kalitesini artıran, önleyici ve koruyucu sağlığa katkı sağlayacak ürünler geliştirme" hedefiyle yola çıktıklarını aktaran Alimoğlu, halka arzla yeni bir dönemin kapısını araladıklarını kaydetti.

Alimoğlu, Orzaks'ın şeffaf, hesap verebilir ve güçlü kurumsal yönetim anlayışıyla faaliyet gösteren bir şirket olduğunu vurgulayarak, "Bu son attığımız adım bizim için yıllardır inşa ettiğimiz bu yapıyı sermaye piyasalarıyla buluşturmak, büyüme yolculuğumuzda yeni ortaklar kazanmak ve 'yerelden globale' vizyonumuzu daha güçlü şekilde hayata geçirmek anlamına geliyor." diye konuştu.

Bu süreçte şirkete güvenerek ortak olan yatırımcıların güvenini en değerli sermayeleri olarak gördüklerinin altını çizen Alimoğlu, şöyle devam etti:

“Onların güvenine, aynı titizlikle çalışarak, sürdürülebilir büyüme sağlayarak ve uzun vadeli değer üreterek karşılık vermeye devam edeceğiz. Takviye edici gıdalarla başlayan yolculuğumuzu, dermokozmetik, sporcu beslenmesi, biyoteknolojik yöntemlerle ham madde evresi ve ilaç alanındaki yatırımlarımızla derinleştireceğiz. Tüm bu alanlarda ürettiğimiz katma değeri dünya pazarlarına sunarak ülkemize daha fazla değer kazandırmaya devam edeceğiz.”

İnfo Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Hüseyin Güler de şirketin halka arzına yoğun ilgiyle katılan yaklaşık 1 milyon yatırımcının, Orzaks'ın güçlü potansiyeline ve sermaye piyasalarına olan güvenin önemli bir işareti olduğunu kaydetti.

Son 5 yılda gerçekleştirdikleri 29 halka arzla şirketlerin finansmana erişimine, güçlü ve sürdürülebilir büyümelerine sermaye piyasaları kanalıyla katkı sağlamaktan gurur duyduklarını vurgulayan Güler, "Halka arzların sermaye tabanına yayılmasına ve ülkemiz sermaye piyasalarının gelişmesine gösterdiği katkının bir parçası olmaktan da gurur duyuyoruz." ifadelerini kullandı.

Bankacılık endeksi yüzde 0,07 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 1,46 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 3,14 ile ulaştırma, en fazla kaybettiren ise yüzde 4,14 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda teknoloji hisselerindeki dalgalanmaların etkisiyle karışık bir seyir öne çıkıyor.

Analistler, yarın Ankara'da başlayacak NATO Zirvesi'nden gelecek haber akışının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceğini belirtti.

Yarın veri gündeminde yurt içinde hazine nakit dengesi, yurt dışında ise Almanya'da sanayi üretimi ve ABD'de dış ticaret dengesinin takip edileceğini ifade eden analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Oval Ofis'te düzenlenen törene ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile NYSE ve Nasdaq yetkililerinin yanı sıra programa destek amacıyla 6,25 milyar dolar bağış yapan Michael ve Susan Dell katıldı.

Açılış zili iki borsa adına ilk kez Beyaz Saray'dan birlikte çalındı.

Trump, burada yaptığı konuşmada, "Trump Hesapları" programını çocuklar için "olağanüstü bir imkan" olarak tanımlayarak, bu programla genç yaşta büyük bir servete sahip olabileceklerini söyledi.

Yönetiminin 4 Temmuz'da 500 binden fazla Amerikalı çocuğun "Trump Hesapları"na 1000 dolar tutarında tek seferlik başlangıç katkısı yatırdığını belirten Trump, bunun önemli bir miktar olduğunu ve bağışçılardan ilave katkılar alacağını aktardı.

Trump, "Borsanın açılış zilinin çalınmasıyla birlikte Trump Hesapları da hızla büyüyen ekonomimizle birlikte büyümeye başlayacak." dedi.

Trump ayrıca, bireysel katkılar ve başlangıç fonları aracılığıyla bu hafta Amerika'nın çocukları adına borsaya 800 milyon dolarlık yeni sermaye yatırılacağını kaydetti.

ABD Hazine Bakanlığı tarafından 4 Temmuz'da kullanıma açılan Trump Hesapları kapsamında aileler çocukları adına yatırım hesabı açabiliyor.

Hesaplara aile üyeleri, arkadaşlar ve diğer yetişkinlerin yanı sıra işverenler, hayır kuruluşları ve kamu kurumları da katkıda bulunabiliyor.

Program kapsamında 1 Ocak 2025 ile 31 Aralık 2028 tarihleri arasında doğan uygun şartları sağlayan çocukların hesaplarına ABD Hazine Bakanlığı tarafından 1000 dolarlık başlangıç katkısı yapılacak.

ABD Hazine Bakanlığına göre, 6 milyondan fazla aile Trump Hesabı açmak için kayıt yaptırdı. Ayrıca 50'den fazla şirket, çalışanlarının çocuklarının hesaplarına katkı sağlamayı taahhüt etti.

Böylece borsalarda, emtia piyasasında işlem gören ürünlere kadar birçok riskli varlıkta satış baskısı öne çıkarken kripto para piyasası da bu satış baskısına en çok maruz kalan varlık grupları arasında yer aldı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması ve bu yıl en az bir faiz artırımına gideceğine yönelik fiyatlamalar, kripto para piyasasındaki düşüşlerin önde gelen nedenleri arasında bulunuyor.

Kripto paralar gibi getiri sağlamayan, spekülatif varlıklar yüksek faiz oranlarında genellikle düşük performans gösteriyor. Yükselen tahvil getirileri ve faiz oranları, kriptoya yatırım yapmanın fırsat maliyetini artırıyor.

Diğer taraftan, kripto para piyasasının yönünde bireysel yatırımcılardan ziyade kurumsal sermaye akışları daha çok belirleyici olabiliyor.

Kurumsal şirketlerin bitcoin alımlarını azaltması da bu satış baskısında etkili oldu.

Bitcoin yüzde 33 düştü

Kripto piyasasındaki tüm kripto paraların toplam değerini ifade eden Total Market, bu yılın ilk yarısında yaklaşık 919 milyar 860 milyon dolar azalarak 2 trilyon 956 milyar 470 milyon dolardan 2 trilyon 36 milyar 610 milyon dolara geriledi.

31 Aralık 2025'te 87 bin 524,9 dolar olan bitcoin haziran ayında 58 bin 635,1 dolara düştü. Bitcoin böylece yılın ilk yarısında yüzde 33 değer kaybetti.

Ethereum da yılın ilk yarısında yüzde 47 düşüşle 2 bin 976 dolardan 1575 dolara indi. Ethereum haziran ayında 1505,7 dolarla Nisan 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.

"Kripto para piyasası sadece kendi iç dinamikleriyle fiyatlanmıyor"

Blokzincir ve Kripto Varlık Stratejisti Mete Ali Başkaya, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kripto para piyasasında yılın ilk yarısındaki sert satış baskısını tek bir nedene bağlamanın doğru olmayacağını söyledi.

Başkaya, Fed'in faizleri yüksek seviyelerde tutması, küresel likidite koşullarının sıkı kalması, spot ETF tarafındaki çıkışlar, kurumsal yatırımcı talebindeki zayıflama ve jeopolitik risklerin aynı anda fiyatlanmasının özellikle ABD-İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji arzına ilişkin endişelerin küresel risk iştahını baskıladığını vurguladı.

Kripto piyasasının kendi içindeki kaldıraçlı pozisyonlarının çözülmesinin de düşüşü hızlandırdığına işaret eden Başkaya, şunları kaydetti:

"Bitcoin görece daha dirençli kalırken ethereum ve altcoin tarafında likidite kaybı daha sert hissedildi. Bu süreç bize kripto para piyasasının artık yalnızca kendi iç dinamikleriyle değil, Fed politikası, ETF akımları, dolar likiditesi, jeopolitik riskler ve kurumsal sermaye hareketleriyle birlikte fiyatlandığını gösteriyor. Ben bu dönemi kripto para piyasasının bittiği bir dönem olarak değil, piyasanın kalite ayrımı yaptığı, daha olgun bir düzeltme süreci olarak görüyorum. Kalıcı toparlanma için yeniden güçlü ETF girişleri, daha yumuşak Fed beklentisi, jeopolitik tansiyonun azalması ve piyasaya yeni bir güven hikayesinin gelmesi gerekiyor."

Bankacılık endeksi yüzde 1,35, holding endeksi yüzde 0,57 değer kazandı.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 3,23 ile finansal kiralama faktoring, en fazla kaybettiren ise yüzde 1,38 ile sigorta oldu.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasındaki görüşmelere ilişkin gelişmeler yakından takip edilirken, çip hisselerindeki satışların etkisiyle karışık bir seyir izleniyor. Yatırımcıların odağında ise yarın açıklanacak ABD tarım dışı istihdam raporu bulunuyor.

ABD'li ve İranlı yetkililerin dolaylı olarak teknik görüşmeler yürüttüğüne yönelik haberler de uluslararası basında yer alırken, taraflardan gelen çelişkili açıklamalar müzakerelerin seyrine ilişkin belirsizlikleri artırarak yatırımcıların temkinli hareket etmesine yol açıyor.

Analistler, yarın yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD'de istihdam verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.600 puanın direnç, 14.200 ve 14.100 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Veriler, alımların ağırlıklı olarak kısa vadeli sabit kuponlu devlet tahvillerinde yoğunlaştığını gösterdi. Vade dağılımına göre yabancı yatırımcıların portföyünün önemli bölümünü 0-2 yıl vadeli sabit kuponlu kıymetler oluştururken, 5-10 yıl vadeli sabit kuponlu tahvillere de sınırlı düzeyde giriş gerçekleşti. Ayrıca 2-5 yıl vadeli TLREF endeksli kıymetlerde de net alım görüldü.

Analistler, son dönemde enflasyondaki düşüş eğilimi, para politikasına ilişkin beklentiler ve Türk lirası varlıklara yönelik artan ilginin yabancı yatırımcıların DİBS talebini desteklediğini belirtiyor.

Alımların büyük bir çoğunluğu kısa vadeli sabit kuponlu kıymetlerde gerçekleşirdi.

Yıl genelinde jeopolitik risklere karşın ekonomi yönetiminin rezerv yönetimi ve likidite araçları konusunda hızlı önlem alabilme kabiliyetini ortaya koydu. Bankalar TCMB ile swap işlemlerine yeniden yönelirken bu durum, sistemde bir döviz likiditesi sıkıntısı olmadığını ve uygulanan kur rejiminin sağlıklı bir şekilde işlediğini gösteriyor.

ABD/İsrail ile İran arasındaki çatışmaların arttığı mart ayında 327 baz puana kadar yükselen Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) borçlanma maliyetlerindeki gerilemeyle 217 baz puan seviyelerine kadar geriledi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, "Yatırım, istihdam ve ihracat ekseninde yürüttüğümüz politikalarla dengeli ve sürdürülebilir büyümeyi desteklemeyi, işsizliği kalıcı biçimde azaltmayı ve vatandaşlarımızın refahını artırmayı hedefliyoruz." dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, NSosyal hesabından, mayıs ayı iş gücü istatistiklerine ilişkin paylaşımda bulundu.

Uygulanan ekonomi programı ve istihdam odaklı politikalar sayesinde işsizlik oranının tek haneli seviyesini sürdürdüğünü vurgulayan Yılmaz, "2026 yılı mayıs ayında mevsim etkisinden arındırılmış verilere göre işsizlik oranı yüzde 8,2 olarak gerçekleşmiş, böylece işsizlik oranındaki tek haneli seyir 37'nci aya taşınmıştır." değerlendirmesini yaptı.

Yılmaz, gençlerde işsizlik oranının geçen yılın aynı ayına göre 0,7 puan, kadınlarda ise 1,5 puan azalarak sırasıyla yüzde 14,8 ve yüzde 10,5 seviyesinde gerçekleştiğini belirterek, şunları kaydetti:

"Küresel ekonomide zayıf talep koşulları, jeopolitik gerilimler ve ticaret politikalarındaki belirsizlikler üretim, yatırım ve istihdam görünümü açısından risk oluşturmaya devam etmektedir. Bu zorlu konjonktürde, makroekonomik dengeleri güçlendiren politikalarımız, reel sektörün üretim kapasitesini koruyan desteklerimiz ve ihracat odaklı büyüme yaklaşımımız ile iş gücü piyasasının dayanıklılığını artırıcı aksiyonlar almaya devam ediyoruz.

Önümüzdeki dönemde gençler, kadınlar ve iş gücüne katılımda güçlük yaşayan kesimler başta olmak üzere potansiyel işgücünü istihdama kazandıracak ve istihdamın genel seviyesini artıracak politikalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz. Yatırım, üretim, istihdam ve ihracat ekseninde yürüttüğümüz politikalarla dengeli ve sürdürülebilir büyümeyi desteklemeyi, işsizliği kalıcı biçimde azaltmayı ve vatandaşlarımızın refahını artırmayı hedefliyoruz."

NATO Parlamenter Asamblesi Başkanı Marcos Perestrello ve NATO Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska, müttefiklere savunma alanındaki yatırımları artırması çağrısı yaptı.

NATO Parlamenter Asamblesi Başkanı Perestrello ve NATO Genel Sekreter Yardımcısı Shekerinska, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Bu organizasyona ev sahipliği yapan Türk makamlarına teşekkürlerini sunan Perestrello, "İttifakımızı bir araya getiren bu güzel şehirde sizlerle birlikte olmak büyük bir mutluluk." diye konuştu.

Perestrello, NATO'yu güçlü ve güvenilir kılmak için çalıştıklarını dile getirerek, "Bunu yaparken de sadece savunma alanında çalışmak yetmiyor. Savunma sanayimizin de kapasitesini artırmaya ihtiyacımız var. Bununla birlikte birliğimizi ve dayanışmamızı berkitmeye devam etmemiz lazım. Karşılıklı güvenimizi artırmamız lazım. Siyasi ve kişisel bağlarımızı da güçlendirmeye devam etmemiz lazım." ifadelerini kullandı.

Kendisinin Portekizli olduğuna değinen Perestrello, Türkiye ile Portekiz'in Avrupa'nın iki farklı ucunda bulunmasına rağmen her zaman ortak hedefler doğrultusunda birlikte hareket ettiğini kaydetti.

Perestrello, "Bu parlamentolar zirvesi bizlere daha güvenli, daha güçlü ve daha modern bir NATO getirsin." şeklinde konuştu.

Rusya'nın NATO'ya yönelik politikasına işaret eden Perestrello, Moskova'nın siber saldırılar, sabotajlar yürüttüğünü söyledi.

Perestrello, gelecek hafta Ankara'da yapılacak NATO Zirvesi'nin sonuçlarının büyük ölçüde parlamento eylemlerine bağlı olacağını ifade etti.

NATO üyesi ülkelerin meclislerinin, İttifak'ın savunma politikalarına yönelik yatırımların desteklenmesindeki rolünü vurgulayan Perestrello, ayrıca 2035'ten önce hedeflere ulaşılabilmesi için mümkün olan çabanın gösterilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Perestrello, daha güçlü bir NATO için daha güçlü bir Avrupa inşasının sadece yüksek paralar harcamakla değil aynı zamanda daha akıllı, hızlı ve koordine yatırımlar yapmakla mümkün olacağına işaret etti.

"Savunmada çok daha fazla yatırım ihtiyacımız olacak." diyen Perestrello, NATO için Ukrayna'ya desteğin sorumluluk olduğunu dile getirdi.

Perestrello, güçlü, egemen ve bağımsız bir Ukrayna'nın hayati önem taşıdığına dikkati çekerek, zirvenin NATO'nun birleşik, zorluklara uyum sağlayan ve müttefiklerinin topraklarını savunacağı bir kurum olduğu mesajını vermesini temenni etti.

Ankara'daki NATO zirvesi

Shekerinska da "Gelecek hafta dünyanın gözleri Ankara'nın ve hepimizin üzerinde olacak, bizden beklenenleri yerine getirip getirmeyeceğimiz yakından izlenecek." diye konuştu.

Ankara'daki zirvede, savunma taahhütlerinin yerine getirileceğinin, NATO savunmasının güçlü olduğunun ve İttifak topraklarının savunulmasına hazır olunduğunun gösterileceğini belirten Shekerinska, son zamanlarda NATO'nun yaptığı savunma eylemlerinden örnekler verdi.

Shekerinska, bunların, NATO'nun savunma mekanizmasının işlediğinin somut göstergeleri olduğunu, aynı zamanda müttefik dayanışmasının sahadaki yansımalarını da ortaya koyduğunu söyledi.

NATO savunmasının güçlü kalması gerektiğini vurgulayan Shekerinska, bunun kararlılık, finansman ve savunmaya daha fazla yatırım yapılmasını zorunlu kıldığını dile getirdi.

Shekerinska, dünya genelinde artan gerilimler ve çatışmalar göz önüne alındığında, bunların çok daha fazlasına ihtiyaç duyulduğunun açık olduğunu ifade etti.

Müttefiklerin savunma harcamalarının artmasının önemine değinen Shekerinska, savunma konusunun, Ankara'daki toplantının en önemli gündem maddelerinden olacağına işaret etti.

Shekerinska, "Tüm müttefiklerin, 2035 yılına kadar yüzde 5'lik savunma harcamaları hedefine ulaşmak için somut planlarla Ankara'ya gelmelerini bekliyoruz." dedi.

NATO müttefiklerinde savunma alanında çok başarılı firmalar bulunduğunu aktaran Shekerinska, ASELSAN'ı buna örnek gösterdi ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin firmaya ziyaretini anımsattı.

Shekerinska, Ukrayna'ya desteğin önemini anlatarak, Kiev'e ihtiyaç duyduğu desteğin sağlanması gerektiğini kaydetti.

Bulgaristan Meclis Başkanı Mihaela Dotsova, NATO'yu güvenliğin temel direği olarak gördüklerini vurguladı

Bulgaristan Meclis Başkanı Dotsova ve Hırvatistan Meclis Başkanı Gordan Jandrokovic, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Dotsova, "Bulgaristan için Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesi, ittifakın değerlerine, ortak güvenliğe ve Avrupa-Atlantik bölgesindeki istikrarın güçlendirilmesine olan kararlı bağlılığını yeniden teyit etmek için bir fırsat." diyerek, NATO'yu güvenliğin temel direği olarak gördüklerini vurguladı.

Güncel küresel ortamda artan istikrarsızlık ve çeşitli çatışmalara dikkati çeken Dotsova, üye devletlerin savunma kabiliyetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Dotsova, Bulgaristan'ın müşterek savunmaya yönelik taahhütlerini yerine getirdiğini ve silahlı kuvvetlerini modernize etmeyi sürdürdüğünü belirterek, "Savunmaya yatırım yapmak güvenliğe, dayanıklılığa ve devletin kendi vatandaşlarını ve ulusal egemenliğini koruma kabiliyetine yatırım yapmak anlamına gelir." ifadesini kullandı.

Güvenlik harcamaları vurgusu

Jandrokovic de Rusya'nın Ukrayna'ya saldırılarının yanı sıra hibrit tehditler, yıkıcı teknolojiler ve yoğunlaşan stratejik rekabetin Avrupa'nın güvenlik anlayışını ve toplumların işleyiş biçimini yeniden şekillendirdiğini belirtti.

"Bu bağlamda, askeri güç elbette vazgeçilmez olmaya devam etmektedir ancak artık tek başına yeterli değildir. Kritik altyapı, ekonomik ve teknolojik ilerleme ile siyasi uyum da denklemin aynı derecede önemli parçalarıdır." diyen Jandrokovic, güvenilir bir transatlantik bağı ile dayanışma halinde olan daha güçlü Avrupa savunma kapasitelerine ihtiyaç duyulduğuna işaret etti.

Jandrokovic, 2030'a gelindiğinde ülkesinin gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH) yüzde 3'ünün savunma harcamalarına ayrıldığı bir rotada ilerlediklerini, 2035'te bunu yüzde 5'e çıkarmaya kararlı olduklarını söyledi.

NATO müttefiklerinin müşterek güvenlik alanı oluşturduğunu ve bu alanın herhangi bir yerindeki zayıflığın tüm müttefiklerin güvenliğini etkilediğini vurgulayan Jandrokovic, NATO'nun geleceğin tehditlerine karşı hazır olması gerektiğini kaydetti.

Letonya, Litvanya ve Lüksemburg parlamento başkanları, NATO'nun merkezi rolünün korunması gerektiği mesajını verdi

Letonya Parlamentosu (Saeima) Başkanı Daiga Mierina, Litvanya Meclis Başkanı Juozas Olekas, Lüksemburg Temsilciler Meclisi Başkanı Claude Wiseler, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Letonya Parlamentosu Başkanı Mierina, Ukrayna'ya desteğin süreceğini ifade ederek "Rusya, İttifak'ın tüm üyeleri için uzun vadeli tehdit olmaya devam ediyor ve edecektir." dedi.

Ukrayna'yı destekleyerek Rusya'yı tecrit etme politikasının sürdürülmesi çağrısında bulunan Mierina, bu sayede "olası provokasyonlardan caydırmış olacaklarını" savundu.

Mierina, "Güç yoluyla barış yaklaşımı, bu korkunç savaşı adil ve kalıcı bir barışla sona erdirmenin en etkili yoludur. Top, artık bizim sahamızda ve tam da bu nedenle birlik içinde ve kararlı hareket etmemiz gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Litvanya'dan savunma ve Ukrayna vurgusu

Litvanya Meclis Başkanı Olekas, ülkesinde bu yıl gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5,38'ini savunma harcamalarına ayıran bütçeyi kabul ettiklerine, gelecek dönemde bu oranı en az yüzde 5 ila 6 seviyesinde tutma taahhüdünde bulunduklarına dikkati çekti.

Ukrayna'ya desteklerini sürdüreceklerini vurgulayan Olekas, "Avrupa'nın güvenliğinin geleceği bugün Ukrayna'da belirlenmektedir. En çok ihtiyaç duyduğumuz şey, güçlü bir siyasi irade ve adil yük paylaşımıdır." değerlendirmesinde bulundu.

Olekas, NATO'nun birliğinin, Avrupa'nın kendi savunması konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi ve bunun güçlü transatlantik bağlarla desteklenmesi anlamına geldiğini belirtti.

Alman tugayının Litvanya'ya konuşlandırılması konusunda çalıştıklarını ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının özellikle NATO'nun doğu kanadı için hayati önem taşıdığını vurgulayan Olekas, son dönemde Baltık Denizi'nde denizaltı altyapısını da etkileyen olayların, yeni entegre hava ve füze savunma planı da dahil hava savunma kabiliyetlerine daha fazla yatırım yapılmasının aciliyetini ortaya koyduğunu söyledi.

"NATO ülkelerinde savunma sanayisi altyapısının güçlendirilmesi ilerleme kaydetmektedir ancak kapasite artışı hala yeterince hızlı değildir. Bunun çözümü, son derece nitelikli bir ekosistem, yatırım için cazip bir ortam, güçlü devlet desteği ve sahadaki gerçekliklere uyum sağlayan geleceğe dönük askeri teknolojilere yatırım yapılmasından geçmektedir." diyen Olekas, Ankara'daki zirvenin başarılı sonuçlar doğurmasını diledi.

Lüksemburg'dan ortak hareket vurgusu

Lüksemburg Temsilciler Meclisi Başkanı Wiseler, "Dünyanın farklı bölgelerinde birden fazla kriz patlak verdi. Bunlar, bize kolayca unuttuğumuz bir gerçeği hatırlatıyor, özgürlük bize verilmez, kazanılması ve korunması gerekir." dedi.

Ukrayna'nın kararlıkla direnmeye devam ettiğine, bu nedenle desteğin artırılması gerektiğine dikkati çeken Wiseler, "Her tereddüt, her gecikme somut bir bedel doğuruyor. Bu bedel, yıkılan altyapı, zarar gören hastaneler ve her şeyden önce kaybedilen hayatlarla ölçülüyor." ifadelerini kullandı.

Wiseler, Lüksemburg'un güvenliğine yönelik tehditlere karşı en güçlü cevabın NATO'nun olduğuna inandığını, barışın sınandığı bu dönemde İttifak'ın vazgeçilmez olduğunu dile getirdi.

Son iki yılda savunma harcamalarını iki katına çıkardıklarını ve savunma bütçelerini her yıl yüzde 5 artıracaklarını anlatan Wiseler, harcamaların büyük bölümünün ilk aşamada hava ve füze savunmasına yönlendirildiğini söyledi.

Wiseler, uzay ve haberleşme alanlarına yönelik yatırım yapmaya devam edeceklerini belirterek Lüksemburg olarak NATO'da hukukun üstünlüğüne, verilen sözlerin güvenilirliğine ve tek başına hareket etmek yerine ortak eyleme öncelik verdiklerini vurguladı.

Çekya Senato Başkanı Milos Vystrcil: Avrupa, NATO savunması hususunda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir 

Çekya Senato Başkanı Milos Vystrcil, Çekya Temsilciler Meclisi Başkanı Tomio Okamura ve Danimarka Meclisi Başkanı Soren Gade, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Çekya Senato Başkanı Vystrcil, burada yaptığı konuşmada, NATO üyesi her ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) en az yüzde 2'sini savunmaya ayırmasının bir sorumluluk olduğunu söyleyerek, "Avrupa, NATO savunması hususunda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir zira daha güçlü bir Avrupa, daha güçlü bir NATO demektir." dedi.

Çekya vatandaşlarının yüzde 82'sinin ülkesinin NATO üyeliğini desteklediğini ve yüzde 62'sinin de yıllık savunma harcamalarının en az yüzde 2 seviyesinde olmasını savunduğunu belirten Vystrcil, "Sorumluluk ve daha fazla bütünlük, bugün ortak hedefimiz işte bu olmalıdır." diye konuştu.

Vystrcil, NATO'nun geleceğinin müttefikler arasındaki birlik, taahhütlerin yerine getirilmesi ve Avrupa'nın kolektif savunmaya daha fazla destek vermesi temellerine dayandığının altını çizerek, "İstanbul'dan tek bir mesaj vereceksek, bu mesaj şudur: Özgürlüğümüzü ve demokrasimizi savunmak söz konusu olduğunda, hepimiz omuz omuza duruyoruz." ifadesini kullandı.

“Kriz ortaya çıkmadan önce hazırlıklı olmak lazım, sonra değil”

Çekya Temsilciler Meclisi Başkanı Okamura, dünyanın halihazırda çok istikrarsız olduğuna dikkati çekerek, "Barış zamanında savunmayı güçlendirmek kısıtlı kalabiliyor ama bir kriz ortaya çıkmadan önce hazırlıklı olmak lazım, sonra değil. Her ülkenin topraklarını, vatandaşlarını, sınırlarını ve yaşam tarzını müdafaa etmek hem hakkı hem görevidir." şeklinde konuştu.

Egemenliğin korunmasının savunma harcamalarının güçlendirilmesiyle desteklenmesi gerektiğini belirten Okamura, mümkün olan en kısa sürede Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi çağrısında bulundu.

“NATO, tarihin en güçlü ve en başarılı ittifakı olmaya devam ediyor”

Danimarka Meclisi Başkanı Gade, Avrupa-Atlantik güvenliğinin çok daha karışık hale geldiğine işaret ederek, NATO'nun güçlü tutulabilmesinin ve bundan sonra da müdahale gücünün olmasının önemini vurguladı.

Yaklaşık 5 yıldır devam eden Ukrayna-Rusya Savaşı'nın sona ermesinin herkesin çıkarına olacağını ifade eden Gade, "Eski bir Savunma Bakanı olarak, NATO'nun ne kadar büyük bir baskıya maruz kaldığını bizzat gördüm ancak NATO, tarihin en güçlü ve en başarılı ittifakı olmaya devam ediyor. Bunun nedeni, NATO'nun sadece askeri bir ittifak değil, aynı zamanda ortak demokratik değerlere dayanan siyasi bir ittifak olmasıdır." dedi.

Gade, NATO'nun uluslararası baskıya maruz kaldığı bu dönemde birlik olmanın çok daha önemli hale geldiğini belirterek, "Uluslararası güvenlik durumu büyük bir baskı altında olsa da NATO'nun önümüzdeki zorluklarla başa çıkmak için gerekli donanıma sahip olduğuna inanıyorum." diye konuştu.

Polonya Senatosu Başkanı Kidawa-Blonska: Ukrayna'ya elimizden gelen tüm gücümüzle destek olmalıyız

Polonya Senatosu Başkanı Kidawa-Blonska, Portekiz Meclis Başkanı Branco, Slovakya Ulusal Konseyi Başkanı Rasi, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Kidawa-Blonska, Rusya'ya karşı dayanıklılığın artırılması gerektiğini kaydetti.

"Ukrayna'ya elimizden gelen tüm gücümüzle destek olmalıyız." diyen Kidawa-Blonska, NATO'nun savunma hazırlığının daha da artırılması ve yeni işbirliği formatları geliştirilmesinin önemine dikkati çekti.

Kidawa-Blonska, Türkiye ile Polonya arasındaki iyi ilişkilere atıfta bulunarak "Polonya ve Türkiye, NATO'nun doğu kanadındaki müttefikler olarak kilit bir rol oynamakta. NATO bünyesindeki ikili ve çok taraflı işbirliğimizin İttifak'ın daha da güçlenmesine katkı sağlayacağını umuyorum." dedi.

Portekiz Meclis Başkanı Branco da ittifakın iç bütünlüğünün korunmasının önemli olduğunun altını çizdi.

NATO'nun caydırıcılık ve kolektif savunma misyonunun temel hedeflerden biri olmaya devam etmesi gerektiğini söyleyen Branco, bunun askeri alanlara yatırım yapılmasını gerektirdiğine işaret etti.

Branco, "Ukrayna'ya kısa ve orta vadeli desteğimiz, Euro-Atlantik güvenlik çerçevesi içinde öncelikli olmaya devam etmelidir." ifadesini kullandı.

Slovakya Ulusal Konseyi Başkanı Rasi de ülkesinin dış ve güvenlik politikasının, Avrupa Birliği ve NATO üyeliğine dayandığını vurgulayarak bunların güvenlik ve refahlarının temelini oluşturduğunu dile getirdi.

NATO'nun, savunmalarının en önemli dayanağı olmaya devam ettiğini aktaran Rasi, ittifak içinde "daha güçlü bir Avrupa ayağına" ihtiyaçları olduğunu söyledi.

Slovakya'nın savunma harcamalarını kademeli olarak yüzde 5'e çıkarmayı planladığını bildiren Rasi, savunma bütçesinin önemli bir kısmının modernizasyon için ayrıldığını belirtti.

Rasi, Ukrayna meselesinde adil ve kalıcı bir barışın sağlanacağı koşullar istediklerini sözlerine ekledi.

Estonya Parlamentosu Başkanı Lauri Hussar: Barışın hiçbir zaman bedelsiz olmadığını ve zayıflığın her zaman bir bedeli olduğunu unutmamalıyız

Estonya Parlamentosu (Riigikogu) Başkanı Lauri Hussar, Finlandiya Parlamentosu (Eduskunta) Başkanı Jussi Halla-Aho, İtalya Temsilciler Meclisi Başkanı Lorenzo Fontana Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Lauri Hussar, burada yaptığı konuşmada, NATO üyelerinin 2035'e kadar Gayri Safi Yurt İçi Hasılanın (GSYH) yüzde 5'inin savunmaya ayrılması kararının tarihi olduğunu belirterek, Estonya'nın bu hedefle bölgesel savunma planlamasında, hava savunması gibi askeri alanlarda işbirliğini derinleştirdiğini vurguladı.

"Barış istiyorsanız savaşa hazırlıklı olun." ilkesinin doğruluk payı bulunduğuna işaret eden Hussar, "Bu, gerilimi artırmakla ilgili değil, güçlü savunmanın savaş ihtimalini azalttığının farkında olmakla ilgili." dedi.

Hussar, Rusya'nın, NATO ülkelerinin hava sahalarını ihlal etmesinin, müttefikler arasında savunma kabiliyetini artırmanın öncelik olması gerektiğini hatırlattığını dile getirdi.

"Rusya üzerindeki baskının ve Ukrayna'ya desteğin artırılması gerektiğini" vurgulayan Hussar, "Ukrayna'nın NATO'ya entegre edilmesi, kendi güvenliğimize stratejik yatırım olur." dedi.

Hussar, "Barışın hiçbir zaman bedelsiz olmadığını ve zayıflığın her zaman bir bedeli olduğunu unutmamalıyız. Birlik olmak, NATO'nun ağırlık merkezidir." ifadelerini kullandı.

"NATO'da ortak caydırıcılığa katkı sağlama" mesajı

Finlandiya Parlamentosu Başkanı Halla-Aho da konuşmasında, "NATO'nun gücünün, üyelerinin gücünden geldiğiniz biliyoruz. Bu nedenle ortak caydırıcılığa aktif katkı sağlamak istiyoruz." dedi.

Rusya'nın tehditlerine karşı ortak yanıt verilmesi gerektiğine işaret eden Halla-Aho, herkesin üzerine düşeni yerine getirmesi gerektiğini belirtti.

Ukrayna'nın Avrupa'nın savunmasının önemli bir parçası olduğunu dile getiren Halla-Aho, "Rusya'yı saldırılarını sonlandırmaya ikna etmenin tek yolu, savaşın ekonomik ve siyasi maliyetini sürdürülemeyecek düzeyde artırmaktır. Bu zaman alabilir ancak doğru yolda olduğumuza inanıyorum." şeklinde konuştu.

“NATO birlik olduğunda güçlüdür”

İtalya Temsilciler Meclisi Başkanı Fontana, Avro-Atlantik bölgesinde güvenliğin tek eksen boyunca şekillenmediğini kabul etmeleri ve dünyaya gerçekçi gözle bakmaları gerektiğini söyledi.

NATO'nun doğu kanadının, Rusya-Ukrayna Savaşı bağlamında kritik önem taşıdığına dikkati çeken Fontana, Akdeniz, Orta Doğu, Kızıldeniz ve Körfez gibi bölgelerin, uzaktan izlenecek kriz bölgeleri olmadığını, güvenlik, ticaret yolları, enerji arzı, toplumsal istikrar gibi konularda derin bağlantılı unsurlar olduğunu dile getirdi.

Fontana, transatlantik boyutun vazgeçilmez olduğunu vurgulayarak, "NATO birlik olduğunda güçlüdür. Krizleri yalnızca onlara tepki vererek değil, önleyebildiğinde güvenilirdir." ifadelerini kullandı.

Hollanda Temsilciler Meclisi Başkanı Thom van Campen: Kıtalar ve kültürler arasında köprü görevi gören Türkiye'de bir araya geliyoruz ve bu bir tesadüf değildir

Hollanda Temsilciler Meclisi Başkanı Thom van Campen, Kuzey Makedonya Meclisi Başkanı Afrim Gashi ve Norveç Parlamento Başkanı Masud Gharahkhani, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Van Campen, konuşmasının başında, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'a ev sahipliği için Türkçe teşekkür etti.

Hollanda ile Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerin 1612'ye kadar uzandığını, bunun Avrupa'daki "en eski ve kesintisiz ikili ilişkilerinden biri" olduğunu belirten van Campen, "İlişkilerimiz diplomasi ve ticaretin ötesine uzanmaktadır. Hollanda'nın en ünlü simgelerinden biri olan lale, Anadolu'da ortaya çıkmıştır ve bu, halklarımız arasındaki derin ve kalıcı bağların canlı hatırlatıcısıdır." diye konuştu.

Van Campen, parlamentolar arası diplomasinin ülkeler arasında güven inşası, karşılıklı anlayışın geliştirilmesi ve transatlantik dayanışmanın pekiştirilmesinde "hayati rol" oynadığını ifade ederek, "Kıtalar ve kültürler arasında köprü görevi gören Türkiye'de bir araya geliyoruz ve bu bir tesadüf değildir. Tarihlerimiz farklı olsa da amaçlarda birleşmiş bir ittifak, tam da hedeflememiz gereken türden bir ittifaktır." dedi.

"Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü saldırı savaşı, yalnızca Ukrayna'nın egemenliğine yönelik tehdit olmakla kalmayıp, hepimizi koruyan kurallara dayalı uluslararası düzene de doğrudan saldırıdır." ifadesini kullanan van Campen, bu bağlamda, NATO bünyesinde, parlamentolar arasında işbirliğinin her zamankinden daha önemli olduğunu vurguladı.

Van Campen, müttefiklerin birbirini desteklemeyi sürdürmesi ve NATO'nun "birleşik, kararlı ve harekete geçmeye hazır" olduğunun gösterilmesi çağrısında bulundu.

“İttifakın stratejik yeniden başlatılması”

Kuzey Makedonya Meclisi Başkanı Gashi dünyanın hızla değiştiğini, NATO'nun da karşı karşıya olduğu tehditlere uygun olarak hızlı şekilde hareket etmesi gerektiğini belirterek, "NATO 3.0, ittifakın stratejik yeniden başlatılması perspektifinden değerlendirilmelidir. Müttefikler, Avrupa'nın konvansiyonel savunma yükünün daha büyük kısmını üstlenebileceğini ve kıtanın savunmasında birincil sorumluluğu üstlenebileceğini öngörmelidir." diye konuştu.

Gashi, Ukrayna'ya gelecekteki destekte "dengeli yük paylaşımı ve müttefiklerin kendi ulusal kapasitelerine yaptıkları yatırımların" dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Orta Doğu'daki gelişmelerin barış, enerji piyasaları ve insani koşullar açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu ifade eden Gashi, gerilimi azaltmaya yönelik diplomatik çabaların sürdürülmesi gerektiğini söyledi.

“Daha fazla koordinasyon sağlamamız gerekiyor”

Norveç Parlamento Başkanı Gharahkhani de ülkesinin savunma üretimini artırdığını, insansız hava araçları ve "dijital çözümler" gibi yeni sistemlere yatırım yaptığını aktararak, "Bu, isteğe bağlı bir konu değildir. Daha fazla koordinasyon sağlamamız gerekiyor. Ortak güvenliğimizi güçlendirmek için endüstriyel kapasitelerimizi ve üretimimizi hızlandırmamız gerekiyor. Bu, hem ulusal ihtiyaçları hem de NATO'nun hazırlık durumunu desteklemekle ilgilidir." ifadelerini kullandı.

Gharahkhani, ülkesinde 2036'ya kadar uzanan savunma planı üzerinde siyasi partiler arasında mutabakat bulunduğunun altını çizerek, "Bu durum, güvenlik ortamının daha da ciddileştiğini ve Rusya'nın Ukrayna'da yürüttüğü acımasız savaştan çıkarılan dersleri yansıtmaktadır." dedi.

İngiltere Lordlar Kamarası Başkanı Michael Forsyth: İngiltere için Türkiye; Avrupa, Orta Doğu, Afrika ve Asya'nın kesişim noktasında birçok alanda değerli bir ortak

İngiltere Lordlar Kamarası Başkanı Forsyth, İngiltere Avam Kamarası Başkan Yardımcısı Judith Cummins ve NATO Parlamenter Asamblesi (NATO PA) Fransa Delegasyonu Başkanı Natalia Pouzyreff, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Forsyth, "İngiltere için Türkiye; Avrupa, Orta Doğu, Afrika ve Asya'nın kesişim noktasında birçok alanda değerli bir ortak. Bölgeleri birbirine bağlamada ve çatışmalarda arabuluculuk yapmada hayati bir diplomatik rol oynuyorsunuz." ifadelerini kullandı.

İngiltere'nin savunma politikasının temel direğinin NATO olduğunun altını çizen Forsyth, hürriyet, demokrasi ve hukukun üstünlüğüne yönelik tehditlere karşı beraber durduklarını söyledi.

Forsyth, "Caydırıcılık, çatışmadan çok daha az masraflı; müşterek savunma, tek başına hareket etmekten daha etkili." diyerek, yapay zeka ve siber teknolojilerin sebep olduğu değişime ve bu duruma ayak uydurmaya hazır olduklarına işaret etti.

Ukrayna'nın yıllardır "Rusya'nın saldırılarına katlandığını" söyleyen Forsyth, "Bugün Ukrayna, buradaki hepimiz adına bu saldırganlığa karşı cepheyi tutuyor. Bundan dolayı Ukraynalılara büyük bir minnet borçluyuz. Onların mücadelesi bizim mücadelemizdir." ifadelerini kullandı.

Ortak tehditler karşısında işbirliği mesajı

Cummins de "NATO, 77 yıldır ortak bir tarih ve paylaşılan değerlerle birleşmiş bir şekilde bizi güvende ve refah içinde tuttu. Bu durum, müşterek güvenliğin saldırganlığı caydırmadaki kalıcı gücünün bir kanıtıdır." dedi.

Ukrayna ve Orta Doğu başta olmak üzere dünyadaki gerilimlere dikkati çeken Cummins, "Tarihimizin bu en tehlikeli noktasında, biz NATO üyelerinin birbirine ihtiyacı var. Daha yakın bir işbirliği yapmalı ve birimize yapılan saldırının hepimize yapılmış sayılacağı ilkesini pekiştirmeliyiz." diye konuştu.

Cummins, güncel engellerin daha az öngörülebilir olduğu değerlendirmesinde bulunarak büyüyen rekabet ortamına ve yeni teknolojik tehditlere işaret etti.

Pouzyreff de Fransa'da yapılan G7 Liderler Zirvesi'nde Orta Doğu'daki durumun yatıştırılması ve Hürmüz Boğazı'ndan geçiş konularının gündeme geldiğini hatırlatarak, G7 kapsamında Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü tanıyan ve ülkeye yönelik askeri yardımın güçlendirilmesi çağrısı yapan bir ortak bildiri yayımlandığına dikkati çekti.

"Ukrayna'nın geleceğinin NATO'da olduğunun teyit edilmesi gerektiği" değerlendirmesinde bulunan Pouzyreff, Ukrayna'nın Avrupa-Atlantik entegrasyonunun, güvenliğe ve bölgesel istikrara doğrudan katkı sağladığını kaydetti.

İspanya Senatosu Birinci Başkanvekili Javier Maroto: Tüm NATO ülkeleri, Ukrayna'da ya da Orta Doğu'da olsun, istisnasız her çatışmada uluslararası hukuka saygıyı savunmalı

İspanya Senatosu Birinci Başkanvekili Javier Maroto, İsveç Parlamentosu (Riksdag) Üçüncü Başkanvekili Kerstin Lundgren ve Arnavutluk Meclisi Dışişleri ve AB İşleri Komisyonu Başkanı Igli Hasani, Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

İspanya Senatosu Birinci Başkanvekili Maroto, konuşmasında NATO müttefiki ülkelerin liderlerinin, işbirliği yapmaları gerektiğini belirterek "Tüm NATO ülkeleri, Ukrayna'da ya da Orta Doğu'da olsun, istisnasız her çatışmada uluslararası hukuka saygıyı savunmalı." dedi.

Avrupa'nın NATO içinde daha güçlü üye haline gelmesi gerektiğini söyleyen Maroto, "NATO reformu, daha az ABD anlamına gelmemeli, Avrupalıların daha fazla komuta ve sorumluluk üstlenmeleri, bölgesel liderlik yapmaları ve geleneksel savunma yükünü daha çok sırtlanmaları anlamına gelmeli." ifadelerini kullandı.

Maroto, bu hedefte Avrupa'nın savunma alanında henüz ortak ses çıkarmadığına dikkati çekerek "Birçok Avrupalı, demokrasiden, savunma olmadan korunabilirmiş gibi bahsediyor ancak güvenlik olmadan refah devleti, hastaneler, okullar ve özgürlük olmaz." diye konuştu.

"Demokrasi, insan hakları ve serbest ticaret, NATO'yu güçlü kılan ilkeler"

İsveç Parlamentosu Üçüncü Başkanvekili Lundgren de Ankara'daki NATO Liderler Zirvesi'nde gündemlerinin, İttifak kapasitesinin, Ukrayna'ya sürdürülebilir desteğin ve savunma alanında endüstriyel üretimin artırılması gibi konuları içereceğini belirtti.

İsveç Parlamentosundaki partilerin, NATO üyelerinin 2035'e kadar gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5'inin savunmaya ayrılması kararına bağlı olduğunu dile getiren Lundgren, "NATO, demokrasi, insan hakları, kurallara dayalı dünya düzeni ve serbest ticaretin yalnızca büyük idealler değil aynı zamanda bugün bizi güçlü kılan ilkeler olduğu görüşü temelindeki bir ittifaktır." dedi.

Bu görüşün, güvenlik tehditleri ve zorluklarla karşı karşıya bulunduğuna işaret eden Lundgren, müttefiklerini korumaya bağlılıkları ile Ukrayna'ya verilen desteğin öneminin altını çizdi.

"Güvenlik, yalnızca savaş alanında değil sürdürülen dayanışma ve kararlılıkla savunulur"

Arnavutluk Meclisi Dışişleri ve AB İşleri Komisyonu Başkanı Hasani de güvenliğin, birlikte hareket edebilme kapasitesine dayandığına dikkati çekti.

Hasani, Arnavutluk'un Ukrayna'ya desteğini dile getirerek "Temel bir ilkeyi yineliyoruz: Güvenlik, yalnızca savaş alanında değil sürdürülen dayanışma ve kararlılıkla savunulur." dedi.

NATO'ya savunma yatırımı planlarının hazırlıklı olma, dayanıklılık ve caydırıcılık açısından stratejik bir adım olduğunu belirten Hasani, kritik altyapıyı, modern savunmanın itici gücü gördüklerini söyledi.

Hasani, Batı Balkanlar'ın, bazı tehditlerle karşı karşıya bulunduğunu ve bölgenin, stratejik önceliğinin olması gerektiği yorumunu yaparak NATO Parlamenter Asamblesinin, ittifaka, birliğe ve güvenilirliğe katkısını güçlendirmenin önemini vurguladı.

NATO PA İzlanda Delegasyonu Başkanı Dagur Eggertsson: Kültürleri, kıtaları ve medeniyetleri yüzyıllardır birbirine bağlayan İstanbul'da bulunmak ayrı bir ayrıcalıktır

NATO PA Yunanistan Delegasyonu Başkan Yardımcısı Dimitris Keridis, NATO PA İzlanda Delegasyonu Başkanı Dagur Eggertsson, NATO PA Karadağ Delegasyonu Başkanı Dusko Stjepovic, NATO PA Ukrayna Delegasyonu Başkanı Yehor Cherniev Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen NATO Parlamenter Zirvesi'nde konuştu.

Keridis, İstanbul'u "görkemli ve ihtişamlı" olarak niteleyerek, "Dünyada pek çok şehir vardır ama İstanbul tektir." dedi.

Yunanistan Başkonsolosluğunun, Türk vatandaşlarına günde yaklaşık 2 bin Schengen vizesi verdiğine işaret eden Keridis, bu durumun iki ülkenin halklarının ne kadar iç içe olduğunu ve birbirlerine karşı olumlu duygular beslediğini gösterdiğini söyledi.

Keridis, bu yıl da 2 milyondan fazla Türk vatandaşının Yunanistan'ı ziyaret etmesini beklediklerini dile getirdi.

Türkiye'nin "Schengen Bölgesi'ne alınması gerektiğine inandıklarını" belirten Keridis, "Bazı Avrupalı ortaklarınız ticari anlaşmalar konusunda istekli davranırken sizi Schengen'den uzak tutmayı tercih ediyor. Biz ise dostluk elimizi uzatma konusunda samimiyiz." ifadelerini kullandı.

Güven ve ortak değer vurgusu

NATO PA İzlanda Delegasyonu Başkanı Eggertsson, "Kültürleri, kıtaları ve medeniyetleri yüzyıllardır birbirine bağlayan İstanbul'da bulunmak ayrı bir ayrıcalıktır. Bu şehir bize güvenliğin hiçbir zaman izolasyon içinde değil, diyalog, işbirliği ve ortak sorumlulukla inşa edildiğini hatırlatmaktadır." diye konuştu.

Uluslararası düzenin benzeri görülmemiş bir baskı altında olduğu dönemde bir araya geldiklerine işaret eden Eggertsson, uluslararası hukuka yönelik artan tehditler, demokratik kurumları zayıflatma girişimleri ve toplumlardaki güveni sarsmayı amaçlayan dezenformasyon faaliyetlerinin görüldüğünü vurguladı.

Eggertsson, NATO'nun "yalnızca toprakları savunmak için değil barışı mümkün kılan ilkeleri korumak için var olduğunu" belirterek, şunları kaydetti:

"Askeri kapasite önemlidir, caydırıcılık önemlidir ve NATO'nun kalbinde yer alır ancak askeri güç tek başına bir ittifakı sürdüremez. Gerçek temel güvene dayanır. Birbirimize güven, demokratik kurumlarımıza güven ve savunduğumuz ortak değerlerin korunmaya değer olduğuna dair güvendir."

NATO'nun önemi her zamankinden fazla

NATO PA Karadağ Delegasyonu Başkanı Stjepovic, Avrupa ve Orta Doğu'da devam eden savaşların, siber saldırıların, dezenformasyon kampanyalarının ve demokratik kurumları zayıflatmaya yönelik girişimlerin, güvenliğin artık yalnızca devletlerin bakış açısıyla değerlendirilemeyeceğini açıkça gösterdiğine, bu nedenle NATO'nun her zamankinden daha büyük önem taşıdığına dikkati çekti.

NATO'nun savunma kapasitesinin daha da güçlendirilmesini ve savunmaya yapılan yatırımların artırılmasını güçlü biçimde desteklediklerini dile getiren Stjepovic, "Bu mesele yalnızca istatistikler ya da gayri safi yurt içi hasılanın belirli bir yüzdesiyle ilgili değildir. Bu, barışı, istikrarı ve ortak yaşam biçimimizi korumaya ne kadar hazır olduğumuzun bir göstergesidir." dedi.

Stjepovic, Karadağ'ın 2028'de Avrupa Birliği'nin bir sonraki üyesi olmayı hedeflediğini hatırlatarak, bu sayede Avrupa ile Akdeniz bölgesinin istikrarına daha fazla katkıda bulunacaklarına inandıklarını kaydetti.

"(Rusya'ya) Yeniden toparlanma fırsatı vermemeliyiz"

NATO PA Ukrayna Delegasyonu Başkanı Cherniev, yıllardır ortak yürütülen çabaların sonuç vermeye başladığına dikkati çekerek, Ukrayna halkı adına teşekkür etti ve Rusya ile savaşta inisiyatifi ele geçirmeye başladıklarını söyledi.

Rusya'nın "askeri, ekonomik, insani ve ahlaki kayıplar yaşadığını" savunan Cherniev, "Yeniden toparlanma ve güçlerini yeniden inşa etme fırsatı vermemeliyiz. Sonunda onu baskı altına almalı ve barışa zorlamalıyız çünkü barış istemeyen tek ülke Rusya'dır." ifadesini kullandı.

Cherniev, "2022'de İstanbul'da yürütülen müzakereleri organize ettiği için Türkiye'ye minnettarız. Ne yazık ki bu görüşmelerin sonuçları başarılı olmadı, çünkü barış şartları Ukrayna için adil ve kabul edilebilir değildi, egemenliğimizi kaybedebilirdik." dedi.

Savaş sonrası dönemde Ukrayna'nın değerinin NATO için daha da artacağını dile getiren Cherniev, Avrupa'nın güvenliğinin, Ukrayna'nın NATO'ya tam üyeliği olmadan eksik kalacağını belirtti.

ABD-İran görüşmelerindeki olumlu seyir ve Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin hızlanması, enerji piyasalarında çatışmalar nedeniyle oluşan jeopolitik risk primini azaltırken Brent petrol fiyatlamaları savaş öncesindeki seviyelere geriledi.

ABD'de Fed'in enflasyon göstergesi olarak yakından izlediği çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı.

Verinin ardından Fed'in yıl sonuna kadar faiz artırımına gidebileceğine ilişkin beklentiler bir miktar zayıflasa da dolar endeksindeki güçlü seyir emtia fiyatlamaları üzerinde baskı oluşturmayı sürdürdü.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre yaklaşık 10 baz puan azalışla yüzde 4,37'de kapanırken dolar endeksi güçlü duruşunu sürdürerek 101,5 seviyesine çıktı ve böylece 13 Mayıs 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti. Endeks haftalık bazda yüzde 0,5 artış kaydetti.

Değerli metallerde güçlü dolar baskısı

Değerli metallerde tamamlanan haftada, Fed'in sıkı para politikasını koruyacağına ilişkin beklentiler ve dolar endeksindeki yükseliş fiyatlamaları baskıladı.

Faizlerin yüksek seviyelerde kalacağı beklentisi, faiz getirisi bulunmayan değerli metallere yönelik talebi azaltırken dolar endeksinin güçlenmesi de bu ürünlerin diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından maliyetini artırdı.

Altının ons fiyatı hafta içinde 4 bin dolar seviyesinin altını test ederken haftayı 4 bin 81 dolar civarında tamamladı.

Gümüşün hem değerli metal hem de sanayi üretimine duyarlı bir emtia olması, satışların altına kıyasla daha sert gerçekleşmesinde etkili oldu.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar gümüşte yüzde 9, paladyumda yüzde 4,2, platinde yüzde 2,2 ve altında yüzde 1,8 geriledi.

Baz metallerde Çin talebi ve stoklar izlendi

Baz metallerde ise güçlü dolar, Çin talebine yönelik endişeler ve yüksek stok seviyeleri fiyatlamalarda etkili oldu.

Dolar endeksinin değer kazanması, dolar üzerinden fiyatlanan sanayi metallerini diğer para birimlerini kullanan alıcılar açısından daha pahalı hale getirerek satış baskısını artırdı.

Alüminyumdaki düşüşte, Orta Doğu'daki enerji ve ham madde arzına ilişkin risklerin azalması, Çin'deki yüksek üretim seviyeleri ve görünür stokların talebi karşılayabilecek düzeyde bulunması etkili oldu.

Bakırda, ABD'nin metal ithalatına yönelik olası tarife kararları öncesinde ülkeye yönlendirilen sevkiyatların COMEX depolarındaki stokları artırması ve Çin'de yüksek fiyatların fiziki alımları sınırlaması öne çıktı.

Çin'de rafine bakır üretiminin artması ve işlenmemiş bakır ithalatının gerilemesi, kısa vadeli talep görünümünü zayıflattı.

Buna karşın veri merkezi yatırımları, elektrik şebekelerinin yenilenmesi ve enerji dönüşümünün bakır talebini destekleyeceğine ilişkin beklentiler kayıpların derinleşmesini sınırladı.

Baz metallerde tezgah üstü piyasada hafta içinde libre bazında fiyatlar alüminyumda yüzde 5,8, nikelde yüzde 4,2, bakırda yüzde 3,2, kurşunda yüzde 2,5 ve çinkoda yüzde 1,9 geriledi.

Brent petrol savaş öncesi seviyelerinde

Enerji grubunda ise ABD ile İran arasındaki uzlaşı süreci ve Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin hızlanması petrol fiyatlarını aşağı çekerken ABD'deki sıcak hava tahminleri doğal gaz fiyatlarını destekledi.

ABD ile İran arasında sürdürülen görüşmelerin olumlu seyrettiğine ilişkin haberler ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin artması, bölgeden gerçekleştirilen petrol sevkiyatının normalleşeceğine ilişkin beklentileri güçlendirdi.

Bu gelişmelerle birlikte çatışmalar sırasında petrol fiyatlarına eklenen arz kesintisi primi büyük ölçüde geri verilirken Brent petrol savaş öncesindeki seviyelere çekildi.

Buna karşın Boğaz'daki trafiğin tamamen normalleşmemesi, bölgedeki güvenlik risklerinin sürmesi ve görüşmelerin kalıcı bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceğine ilişkin belirsizlikler fiyatlardaki düşüşü sınırladı.

Güçlü dolar ve küresel petrol talebinin yavaşlayabileceğine ilişkin endişeler de Brent petrol üzerinde satış baskısı oluşturan bir diğer etken olarak öne çıktı.

Doğal gaz ise ABD'nin orta ve doğu kesimlerinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyredeceğine ilişkin tahminlerle pozitif ayrıştı.

Buna karşın ABD doğal gaz stoklarının beş yıllık ortalamanın üzerinde kalması ve üretimin güçlü seyretmesi yükselişi sınırladı.

Bununla birlikte, haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı yüzde 1,4 artarken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 8,5 geriledi.

Tarım emtialarında hava koşulları belirleyici oldu

Tarım emtialarında da ABD'nin Orta Batı bölgesindeki hava tahminleri, Hindistan'daki muson yağışları, Kuzey Yarım Küre'de devam eden hasat ve Batı Afrika'daki aşırı yağışlar fiyatlamalarda öne çıktı.

Soya fasulyesinde ABD'nin Orta Batı bölgesine yönelik sıcak ve kurak hava tahminleri ürün gelişimine ilişkin endişeleri artırırken Çin talebinin canlanabileceğine yönelik beklentiler de yükselişe katkı sağladı.

Buğdayda Kuzey Yarım Küre'de hasadın hızlanması, Karadeniz Bölgesi'nden ihracatın devam etmesi ve üretim görünümünün iyileşmesi fiyat baskısı oluşturdu.

Mısırda ABD'deki ürün koşullarının olumlu seyretmesi, Brezilya ve Arjantin'deki yüksek üretim beklentileri ile petrol fiyatlarındaki düşüşün etanol üretim marjlarını baskılaması etkili oldu.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar pirinçte yüzde 7,3 ve soya fasulyesinde yüzde 1,1 artarken, buğdayda yüzde 4,1 ve mısırda yüzde 0,9 geriledi.

Kahvede Brezilya'nın önemli üretim bölgelerinde önceki haftalarda görülen aşırı yağışların hasat ve ürün kalitesine ilişkin oluşturduğu endişeler etkili oldu.

Kakaoda ise Fildişi Sahili ve Gana'daki üretim bölgelerinde etkili olan aşırı yağışların sel ve bitki hastalığı riskini artırması sert yükselişe neden oldu.

Üreticilerin yüksek gübre ve tarımsal ilaç maliyetleri nedeniyle yeterli girdi kullanamaması ve yeni sezona ilişkin satışların yavaşlaması da fiziki arz endişelerini güçlendirdi.

ABD'de Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar şekerde yüzde 3 ve kahvede yüzde 2,3 artarken pamukta yüzde 4,4 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 20,5 yükselişle tamamladı.

Putin'in imzaladığı kararnameyle, Batılı ülkelerin Rus petrolüne tavan fiyat uygulamasına karşı yaptırım kararının süresi Aralık 2027’ye uzatıldı.

Rusya, 1 Şubat 2023'te yürürlüğe giren kararla, tavan fiyat uygulamasına katılan kişi ve şirketlere petrol ve petrol ürünü satışını yasaklamıştı.

Tavan fiyat uygulayanlara petrol sevkiyatı yalnızca Putin'in özel izniyle gerçekleşebiliyor.

G7 ve Avrupa Birliği ülkeleri Aralık 2022'de Rusya'dan deniz yoluyla taşınan petrole tavan fiyat uygulanmasında anlaşmaya varmıştı.

Orta Doğu'daki gelişmelerin varlık fiyatları üzerindeki etkileri yakından izleniyor.

Bölgede sağlanan ateşkesin kalıcılığına yönelik iyimserlik küresel enflasyon ve büyüme beklentilerini olumlu yönde etkilese de küresel merkez bankalarının gelecek dönemde daha temkinli adımlar atacağı öngörülerini ortadan kaldırmadı.

Bu doğrultuda Fed'in uzun süre sıkı duruşunu koruyacağına yönelik beklentilerin güçlenmesi, doların küresel para birimleri karşısındaki yükselişini hızlandırdı.

Bu gelişmeyle dolar/yen paritesi 161,95 seviyesine çıkarak Temmuz 1986'dan beri en yüksek seviyeyi gördü ve böylece parite son 40 yılın zirvesini test etti.

Dolardaki yükselişi Fed'e yönelik beklentiler tetikledi

ABN AMRO Kıdemli Döviz ve Petrol Stratejisti Georgette Boele, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Dolardaki yükseliş, esas olarak Fed'e yönelik bakış açısının yeniden değerlendirilmesiyle tetiklendi. Piyasalar Fed'in faiz artışlarını fiyatlandırmada fazla ileri gitmiş olabilir." dedi.

Piyasaların Fed'in faiz artışlarını fiyatlandırmada hızlı hareket ettiğini söyleyen Boele, doların güçlü konumunu yaz boyunca devam ettirebileceğini belirtti.

Boele, ABD ile İran arasındaki anlaşmanın ardından dolar risklerinin yeniden gündeme gelebileceğini daha önce değerlendirdiklerini ancak piyasanın son tepkisinin yatırımcıların bu risklere henüz tam olarak odaklanmadığını gösterdiğini ifade etti.

Fed toplantısının ardından, petrol fiyatlarında düşüş yaşanmasına rağmen doların yeniden yükseliş eğilimine girmesinin dikkat çekici olduğunu ifade eden Boele, "Yüksek petrol ve gaz fiyatları doları destekledi çünkü ABD bir enerji ihracatçısıdır. Aynı zamanda, Avro Bölgesi enerji ithalatçısı olduğu için avroya ağırlık verdiler. Prensipte, düşük enerji fiyatları dolar zayıflığına ve avro toparlanmasına yol açmalıdır. Bunun olmasını bekliyorduk, ancak şimdiye kadar tepki sınırlı kaldı. Petrol fiyatlarındaki düşüş kısmen dolar gücünden kaynaklanıyor gibi görünüyor. Çünkü petrol fiyatları, avro ve özellikle yen gibi diğer çoğu para biriminde daha az düştü." diye konuştu.

Boele, Japonya’nın tek taraflı müdahalesinin uygun piyasa koşulları oluşmadıkça sınırlı etki yaratabileceğini, buna karşılık ABD ile koordineli bir müdahalenin dolar/yen paritesi üzerinde daha belirgin bir düşüşe yol açabileceğini aktardı.

Yaz aylarında likiditenin azalmasıyla birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini ve doların mevcut güçlü seyrini sürdürebileceğini kaydeden Boele, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Ancak yaz sonrasında yatırımcıların yeniden ABD ekonomisine ilişkin riskler ve siyasi gelişmelere odaklanmasıyla doların seyrinde daha dengeli bir görünüm oluşabileceği öngörülüyor. Fed'in son toplantısı piyasaların ABD faizlerine yönelik daha yüksek fiyatlama yapmasına yol açtı ve bu geniş tabanlı dolar rallisini destekledi. Bu eğilim kısa vadede devam edebilir ancak orta vadede ABD kaynaklı riskler yeniden fiyatlamalara dahil olabilir."

Fitch Ratings'ten yapılan açıklamada, Türk katılım bankacılığı sektörü değerlendirildi.

Açıklamada, 3 kamu katılım bankasının birleşmesinin kredi notu üzerindeki etkisinin, sürecin nasıl yürütüleceğine, yeni kurulacak yapının iş stratejisine ve sermaye yapısına bağlı olacağı ifade edildi. 

Verimlilik ve karlılığı artıracak başarılı bir birleşmenin yanı sıra dördüncü bir katılım bankasının halka arz planının da sektöre yeni dış sermaye çekilmesine yardımcı olabileceği belirtildi.

Katılım bankacılığı pazarının toplam bankacılık varlıklarının yüzde 9,5'ini oluşturduğu, kamu katılım bankalarının ise bu varlıkların yüzde 4,3'ünü elinde bulundurduğu belirtilen açıklamada, şunlar ifade edildi:

"Güçlü iç sermaye üretimi ve büyüme iştahının desteğiyle sektörün bu yılın ikinci yarısında da pazar payı kazanmaya devam etmesini bekliyoruz. Sektörün sürekli büyümesi, stratejik önemini pekiştiriyor. Bu durum, kamu katılım bankalarının notlarını belirleyen olası devlet desteği vizyonumuzda temel bir faktördür. Planlanan 3 katılım bankasının birleşmesi bu pazar yapısında rekabet gücünü ve büyümesini destekleyebilir."

Sektör payları ve riskler

Birleşmesi öngörülen kurumların Ziraat Katılım, Vakıf Katılım ve Halk Katılım olduğunun hatırlatıldığı açıklamada, bu 3 bankanın mart sonu itibarıyla toplam bankacılık sektöründe yüzde 3,4, katılım bankaları arasında ise yaklaşık yüzde 36 pazar payına sahip olduğu bilgisi verildi.

Birleşmeyle ortaya çıkacak yeni yapının, Türkiye'nin en büyük katılım bankası konumuna gelerek daha büyük bir ölçek ve daha güçlü bir kurumsal yapıyla bağımsız kredi itibarını artırabileceği belirtildi.

Birleşmenin nasıl gerçekleştirileceğine ve takvimine ilişkin ayrıntılı planların henüz açıklanmadığı, bu durumun uygulama riskleri doğurabileceği ve Fitch'in birleşme sonrası için herhangi bir sermaye artırımı planından haberdar olmadığı not düşüldü.

Açıklamada, geleneksel bankaların sektöre girişinin yanı sıra yeni oyuncuların da büyümeyi ve rekabeti destekleyebileceği belirtilerek, Türkiye'nin önde gelen indirim market zincirlerinden BİM'in, bu ay 10 milyar lira sermayeyle bir katılım bankası kurmak için yasal onay aldığını duyurduğu anımsatıldı.

Türkiye Emlak Katılımın planlanan halka arzının da Bankanın büyüme hızına bağlı olarak yeni sermayeye erişim yoluyla sermaye yapısını destekleyebileceği ifade edildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamıştı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 5 Haziran'da düzenlenen 3. Dünya İslam Ekonomi Zirvesi'nde, "Emlak Katılım'ı halka arz etmeyi hedefliyoruz. Bir diğer hamlemiz, Ziraat, Vakıf ve Halk Katılım'ın birleştirilmesi olacaktır. Bunların güçlerini birleştirmesiyle sektör farklı bir ivme kazanacaktır." ifadesini kullanmıştı.

Parnell, Savunma Bakanlığının ek bütçe talebinin 67 milyar dolar olduğunu belirtti.

Söz konusu ek bütçenin ordunun olası krizlere karşı hazırlıklı kalması açısından gerekli olduğunu kaydeden Parnell, savunma alanına ayrılması öngörülen 350 milyar doların ise ordu için uzun vadeli yatırım niteliği taşıdığına işaret etti.

Parnell, savunma alanına ayrılması öngörülen 350 milyar doların Altın Kubbe (Golden Dome) projesi, kritik maden tedarik zincirlerinin ülkeye geri kazandırılması, mühimmat üretiminin artırılması ve askeri personelin yaşam koşullarının iyileştirilmesi için kullanılacağını belirtti.

Bu yatırımların, ABD'nin askeri üstünlüğünü uzun yıllar korumasına katkı sağlayacağını kaydeden Parnell, aynı zamanda ülkede binlerce yeni istihdam oluşturacağını savundu.

Öte yandan, 19 Haziran'da ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon), "İran ile savaş ve diğer giderler nedeniyle Kongre'den 80 milyar dolar ek bütçe talep ettiği" iddia edilmişti.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Savunma Bakan Yardımcısı Stephen Feinberg, geçen hafta yaptığı görüşmelerde Kongre üyelerine ek bütçe talebini iletmişti.

İran ile ABD arasındaki mutabakatın ardından petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere gerilemesi, yüksek fiyatlardan faydalanan Rusya'nın enerji gelirlerindeki kazanımların kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran'la vardığı mutabakatın ardından petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere gerilemesiyle, Orta Doğu'da aylardır süren jeopolitik krizi lehine çeviren Rusya'nın bu avantajı ne ölçüde koruyabileceği sorusu gündeme taşındı.

İsrail ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz kesintisi endişeleri petrol fiyatlarını son yılların en yüksek seviyelerine taşırken, ortaya çıkan tablo yalnızca üretici ülkeleri değil, enerji ticaretinden taşımacılığa kadar geniş bir ekosistemi etkiledi.

Çatışmaların ilk döneminde petrol piyasaları, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalabileceğini fiyatlarken, bu süreçte Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 100 dolar seviyesinde dengelendi.

Ancak Trump yönetiminin İran'la yürüttüğü görüşmelerde ilerleme sağlandığına yönelik açıklamaları ve tarafların mutabakata yaklaşmasıyla birlikte piyasadaki risk primi hızla geriledi. Bu kapsamda Brent petrol, 12 Haziran'da 10 Mart'tan bu yana ilk kez 90 doların altına gerileyerek günü 87,33 dolardan tamamladı.

İran ve ABD'nin Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda 14 Haziran'da savaşın sona erdirilmesini ve sorunların müzakereler yoluyla çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurmasının ardından düşüş hızlandı. Brent petrol 15 Haziran'da yüzde 5,8 değer kaybederek 82,24 dolara geriledi.

Mutabakata yönelik iyimserliğin devam etmesiyle Brent petrol 16 Haziran'da 2 Mart'tan bu yana ilk kez 80 doların altına inerek günü 78,67 dolardan tamamladı. İslamabad Mutabakatı olarak adlandırılan anlaşma 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girdi.

Böylece, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi geçişleri son 5 günde savaş öncesi seviyenin yüzde 25'ine ulaşırken özellikle ham petrol ve petrol ürünleri akışında belirgin artış görülmesiyle Brent petrolün varil fiyatı dünü 73,87 dolardan tamamlayarak, 27 Şubat'tan bu yana ilk kez 75 doların altına geriledi ve savaş öncesi düzeyine döndü.

Yüksek petrol fiyatları Moskova'ya nefes aldırmıştı

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalan Moskova, jeopolitik krizin etkisiyle son aylarda enerji piyasalarında yaşanan arz endişeleri nedeniyle yeniden önem kazanmaya başladı.

Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin küresel petrol arzını tehdit etmesi ve fiyatları yükseltmesi üzerine ABD yönetimi, piyasadaki sıkışıklığı hafifletmek amacıyla Rus petrolüne yönelik bazı yaptırımlarda geçici esneklik sağladı. Yaptırımlardaki bu esneklik ve yükselen petrol fiyatları Moskova'nın enerji gelirlerini destekledi.

Rus finans kuruluşu Sberbank'ın değerlendirmelerine göre, Orta Doğu'daki savaşın petrol fiyatlarını yukarı taşıması Rusya'nın emtia ihracat gelirlerine olumlu yansıdı. Banka bu nedenle ülkenin 2026 yılı emtia ihracatı tahminini yukarı yönlü revize etti. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov da petrol fiyatlarındaki yükseliş sayesinde bütçeye yaklaşık 200 milyar ruble ilave gelir sağlandığını açıkladı.

Buna karşın, petrol fiyatlarındaki düşüş ve Orta Doğu kaynaklı arz risklerinin azalması, Moskova'nın son aylarda elde ettiği kazanımların kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini artırdı.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Koruma Ofisi'nin (OFAC) nisanda yayımladığı genel lisansta, Rus menşeli ham petrol ve petrol ürünlerine ilişkin bazı işlemlere tanınan yaptırım muafiyetinin 17 Haziran'da sona ereceği belirtilmişti. Ancak Bakanlık söz konusu tarihte yeni bir uzatma duyurusu yayımlamazken, Trump yönetimi bu durumun yaptırımların yeniden devreye alınacağı anlamına gelip gelmediği konusunda net bir açıklama yapmadı.

Öte yandan Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, dün yaptığı açıklamada Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların çözümüne yönelik yeni bir istişare turu düzenlemeyi planladığını söyledi.

Ryabkov, iki ülke arasındaki "karşılıklı rahatsızlık yaratan konuların" giderilmesine yönelik diyalog çeşitli zorluklarla karşı karşıya olsa da yeni istişarelerin yaz sonuna kadar gerçekleştirilmesini beklediğini belirtirken, söz konusu açıklamalar, taraflar arasındaki iletişim kanallarının açık kalacağına yönelik beklentileri güçlendirdi.

Rusya için rüzgar tersine dönebilir

Dünyanın önde gelen petrokimya veri sağlayıcılarından ICIS'in Petrol Piyasaları ve Enerji Dönüşümü Direktörü Ajay Parmar, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın Rusya açısından önemli kazanımlar yarattığını söyledi.

Parmar, krizin yaşanmaması halinde Batılı ülkelerin Rusya'ya karşı uygulanan yaptırımlarda aynı ölçüde esneklik göstermesinin zor olduğunu ifade eden Parmar, "Petrol gelirlerine büyük ölçüde bağımlı olan Rusya için petrol fiyatlarının düşük seviyelerde seyretmesi oldukça olumsuz olur. Fiyatlar yüksek kaldığı sürece Rusya'nın bu durumdan fayda sağlamayı sürdürmesi muhtemel görünüyor." dedi.

Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian ise Orta Doğu'daki çatışmaların bu yılın başında Rusya'ya beklenmedik bir gelir artışı sağladığına dikkati çekerek, petrol fiyatlarındaki yükseliş sayesinde Rusya'nın ham petrol ihracat gelirlerinin mart ayında neredeyse 2 katına çıktığını aktardı.

Dourian öte yandan bu avantajın kalıcı olmasının zor olacağına işaret ederek, "Rusya'nın petrol ve doğal gaz gelirleri 2025'te sert şekilde geriledi, gölge filo üzerinden ham petrol taşıma maliyeti 2022'den bu yana 10 kat arttı ve Körfez arzı normale döndüğü anda Rusya yüksek fiyatlardan elde ettiği avantajı kaybedecek. Yüksek fiyatlar Rusya'ya yardımcı oldu ancak ülkenin mali sorununu çözmedi, yalnızca erteledi." ifadelerini kullandı.

Küresel piyasalarda altının ons fiyatı, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımlarına devam edeceğine yönelik beklentilerle güçlenen doların baskısı altında kalarak yüzde 2’den fazla değer kaybetti ve son 7 ayın en düşük seviyesine geriledi.

Spot piyasada haftanın üçüncü işlem gününde satış baskısının derinleşmesiyle altının ons fiyatı, yüzde 2,3'ten fazla düşüşle 3 bin 965 dolara kadar çekildi.

Böylece kıymetli metal, geçen yılın kasım ayından bu yana ilk kez 4 bin dolar psikolojik sınırının altına inmiş oldu.

Ocak ayı sonunda 5 bin 600 dolar sınırına yaklaşan altın, o dönemden bu yana yaklaşık yüzde 29 değer kaybetti.

Emtia piyasalarındaki düşüş eğiliminden gümüş de nasibini aldı. Zirve seviyelerinden yüzde 63 değer kaybeden gümüşün ons fiyatı, pazartesi günü aralık ayından bu yana ilk kez 60 doların altına indikten sonra bugün yüzde 4’ün üzerinde kayıpla 58 dolar seviyesinden işlem gördü.

Fed beklentileri ve güçlenen dolar altını baskılıyor

Analistler, piyasayı aşağı yönlü baskılayan en önemli faktörün ABD’nin para politikası olduğunu belirtti.

Fed'in faiz artırım döngüsünü sürdüreceğine dair beklentilerin doları hızla güçlendirdiğini ve ABD tahvil faizlerini yukarı taşıdığını kaydeden analistler, "Bu kombinasyon altın için oldukça elverişsiz. Güçlü dolar, para birimi dolar olmayan alıcılar için metali pahalı hale getirirken, yüksek faizler de getiri sağlamayan bir yatırım aracı olan altının fırsat maliyetini artırıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Finans piyasalarında 2024 başından 2026'nın ocak ayı sonuna kadar yüzde 170'in üzerinde prim yapan altın, son dönemin en gözde yatırım araçlarından biri olmuştu.

Bitcoin 60 bin doların altına geriledi

Bu arada küresel finans piyasalarındaki bu satış dalgası dijital varlıklarda da hissedildi. Kripto para veri analiz şirketi CoinMarketCap'in verilerine göre, küresel kripto para piyasasının toplam değeri son 24 saatte yaklaşık yüzde 3,67 azalarak 2 trilyon 60 milyar dolara geriledi.

Piyasa değeri bakımından en büyük kripto para birimi olan bitcoinin fiyatı, son 24 saatte yüzde 4'ten fazla değer kaybederek 60 bin doların altına indi. TSİ 20.15 itibarıyla 59 bin 756 dolardan işlem gören bitcoinin haftalık değer kaybı ise yüzde 9'u aştı.

Petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı'nda petrol akışının normale döndüğü yönündeki beklentiler ve Rusya ile ABD arasındaki diplomatik temasların devam edeceğine ilişkin açıklamaların jeopolitik risk algısını azaltmasıyla 75 doların altına gerileyerek savaş öncesi seviyesine çekildi.

Dün 77,90 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 76,80 dolardan tamamladı. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, bugün saat 15.06 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 2,7 azalarak 74,72 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili 71,07 dolardan alıcı buldu.

Bugün Umman Ulaştırma Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, tüm gemilerin kullanımına açık geçici bir deniz koridoru oluşturulması seçeneği konusunda Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile koordinasyon sağlandığı ifade edildi.

Veri analitik şirketi Kpler ve MarineTraffic verilerine göre, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını da içeren 14 maddelik mutabakatın ardından boğazdaki tanker trafiği kademeli olarak toparlanıyor. Boğaz'dan 18-22 Haziran döneminde toplam 172 gemi geçerken günlük ortalama geçiş sayısı 34'e ulaştı. Böylece trafik, savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 25'ine yükseldi.

Fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artıran bir diğer unsur da ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın nükleer programına yönelik üst düzey denetimleri kabul ettiğini açıklaması oldu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın "en üst düzey nükleer denetimlere tam ve eksiksiz şekilde razı olduğunu" belirterek bunun, müzakerelerin ilerlemesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Ayrı bir paylaşımında ise Hürmüz Boğazı üzerinden bir günde 19 milyon varil petrol taşındığını ve bunun rekor seviyeye işaret ettiğini savunan Trump, "Petrol fiyatları düşüyor ve dünya daha güvenli bir yer." değerlendirmesinde bulundu.

Rusya-ABD arasında yeni istişare hazırlığı

Öte yandan Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların çözümüne yönelik yeni bir istişare turu düzenlemeyi planladığını söyledi.

Ryabkov, iki ülke arasındaki "karşılıklı rahatsızlık yaratan konuların" giderilmesine yönelik diyalog çeşitli zorluklarla karşı karşıya olsa da yeni istişarelerin yaz sonuna kadar gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.

Söz konusu açıklamalar, taraflar arasındaki iletişim kanallarının açık kalacağına yönelik beklentileri güçlendirirken, aynı zamanda jeopolitik risk algısını azaltarak petrol fiyatları üzerinde sınırlı aşağı yönlü baskı oluşturabilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Savaşın özellikle enerji fiyatları üzerinden yarattığı maliyet baskılarının geçici olmayabileceğine işaret eden sinyaller makroekonomik verilerde keskinleşirken, bu hafta ABD'de açıklanacak Fed'in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile ilk çeyreğe ilişkin nihai büyüme verileri piyasalar açısından kritik önem taşıyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in yıl sonuna kadar 2 faiz artırımı yapabileceği beklentileri güçlendi. Analistler, yarın açıklanacak büyüme verileri ile kişisel tüketim harcamalarının Fed'e ilişkin öngörülerin şekillenmesinde etkili olabileceğini kaydetti.

Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki kontrollü normalleşme çabaları petrol arzına yönelik endişeleri törpüledi. Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 1,4 düşüşle 76,6 dolara geriledi. Brent petrolün varili yeni günde de kayıplarını sürdürerek yüzde 0,5 azalışla 76,3 dolara indi ve 2 Mart'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Orta Doğu'ya ilişkin gelişmeler de yakından takip edilirken, ABD Senatosu, İran'a karşı askeri harekatı engellemeyi amaçlayan savaş yetkileri tasarısını onayladı. Senatonun eylemi, Başkan Donald Trump'ın İran konusunda kendi başına aldığı savaş kararına tepki olarak değerlendiriliyor. Söz konusu gelişmenin bölgedeki gerilimi azaltabileceği beklentisi piyasalarda satış baskısının hafiflemesini destekledi.

Bu gelişmelere ek olarak ABD Başkanı Trump ise İran tarafının nükleer programına yapılacak üst düzey denetlemelere "tam ve eksiksiz razı olduğunu" vurguladı. İran tarafının buna razı olmadığı bir senaryoda müzakerelerin bitmiş olacağını belirten Trump, "İran'ın verdiği bu ve diğer önemli tavizlere dayanarak Hürmüz Boğazı'nın açık kalmasına ve deniz ablukasının artık uygulanmamasına izin vermeyi kabul ettim." ifadelerini kullandı.

Makroekonomik veri tarafında da ABD'de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) haziranda 55,7 ile 49 ayın en yüksek seviyesine çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Hizmet sektörü PMI haziranda 51,3 ile 4 ayın, imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI da 52,2 ile 5 ayın en yüksek seviyesini kaydetti.

Öte yandan kurumsal tarafta, çip üreticisi Micron'un bugün açıklayacağı finansal sonuçlar yatırımcılarca yakından izleniyor. Şirketin finansal sonuçlarının, yapay zeka ve teknoloji yatırımlarının gelir tarafına ne ölçüde yansıdığına ilişkin soru işaretlerine ışık tutması bekleniyor.

Altının onsu son 7 ayın en düşük seviyelerine yaklaştı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,49'da yatay seyrederken, dolar endeksi güçlü duruşunu sürdürerek 101,5 seviyesine çıktı ve böylece 13 Mayıs 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti.

Fed'e yönelik faiz artırımı öngörülerinin artması, doların güçlenmesi ve yapay zeka hisselerindeki düşüşlerin teminat ihtiyacı oluşturması altının ons fiyatını baskılamaya devam ediyor. Altının onsu yüzde 1,1 değer kaybıyla 4 bin 66 dolara inerek son 7 ayın en düşük seviyelerine yaklaştı.

Öte yandan SpaceX'in önceki gün ilk teminatsız kıdemli tahvil satışını duyurması da yapay zeka ve teknoloji şirketlerinde borçlanma ve nakit ihtiyacı baskısının oluşabileceğine yönelik soru işaretlerini artırdı. Önceki gün yüzde 16 azalışla en kötü günlük performansını kaydeden şirketin hisseleri, dün ise yüzde 1 yükseldi.

Alphabet'in hisseleri yüzde 1, Nvidia'nın hisseleri yüzde 4, Advanced Micro Devices ile Intel'in hisseleri yüzde 6, Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 9 ve Micron Technology'nin hisseleri yüzde 13 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,44, Nasdaq endeksi yüzde 2,22 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,09 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa'da resesyon riskleri belirginleşiyor

Avrupa borsaları mevcut gelişmelerin yanı sıra ekonomik aktivitede yavaşlama sinyalleriyle oluşan resesyon endişeleri nedeniyle negatif seyretti.

S&P Global tarafından açıklanan öncü verilere göre, Almanya'da imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 0,8 puan azalarak 48 puana düştü. Aralık 2024'ten bu yana en düşük seviyesine gerileyen ve büyüme eşiği olan 50 puanın altında kalan veri, Alman ekonomisindeki daralmanın sürdüğüne işaret etti.

Avro Bölgesi'nin haziran ayına ilişkin PMI verileri de benzer bir tablo sundu. Bölgede mayıs ayında 51,6 olan imalat sanayi PMI, haziranda 51,3 seviyesine indi. Böylece imalat sanayi PMI son 4 ayın en düşük seviyesine geriledi. Mayısta 48,5 olan Avro Bölgesi bileşik PMI ise haziranda 49,5'e çıktı ve son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.

Öte yandan bölgede jeopolitik gelişmeler de izleniyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna ile müzakereleri kaldıkları yerden sürdürmeye hazır olduklarını belirterek, "Meselenin siyasi diplomatik araçlarla çözülmesini tercih ediyoruz." dedi.

Bu gelişme bölgede jeopolitik tansiyonun bir nebze azalabileceğine yönelik iyimserlik oluşturdu.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,09, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,98, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,71 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,46 geriledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

BoJ'un toplantı tutanakları açıklandı

ABD ve Avrupa tarafındaki satış baskısının yeni günde Asya tarafında yatıştığı görülürken, Güney Kore'de Kospi endeksindeki toparlanma dikkati çekti.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinin kademeli olarak normale döndüğüne dair işaretler bölge piyasalarındaki risk iştahının toparlanmasına katkı verdi.

Öte yandan Japonya Merkez Bankasının (BoJ) son para politikası toplantısının tutanakları yayımlandı. Tutanaklarda üyelerin bir kısmının merkez bankasının daha fazla faiz artırımı yapılması yönünde görüş bildirdiği ortaya konuldu.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 düşerken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yatay seyretti. Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 3,1 yükseldi.

Yurt içinde veri gündemi sakin

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 1,29 değer kaybederek 14.539,61 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.

Dolar/TL dünü 46,4700'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,4930'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da Ifo iş dünyası güven endeksi, ABD'de haftalık mortgage başvuruları, cari işlemler dengesi ve yeni konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.300 puanın destek, 14.700 ve 14.800 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Orta Doğu'da kalıcı barış sağlanması için ABD ile İran arasındaki görüşmeler sürüyor. Taraflar arasındaki diplomatik temaslarda ilerleme sağlanırken, Katar ile Pakistan, ABD ve İranlı yetkililerin 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmayı hedefleyen bir yol haritası üzerinde mutabık kaldıklarını açıkladı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük geçici bir genel lisans yayımlandığını duyurdu.

Savaşın enflasyon ve büyüme beklentilerini değiştirmesiyle ileriye dönük şahinleşen para politikalarına yönelik öngörülerin kuvvetlenmesi piyasalarda risk algısının yükselmesine neden oldu.

Analistler, bu hafta açıklanacak ABD'nin ilk çeyrek nihai büyüme verileriyle Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi verilerinin yatırımcıların odağında bulunduğunu belirtti.

Fed'in geçen haftaki "şahin" toplantısının ardından, faiz artırımı beklentilerinin güçlendiğine işaret eden analistler, söz konusu verilerde bankanın gelecek dönemde atacağı para politikası adımlarına dair daha fazla ipucu aranacağını söyledi.

Bu gelişmelerin yanı sıra bugün dünya genelinde açıklanacak sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin de ekonomilerin gidişatına ilişkin bilgi sağlaması bekleniyor.

Öte yandan yakın zamanda Nasdaq'ta işlem görmeye başlayan SpaceX, şirketin ilk teminatsız kıdemli tahvil satışına başlayacağını ve satıştan elde edilecek gelirin mevcut köprü kredisi borçlarının kapatılması için kullanılacağını duyurdu.

Söz konusu gelişme yapay zeka ve teknoloji şirketlerinde borçlanma ve nakit ihtiyacı baskısının oluşabileceğine yönelik soru işaretlerini artırdı.

Dolar endeksi yükselişini 4. işlem gününe taşıdı

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde yaklaşık 5 baz puan yükselişle yüzde 4,51'e çıkarkeni yeni işlem gününde ise yüzde 4,50'de dengelendi.

Fed'e yönelik faiz artırımı ihtimallerin artmasıyla dolar endeksi kritik 100 seviyesinin üzerinde kalmayı sürdürüyor. Endeks, dün yüzde 0,2 artışla 101 seviyesine çıkarak yükselişini 4. işlem gününe taşıdı. Dolar endeksi yeni günde ise yatay seyreidiyor.

Yükselen tahvil faizi ve güçlenen dolar altın fiyatlarında geri çekilmeyi hızlandırdı. Altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 1,7 düşüşle 4 bin 120 dolardan alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 0,5 azalışla 77,3 dolarda seyrediyor.

Kurumsal tarafta yapay zeka sektöründe "yetenek savaşları" da fiyatlamalarda etkili oluyor. Son günlerde iki önemli araştırmacısının rakiplere geçmek üzere şirketten ayrılması üzerine Alphabet'in hisseleri de yüzde 5 düşüş gösterdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkenin mühimmat stoklarının durumunu görüşmek üzere ana yüklenicileri ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkililerini Beyaz Saray'a çağırdığına dair haber sonrasında bazı savunma şirketlerinin hisseleri düştü.

Lockheed Martin hisseleri yüzde 3,4, L3Harris Technologies hisseleri yüzde 3, Northrop Grumman hisseleri yüzde 2,7, RTX Corp. yüzde 2 ve General Dynamics yüzde 1,9 geriledi.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,37, Nasdaq endeksi yüzde 1,33 düşerken Dow Jones endeksi yüzde 0,29 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsaları ABD-İran müzakerelerindeki gelişmelere ve İngiltere'deki siyasi belirsizliklere ilişkin haberlerle karışık bir seyir izledi. Bölgede Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması yakından takip edildi.

Enflasyonun orta vadeli yüzde 2 hedefiyle istikrara kavuşmasını sağlamak için, haziran toplantısında üç ana ECB faiz oranını 25 baz puan artırma kararını aldıklarını anımsatan Lagarde, "Bu kararla, savaşa bağlı belirsizliği yönetmek için iyi bir konumda kalmaya devam ediyoruz." dedi.

Öte yandan İngiltere Başbakanı Keir Starmer, partisinin kendisini gelecek seçimde lider olarak görmek istemediğini belirterek görevinden istifa ettiğini açıkladı.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,72, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,62 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,25 gerilerken İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

Asya borsaları negatif seyrediyor

ABD ve Avrupa tarafındaki risk algısının yeni günde Asya'ya taşınmasıyla bölge piyasaları negatif seyrediyor. Yapay zeka ve teknoloji odaklı Güney Kore'de Kospi endeksinin yüzde 7,4 düşmesi dikkati çekti.

Analistler, yapay zeka şirketlerine yönelik mevcut soru işaretlerinin yeniden belirmesinin yanı sıra yatırımcıların kar alma güdülerinin de devreye girmesini Kospi endeksindeki sert düşüşün nedenleri arasında gösterdi.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya'da haziran ayı imalat sanayi PMI 54,9 ile beklentileri aştı. Ülkede hizmet sektörü PMI 51,8 ve bileşik PMI 52,5 ile önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Bunun yanı sıra dolar/yen paritesi 161,9'a çıkarak 3 Temmuz 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine yükseldi.

Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile küresel finans piyasalarını görüşmek üzere çevrimiçi bir toplantı gerçekleştirdi. Katayama yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve bu faktörlerin potansiyel etkileri de dahil olmak üzere küresel finans piyasalarını çevreleyen durumu görüştük" dedi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,6 düştü.

Borsa günü yatay seyirle tamamladı

Dün, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, yatay seyirle 14.729,65 puandan günü tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,11 geriledi.

Dolar/TL dünü 46,4670'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,4760'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ve finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerinin, yurt dışında ise dünya genelinde imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.900 ve 15.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Açıklamada, bu kapsamda dünya genelinden yapılan konserve sebze ithalatına yüzde 10 ek vergi uygulanacağı bildirildi.

Söz konusu verginin, bugün itibarıyla yürürlüğe gireceği aktarılan açıklamada, önlemin en fazla 200 gün süreyle uygulanacağı kaydedildi.

Açıklamada, Kanada Uluslararası Ticaret Mahkemesinin, hükümetin talebi üzerine martta başlatılan konserve sebze ithalatına ilişkin koruma soruşturmasını sürdüreceği de ifade edildi.

Soruşturmada, bu ürünlerin ithalatındaki artışın, Kanada'daki sebze işleme sektörüne ciddi zarar verip vermediği veya böyle bir zarar tehdidi oluşturup oluşturmadığının incelendiği aktarılan açıklamada, mahkemenin çalışmalarını 9 Eylül'e kadar tamamlamasının beklendiği bilgisi paylaşıldı.

Açıklamada, mahkemenin ciddi zarar tespitinde bulunması halinde uygun telafi önlemlerine ilişkin tavsiyelerde bulunacağı, zarar tespitine ilişkin olumsuz bir karar vermesi halinde ise geçici koruma önleminin söz konusu karar tarihinden itibaren sona ereceği kaydedildi.

Kanada'nın uluslararası ticaret yükümlülükleri doğrultusunda ABD, Meksika, İsrail, Şili ve gelişmekte olan ülkelerden yapılan konserve sebze ithalatının, açıklanan geçici koruma önleminden muaf tutulacağı belirtildi.

Savaş öncesi günlük ortalama 130 ticari geminin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndan 10 Haziran'da 5, 11 Haziran'da 4, 13 Haziran'da 1 ve 14 Haziran'da 5 ticari gemi geçiş yaparken ABD-İran mutabakatının duyurulması sonrası 15 Haziran'da ise 3 gemi geçti.

ABD-İran arasında varılan mutabakat sonrası Hürmüz Boğazı'nın gemi geçişlerine yeniden açılmasına ilişkin belirsizlik sürerken geçişlerin kademeli şekilde artabileceği ve trafik akışının normalleşmesinin birkaç ay sürebileceği tahmin ediliyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan savaş, müzakerelerin sonunda mutabakatla sonuçlandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif yaptığı açıklamada, ABD ve İran'ın mutabakata vardığını duyurarak, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı'nın 19 Haziran Cuma günü tamamen açılacağını belirterek, bölgedeki mayınların büyük bölümünün etkisiz hale getirileceğini söyledi.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 130 ticari gemi geçiş yapıyordu. Savaşın 28 Şubat'ta başlamasının ardından boğazdaki ortalama günlük gemi trafiği yüzde 90'ın üzerinde azaldı, bazı günler boğazdan sadece bir geminin geçtiği görüldü.

AA muhabirinin veri analitik şirketi Kpler'den derlediği bilgilere göre, Hürmüz Boğazı'ndan 10 Haziran'da 5, 11 Haziran'da 4, 12 Haziran'da 7, 13 Haziran'da 1 ve 14 Haziran'da 5 ticari gemi geçiş yaptı.

Boğazı 14 Haziran'da geçen son gemilerden Malta bayraklı Disha, Katar'dan Hindistan'a 132 bin metreküp sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyordu.

Mutabakatın duyurulması sonrası 15 Haziran'da Hürmüz Boğazı'ndan 3 geçiş oldu

ABD-İran arasında 15 Haziran'ın ilk saatlerinde mutabakata varıldığının duyurulmasının ardından dün Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi geçişlerinde kayda değer bir hareketlilik yaşanmadı ve 15 Haziran'da Boğaz'dan 3 ticari gemi geçti.

Saint Kitts and Nevis bayraklı kuru yük gemisi Kaiser, yaklaşık 27 bin ton yükle Irak'ın Umm Kasr Limanı'ndan Umman'a gitmek üzere İran karasuları üzerinde oluşturulan "İran rotasını" kullanarak boğazdan geçiş yaptı.

Honduras bayraklı petrol tankeri Argo Maris de 6 bin 700 ton petrol ürünü yüklü olarak İran'ın Bender Abbas Limanı'ndan yola çıktı ve İran rotasını kullanarak Hürmüz Boğazı'nı geçti. Geminin varış noktası bilinmiyor.

Umman'dan İran'a yaklaşık 11 bin 500 ton çelik taşıyan Sierra Leone bayraklı Momentum Phonix adlı yük gemisi de Hürmüz Boğazı'nı 15 Haziran'da geçti.

ABD-İran mutabakatı sonrası boğazdan gemi geçişine ilişkin belirsizlik sürerken sektör temsilcileri sürecin oldukça kırılgan olduğunu ifade ediyor. Bu kapsamda Hürmüz Boğazı'nda trafiğin savaş öncesi normal seviyelerine dönmesinin oldukça uzun zaman alacağı öngörülüyor.

Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi'ne (BIMCO) göre, bölgedeki mayın tehdidi endişe kaynağı olmaya devam ediyor ve güvenlik durumu "riskli" seviyede bulunuyor.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü de Hürmüz Boğazı geçişlerine yönelik deniz güvenliği tehdit seviyesinin "kritik" olmaya devam ettiği uyarısını yapıyor.

Boğazdan geçişler 30 gün içinde savaş öncesi seviyenin ancak yüzde 50'sine ulaşabilir

Halihazırda Körfez'de boğazdan geçmek için bekleyen yaklaşık 500 ticari gemi bulunuyor.

Hürmüz Boğazı'nda 100 günden fazla süren kesintinin ardından ilk olarak bekleyen gemilerin geçişinin tamamlanması bekleniyor. Bu geçişlerin 30 gün içinde savaş öncesi seviyenin yüzde 50'sine ulaşabileceği tahmin ediliyor.

ABD-İran arasında mutabakatın uygulanmasına yönelik herhangi bir sorun yaşanmaması halinde, Körfez'de yüklü haldeki 118 tanker, 10-15 gün içinde boğazdan geçmesi beklenen öncelikli gemiler olarak öne çıkıyor. Boğazdan geçen gemi sayısının bir ayın sonunda günlük 15'ten yaklaşık 40'a yükselebileceği, bunun yaklaşık yüzde 60'ını da tankerlerin oluşturması tahmin ediliyor.

"Birikmiş gemi" geçişleri sonrası Hürmüz Boğazı'nın normalleşmesine yönelik belirleyici adımın ise gemilerin Körfez'e yeniden giriş yapma hızı olacağı ifade ediliyor. Gemi şirketlerinin temkinli davranması beklenirken Körfez'e yeniden girişlerin kademeli olacağı öngörülüyor.

İlk 30 günün sonunda Körfez'e giren tanker sayısının günde 12'yi bulabileceği değerlendirilirken bu rakam savaş öncesi seviyelere göre yaklaşık yüzde 50 düşük kalıyor.

"Yaklaşık 2-3 ayı bulabilir"

Kpler Denizcilik Risk ve Uyum Müdürü Dimitris Ampatzidis, paylaştığı bilgi notunda, Körfez'de 500 ticari geminin bulunduğunu tahmin ettiklerini belirterek, "Boğazın yeniden açıldığı kabul edilse bile bu durum trafiğin hemen normale döneceği anlamına gelmez. Bekleyen gemilerin bölgeden ayrılması, seferlerini tamamlaması ve muhtemelen yeni yük almak üzere geri dönmesi için zamana ihtiyaç olacak. Bu süreç yaklaşık 2-3 ayı bulabilir. Orta Doğu'nun bazı bölgelerinde savaş öncesi üretim ve ihracat seviyelerine dönüş ise ülkeye ve operasyonel koşullara bağlı olarak daha uzun sürebilir." değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz Boğazı'nın siyasi ve güvenlik açısından hızlı bir şekilde yeniden ticaret akışına açılmasının önemli olduğunu kaydeden Ampatzidis, ticari nakliye sisteminin de kademeli olarak normalleşebileceğini ifade etti.

ASELSAN tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yapılan açıklamada, yeni iş anlaşması duyuruldu.

Açıklamada, "ASELSAN ile SSB arasında hava savunma sistemlerinin tedarikine yönelik toplam tutarı 780 milyon avro olan sözleşme imzalanmıştır. Söz konusu sözleşme kapsamında teslimatlar 2028 ve 2032 yılları arasında gerçekleştirilecektir." ifadelerine yer verildi.

Şirketten yapılan açıklamada, toplam 638,9 milyon adet A grubu adi hissenin satışını kapsayan halka arzın kapandığı belirtildi.

Aracı kurumlara tanınan ve ek 83,3 milyon A grubu hisseyi satın alma hakkını içeren fazla tahsis opsiyonunun tamamının kullanıldığı aktarılan açıklamada, tüm hisselerin ihracının tamamlandığı kaydedildi.

Açıklamada, halka arzın toplam brüt büyüklüğünün yaklaşık 85,7 milyar dolara ulaştığı bildirildi.

Space Exploration Technologies Corp (SpaceX) hisseleri 12 Haziran'da Nasdaq borsasında "SPCX" koduyla işlem görmeye başlamıştı.

Hisse başına 135 dolardan halka arz edilen SpaceX hisseleri, 150 dolardan açılış yapmıştı.

SpaceX hisseleri, ilk işlem gününde 176,52 dolara kadar tırmanmasının ardından günü yüzde 19,2 artışla 160,95 dolardan tamamlamıştı.

Şirketin hisseleri, şirketin 2 trilyon doların üzerinde değerlemeyle gerçekleştirdiği halka arzın ardından ikinci işlem gününün açılışında yüzde 6'nın üzerinde yükseldi.

Brent petrolün varili, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakatın etkisiyle uluslararası vadeli piyasalarda yüzde 4,42 düşüşle 83,47 dolardan işlem görüyor.

Cuma günü 89,90 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 87,33 dolardan tamamladı.

Brent petrolün varil fiyatı, bugün saat 09.26 itibarıyla kapanışa göre yaklaşık yüzde 4,42 azalarak 83,47 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili de yüzde 5,05 düşüşle 80,59 dolardan alıcı buldu.

Fiyatlardaki düşüşte, ABD ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeye ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri yeniden başlatmaya yönelik mutabakat etkili oldu.

Cuma günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik planlanan askeri saldırıları askıya aldığını ve kapsamlı bir barış anlaşmasının imzalanabileceğini açıklamasının ardından petrol fiyatları yaklaşık yüzde 5 gerilemişti.

Fiyatlardaki düşüş, anlaşmanın sağlandığının duyurulmasıyla derinleşti. Brent petrolün varil fiyatı, sabahın erken saatlerinde cuma günkü kapanışa göre yüzde 4,9 düşüşle 83,05 dolara kadar inerken, WTI petrolün varil fiyatı da yüzde 5,7 azalışla 80,01 dolara kadar geriledi.

Böylece Brent petrol 6 Mart'tan, WTI ise 10 Mart'tan bu yana en düşük seviyelerini gördü.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, "yoğun görüşmelerin ardından" ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurdu. Şerif, her iki tarafın da "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ettiğini" belirterek, anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de düzenleneceğini bildirdi.

Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak" açılarak ABD Donanması'nın ablukasının derhal kaldırılacağını açıkladı. Trump, 19 Haziran'da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte boğazın açılacağını, mayınların temizleneceğini ve petrol akışının yeniden başlayacağını belirtti.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti. Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

Öte yandan, mutabakata dair New York Times'a konuşan Trump, İran ile anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nda "kalıcı olarak ücretsiz geçiş" sağlayacağını savunarak, İran'ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde ise Tahran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını belirtti.

Brent petrolde teknik olarak 85,28 doların direnç, 82,46 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nda zaman zaman tırmanan gerilim, küresel piyasalarda fiyatlamaların merkezinde kalmayı sürdürdü.

Orta Doğu'da yeniden alevlenen çatışmaların gölgesinde başlayan haftada, perşembe günü ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşma sağlandığını hatta bunun düzenlenecek törenle imzalanacağını duyurması, piyasalarda barış beklentilerinin güçlenmesini ve risk iştahının artmasını sağladı.

Ancak önceki deneyimlerden ötürü net sonuç görmek isteyen yatırımcıların bir kısmı temkinli iyimserlik tarafında kaldı.

Öte yandan savaşın makroekonomik görünüme olumsuz yansımaları ABD verilerinde izlenmeye devam etti. Ülkede yıllık enflasyon yüzde 4,2 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Güçlü istihdam verileri ve yükselen enflasyon nedeniyle Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artıracağına kesin gözüyle bakılırken, Trump'ın Orta Doğu'da barışın yakın olabileceğine yönelik açıklamaları bu ihtimalleri bir miktar zayıflattı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın aralık toplantısında yüzde 77 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Gelecek hafta piyasaların gözü, Orta Doğu'daki gelişmeler ve yeni Fed Başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk toplantıdan çıkacak para politikası kararlarında olacak. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.

Analistler, para politikası metni ve Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalara ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, alınacak sinyallerle birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini bildirdi.

Öte yandan hisse başına 135 dolardan halka arz edilen Elon Musk'ın uzay şirketi SpaceX'in hisseleri, Nasdaq borsasında 150 dolardan işlem görmeye başladı. Gün içinde 176,52 dolara kadar tırmanan şirketin hisseleri yüzde 19,2 artışla 160,95 dolardan günü tamamladı.

Analistler, SpaceX'in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesinin diğer büyük teknoloji şirketlerinin halka arz planlarını da teşvik edebileceğini belirtti.

Öte yandan yarı iletken ve teknoloji hisselerine ilgi devam etse de yapay zeka tarafında son kullanıcıların bu hizmetleri pahalı bulduğuna ilişkin analizler şirket değerlemelerine yönelik endişeleri yeniden öne çıkardı.

Analistler, bu durumun yatırımcıları bir miktar temkinli kalmaya yönelten bir unsur olduğunu ifade ederek, yapay zeka alanında fiyat-maliyet tartışmalarının bir süre daha gündemdeki yerini koruyabileceğini aktardı.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre yaklaşık 5 baz puan azalışla yüzde 4,49'da, dolar endeksi de haftalık bazda yüzde 0,3 düşüşle 99,7 seviyesinde kapandı.

ABD'de enflasyonla birlikte istihdamdaki güçlü seyrin faiz indirimlerini ötelemesiyle altının onsu haftalık bazda yüzde 2,6 değer kaybıyla 4 bin 217 dolara indi. Brent petrolün varil fiyatı da gerilimlerin sonlanacağı beklentileriyle yüzde 6,5 azalışla 86,1 dolara geriledi.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında geçen hafta pozitif bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,65, Nasdaq endeksi yüzde 2,34 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,66 yükseldi.

Makroekonomik veri tarafından ABD'de üretici enflasyonu mayısta beklentileri aştı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Verinin detaylarında enerji maliyetlerindeki artışın üretici enflasyonunu yukarı çekmeyi sürdürdüğü dikkati çekti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziranda yüzde 4,8'den yüzde 4,6'ya gerilese de İran savaşının başlamasından önce görülen seviyenin üzerinde kalmaya devam etti.

ABD'nin dış ticaret açığı nisanda aylık yüzde 1,2 azalışla 55,9 milyar dolara gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Gelecek hafta pazartesi sanayi üretimi, New York Fed sanayi endeksi, kapasite kullanımı, salı konut başlangıçları, inşaat izinleri, çarşamba Fed faiz kararı, Fed Başkanı Warsh'ın açıklamaları, perşembe haftalık işsizlik maaşı başvuruları, Philadelphia Fed imalat endeksi takip edilecek.

Cuma günü ABD'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.

Avrupa'da BoE'nin para politikası kararları odakta

Avrupa borsalarında geçen hafta Almanya hariç alıcılı bir seyir izledi. Gelecek hafta İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı ile Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın açıklamaları yakından takip edilecek.

Geçen hafta ECB, 21 toplantı sonra ilk kez faiz artışına gitti. Banka, 3 temel faiz oranını 25 baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Toplantı sonrası açıklamalarda bulunan Lagarde, Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirterek, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini dile getirdi.

Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

Bölgede "stagflasyon" sesleri giderek yükselirken, bu doğrultuda gelecek hafta açıklanacak sanayi üretimi ve mayıs ayı nihai enflasyon verileri de yatırımcıların odağında bulunuyor.

Makroekonomik veri tarafında Almanya'da fabrika siparişleri, Orta Doğu'da tırmanan çatışmaların oluşturduğu küresel belirsizlik ve talep daralması nedeniyle nisan ayında beklentilerin neredeyse iki katı hızla geriledi.

Söz konusu veri Almanya ekonomisinin 2. çeyrekte daralmaya gidebileceğine dair tahminleri öne çıkarıyor. Ülkede özellikle otomotiv endüstrisinde görülen sıkıntılar ön planda yer alıyor.

Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi ise haziranla birlikte art arda ikinci ayda da yükselişini sürdürdü.

Bu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,61, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 3,22 yükselirken Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,55 düştü.

Gelecek hafta pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesinde sanayi üretimi, salı Almanya'da Zew beklenti endeksi, çarşamba Avro Bölgesi ile İngiltere'de enflasyon, perşembe BoE faiz kararı, ILO işsizlik oranı, cuma Almanya'da üretici fiyat endeksi (ÜFE) verileri karşılanacak.

Asya borsaları Çin hariç negatif seyretti

Asya tarafında da geçen hafta Çin hariç satıcılı bir seyir öne çıkarken, gelecek hafta Japonya Merkez Bankasının (BoJ) 1995'ten bu yana ilk kez politika faizini yüzde 1'e yükseltmesi bekleniyor.

Bölgede teknoloji odaklı hisselerde çift taraflı oynaklıklar görüldü.

Öte yandan, Japonya ve Çin'de açıklanan enflasyon verileri fiyatlamalar üzerinde etkili oldu. Çin'de açıklanan makroekonomik verilere göre ülkede yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 1,2, çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 1,1 ile tahminlerin altında kaldı. Ülkede üretici enflasyonu yüzde 3,9 ile öngörülere paralel gerçekleşirken, önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Japonya'da üretici fiyatları ise beklentilerin üzerinde artış göstermeye devam etti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,9, yıllık bazda yüzde 6,3 artış göstererek tahminleri aştı.

Analistler, Asya'nın en büyük iki ekonomisinde enflasyon ve deflasyon risklerinin sürdüğünü belirterek, Japonya'da enflasyonun beklentileri aşmasının, yıl sonuna kadar toplam iki faiz artışı beklenen BoJ'u daha fazla sıkılaşma adımı atmaya zorlayabileceğini aktardı.

Çin'de deflasyon risklerinin, Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen enerji maliyetleri nedeniyle teknik olarak azaldığını belirten analistler, buna karşın ülkedeki fiyat artışlarının güçlü talep kaynaklı olmamasının sağlıklı bir görünüme işaret etmediğini söyledi.

Ülkede açıklanan makroekonomik verilere göre mayıs ayında ihracat yüzde 19,4, ithalat ise yüzde 27,4 artarken, dış ticaret dengesi 105,4 milyar dolar fazla verdi.

Dış ticaret verilerinin iyi gelmesinde Çin'in ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlaması sonrasında alternatif pazarlar bulmasının etkili olduğu değerlendiriliyor. Buna karşın ülkede iç talep zayıf kalmaya devam etti.

Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,09 artarken Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,45, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,98 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,85 düştü.

Gelecek hafta salı Japonya'da BoJ'un faiz kararı, Çin'de sanayi üretimi, perakende satışlar, çarşamba Japonya'da dış ticaret dengesi, cuma Japonya'da enflasyon verileri takip edilecek.

Cuma günü Çin'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.

TCMB politika faizini değiştirmedi

Yurt içinde geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 1,78 artışla 13.938,48 puandan kapandı.

Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu. Duyuruda "Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir." ifadesine yer verildi.

Bunun yanı sıra Türkiye'nin cari işlemler hesabı nisan ayında 5 milyar 695 milyon dolar açık kaydederken, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 319 milyon dolar fazla verdi.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 6 milyar 819 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre cari açık, Eylül 2025 döneminden itibaren ilk defa düşüş göstererek nisanda yaklaşık 37 milyar dolara geriledi.

Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 46,2690'dan tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi sanayi üretimi, bütçe dengesi, salı konut fiyat endeksi, perşembe konut satışları, cuma reel kesim güven endeksi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.

"SPCX" koduyla işlem görmeye başlayan SpaceX hisseleri, 150 dolardan açılış yaptı.

Böylece şirketin piyasa değeri 2 trilyon doları aşarak Musk'ın 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine sahip elektrikli otomobil şirketi Tesla'yı geride bıraktı.

SpaceX, piyasa değeriyle dünyanın en değerli halka açık şirketleri arasında yedinci sırada yer aldı.

Şirketin hisselerinin işlem görmeye başlaması dolayısıyla Nasdaq borsasında açılış zilini SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell ve Mali İşler Direktörü Bret Johnsen çaldı.

Musk ise açılış törenine Texas'taki Starbase'den video konferans aracılığıyla katıldı.

Açılış zili öncesi yaptığı konuşmada Musk, El Segundo'daki bir depoda küçük bir şirket olarak yola çıkan SpaceX'in bugün halka arz edilmesine inanmanın zor olduğunu ifade etti.

Musk, "SpaceX'in başarılı olma ihtimaline yüzde 10'dan bile az şans veriyordum." ifadesini kullandı.

Tarihin en büyük halka arzına imza attı

SpaceX, halka arz kapsamında 555,6 milyon A sınıfı hissesini hisse başına 135 dolardan satarak yaklaşık 75 milyar dolar kaynak sağladı.

Bu büyüklük, 2019 yılında Suudi petrol şirketi Aramco'nun gerçekleştirdiği 29,4 milyar dolarlık halka arzı geride bırakarak tarihin en büyük halka arzı olarak kayıtlara geçti.

SpaceX'in halka arzına yatırımcı ilgisi yüksek seviyede gerçekleşirken, arzın yaklaşık dört kat fazla talep gördüğü kaydedildi.

SpaceX'in halka arzı Musk'ı dünyanın ilk trilyoneri yaptı

Halka arzın ardından yapılan hesaplamalara göre, Musk'ın Tesla'daki hisseleri ve diğer varlıkları da dikkate alındığında toplam serveti 1 trilyon doları aştı.

Şirket, 20 Mayıs'ta halka arz sürecini başlatmak amacıyla ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) başvuruda bulunmuştu.

SEC'e sunulan belgelere göre Musk, halka arzın tamamlanmasının ardından oy haklarının yaklaşık yüzde 82,4'ünü elinde bulunduracak.

Musk, sahip olduğu yüksek oy hakkı sayesinde hissedar onayı gerektiren önemli şirket kararlarında belirleyici konumda olacak.

Uzay ve yapay zeka yatırımlarına kaynak sağlayacak

SpaceX, halka arzdan elde edilecek geliri uzay taşımacılığı, uydu internet hizmetleri, yapay zeka altyapısı ve veri merkezi yatırımları başta olmak üzere büyüme planlarının finansmanında kullanmayı hedefliyor.

Şirket, bu yıl yapay zeka girişimi xAI ile birleşerek faaliyet alanını uzay teknolojilerinin ötesine taşımıştı.

SEC'e sunulan belgelere göre, SpaceX 2025'te 4,9 milyar dolar, 2026'nın ilk çeyreğinde ise 4,28 milyar dolar zarar açıkladı.

Musk tarafından 2002 yılında kurulan SpaceX, yeniden kullanılabilir roket teknolojileri geliştirme ve insanlığın uzayda kalıcı varlık göstermesini sağlama hedefiyle çalışmalarını sürdürüyor.

Ticaret Bakanlığınca emlak sektöründe tüketici mağduriyetinin önlenmesi ve kayıt dışılıkla mücadele amacıyla hayata geçirilen EİDS, kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2025'te uygulanmaya başladı. Sistemin ikinci aşamasına 15 Şubat'ta geçilerek, satılık taşınmaz ilanları için de doğrulama zorunlu hale getirildi.

Sistem kapsamında taşınmaz sahibi, kendisi veya yetki vereceği birinci derece yakını aracılığıyla mülkünü ilana koyabiliyor. Ayrıca e-Devlet üzerinden kendisine ait taşınmazı seçerek satış ilanı vermesi için emlak işletmelerini yetkilendirebiliyor.

Doğrulama yapılarak yayımlanan ilanlarda, EİDS yetki doğrulamasının yapıldığını gösteren logo veya ibareye yer veriliyor. Taşınmaz sahibi tarafından en fazla 3 aylığına verilen yetkinin süresi daha sonra uzatılabiliyor.

Yetkisiz kişilerce açılan satış ilanları, sahte hesaplar üzerinden yapılan fiyat manipülasyonları ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin önüne geçmeyi amaçlayan uygulama, ilan piyasasında etkisini göstermeye başladı.

İlan sayısındaki düşüş 415 bin 618 oldu

Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme ve piyasa analizi alanında faaliyet gösteren Endeksa verilerine göre, EİDS'in satılık ilanlar için zorunlu hale geldiği 15 Şubat'tan 9 Haziran'a kadar geçen sürede Türkiye'deki tüm platformlarda yer alan satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye geriledi.

Böylece ilan sayısı 415 bin 618 azalırken, düşüş oranı yüzde 26 olarak gerçekleşti. Son bir yıllık dönemde ise satılık taşınmaz ilan sayısının yüzde 25,4 azaldığı görüldü.

"Mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi"

Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:

"EİDS uygulamasıyla birlikte yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi. Şubatta EİDS'in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de sektörün daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor."

Öğüt, haziran ayının ilk günlerinden itibaren ilan adetlerinde kısmi bir yukarı yönlü hareket başladığını belirterek, "Yaz dönemine girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansıması normal." dedi.

"Sosyal medya hesaplarından fiyat belirtmeden paylaşılıyor"

Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu söyledi.

Düşüşte, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de etkili olduğunu belirten Büyükduman, şu değerlendirmede bulundu:

"Hem satıcılar hem de alıcılar zaman zaman daha düşük vergi ödemek amacıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor. Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılması gibi yeni yöntemlere başvurma, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşmaya çalışmak gibi eski yöntemlere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu problemin de aşılabileceğini düşünüyorum."

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden şiddetli çatışmalara dönüşebileceği endişeleriyle risk iştahı azalırken, gözler yurt içinde TCMB faiz kararı, yurt dışında ECB'nin para politikası kararlarına çevrildi.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden şiddetli çatışmalara dönüşebileceği endişeleriyle risk iştahı azalırken, gözler yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı, yurt dışında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası kararlarına çevrildi.

Orta Doğu gerilimlerinde yeni perde, piyasalarda belirsizliği artırarak yatırımcıların karar almasını güçleştiriyor.

Bölgede ABD ve İran unsurlarının çatışma iklimine geri dönebileceği ve savaşın yeni aşamasında tarafların daha sertleşebileceği korkuları piyasalarda risk fiyatlamalarının sürmesine yol açıyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatıyla 10 Haziran'da İran'daki çeşitli hedeflere yönelik başlatılan ek "meşru müdafaa" saldırılarının tamamlandığını açıkladı. ABD Başkanı Trump, anlaşma olmazsa İran'a yönelik saldırıların "şiddetli" şekilde süreceğini belirtti.

İran devlet televizyonu ise Ürdün'de ABD güçlerinin konuşlandığı Muvaffak Salti askeri üssünün füze saldırılarıyla hedef alındığını bildirdi.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahının, ABD'nin ülkenin güneyine saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri tamamen kapattığını bildirmesini takiben boğazdan yasa dışı yollarla geçmeye çalışan iki geminin vurulduğu aktarıldı.

Bölgede gerilim giderek şiddetlenirken, savaşın makroekonomik etkileri de yakından takip ediliyor.

Fed'e yönelik şahinleşme ihtimalleri artıyor

Dün ABD'de açıklanan enflasyon verileri ülkede fiyat artışlarının hızlandığını gösterdi. Ülkede yıllık enflasyon yüzde 4,2 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. ABD'de aylık enflasyon ise yüzde 0,5 ile beklentilere paralel gerçekleşti.

Analistler, artan jeopolitik riskler ve enflasyonla mücadelenin beklenenden uzun sürebileceğine yönelik beklentilerin güçlendiğini belirterek, para piyasalarında ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar bir faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin kuvvetlendiğini ifade etti.

Kurumsal tarafta, Fed'e yönelik sıkılaşma endişeleri ile yapay zeka şirketlerinin yüksek harcama planlarının değerlemeler üzerindeki etkisine ilişkin soru işaretleri sürerken, teknoloji hisselerinde satış baskısı devam etti.

Broadcom'un hisseleri yüzde 5,1, AMD'nin hisseleri yüzde 4,9, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Nvidia'nın hisseleri yüzde 3,7, Alphabet ile Amazon'un hisseleri yüzde 2,5, Microsoft'un hisseleri yüzde 1,5 ve Intel'in hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Altının onsu yaklaşık son 7 ayın düşük seviyesini gördü

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,54 seviyesinde, dolar endeksi de düşüşle 99,9'da dengeli hareket ediyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin enflasyon risklerini artırmasıyla altının ons fiyatı dün 4 bin 71 dolara gerileyerek 24 Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Ons altın yeni işlem gününde ise yüzde 0,3 artışla 4 bin 84 dolardan alıcı buluyor.

Brent petrolün varil fiyatı, İran'ın ABD'nin ülkeye yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklamasının etkisiyle dün yüzde 2,9 artışla 93,7 dolara yükselirken, yeni günde ise yüzde 0,7 azalışla 93,1 dolarda işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,62, Nasdaq endeksi yüzde 1,98 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,87 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa'da ECB'nin faiz kararı bekleniyor

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç negatif seyrederken, ECB'nin bugün alacağı para politikası kararları ve sonrasında ECB Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı sözle yönlendirmeler yatırımcıların odağında olacak.

Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini artırabileceğine yönelik süregelen endişelerle bölge piyasalarında endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

ECB'nin bugünkü toplantısında faiz artırımına kesin gözüyle bakılırken, bankanın faiz indirim beklentileri 2027 mart ayından 2027'nin ortalarına ötelendi. ECB'nin yeni ekonomik projeksiyonlarında büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyonlar yapması bekleniyor.

Öte yandan Avrupa'da ekonomik aktivitenin zayıf seyretmesi nedeniyle faiz artırımının zamanlamasına ilişkin soru işaretleri de gündemdeki yerini koruyor.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,27 yükselirken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,97, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,51 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,46 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Söz konusu gelişmeler Asya borsalarına da yansıdı. Bölge piyasalarında karışık bir görünüm hakimken, teknoloji odaklı hisselerde gözlenen toparlanma ise risk iştahını destekliyor.

Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix'in üretim hacmini artırma planını duyurması bölgede yarı iletken sektörüne yönelik alımları artırdı.

Öte yandan bölgede enflasyon riskleri sürerken, gelecek hafta Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı öncesinde Başkan Kazuo Ueda'nın tıbbi tedavi amacıyla hastaneye kaldırıldığı bildirildi. Ueda'nın, 15-16 Haziran toplantısına katılamayabileceği belirtiliyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düştü.

Yurt içinde gözler TCMB'nin faiz kararında

Dün yatay seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,02 artışla 13.744,64 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,45 geriledi.

Öte yandan yurt içinde TCMB'nin faiz kararı takip edilecek. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, haziran ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Dolar/TL dünü 46,1290'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,1530'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde TCMB'nin faiz kararının yanı sıra haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ECB faiz kararı, ECB Başkanı Lagarde'ın basın toplantısı, ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta yaklaşık 7 milyon 200 bin varil azalışla 426 milyon 500 bin varil seviyesine gerilediğini açıkladı. Piyasa beklentisi, stokların yaklaşık 3 milyon varil azalacağı yönündeydi.

Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik ham petrol stokları da 7 milyon 900 bin varil azalarak 349 milyon 200 bin varil seviyesine düştü.

Bu dönemde ABD'nin benzin stokları ise yaklaşık 200 bin varil artışla 215 milyon 100 bin varil olarak kayıtlara geçti.

Petrol üretimi arttı

ABD'nin günlük ham petrol üretimi 30 Mayıs-5 Haziran haftasında 92 bin varil artarak 13 milyon 799 bin varile yükseldi.

Öte yandan, ülkenin ham petrol ithalatı, geçen hafta önceki haftaya göre günlük 509 bin varil azalışla 5 milyon 888 bin varil, ham petrol ihracatı da günlük 1 milyon 34 bin varil azalışla 4 milyon 840 bin varil oldu.

EIA'nın "Haziran 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"na göre, ABD'nin günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 720 bin varil olması bekleniyor.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 31 Aralık 2025 tarihli ve 2025/68 sayılı bülteniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılar (KVHS) için belirlediği asgari kuruluş sermayesi, %25,49 yeniden değerleme oranı uygulanarak 250 milyon TL olarak güncellenmişti. Aralık 2024 itibarıyla 250 milyon TL olan ödenmiş sermayesini 807 milyon TL'ye çıkaran OKX TR, o dönemde kripto sektöründe faaliyet gösteren ve odağı yalnızca kripto olan şirketler arasında en yüksek sermayeye sahip platform unvanını elde etmişti. OKX TR, gerçekleştirdiği %148’lik son sermaye artışıyla, ödenmiş sermayesini 2 milyar TL’ye çıkardı. Bu hamleyle kripto para borsasının ödenmiş sermayesi, asgari gereksinimin 8 katına ulaştı.

“Türkiye’ye yurt dışından doğrudan yatırım sağlıyoruz”

OKX TR’nin ülkemize özel ürünlerini ve platformunu Şubat 2024’te kalıcı olma taahhüdüyle tanıttığını hatırlatan OKX TR Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Çamır, “Türkiye’de faaliyet göstermeye başladığımız günden bu yana, sektörde çıtayı belirleyen, regülasyonun öngördüğü asgari sermaye şartının daima önünde giden bir sektör paydaşı olduk. Her zaman, güçlü bir sermayeye sahip olma prensibiyle hareket ediyoruz. Son sermaye artışımızı da Türkiye pazarına bağlılığımızın göstergesi olarak değerlendiriyoruz. Ülkemizin bu alanda önemli uluslararası yatırımlar çekebileceğini istikrarlı bir biçimde kanıtlayarak, yine sektöre liderlik ediyoruz. Aynı zamanda devletimizin yabancı yatırımları teşvik adına son dönemde attığı adımların iyi bir örneğini teşkil ediyoruz. Gücünü küresel bir yapıdan alan OKX TR olarak, istikrarlı sermaye artışlarıyla ülkemize doğrudan yabancı yatırım sağlamanın gururunu yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

“İstikrarlı yatırımlarımız, kullanıcı güvenine verdiğimiz önemi teyit ediyor”

Düzenli sermaye artışlarının OKX Grubu’nun Türkiye pazarına inancını temsil ettiğini vurgulayan Mehmet Çamır, değerlendirmelerini şu ifadelerle sonlandırdı: “OKX, blokzinciri sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olmanın ötesinde, küresel bir finans kuruluşu vizyonuyla hareket ediyor. Bu vizyonu, hem dünya çapında hem de ülkemizde attığımız her adımda görünür kılıyoruz. OKX'in yakın zamanda New York Borsası’nın (NYSE) çatı şirketi ICE’den aldığı 25 milyar dolarlık yatırım da bu küresel vizyonun en güçlü göstergelerinden biri. Aynı yaklaşım, OKX TR’nin Türkiye’de finans kuruluşu sorumluluğu ve disipliniyle hareket etme kararlılığına da doğrudan yansıyor. Finans kuruluşları için güven vazgeçilmezdir, güvenin temelinde ise güçlü sermaye yapısı yer alır. Gerçekleştirdiğimiz sermaye artışı, kullanıcı ve iş ortaklarımıza karşı yükümlülüklerimizi sağlam bir finansal yapıyla karşılama kapasitemizi güçlendirdiğimizi ortaya koyuyor. Aynı zamanda ülkemizde devam eden lisanslama ve regülasyon süreçlerinde bizi güçlü bir konuma taşıyor.

Başta ABD, Avrupa Birliği ve Singapur olmak üzere, faaliyet gösterdiği pazarlarda lisanslı yapısı, yasal gerekliliklere uyumu ve güçlü sermaye yaklaşımıyla öne çıkan OKX’in küresel kültürünü Türkiye’de temsil ediyoruz. Kendi alanında ülkesine en çok yatırım yapan şirketlerden biri olarak gerçekleştirdiğimiz bu sermaye artışı, hem OKX Grubu'nun Türkiye'ye inancının, hem de Türkiye’de kalıcı olmaya yönelik taahhüdümüzü destekleyen güçlü kaynaklara sahip olduğumuzun en güncel kanıtı. Bu güvenceyle, OKX TR olarak Türkiye'deki kullanıcıları yeni nesil finansal deneyimlerle tanıştırmayı sürdüreceğiz.”

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın 28 Şubat'ta başlamasının ardından emtia piyasasında sert dalgalanmalar görülürken, bu dalgalanmalardan en fazla değerli metal fiyatları olumsuz etkilendi.

Bu yılın ilk ayında rekor kıran altın, gümüş ve platin fiyatlarında savaşın başlamasıyla ibre tersine dönerken, paladyum da bu düşüş eğiliminden nasibini aldı.

Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin ABD Merkez Bankasına (Fed) yönelik "şahin" beklentileri artırması değerli metal fiyatlarındaki sert düşüşün en önemli nedeni olarak öne çıktı.

Orta Doğu'daki gerilimin, ticaret politikasına dair belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları daha da artırabileceği endişesini güçlendirdi.

Enflasyonist endişelerle tahvil faizlerinde görülen yükseliş de emtia fiyatları üzerinde baskı oluşturdu. Yatırımcıların risklerden kaçınma ve likiditeye dönme isteği de doların güçlenmesine neden oldu.

Öte yandan, jeopolitik risklerden dolayı küresel ekonomik aktivitenin zarar görebileceğine yönelik endişeler endüstriyel alanda kullanılan gümüş, platin ve paladyumda sert düşüşlere neden oldu.

Altının savaşın 100. gününde değer kaybı savaş öncesine kıyasla yüzde 17,8 oldu

Bu yıla 4 bin 313 dolardan başlayan altının onsu ocak ayında 5 bin 600 doları test ederek rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 12,4 değer kazancıyla 4 bin 849 dolardan tamamlayan ons altının bu yükselişi şubatta da devam etti.

Altının onsu şubat ayını yüzde 8,5 değer kazanarak 5 bin 263 dolardan tamamladı. Orta Doğu'da yaşanan söz konusu gelişmelerle değer kaybetmeye başlayan altının onsu martta 4 bin 99 dolara kadar gerilese de bu ayı yüzde 11,32 düşüşle 4 bin 667 dolardan bitirdi. Mart ayında yaşanan bu düşüş 2008 krizinden bu yana en sert aylık gerileme olarak kayıtlara geçti.

Nisanda yüzde 1 değer kaybeden altının onsu, mayıs ayında da yüzde 1,77 geriledi ve mayıs ayını 4 bin 540 dolardan tamamladı. Altının onsu 5 Haziran'da 4 bin 328,6 dolardan kapanarak savaş öncesine kıyasla yüzde 17,8 değer kaybetti.

Söz konusu sebepler gümüş fiyatlarında da etkili oldu. Finansal bir varlık olmasının yanı sıra güneş paneli yapımı başta olmak üzere endüstriyel alanda önemli bir role sahip olması gümüş fiyatlarındaki oynaklığın artmasına neden oldu.

Yıla 71 dolardan başlayan gümüşün onsu ocak ayında 121,7 dolara kadar çıkarak rekor kırdı. Ocak ayını yüzde 17,2 artışla 83,3 dolardan tamamlayan gümüşün onsu, yükselişini şubat ayında da sürdürdü.

Şubat ayını yüzde 12,6 artışla 93,8 dolardan tamamlayan ons gümüş, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle mart ayında sert geriledi. Mart ayında 61 dolara kadar gerileyen gümüşün onsu bu ayı yüzde 19,9 azalışla 75,1 dolardan, nisan ayında yüzde 1,8 düşüşle 73,7 dolardan tamamladı.

Gümüşün onsu, mayıs ayı sonunda tekrar toparlanarak yüzde 2,1 artışla 75,3 dolar olmasına karşın, haftanın son işlem günü olan 5 Haziran'ı 67,9 dolardan tamamlayarak savaş öncesine kıyasla yüzde 27,6 değer kaybetti.

Savaşın 100 gününde paladyum fiyatları yüzde 30'un üzerinde geriledi

Yıla 2 bin 54 dolardan başlayan platinin onsu ise küresel arza yönelik devam eden sıkıntılarla ocak ayında 2 bin 923,3 dolarla rekor kırdı.

Ocak ayını yüzde 6,2 yükselişle 2 bin 182,2 dolarla tamamlayan platinin onsu şubat ayını da yüzde 8,5 artışla 2 bin 366,5 dolardan tamamladı. Mart ayında sert düşen platin bu dönemi artan jeopolitik riskler ve güçlenen dolarla yüzde 17,2 düşüşle 1960,1 dolarla bitirdi.

Platinin onsu, nisan ayında yüzde 1,6 artışla 1991,4 dolara çıkarken, mayıs ayında tekrar düşüşe geçerek 1.922,6 dolara geriledi.

Platin, 5 Haziran itibarıyla 27 Şubat kapanışına kıyasla yüzde 24,8 düşüşle 1779, dolara geriledi.

Yıla 1603 dolardan başlayan paladyumun onsu ise ocak ayında yüzde 7 artışla 1713,3 dolara, şubat ayında yüzde 4,4 yükselişle 1788,7 dolara çıktı.

Mart ayında yüzde 17 gerilemeyle 1484,8 dolara düşen paladyumun onsu nisan ayında hafif bir toparlanmayla yüzde 3,3 artışla 1533,9 dolara çıktı.

Mayıs ayında ise yüzde 11,4 kayıpla 1359,6 dolara inen paladyumun onsu, ABD/İsrail-İran Savaşı öncesine kıyasla yüzde 31,1 değer kaybederek 1232,3 dolara indi.

Söz konusu şirketlerin Rusya-Ukrayna Savaşı'nın enerji piyasalarında arz endişelerini artırdığı 2022'deki karları 98,3 milyar dolar seviyesindeyken, 2023'te 88,3 milyar dolara, 2024'te 71,7 milyar dolara ve 2025'te 62,9 milyar dolara geriledi.

Bu yılın ilk çeyreğinde ise Hürmüz Boğazı çevresinde artan jeopolitik riskler ve arz kesintisi endişelerinin petrol fiyatlarını desteklemesiyle şirketlerin toplam karı geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 13,2 artarak 71,2 milyar dolara çıktı.

Ancak toplam kar, Brent petrolün varil fiyatının ilk çeyrekte ortalama 100 doların üzerinde seyrettiği ve enerji krizinin etkilerinin en güçlü hissedildiği 2022 seviyesinin yaklaşık 27 milyar dolar altında kaldı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, Brent petrolün ilk çeyrek ortalama fiyatı 2022'de varil başına 100,3 dolar seviyesine ulaştı. Sonraki yıllarda arz endişelerinin azalması ve küresel talepteki yavaşlama beklentileriyle varil fiyatı 2023'te 81,2 dolar, 2024'te 83 dolar ve 2025'te 75,8 dolar oldu.

Bu yıl ise Hürmüz Boğazı kaynaklı jeopolitik risklerin yeniden gündeme gelmesiyle Brent petrolün varil fiyatında ilk çeyrek ortalaması 80,2 dolara yükselerek son 2 yılın üzerine çıkarken, fiyatlar enerji krizinin zirve yaptığı 2022 seviyelerinin altında kalmaya devam etti.

Aramco açık ara lider

İlk çeyrek karlarında Saudi Aramco açık ara lider konumunu korudu. Şirketin 2022'nin ilk çeyreğinde 39,5 milyar dolar olan karı 2025'in ilk çeyreğinde 26,6 milyar dolara gerilerken, 2026'nın aynı döneminde geçen yıla kıyasla yüzde 26'dan fazla artışla 33,6 milyar dolara yükseldi.

ExxonMobil'in 2022'nin ilk çeyreğindeki karı 8,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken sonraki dönemde dalgalı bir seyir izledi. Şirketin ilk çeyrek karı 2025'te 7,7 milyar dolara geriledi ve bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 45'ten fazla azalarak 4,2 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Chevron'un ilk çeyrek karı da 2022'deki 6,5 milyar dolar seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 3,8 milyar dolara gerilerken, 2026'nın aynı döneminde yüzde 26,3 düşüşle 2,8 milyar dolara indi.

ConocoPhillips'in ilk çeyrek karı, 2022'deki 4,3 milyar dolar seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 2,7 milyar dolara geriledi. Şirketin 2026'nın ilk çeyreğindeki karı ise yaklaşık yüzde 14 düşüşle 2,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

CNOOC ise Batılı enerji devlerinden farklı olarak karlılığını büyük ölçüde korudu. Şirketin ilk çeyrek karı 2022'de 5 milyar dolar ve 2023'te 4,7 milyar dolar olurken, 2025'te 5,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. CNOOC 2026'nın ilk çeyreğinde karını yeniden yaklaşık 5,8 milyar dolara yükseltti.

Avrupalı enerji şirketlerinde toparlanma sinyalleri

Avrupalı enerji şirketlerinde de benzer eğilim görüldü. TotalEnergies'in ilk çeyrek karı 2022'de 9 milyar dolarla zirve yaptıktan sonra 2025'in ilk çeyreğinde 4,2 milyar dolara geriledi, 2026'nın aynı döneminde ise yüzde 29 artışla 5,4 milyar dolara yükseldi.

Shell'in ilk çeyrek karı da 2023'te 9,6 milyar dolarla en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra 2025'in aynı döneminde 5,6 milyar dolara düştü. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde karını yüzde 23 artırarak 6,9 milyar dolara çıkardı.

bp'nin karı 2022'nin ilk çeyreğinde 6,2 milyar dolar seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 1,4 milyar dolara kadar düştü, 2026'nın ilk çeyreğinde geçen yıla kıyasla iki kattan fazla artarak 3,2 milyar dolara yükseldi.

Equinor'un karı 2022'nin ilk çeyreğindeki 5,2 milyar dolarlık seviyesinden 2025'in ilk çeyreğinde 1,8 milyar dolara düştü. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde karını iki kattan fazla artırarak 3,7 milyar dolara çıkardı.

Eni'nin ilk çeyrek karı, 2022'de yaklaşık 3,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, 2025'in aynı döneminde 1,6 milyar dolara geriledi. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde ise 1,5 milyar dolar kar açıkladı.

Hizmet şirketlerinde sınırlı kar artışı

Petrol sahası hizmet şirketlerinde ise daha farklı bir görünüm öne çıktı. Halliburton'ın ilk çeyrek karı 2022'de 310 milyon dolar seviyesinde gerçekleşirken, 2025'te 517 milyon dolara ulaştı. Şirketin karı, 2026'nın ilk çeyreğinde ise geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 11 düşüşle 461 milyon dolar olarak kaydedildi.

Aynı dönemde SLB'nin ilk çeyrek karı, 2022'de 488 milyon dolar seviyesinde gerçekleşirken, 2025'te 998 milyon dolara yükseldi. 2026'nın ilk çeyreğinde ise geçen yıla kıyasla yaklaşık yüzde 21,5 düşüşle 783 milyon dolara geriledi.

Baker Hughes'un ilk çeyrek karı ise 2022'de 145 milyon dolar seviyesinde hesaplandı. İlk çeyrek karı, sonraki yıllarda kademeli olarak artarak 2025'te 509 milyon dolara çıktı. Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde karını yaklaşık yüzde 12,6 artırarak 573 milyon dolara yükseltti.

Raporda, ABD-İran Savaşı'nın tetiklediği petrol krizinin küresel büyüme beklentilerini olumsuz etkilediği belirtildi.

Artan petrol fiyatları nedeniyle bu yıla ilişkin küresel ekonomik büyüme tahmininin 0,2 puan düşürülerek yüzde 2,4'e indirildiği belirtilen raporda, dünya ekonomisinin gelecek yıl ise yüzde 2,5 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Raporda, yüksek enflasyonun reel ücretleri düşürmesi, tüketimi frenlemesi ve şirketlerin girdi maliyetlerini artırması nedeniyle tahminlerde genel olarak bir düşüş yaşandığı aktarıldı.

Fitch'in raporunda, yapay zeka ile ilgili yatırımlarda beklenenden güçlü ivmenin petrol şokunun küresel ekonomik faaliyet üzerindeki etkisini hafiflettiği, bu durumun dünya ticaretini ve Asya'nın ihracatını desteklediği ifade edildi.

ABD ve Avro Bölgesi ekonomilerinin büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyon

ABD'nin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin 0,3 puan düşürülerek yüzde 1,9'a indirildiği belirtilen raporda, ülke ekonomisinin gelecek yıl da yüzde 1,9 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Raporda, Avro Bölgesi'nin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin de 0,4 puan düşürülerek yüzde 0,9'a çekildiği aktarıldı. Fitch'in raporunda, Avro Bölgesi ekonomisinin gelecek yıl yüzde 1,1 büyümesinin öngörüldüğü bildirildi.

Çin ekonomisinin bu yıla ilişkin büyüme tahmininin ise 0,3 puan artırılarak yüzde 4,6'ya yükseltildiği belirtilen raporda, ülke ekonomisinin gelecek yıl yüzde 4,3 büyümesinin öngörüldüğü aktarıldı.

Türkiye ekonomisine dair değerlendirmelerin de yer aldığı raporda, ülke ekonomisinin bu yıl yüzde 2,8 ve gelecek yıl yüzde 4,4 büyümesinin beklendiği kaydedildi.

Fitch, mart ayında yayımladığı tahminlerde Türkiye ekonomisinin bu yıl yüzde 3,6 büyümesini öngörmüştü.

Petrol fiyatı tahmini yukarı yönlü revize edildi

Fitch'in raporunda, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının 14 haftayı bulduğu ve temmuz ayından önce açılmayacağının varsayıldığı belirtilerek, Brent petrolün ortalama fiyatına ilişkin tahmininin bu yıl için varil başına 70 dolardan 87 dolara revize edildiği aktarıldı.

Raporda, "Petrol şoku küresel büyüme için güçlü bir engel teşkil ediyor ancak temel senaryomuz 1970'lerdeki yıkıcı petrol şoklarına kıyasla çok daha az şiddetli." ifadesi yer aldı.

Reel petrol fiyatlarının 1979'da varil başına 170 dolara ulaştığı anımsatılan raporda, ayrıca petrol tüketiminin dünya ekonomisindeki payının 1980'den bu yana yarıya indiği ifade edildi.

Fed ve BoE'nin faizleri sabit tutması, ECB'nin artırması bekleniyor

Petrol şokunun enflasyonist etkisinin küresel para politikası görünümünü de etkilediğine işaret edilen raporda, pandemi sonrası enflasyon deneyimi hala tazeyken merkez bankalarının fiyat şokunun kalıcı etkilere yol açabileceğinden endişe duyduğu ve beklentileri çıpalamaya özen gösterdiği aktarıldı.

Raporda, politika faizlerinin 2021'e kıyasla çok daha yüksek, işgücü piyasası koşulları ve ücret baskılarının daha zayıf ve maliye politikasının daha az genişleyici olduğu anlatıldı.

ABD Merkez Bankası (Fed) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faizleri bu yıl sabit tutmasının ve 2027'de yeniden indirimlere başlamasının beklendiği belirtilen raporda, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) ise haziran ayında 25 baz puan faiz artırmasının ancak bu artışın gelecek yıl geri alınacağının tahmin edildiği aktarıldı.

Küresel rezerv yöneticilerinin, jeopolitik belirsizlik dönemlerinde bile stratejik yatırım kriterlerinde ani değişikliklerden kaçındığı gözlendi.

Rezervlerde altın payı avroyu geride bıraktı

Raporda, hem merkez bankalarının hem de özel yatırımcıların olağanüstü yüksek hacimlerde altın alımı yaptığına dikkat çekildi.

Bireysel altın yatırımları geçen yıl ikiye katlanarak 2 bin 200 tona ulaşırken merkez bankaları 850 ton altın satın aldı. Fiyat artışlarının da etkisiyle resmi rezervler içindeki altın payı, avro ve ABD Hazine tahvillerini geride bıraktı.

Küresel döviz ticaretinde ise en büyük darbeyi avro aldı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın gümrük tarifesi tehditleri ve politik açıklamaları dolarda dalgalanmayı artırınca, yatırımcılar riskten korunma işlemlerine yüklendi. Bu süreçte Çin yuanı da payını yüzde 9'a çıkararak kazanç sağlayan bir diğer para birimi oldu.

Genel durağanlığa rağmen avro, uluslararası borç senedi ihraçlarında tarihi bir başarı yakaladı.

Avro cinsinden borç ihraçları yıllık bazda yaklaşık yüzde 30 artarak 1,1 trilyon doları aştı ve para biriminin tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu yükselişte, ABD'li firmaların avro cinsinden tahvil çıkarıp dolara çevirdiği "Ters Yankee" ihraçlarının yüzde 50'ye yakın artması önemli rol oynadı. Avro ayrıca, yeşil ve sürdürülebilir tahvil piyasasında ilk kez dünyada ilk sıraya yerleşti.

Lagarde'dan "ortak borçlanma" çağrısı

ECB Başkanı Christine Lagarde, raporda yer alan değerlendirmesinde, avronun uluslararası piyasalardaki rolünün 2025 yılında sınırlı ancak istikrarlı bir artış gösterdiğini belirtti.

Küresel kullanım göstergelerinde avronun payının yüzde 20 civarına ulaştığını aktaran Lagarde, Rusya'nın 2014'teki Kırım işgaliyle tetiklenen jeopolitik gerilimlerden bu yana bu payın yüzde 1,5 puan arttığını ifade etti.

Avronun 2025 ve 2026 başındaki kriz dönemlerinde yatırımcılar için "güvenli liman" gibi konumlandığını, uluslararası borç ihraçlarında tarihi rekor kırdığını ve yeşil tahvil piyasasında ilk kez dünyada ilk sıraya yerleştiğini belirten Lagarde, buna rağmen küresel finansal sistemde bloklaşma riskinin arttığını vurguladı.

Merkez bankalarının altına olan güçlü talebine, dijital ödeme alternatiflerine ve ticarette geleneksel olmayan para birimlerinin yükselişine dikkati çeken Lagarde, şu değerlendirmede bulundu:

"Avronun küresel cazibesini artırması için bir fırsat penceresi var ancak bunun ön şartı Avrupalı karar alıcıların gerekli koşulları yaratması ve sözleri eyleme dökmesidir. Küresel finans sisteminde parçalanma güçleri giderek daha belirgin hale geliyor ve rehavete kapılacak bir alan yok. Avronun gerçek anlamda küresel bir para birimine dönüşmesi için Avro Bölgesi daha derin ve likit sermaye piyasaları inşa etmeli, Tek Pazar'ı ve tasarruf-yatırım birliğini iddialı bir takvimle tamamlamalıdır. Ayrıca kamu mallarının ortaklaşa finanse edilmesi gibi ek adımlar, AB genelinde güvenli ve likit bir ortak borç havuzu oluşturulmasına yardımcı olacaktır."

Açıklamada, "Bu, SEC inceleme sürecinin tamamlanmasının ardından halka açılma seçeneğini bize sunuyor. Önerilen halka arz, piyasa koşullarına ve diğer faktörlere bağlı olacak." ifadeleri kullanıldı.

Ayrıca açıklamada, halka arz kapsamında satışa sunulacak hisse sayısı ve fiyat aralığının henüz belirlenmediği aktarıldı.

ABD'deki düzenleyici çerçeveye göre bu tür gizli başvurular, şirketlerin halka arz öncesinde kayıt sürecine ilişkin belgeleri kamuya açıklamadan SEC ile ön inceleme ve değerlendirme sürecinden geçmesine imkan tanıyor.

BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 41,21 puan artarken, toplam işlem hacmi 204,3 milyar lira oldu.

Bankacılık endeksi yüzde 0,10 değer kazanırken, holding endeksi yüzde 0,29 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 4,64 ile bilişim, en çok kaybettiren ise yüzde 6,65 ile finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalar, Orta Doğu'daki gerilime ilişkin belirsizlikler devam ederken ABD'li çip üreticisi Nvidia'nın yapay zeka alanındaki yeni atılımlarına yönelik iyimserlikle karışık bir seyir izliyor.

İran'ın, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sürmesi nedeniyle arabulucular aracılığıyla ABD ile gerçekleştirdiği mesaj alışverişini durdurduğu bildirildi.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansına göre, ülkenin görüşmelerin tekrar başlaması için İsrail'in Lübnan'a saldırıları durdurmasını ve işgal ettiği bölgelerden çekilmesini şart koştuğu ifade edildi.

Yurt içinde Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, gün içinde en yüksek 13.922,45 puanı gördükten sonra Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin etkisiyle kazançlarının bir kısmını geri verse de günü pozitif seyirle tamamladı.

Analistler, yarın yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde Tüketici Fiyat Endeksi ve ABD'de JOLTS açık iş sayısının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.800 ve 13.900 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

 Ekonomistler, Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) mayısta yüzde 1,65 artacağını tahmin etti.

Axios'un haberinde ABD'li ve İranlı müzakerecilerin ateşkesin uzatılması ve İran'ın nükleer programı konusunda müzakerelerin başlatılmasına yönelik 60 günlük bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya vardığı ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın buna henüz nihai onayı vermediği aktarılmıştı.

Söz konusu mutabakat metninin imzalanması durumunda Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir kısıtlama olmaksızın açılacağının bildirildiği haberde, ABD'nin de İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldıracağı belirtilmişti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran ile yürütülen müzakerelerde, nükleer program konusunda bazı anlaşmazlıkların devam ettiğini ancak tarafların anlaşmaya "çok yakın" olduğunu açıkladı.

Yeni haftada yapay zeka rallisinin jeopolitik riskleri dengelemesiyle küresel piyasalarda pozitif bir seyir izleniyor.

Öte yandan ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (USMCA) Ortak Gözden Geçirme sürecine ilişkin ilk ikili görüşmelerin tamamlandığı bildirildi. Müzakerecilerin ilk turunda otomotiv menşe kuralları, çelik ve alüminyum ile ekonomik güvenlikle ilgili öncelikli konuları ele aldı. 

Bu arada Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) başkanları, Orta Doğu'daki savaşın küresel ekonomi, enerji ve ticarete etkilerine yönelik uyarılarda bulundu.

Kurumlardan yapılan açıklamalarda, "Gemi trafiği akışı normale dönmezse, kuzey yarım kürede yaz aylarındaki en yüksek petrol talebi öncesinde küresel petrol stoklarının hızla tükenmeye devam etmesi, yakıt güvenliği, piyasa koşulları ve daha geniş çaplı ekonomik dayanıklılık açısından giderek artan riskler oluşturacaktır." denildi.

Taraflar arasında anlaşma sağlanabileceğine ilişkin iyimserliğe karşın sürecin zorlu geçeceğine dair değerlendirmeler yatırımcılarda kafa karışıklığına yol açıyor.

ABD'de cuma günü açıklanacak istihdam raporundaki tarım dışı istihdam verisi haftanın gündeminin en önemli maddesi olarak öne çıkarken, söz konusu verinin yatırımcılara işgücü piyasasının durumu hakkında ipucu vermesi ve yapay zekanın iş gücü piyasasında neden olduğu dönüşümlerin hangi alanlarda ortaya çıktığını göstermesi bekleniyor.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin iyimserliği zedelemesi petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde yüzde 1,3 artışla 92,6 dolara yükseldi.

Petrol fiyatlarından kaynaklanan enflasyonist baskıların etkisiyle etkiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,47'de seyrediyor.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99 seviyesine çıkarken, altının onsu yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 510 dolardan işlem görüyor.

New York borsası pozitif seyretti

New York borsasında ABD ile İran arasında çatışmayı sona erdirecek bir mutabakata varıldığına dair haberlerle pozitif bir seyir izlendi.

Kurumsal tarafta Dell Technologies, piyasaların kapanışının ardından yayımladığı bilançosunda güçlü gelir artışı bildirdi. Bu yıl genelindeki gelir beklentilerini de yükselten şirketin hisseleri cuma günü yüzde 33 değer kazandı.

Bu gelişmelerle, cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 0,72, S&P 500 endeksi yüzde 0,22 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,21 değer kazandı. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsalarında karışık bir seyir izlendi

Avrupa borsalarında, söz konusu gelişmelerin etkisiyle karışık bir seyir izlendi. Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra Avrupa'da geçen hafta önemli makroekonomik veriler de öne çıktı.

Fransa'nın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH), yılın ilk çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 azaldı. Almanya'da mayıs ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık beklentilerin aksine yüzde 0,2 azalırken, yıllık yüzde 2,6 ile beklentilerin altında arttı. Ülkede, TÜFE nisanda aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,9 artmıştı.

Öte yandan Almanya Maliye Bakanlığı Avrupa Birliği'nin (AB) en büyük 6 ekonomisinin, sermaye piyasalarında entegrasyonu ve işbirliğini derinleştirmek amacıyla ortak tutum üzerinde anlaştığı bildirildi.

Bu gelişmelerle Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,05 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,42 değer kazanırken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,16 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,07 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsaları Çin hariç pozitif seyrediyor

New York borsasındaki pozitif seyir yeni haftada Asya piyasalarına da taşındı.

Nvidia'nın Kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang'ın bu hafta Güney Kore'ye yapacağı ziyarette ülkenin önde gelen teknoloji yöneticileriyle görüşeceğine dair haber akışıyla Güney Kore borsasında sert yükselişler görülürken, LG'nin hisseleri yüzde 30'a yakın yükseldi.

Öte yandan Çin'de mayıs ayına ilişkin imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksinin (PMI) 52,2'den 51,8'e gerilemesinin ardından ülkede pay piyasalarında satış ağırlıklı bir seyir öne çıkıyor.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,9, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8 değer kazanırken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 8.874,16 puanla, Japonya'da Nikkei 225 endeksi 67.231,28 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa kısa işlem haftasını düşüşle tamamladı

Salı günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,64 değer kaybederek 13.662,75 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise salı günü normal seansı yüzde 2,6 düşüşle tamamladı.

Kurban Bayramı tatili nedeniyle geçen hafta çarşamba, perşembe ve cuma günlerinde işlem gerçekleşmedi.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ilişkin tedbir ve uygulamalara 12 Haziran seans sonuna kadar devam edilmesini kararlaştırdı.

Dolar/TL kuru cuma gününü yüzde 0,1 azalışla 45,8483'ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,9150'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde büyüme, imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), yurt dışında ise ABD ve Avrupa'da açıklanacak imalat sanayi PMI, ABD'de ISM imalat sanayi PMI, inşaat harcamaları, Avro Bölgesi'nden işsizlik oranının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.700 ve 13.800 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

GSYH'nin birinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,7 artacağını tahmin ediyor. Öte yandan ekonomistlerin 2027 sonuna ilişkin büyüme tahminlerinin medyanı yüzde 4,50 oldu.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin doğal gaz ithalatı, yılın ilk çeyreğinde 19,2 milyar metreküp olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde petrol ve petrol ürünleri ithalatı da 3,32 milyon ton oldu.

Ocakta doğal gaz ithalatında ABD, yaklaşık yüzde 35,7 payla ilk sırada yer alırken Rusya, yaklaşık yüzde 35, Azerbaycan ise yüzde 13,4 pay aldı. Şubatta ABD, yüzde 27,2 payla liderliğini korurken martta Rusya, ilk sıraya yükseldi.

Petrol ve petrol ürünleri ithalatında ise Rusya, ana tedarikçi konumunu sürdürürken Irak, Kazakistan ve Suudi Arabistan da önemli pay aldı.

Ocakta Rusya toplam petrol ithalatının yaklaşık yüzde 49,7'sini karşılarken Irak yüzde 14, Suudi Arabistan da yüzde 9'un üzerinde pay aldı. Şubatta Irak ve Kazakistan'ın payı artarken martta Rusya, yaklaşık yüzde 49,6 payla ilk sırada yer aldı.

Küresel enerji ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların arz güvenliği endişelerini artırdığı dönemde Türkiye, çeşitlendirilmiş tedarik yapısıyla doğal gaz ve ham petrol arzında önemli bir sorun yaşamazken bölgesel enerji akışlarında alternatif güzergah işlevi görüyor.

Ceyhan Terminali, küresel petrol akışında kilit rol üstleniyor

Bu çerçevede, Irak ve Azerbaycan petrolünün küresel piyasalara açıldığı başlıca çıkış noktalarından biri olan Ceyhan Terminali öne çıkıyor.

Petrolü büyük ölçüde deniz yoluyla ithal eden Türkiye, Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ve Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı ile bölgesel petrol akışlarının dünya piyasalarına ulaştırıldığı stratejik merkez haline geliyor.

Azerbaycan petrolü, Bakü-Tiflis-Ceyhan Hattı üzerinden Ceyhan Terminali'ne taşınarak buradan tankerlerle küresel pazarlara sevk edilirken bu hat, yalnızca Azerbaycan için değil Kazakistan gibi üreticiler açısından da Rusya'ya bağımlılığı azaltan alternatif koridor işlevi görüyor.

BOTAŞ verilerine göre, yıllık 50 milyon ton kapasiteye sahip Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı üzerinden yılın ilk 2 ayında yaklaşık 30,9 milyon varil petrol taşınırken hat, aynı zamanda Hazar petrolünü Rusya ve İran dışındaki güzergah üzerinden küresel piyasalara ulaştıran kritik rota olarak öne çıkıyor.

Irak petrolünü Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına taşıyan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı da bu akışta önemli rol oynuyor.

Kerkük'ten Ceyhan'a uzanan ve bu yıl martta yeniden devreye alınan Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı'nın günlük kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Hattan sevkiyatın yeniden başlamasıyla ihracatın ilk aşamada günlük 170 bin, ardından 250 bin varile çıkarılması planlanırken bu akış, kuzeyden gelen petrolün Akdeniz'e ulaşmasında Türkiye'nin rolünü güçlendiriyor.

Avrupa'nın doğal gaz arz güvenliğine Türkiye'den güçlü destek

Doğal gazda Rusya, Azerbaycan ve İran'dan uluslararası boru hatlarıyla gaz temin eden Türkiye, bu alanda da merkez ülke konumunu pekiştiriyor.

Rusya'dan Mavi Akım üzerinden yıllık 16 milyar metreküp kapasiteyle doğrudan Türkiye'ye gaz sağlanırken TürkAkım, toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteye sahip iki paralel hattan oluşuyor. Bu hatlardan biri, Türkiye'nin iç tüketimine hizmet ederken diğer hat, Güney ve Güneydoğu Avrupa'ya gaz sevkiyatı için kullanılıyor.

Azerbaycan'dan doğal gaz, Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden yıllık yaklaşık 24 milyar metreküp kapasiteyle Türkiye’ye taşınırken bu hat, Güney Gaz Koridoru'nun ilk halkasını oluşturuyor.

Bu hat üzerinden Türkiye'ye ulaşan gaz, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) aracılığıyla batıya iletilirken Avrupa'ya sevkiyat, Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) üzerinden gerçekleştiriliyor.

Türkiye boyunca uzanan TANAP, yıllık yaklaşık 16 milyar metreküp kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Bu kapasitenin yaklaşık 6 milyar metreküplük kısmı Türkiye’nin iç tüketimine ayrılırken 10 milyar metreküplük bölümü Avrupa'ya yönlendiriliyor. TANAP üzerinden taşınan gaz, Türkiye-Yunanistan sınırında TAP ile bağlantı kurarak Avrupa pazarına ulaşıyor.

TAP ise yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp kapasiteyle çalışırken hattın kapasitesi, teknik olarak 20 milyar metreküpe kadar artırılabiliyor. İtalya doğal gaz şebekesine entegre edilen hat sayesinde Azerbaycan gazı, İtalya'daki çıkış noktaları üzerinden Avrupa'nın farklı bölgelerine sevk edilebiliyor.

Bunun yanı sıra Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki enerji işbirliğinin son halkalarından biri olarak geçen yıl devreye alındı. Günlük yaklaşık 2 milyon metreküp kapasiteye sahip hatla Nahçıvan'ın doğal gaz ihtiyacının Türkiye üzerinden karşılanması hedeflenirken bölgenin İran'a gaz bağımlılığı önemli ölçüde azaltılıyor.

İran'dan Türkiye'ye doğal gaz akışı ise İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı üzerinden sağlanıyor. Yıllık yaklaşık 14 milyar metreküp teknik kapasiteye sahip olan bu hat üzerinden, Türkiye'nin İran ile yaptığı uzun vadeli anlaşma kapsamında yıllık 9,6 milyar metreküpe kadar gaz tedariki öngörülüyor.

ABD Başkanı Donald Trump İran ile olası anlaşmanın "ya harika ve anlamlı olacağını ya da herhangi bir anlaşma olmayacağını" belirtti. Trump, İran ile yürütülen müzakerelerin "iyi gittiğini", anlaşmaya taraf bölge ülkelerinin eş zamanlı olarak Abraham Anlaşmalarına katılması gerektiğini savundu.

ABD-İran geriliminde sona yaklaşıldığına ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceğine yönelik iyimser mesajlara karşın diplomatik başlıkların henüz somut bir anlaşmaya dönüşmemiş olması, petrol fiyatlarındaki geri çekilmenin kalıcılığı açısından soru işaretlerinin devam etmesine neden oluyor.

Daha önceki anlaşma haberlerinden bir sonuç çıkmaması da göz önüne alındığında, süreçte yatırımcıların daha temkinli davrandığı görülüyor. ABD'de ham petrol stoklarında görülen kayda değer düşüş de görüşmelerden çıkacak sonuçların önemini ortaya koyuyor.

Haftanın geri kalanında açıklanacak ABD'de büyüme ve ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon açısından yakından izlediği kişisel tüketim harcamaları verilerinin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması bekleniyor.

Öte yandan Fed'in yeni Başkan Kevin Warsh döneminde faizlerin daha uzun süre yüksek kalacağına yönelik öngörüler de hisse senedi piyasalarında risk algısının devam etmesine yol açıyor.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan azalışla yüzde 4,51'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,1 seviyesinde seyrediyor.

Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,7 artışla 95,7 dolara çıkarken, altının onsu yüzde 0,9 azalışla 4 bin 531 dolardan işlem görüyor.

Öte yandan New York borsasında dün Anma Günü tatili dolayısıyla işlem gerçekleşmedi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı. Dün New York borsası dışında Asya ve Avrupa'da bazı borsalarda tatil nedeniyle işlem gerçekleşmemesinden dolayı işlem hacmi düşüktü.

Avrupa'da İtalya borsasından rekor

İtalyan borsası enerji ve çip şirketlerindeki yükselişlerin etkisiyle 50.326,88 puanla rekor kırdı. Öte yandan bölgede Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine dair öngörüler öne çıkmaya devam ediyor.

Analistler, Orta Doğu'da kalıcı bir barış anlaşması sağlanamaması durumunda faiz artışının kaçınılmaz olabileceğini kaydetti.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,01, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,76 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,43 değer kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya borsalarında, jeopolitik olaylara ilişkin belirsizliklerle karışık bir seyir izleniyor. Orta Doğu'da barış anlaşmasına yönelik görüşmelerle Asya piyasaları yön arayışı arıyor.

Japonya Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Ryozo Himino, merkez bankasının Orta Doğu'daki gelişmeleri izlemeye devam ettiği için faiz artırımının zamanlamasının hala değerlendirildiğini söyledi.

Bu gelişmelerle Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,8, Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,5 değer kazanırken, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 geriledi.

Güney Kore'de Kospi endeksi 8.131,15 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,60 değer kazanarak 13.890,91 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 yükseldi.

Dolar/TL kuru dünü yüzde 0,1 azalışla 45,6890'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 45,9030'dan işlem görüyor.

Borsada, bugün Kurban Bayramı arifesi olması nedeniyle pay piyasalarında saat 12.30'a kadar sürekli müzayede işlemleri, saat 12.30-12.40 arasında ise kapanış seansı gerçekleşecek.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise New York Fed tüketici güven endeksi ve Dallas Fed imalat sanayi endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 seviyelerinin direnç, 13.800 ve 13.700 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Altındaki artışa paralel gümüş fiyatlarında da yükseliş görüldü. Gümüşün ons fiyatı, spot piyasada yüzde 2’den fazla artışla 77 dolar seviyesine çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, Washington ve Tahran yönetimlerinin Hürmüz Boğazı'nı yeniden ticarete açacak bir barış anlaşması mutabakat zaptı üzerinde "büyük ölçüde müzakere ettiğini" belirtmişti.

Trump'ın İran ile bir tür anlaşmaya varılacağı yönündeki beklentileri artırması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılma ihtimalini güçlendiriyor.

Analistler, bu durumun petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu ve enflasyonist beklentileri rahatlatarak altına beklenen desteği sağladığını belirtti.

Öte yandan, küresel piyasalarda dolar endeksinin son bir haftanın en düşük seviyelerine gerilemesi, dolar cinsinden fiyatlanan altını diğer para birimlerine sahip yatırımcılar için daha cazip hale getirdi.

Enflasyon beklentilerini doğrudan etkileyen petrol fiyatları ise son iki haftanın en düşük seviyesine geriledi.

Depolara 18 ve 19 Mayıs'ta yapılan gaz enjeksiyonunun söz konusu dönem için ölçüm tarihinin en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçtiğine işaret edilen açıklamada, Avrupa'daki gaz fiyatlarının da depoların doldurulmasını desteklemediği kaydedildi.

Açıklamada, Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'deki gelecek kışa yönelik fiyatların ortalamanın belirgin şekilde üzerinde seyrettiği, şirketlerin gazı depolamak yerine spot piyasada değerlendirdiği ifadesine yer verildi.

Orta Doğu’daki gelişmelerden ötürü gaz fiyatlarının arttığı Avrupa'da, Körfez ülkelerinden sıvılaştırılmış doğal gaz ithalatı da çatışmalar nedeniyle aksıyor.

Rusya'nın Avrupa'ya gaz ihracatı da yaptırımlar nedeniyle önemli oranda azalmıştı.

Uluslararası düşünce kuruluşu Global Energy Monitor, dünyadaki kömür santrallerinin güncel durumunun değerlendirildiği ve bu yıl 11'incisi yayınlanan "Yükseliş ve Çöküş 2026" raporunu yayımladı.

Rapora göre, küresel kömür kurulu gücü 2025'te yıllık bazda yüzde 3,5 artarak 2 bin 203 gigavatla rekor seviyeye çıktı. Ancak kömürden sağlanan elektrik üretimi yüzde 0,6 geriledi. Bu durum, kurulu güç ile fiili üretim arasındaki farkın giderek açıldığını ortaya koydu.

Söz konusu ayrışma en belirgin şekilde kömürlü termik santrali inşaatlarının yüzde 95'inin gerçekleştiği Çin ve Hindistan'da görüldü.

Çin'de kömür kurulu gücü yüzde 6 artmasına rağmen kömürden elektrik üretimi yüzde 1,2 geriledi. Çin'de 2025'te yeni devreye giren ve yeniden gündeme alınan kömürlü santral projeleri 161,7 gigavatla tarihsel zirveye ulaştı. Ülkede, 500 gigavatın üzerinde kömürlü santral projesi bulunuyor.

Hindistan'da ise kurulu güç yüzde 3,8 yükseldi, üretim yüzde 2,9 geriledi. Hindistan'da 2025'te 27,9 gigavat yeni ve yeniden gündeme alınan kömürlü termik santrali projesi öne çıkıyor.

Ülkede inşaat öncesi planlama aşamasında 107,3 gigavat ve inşaat halinde 23,5 gigavat kömür kurulu gücü bulunuyor. Güneş ve rüzgar enerjisinde kaydedilen rekor artışlarla Hindistan'ın toplam kurulu gücünün yarısından fazlası fosil yakıtlara ayrılmasına rağmen hükümet gelecek 7 yıl içinde ilave 100 gigavat kömür kapasitesi hedefi belirledi.

Bu ülkelerde rüzgar ve güneş enerjisindeki rekor kapasite artışları kömürden elektrik üretimini sınırladı.

Ayrıca, Latin Amerika 2025'te yeni kömür santrali inşa etmeme kararı alan bölge olarak öne çıkarken, Güney Kore kömürü tamamen terk etme taahhüdünde bulundu.

Öte yandan, geçen yıl küresel ölçekte kapatılması planlanan kömürlü termik santral ünitelerinin yaklaşık yüzde 70'i planlandığı şekilde kapatılmadı. Bu oran Avrupa Birliği'nde (AB) yüzde 69, ABD'de ise yüzde 59 seviyesinde gerçekleşti.

Rapora göre, kömür kullanımına ilişkin dünyada kalıcı bir dönüşüm başladı ve kömürden uzaklaşma eğilimi giderek güçleniyor. Ancak kömürden elektrik üretiminde düşüş yaşanmasına rağmen, geçen yıl kömürlü termik santrallerin kurulu gücündeki artış önemli bir çelişkiyi ortaya koyuyor.

Global Energy Monitor Küresel Kömür Santrali Takip Sistemi Proje Yöneticisi Christine Shearer, raporun bulgularına ilişkin değerlendirmesinde, dünyada geçen yıl daha fazla kömür santrali inşa edildiğini ancak kömür kullanımının azaldığını belirterek, "Gelişmeler de tek bir bölgede yoğunlaştı. Kömürlü termik santrali inşaatlarının yüzde 95'i şu anda Çin ve Hindistan'da gerçekleşiyor ve bu ülkeler bile kömürü yerinden edecek kadar hızlı bir şekilde güneş ve rüzgar enerjisi tesisleri inşa ediyor. Temel zorluk, alternatiflerin bulunmaması değil, enerji sistemleri kömürden giderek uzaklaşırken bile kömürü gerekli gören politikaların devam etmesi." ifadelerini kullandı.

Türkiye'de kapasite sabit, proje sayısı azalıyor

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı COP31'in bu yılki ev sahibi ve başkanı Türkiye'de ise işletmedeki kömür kapasitesi yaklaşık 20,5 gigavat seviyesinde sabit kalırken, yeni kömür santrali proje sayısı giderek azalıyor.

Rapora göre, Türkiye'de 2015'te 70'in üzerinde olan kömür santrali projesinden geriye yalnızca Afşin ve Elbistan A kömürlü termik santraline eklenmesi planlanan iki ünite projesi kaldı.

Fosil Yakıtların Ötesi Ağı (Beyond Fossil Fuels) Kampanyacısı Duygu Kutluay, konuya ilişkin değerlendirmesinde, iklim eylemi ve enerji güvenliği için güçlü bir liderliğin gerektiği bu dönemde Türkiye'nin fosil yakıtlardan uzaklaşma yönünde net planlar ortaya koyması gerektiğini belirterek, "Anlamlı bir COP31 başkanlığı için Türkiye'nin atacağı en net adım, kömürü zirvede bırakmak olacaktır." ifadesini kullandı.

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Elif Cansu İlhan da COP'a ilk kez başkanlık yapacak olması sebebiyle uluslararası iklim gündeminde gözlerin Türkiye üzerinde olacağına dikkati çekerek, termik santral filosu için kademeli kapatma programı çağrısında bulundu.

Belgede, şirketin hisselerinin Nasdaq borsasında "SPCX" sembolüyle işlem görmesinin planlandığı aktarıldı.

Şirketin iki farklı hisse yapısına sahip olacağına işaret edilen belgede, "A grubu" hisselerin halka açık olacağı ve hisse başına 1 oy hakkı tanıyacağı, Musk'ın ise hisse başına 10 oy hakkı bulunan "B grubu" hisselerinin büyük çoğunluğunu elinde tutacağı görüldü.

Bu sayede Musk, halka arzdan sonra da şirketin kontrolünü elinde bulundurmaya devam edebilecek.

Halka arza liderlik ve aracılık eden finans kurumlarına da yer verilen belgede, bunlar arasında Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America Securities, Citigroup ve JPMorgan gibi büyük yatırım bankaları yer aldı.

Belgede, şirketin iş modeli, finansal durumu, risk faktörleri ve elde edilecek gelirlerin nerede kullanılacağına dair kapsamlı bilgiler de paylaşıldı.

Ülke basınında, bu halka arzın ABD piyasalarındaki ilk "trilyon dolarlık" piyasa çıkışı olmasının beklendiği belirtildi.

Ayrıca, SpaceX'in hisselerinin borsada işlem görmeye başlamasının 12 Haziran'da gerçekleşmesini planladığına yönelik haberler dikkati çekti.

Ticaret Bakanlığının "Türkiye'de e-Ticaretin Görünümü Raporu 2025" verilerinden derlediği bilgiye göre Kovid-19 salgını sırasında internet üzerinden alışverişin yaygınlaşması, artan e-ticaret platform sayısı ve sipariş edilen ürün çeşitliliğinin gelişmesi daha geniş kitleleri telefon ve bilgisayarlar üzerinden alışveriş yapmaya yönlendirdi.

Bu kapsamda, 2021'de Türkiye genelinde 381 milyar liralık e-ticaret hacmi oluşurken bu tutar 2022'de 800 milyar liraya, 2023'te 1 trilyon 855 milyar liraya yükseldi.

e-Ticaret hacmi 2024'te 3 trilyon lira seviyesine kadar çıkarken geçen yıl 4 trilyon 567 milyar lira ile rekorunu geliştirdi.

Bu 5 yıllık süreçte e-ticaret hacmi yaklaşık 12 katına yükselerek 10 trilyon 603 milyar lira oldu.

Söz konusu hacmin 5 trilyon 757 milyar liralık kısmı perakende e-ticaret alanında oluştu.

İşlem sayısı 26 milyara yaklaştı

e-Ticaret işlem sayısı da 5 yıllık dönemde düzenli artış gösterdi. 2021'de 3,34 milyar adet olan işlem sayısı, bir sonraki yıl 4,79 milyara, 2023'te 5,87 milyara çıktı.

İşlem sayısındaki artış oranı son 2 yılda yavaşlarken 2024'te 5,91 milyar adet ve 2025'te 5,94 milyar adet e-ticaret işlemi kayıtlara geçti.

Bu 5 yıllık süreçte toplam e-ticaret işlem sayısı ise 25,85 milyar oldu.

Dolar bazında incelendiğinde ise 2021'de e-ticaret işlem hacmi 43,07 milyar dolar iken geçen yıl 115,43 milyar dolara ulaştı. Dolar bazında 5 yıllık işlem hacmi ise 373,6 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'nin lira ve dolar bazında 5 yıllık e-ticaret işlem hacmi ile işlem sayısına dair veriler şöyle:

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Rusya'nın petrol ve petrol ürünleri ihracatından elde ettiği gelir nisanda aylık bazda sınırlı artışla 19,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Buna karşın Rusya'nın toplam petrol ve petrol ürünleri ihracatı, nisanda aylık bazda günlük 90 bin varil, yıllık bazda ise günlük 480 bin varil azalarak günlük 7 milyon varil seviyesine geriledi.

IEA verilerine göre, Rusya'nın rafine petrol ürünleri ihracatı da nisanda aylık bazda günlük 340 bin varil azalarak günlük 2,15 milyon varile indi. Söz konusu düşüşte, benzin ihracatına yönelik kısıtlamalar ve bazı rafinerilerde işlenen petrol miktarının azalması etkili oldu.

Rusya'da petrol üretimi de nisanda aylık bazda günlük yaklaşık 130-140 bin varil, yıllık bazda ise günlük 460 bin varil azalarak yaklaşık 8,8 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.

Söz konusu tablo, küresel fiyatlardaki yükselişin Rusya'nın enerji gelirlerini desteklemesine rağmen, rafineri üretimi ve petrol ürünleri ihracatında yaşanan aksaklıkların Moskova açısından riskleri artırdığını gösteriyor.

Ukrayna'nın yoğunlaşan saldırılarının, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki kriz nedeniyle küresel petrol ve petrol ürünleri piyasalarında arz güvenliği endişelerinin arttığı dönemde yaşanması da dikkati çekiyor.

Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler nedeniyle dünya petrol piyasasında arz endişeleri güçlenirken, petrol fiyatları yüksek seyrediyor ve enerji ticaretinde lojistik riskler artıyor. Küresel fiyatlardaki artış, Rusya'nın rafineri ve liman altyapısındaki kesintilerle birleşince, Kremlin açısından enerji yönetimini daha karmaşık hale getiriyor.

Rusya'dan Ukrayna'nın enerji altyapısına sistematik saldırılar

Rusya-Ukrayna savaşının 2022'de başlamasının ardından Rusya ve Ukrayna karşılıklı olarak enerji altyapılarını hedef aldı.

Kremlin yönetimi bu kapsamda savaşın ilk günlerinde Avrupa'nın en büyük nükleer santrallerinden biri olan Ukrayna'daki Zaporijya Nükleer Santralini ele geçirdi.

Rusya, savaş boyunca Ukrayna'nın enerji altyapısını sistematik biçimde hedef aldı. Saldırılar özellikle termik ve hidroelektrik santraller, elektrik iletim hatları ve trafo merkezleri, doğalgaz depolama tesisleri, ısınma altyapısı ve bölgesel enerji şebekeleri üzerinde yoğunlaştı.

Moskova yönetimi bu saldırıları genellikle Ukrayna'nın askeri-sanayi kapasitesini zayıflatma gerekçesiyle savundu. Kiev ise saldırıların sivilleri hedef aldığını ve kış aylarında "enerji savaşı" yürütüldüğünü belirtti.

Özellikle 2022 sonbaharından itibaren yoğun Rus füze ve İHA saldırıları sonucunda, ülke genelinde uzun süreli elektrik kesintileri yaşandı. Yine bu saldırılar sonucu su ve ısınma hizmetlerinde aksaklıklar oluştu, enerji üretim kapasitesinin önemli bölümü hasar gördü.

Saldırıların coğrafyası genişledi

Mart ayından bu yana ise Rusya'daki saldırılarda öne çıkan ilk hedefler arasında Krasnodar bölgesindeki Tihoretsk tesisi yer alırken, bölgede 12 Mart'ta bir petrol deposuna İHA parçalarının düşmesi sonucu yangın çıktı. İlk etapta 150 metrekarelik alanda başlayan yangın, daha sonra 3 bin 800 metrekareye kadar yayıldı.

Aynı bölgede nisan ayında da petrol deposu sahasında yangın meydana gelirken, Rus makamları olaylarda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını duyurdu. Tihoretsk hattı Rusya’nın güneyindeki enerji lojistiği açısından son dönemde öne çıkan hedeflerden biri haline geldi.

Martın ikinci yarısında saldırılar Rusya'nın Baltık Denizi hattında yoğunlaşırken, Leningrad bölgesindeki Ust-Luga Limanı 25 Mart'tan itibaren birkaç kez hedef alındı. Limanda yangın ve hasar oluşurken, bölge yönetimi saldırıların ardından bazı noktalarda yangınların söndürüldüğünü açıkladı.

Rus gazetesi Kommersant'taki haberde, Ust-Luga'nın martın son haftasında 25, 27, 29 ve 31 Mart'ta saldırılara maruz kaldığına işaret edilirken, Ust-Luga, Rusya'nın petrol ve petrol ürünleri ihracatında Baltık hattındaki en önemli çıkış noktalarından olma özelliği taşıyor.

Söz konusu dönemde, Leningrad bölgesindeki Kirişi sanayi bölgesinde de yangın çıkarken, bölgede Rusya'nın kuzeybatısındaki en büyük rafineri tesislerinden KINEF bulunuyor. Rus basınında, yangının sanayi bölgesinde çıktığı belirtilirken, saldırıların Baltık hattındaki rafineri ve liman altyapısını aynı dönemde baskı altına aldığı görüldü.

Nisan başında Nijniy Novgorod bölgesindeki Kstovo da saldırıların hedefinde yer alırken, bölge yönetimine göre, 5 Nisan gecesi 30 İHA düşürüldü, Lukoil'e ait iki tesiste ve Novogorkovskaya Termik Santrali'nde hasar oluştu.

Kstovo'daki Lukoil-Nijegorodnefteorgsintez rafinerisi, Rusya'nın en büyük petrol işleme merkezlerinden biri olarak biliniyor.

18 Nisan'da saldırılar aynı anda farklı bölgelere yayılırken, Leningrad bölgesinde, petrol ürünleri ihracatı açısından Baltık hattındaki önemli terminallerden Vısotsk Limanı çevresinde İHA saldırısı sonrası yangın çıktı.

Aynı gün Samara bölgesindeki Sızran ve Novokuybışevsk kentlerinde de sanayi tesisleri hedef alınırken, bölge yönetimi, iki kentteki işletmelere İHA'ların isabet ettiğini duyurdu. Sızran ve Novokuybışevsk, Rusya'nın Volga hattındaki önemli rafineri merkezleri arasında yer alıyor.

Söz konusu saldırılar, Rusya'nın petrol altyapısına yönelik baskının yalnızca sınır bölgeleri veya Karadeniz hattıyla sınırlı kalmadığını, ülkenin iç kesimlerindeki rafineri merkezlerine de uzandığını gösterdi.

Rus hükümeti ihracat kısıtlamalarını genişletti

Karadeniz kıyısındaki Tuapse ise nisan ayının ikinci yarısında saldırıların en görünür merkezlerinden biri haline gelirken, Tuapse'deki deniz terminali ve rafineri sahasında yangınlar çıktı, bölgede can kayıpları, tahliye ve acil durum uygulamaları yaşandı.

Bölge basınında, Tuapse'nin iki haftadan kısa sürede birden fazla kez saldırıya uğradığına dair haberler yer alırken, bölgede yangınların ardından petrol ürünleri sızıntısı ve çevre kirliliğine karşı temizlik çalışmaları yürütüldü.

Mayıs başında saldırılar Perm bölgesine uzanırken Perm Bölgesi Valisi Dmitriy Mahonin, bölgede bir sanayi işletmesinin İHA saldırısına uğradığını, olayda can kaybı veya yaralanma olmadığını açıkladı. Rus kaynaklarında hedef alınan tesisin adı paylaşılmazken, saldırıların Volga hattı ve güney bölgelerinden Ural hattına kadar genişlemesi dikkati çekti.

Rus hükümeti, bu süreçte iç piyasada yakıt arzını korumak amacıyla benzin ihracatına yönelik kısıtlamaları genişletirken, geçen ay alınan kararla, 31 Temmuz 2026'ya kadar geçerli olan ihracat kısıtlamaları doğrudan petrol ürünü üreticilerini de kapsayacak şekilde genişletildi.

Hükümet, kararın iç piyasada istikrarı korumayı ve yüksek talep döneminde yakıt arzını güvence altına almayı amaçladığını bildirdi. Söz konusu adım, aynı zamanda, rafineri üretimindeki aksamalar ve petrol ürünleri ihracatındaki düşüşle birlikte değerlendirildiğinde, Rus enerji piyasasında baskının arttığını ortaya koydu.

Rusya'daki petrol tesisleri 2022'den bu yana zaman zaman hedef alınırken, 2023 ve 2024'te Krasnodar, Rostov, Ryazan, Samara ve Nijniy Novgorod hattındaki rafineriler saldırılarla gündeme gelmişti.

Bu yılın mart ayından bu yana yaşanan son dalga saldırılar, önceki dönemlerden farklı olarak rafineri üretimi, petrol depolama alanları, ihracat limanları ve deniz terminallerini aynı anda baskılamasıyla öne çıkıyor.

Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik İHA saldırıları, Moskova açısından enerji gelirleri, iç yakıt dengesi ve ihracat lojistiğiyle bağlantılı daha geniş ekonomik bir etkiye dönüşürken, Baltık'taki Ust-Luga ve Vısotsk, Volga hattındaki Kstovo, Sızran ve Novokuybışevsk, kuzeybatıdaki Kirişi, Ural hattındaki Perm, güneyde Tihoretsk ve Karadeniz kıyısındaki Tuapse, son dönemde Rus enerji sistemindeki kırılganlığı gösteren başlıca noktalar arasında yer alıyor.

Buna göre, nisanda aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 4,05, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 3,04 BIST 100 endeksinde gerçekleşti

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından mevduat faizi (brüt) yüzde 0,08, avro yüzde 0,73, devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) yüzde 1,6, dolar yüzde 1,8 ve külçe altın yüzde 6,85 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise mevduat faizi (brüt) yüzde 1,05, avro yüzde 1,69, DİBS yüzde 2,55, dolar yüzde 2,75 ve külçe altın yüzde 7,76 yatırımcısına kayba yol açtı.

BIST 100 endeksi, üç aylık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 2,16, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 1 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak hesaplandı.

Aynı dönemde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 6,58, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 7,65 yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Altı aylık değerlendirmeye göre BIST 100 endeksi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 15,58, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 11,71 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Dolar ise Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,07, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 8,25 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak görüldü.

Yıllıkta en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 32,18, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 28,41 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından BIST 100 endeksi yüzde 15,84, DİBS yüzde 9,4 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 3,26 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 5,09 ve dolar yüzde 8,69 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise BIST 100 endeksi yüzde 12,53, DİBS yüzde 6,28 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 0,31 yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 7,8 ve dolar yüzde 11,3 oranlarında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, "İstanbul'u küresel ölçekte öne çıkan bir katılım finans merkezi haline getirme yönünde kararlılıkla politikalarımızı sürdüreceğiz." dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Anadolu Ajansı ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği işbirliğinde İstanbul Finans Merkezinde düzenlenen "Anadolu Ajansı Katılım Finans Zirvesi"nde konuştu.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın konuşmasında öne çıkan başlıklar şöyle:

"İstanbul'u bir finans merkezi olmanın ötesinde, yatırım, finans ve reel ekonomi arasında bağ kuran bir merkez olarak konumlandırıyoruz.

Türkiye güvenli bir liman olarak daha fazla sermayeyi, daha fazla nitelikli insan gücünü ve karar alma merkezlerini cezbetmeye devam edecek.

İstanbul'u küresel ölçekte öne çıkan bir katılım finans merkezi haline getirme yönünde kararlılıkla politikalarımızı sürdüreceğiz."

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik eden ABD gemilerine saldırması halinde İran'ın "yeryüzünden silineceğini" söylemesinin ardından İran'ın Körfez ülkelerini hedef alması tansiyonun tırmanabileceği korkularını körükledi. Ayrıca Trump, İran ile yaşadıkları gerilimi "mini savaş" şeklinde tanımladı.

Artan gerilimle birlikte petrol fiyatları yükseldi. Bu durum küresel enflasyon beklentilerini yukarı çekerek piyasalarda oynaklığı artırdı. Söz konusu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı dün 113,6 dolara çıkmasının ardından yeni işlem gününde 111,3 dolarda dengelendi.

Analistler, petrol fiyatlarındaki oynaklığın enflasyon ve büyüme görünümü üzerinde belirgin etkiler yaratabileceğini belirterek, bu durumun merkez bankalarının politika adımlarına ilişkin beklenti oluşumunu zorlaştırdığını ifade etti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar politika faizini yüksek ihtimalle sabit tutacağı beklenirken, aralık toplantısında olası bir "şahin" adım yüzde 32 ihtimalle fiyatlanıyor.

Devam eden enflasyon endişeleri tahvil piyasalarındaki satış baskısını güçlendirirken, ABD'nin 10, 20 ve 30 yıllık tahvil getirileri Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek seviyelerine yükseldi. ABD 10 yıllık tahvil faizi 4,4382'ye, 20 yıllık tahvil faizi yüzde 5,0133'e ve 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,0147'ye çıktı.

Dolar endeksi de faiz beklentilerine paralel güçlenme eğilimine girerek dün yüzde 0,3 artışla 98,4 seviyesine yükseldi. Dolar endeksi yeni günde de yüzde 0,1 artışla 98,5'te bulunuyor.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faiziyle alternatif maliyeti yükselen altının ons fiyatı dün yüzde 2 düşüşle 4 bin 522 dolara gerilerken, yeni işlem gününde kayıplarını azaltarak 4 bin 532 dolarda alıcı buluyor.

Bu süreçte ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları yakından takip ediliyor. New York Fed Başkanı John Williams, yüksek enflasyon seviyeleri, iş gücü piyasasından gelen çelişkili sinyaller ve Orta Doğu'daki çatışmanın yol açtığı artan belirsizliğin alışılmadık bir durumu ortaya koyduğunu söyledi.

Williams, "Para politikasının mevcut duruşu, tam istihdam ve fiyat istikrarı hedeflerimize yönelik riskleri dengelemek için uygun bir konumda." değerlendirmesinde bulundu.

Makroekonomik veri tarafında, ABD'de fabrika siparişlerinin tutarı martta yüzde 1,5 ile beklentilerin üzerinde arttı. Kurumsal tarafta ABD merkezli video oyun perakendecisi GameStop'un e-ticaret şirketi eBay'i satın almak için 55,5 milyar dolarlık teklif sunduğunu açıklaması sonrasında eBay'in hisseleri yüzde 5 değer kazandı.

Bu hafta ABD'nin istihdam verileri ile Pfizer, Advanced Micro Devices, Warner Bros. CoreWeave ve Coinbase gibi şirketlerin yayımlayacağı bilançolar takip edilecek. Paramount Skydance'ın gelirleri yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 artarak 7,35 milyar dolara çıktı.

Palantir'in gelirleri de ilk çeyrekte yüzde 85 artışla 1,63 milyar dolara yükseldi.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,41, Nasdaq endeksi yüzde 0,19 ve Dow Jones endeksi de yüzde 1,13 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsalarında dün satış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar Al Anouni, "İran'ın Birliğin Körfez'deki stratejik ortaklarına yönelik sebepsiz füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarını" şiddetle kınadıklarını belirterek, saldırılardan etkilenen Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Umman'la dayanışma mesajı verdi.

Orta Doğu'daki gelişmeler bölge genelinde piyasaların odağında bulunurken, Trump'ın AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan tarifeleri yüzde 25'e çıkaracağını açıklaması da piyasalarda satış baskısında etkili oldu.

AB Komisyonu Sözcüsü Thomas Regnier ise Trump'ın açıklamalarına tepki göstererek bütün seçeneklerin masada olduğunu açıkladı.

Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesi'nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), nisan ayında 52,2 puanla son 47 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Bu gelişmelerle, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,24, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,71 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi ise yüzde 1,59 düşerken, İngiltere'de ise resmi tatil nedeniyle FTSE 100'de işlem yapılmadı. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya'da piyasalar Güney Kore hariç kapalı kalmaya devam ediyor

Asya borsalarında Japonya, Çin ve Güney Kore'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı kalmaya devam ediyor. Açık olan Hong Kong borsasında Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düşüşle seyrediyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin petrol tedarikini tehdit etmesi bölgede enerji arzına yönelik endişeleri artırdı. Artan enerji maliyetlerinin enflasyonla mücadelesini sürdüren Japonya ekonomisini daha fazla zorlayacağı tahmin ediliyor.

Çin'in ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng'ın, ABD Başkanı Donald Trump'ın 14-15 Mayıs tarihlerinde Çin'e yapmayı planladığı ziyaret öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile görüştüğü bildirildi.

Xinhua'nın haberine göre, video konferans yoluyla yapılan görüşmede, Başbakan Yardımcısı Hı, ABD'nin yakın zaman içinde ekonomi ve ticaret alanında Çin'e yönelik kısıtlayıcı tedbirlerine yönelik endişelerini dile getirdi.

Taraflar, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in 30 Ekim'de Güney Kore'nin Busan şehrindeki zirve buluşmasında ve önceki konuşmalarında vardıkları mutabakatın uygulanması, tarafların ekonomi ve ticaret alanlarında kaygılarının daha fazla giderilmesi ve pragmatik işbirliğinin geliştirilmesine yönelik görüş alışverişinde bulundu.

Dün BIST 100 endeksi geriledi

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 değer kaybederek 14.369,61 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,28 düştü.

Dolar/TL, dünü 45,1860'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,2180'den işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kurunun, yurt dışında ise ABD'de dış ticaret dengesi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.200 puanın destek, 14.500 ve 14.600 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Biyobozunur malzemeler kullanarak kişiye özel anatomik formlarda yapay doku üretimine yönelik teknoloji geliştiren firma, ilk ürün çıktısını 2021 yılında elde etti.

Hastalara konforlu ve estetik kaygılardan uzak çözümler sunan yapay doku ürünleri, travma sonrası oluşan ya da doğuştan gelen anatomik bozuklukların yanı sıra kanserli dokuların onarımında kullanılıyor. Hastaların yaşam kalitesini artıran bu teknoloji, yurt dışına da ihraç ediliyor.

"Üretim süreci multidisipliner ekip tarafından yürütülüyor"

Bloocell Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Cüneyt Çıkman, gelişen tıp teknolojilerinin doku kaybı yaşayan hastalar için yenilikçi çözümler sunduğunu, kendilerinin de bu doğrultuda teknoloji geliştirdiklerini söyledi.

Gerçek dokuyu taklit eden ürünlerin, göğüs cerrahisi, plastik cerrahi, diş tedavileri, ortopedi, maksillofasiyal cerrahi (yüz, çene, boyun ve ağız bölgesi) ve kranioplasti (kafatasındaki kemik eksikliklerinin protez materyallerle onarılması) gibi farklı tıbbi alanlarda kullanıldığını belirten Çıkman, şöyle devam etti:

"Özellikle bebek ve çocuklarda yüksek düzeyde kafatası şekil bozukluklarında ameliyat sonrası sonuçları gözlemledik. Çocuklar yeniden hayatlarına, konfor alanlarına geri döndü ve tüm fonksiyonlarını kazandı. Bu bizi çok mutlu etti. Yaşlı hastalarımız yeniden günlük ibadetlerini yerine getirebilir hale geliyor. Diş tedavileri ve implant uygulamalarında ise kemik erimesine bağlı damakta yeterli kemik stoku bulunamayabiliyor. Geliştirdiğimiz yapay doku entegre edildikten kısa süre sonra hastada yeniden kemik oluşumu sağlanıyor ve tedavi sağlıklı şekilde tamamlanıyor."

Çıkman, üretim sürecinin doktorlar ve mühendislerden oluşan multidisipliner ekip tarafından yürütüldüğünü dile getirerek, Boğaziçi Üniversitesi Hedefli Tedavi Teknolojileri Merkezi'nde gerçekleştirilen üretimin, daha büyük kapasiteyle SAÜ ve KOSGEB desteğiyle Sakarya Teknokent'e taşındığını kaydetti.

Kemik çimentosunun ortopedi ve travmatolojide yaygın kullanıldığını ancak bu malzemenin vücutta emilemediğini ve yeni doku oluşumuna izin vermediğini anlatan Çıkman, bu nedenle hastaların ilerleyen süreçte yeniden ameliyat olmak zorunda kaldığını ifade etti.

"10 ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz"

Geliştirilen teknoloji sayesinde yeniden doku oluşumunun sağlandığını ve hastalara tek aşamalı tedavi imkanı sunulduğunu belirten Çıkman, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Geçmişte doku eksikliği ya da kafa kemiği hasarı olan çocuklar her iki yılda bir ameliyat olmak zorunda kalıyordu. Bugün ise bu ameliyatlar tek aşamada gerçekleştirilebiliyor. 50-60 yaş aralığındaki hastalarda, göğüs duvarındaki tümörlü dokunun çıkarılmasının ardından geliştirdiğimiz doku iskelesiyle yeniden sağlıklı yapı oluşturulabiliyor. Doğuştan göğüs duvarı çöküklüğü olan bebeklerde ise daha önce metal barlarla yapılan ve tekrarlanan ameliyatlar yerine, artık tek aşamada kalıcı çözümler sunabiliyoruz."

Yöntemin son 5 yılda 5 binin üzerinde hastada uygulandığı bilgisini paylaşan Çıkman, "Şu anda 10 ülkeye ihracat gerçekleştiriyoruz. ABD, Brezilya, Kanada ve Çin gibi ülkelerde lisanslama süreçlerimiz devam ediyor." dedi.

Çıkman, yöntemin hayvanlarda da uygulanabildiğini, bu teknolojiyi küresel ölçekte yaygınlaştırmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Otomotiv endüstrisi, nisan ayında 3,9 milyar dolarla en fazla ihracata imza atan sektör olarak kayıtlara geçti.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, nisan ayında sanayi grubu sektörlerinden otomotiv endüstrisi 3,9 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. En fazla ihracat yapan sektörler arasında kimyevi maddeler ve mamulleri 3,1 milyar dolarla ikinci, elektrik ve elektronik sektörü ise 1,8 milyar dolarla üçüncü sırada yer aldı.

Nisan ayında oransal olarak en fazla ihracat artışı sağlayan sektör yüzde 172,4 ile gemi, yat ve hizmetleri oldu.

Türkiye ihracatının yüzde 82,2'sini gerçekleştiren sanayi grubunun dış satımı nisan ayında yüzde 23,4 artışla 18,3 milyar dolar olarak hesaplandı.

Geçen ay ihracatın yüzde 14,7'sini gerçekleştiren tarım grubunda yüzde 18,4 artışla 3,3 milyar dolarlık, ihracatın yüzde 3'ünü oluşturan madencilik grubunda ise yüzde 43 artışla 678,2 milyon dolarlık dış satım yapıldı. Nisan ayında 166 ülke ve bölgeye ihracat artarken 54 ülke ve bölgeye dış satımda düşüş görüldü.

En fazla ihracat Almanya'ya

Geçen ay en fazla ihracat yapılan ülkeler 1,9 milyar dolarla Almanya, 1,3 milyar dolarla İtalya ve ABD oldu.

Bu dönemde en çok ihracat yapan iller ise 8,5 milyar dolarla İstanbul, 2,3 milyar dolarla Kocaeli ve 1,7 milyar dolarla Bursa olarak sıralandı.

Söz konusu dönemde, parite ihracata 435 milyon dolarlık katkı verdi.

Buna karşın, yurt içi pay piyasaları, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik gerilimlerin yarattığı baskıya rağmen, nisan ayında rekor tazeledi.

Nisan ayında, Borsa İstanbul'da en büyük ve likiditesi yüksek şirketleri barındıran BIST 30 endeksi 16.601,12 puanla, BIST 100 endeksi de 14.442,56 puanla tüm zamanların en yüksek aylık kapanışını gerçekleştirirken, görülen en yüksek seviye rekorunu BIST 30 endeksi 16.822,46 puana, BIST 100 endeksi de 14.621,97 puana çıkardı.

Söz konusu dönemde, BIST 30 endeksi yüzde 14,35, BIST 100 endeksi de yüzde 12,91 artarak dünya genelinde en fazla değer kazanan borsa endeksleri arasında ilk 10'a girdi.

İki endeksin dolar bazındaki kazançları da dikkati çekti. Geçen ay BIST 30 endeksi yatırımcısına dolar bazında yüzde 12,46, BIST 100 Endeksi yüzde 11,05 kazandırdı.

Jeopolitik olaylar masaya taşındı

ABD/İsrail-İran savaşına ilişkin gündem sıcaklığını korumasına karşın bundan sonraki süreçte jeopolitik risklere daha sınırlı tepkiler verileceğine ilişkin beklentiler, küresel piyasalarda olduğu gibi yurt içi piyasalarda da risk iştahını destekledi.

Jeopolitik olayların büyük ölçüde sahadan masaya taşınmasının da olumlu etkileri görülürken, kar satışlarının sınırlı kalmasına neden oldu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Pakistan'ın da talebi üzerine İran'dan somut bir teklif gelene kadar ateşkesi uzatma kararı İsrail-Lübnan cephesinden gelen ateşkes açıklamaları risk iştahını güçlendirirken, küresel risk iştahındaki toparlanmanın etkisiyle yurt içi piyasalarda yukarı yönlü bir eğilim görüldü.

ABD-İran hattında artan diplomatik temaslar ve barış ihtimalinin güçlenmesi, piyasalarda risk algısını desteklerken BIST 100 endeksi TL bazında tarihi zirvelerini test etti.

Piyasaların her olumlu gelişmeyi fiyatlama arzusu risk iştahının yeniden canlanmasına katkı verdi.

Tarafların kalıcı barışı tesis etmek için hafta sonu bir araya gelmesinden önce piyasalarda iyimser bir tablo öne çıktı. Ekonomi yönetiminin savaşın etkilerini engellemek üzere aldığı önlemlerin yanı sıra esnek ve proaktif yaklaşımın benimseneceğine yönelik mesajlar da Türkiye'nin bölgedeki güçlü duruşunu pekiştirdi.

Bu süreçte, petrol fiyatlarındaki sert yükselişler ve dolardaki güçlenme küresel çapta enflasyon korkularını artırmasına karşın, güçlü rezerv yönetimi ve olası döviz risklerini sınırlayan hamleler TL varlıklara yönelik talebin zayıflamasının önüne geçti.

Teknik olarak BIST 100 endeksinin 13 bin puanın üzerine çıkması da endeksteki yükselişleri hızlandırırken, endeksin 13.400 seviyesinin üzerine geçmesi temkinli iyimserlikten daha cesur bir iyimserliğe doğru değişim sağlanmasına neden oldu.

Yurt dışı yerleşikler alıma geçti

Türkiye'nin bulunduğu coğrafyada güven veren duruşu, yabancı yatırımcıların Türk lirası varlıklara talebini artırırken, ülkenin borçlanma maliyetleri de geriledi. Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), geçen ay 230 baz puana kadar inmesinin ardından ayı 249 baz puanda tamamladı.

Yurt dışında yerleşik kişiler geçen ay toplam 365 milyon dolarlık tahvil, 1 milyar 120 milyon dolarlık ise hisse senedi alımı gerçekleştirdi. Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi stoku 43 milyar 911,6 milyon dolar, DİBS stoku 15 milyar 443,9 milyon dolar olarak kaydedildi.

ASELSAN piyasa değeriyle borsadaki öncü konumunu sürdürdü

Bahsedilen gelişmelere ek olarak olumlu gelen şirket bilançoları da yurt içi piyasalardaki risk iştahını destekledi. Bu anlamda endeksteki ağırlığı en yüksek şirket ASELSAN, nisan ayında yüzde 31,23 yükselirken, söz konusu dönemi 1 trilyon 916 milyar 340 milyon lira piyasa değeriyle tamamladı.

Türkiye'de savunma teknolojisinin gelişimi ve dönüşümünde öncü rol oynayan ASELSAN, Borsa İstanbul BIST 100 endeksinde en yüksek piyasa değerine sahip şirket konumunda.

Son yıllarda dünya genelinde yatırımcı ilgisi, geleneksel üretim yapan sanayi şirketlerinden ziyade teknoloji geliştiren ve bunu yüksek katma değerli ürünlere dönüştürebilen şirketlere yöneldi.

Küresel borsalarda da büyüme potansiyeli en yüksek firmalar, teknoloji tabanlı şirketlerden oluşuyor. Savunma sanayisinde de benzer bir ayrışma yaşanıyor.

Sadece silah üreten ya da konvansiyonel savunma ürünleri sunan şirketler değil savunma teknolojisini geliştiren şirketler yatırımcılar nezdinde önem kazandı.

Orta Doğu'da taraflar arasında somut bir anlaşma olursa borsada daha yukarı seviyeler görülebilir

Spinn Danışmanlık Kurucu Ortağı ve ekonomist Özlem Derici Şengül, yaptığı değerlendirmede, borsada ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle çok ciddi bir dalgalanma yaşandığını belirtti.

Savaştan önce borsanın yukarı gitme isteği olduğunu, değerlemelerin de buna işaret ettiğini ifade eden Şengül, "Ayrıca Merkez Bankası'nın faiz indireceğine dair beklentiler de vardı. O yüzden de borsada yukarı gitme isteği çok yoğundu. Savaşla birlikte bu böyle sekteye uğradı diyelim veya kesintiler yaşandı." dedi.

Ancak borsanın ateşkes açıklamalarıyla beraber fırsat bulduğu anda yükseliş isteğinin devam ettiğini dile getiren Şengül, "Borsada, olumlu yönde haberleri daha fazla fiyatlamaya çalışan bir eğilim gördük. Eğer ki önümüzdeki dönemde somut bir anlaşma zeminine doğru bir hareket görürsek o zaman daha da yukarıları bekleyebiliriz." ifadelerini kullandı.

"Piyasalar temelde iyimser senaryoları fiyatlıyor"

İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu da genel olarak bakıldığında aslında Güney Kore, Tayvan, Brezilya Tayland gibi birçok borsanın da fena bir performans göstermediğini, genelde gelişmekte olan ülkelerin borsalarının oldukça iyi bir performans gösterdiğini belirtti.

"Burada ana konu bir bütün dünyada uluslararası kuruluşlardan gelen tahminlerde öncü göstergelerde büyümede ciddi bir dayanıklılık olduğunu gösteriyor." ifadelerini kullanan Aslanoğlu, özellikle askeri harcamalar başta olmak üzere yapılan harcamaların ve yapay zeka başta olmak üzere teknolojik gelişmelerin verimliliği artırmasının büyümenin ana temel kaynağını oluşturduğunu söyledi. Aslanoğlu dolayısıyla büyüme varsa satış ve karlılığın da var olduğu anlamına geldiğini dile getirdi.

Petrol fiyatlarının uzunca bir süre yüksek seyretmesine rağmen gerek farklı taraflardan arzın artırılabilmesi gerek talepteki bazı gerilemelerden dolayı 100-110 dolarların üzerine gitmekte de zorlandığını hatta biraz olumlu haberlerde geri dönüşün de olduğunu ifade eden Aslanoğlu, şunları kaydetti:

"Yani piyasalar temelde iyimser senaryoları fiyatlıyor. Makro görünümde gerek büyüme gerek enflasyon açısından ki petrol 100-110 dolarlarda uzun süre kalmasına rağmen de enflasyonda dünyada bir puanlık bir artış oldu. Çok anormal sıçramalar gözlenmiyor. Yani büyümenin devam ettiği, enflasyonun çok artmadığı ve merkez bankalarının faiz indiremediği ama artırmadığı bir noktadayız gibi gözüküyor. Tüm bu faktörlere bağlı olarak temelde aslında borsaların görece iyi performansının, bizim borsamızın da görece iyi performansının ana nedeni bu olduğunu düşünüyoruz."

Buna göre, martta 100,7 olan endeks, nisanda yüzde 1,5 gerileyerek 96,4 değerine indi.

Tüketici güven endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 0,5 artarak 85,5'e yükseldi.

Aynı dönemde reel kesim güven endeksi, yüzde 1,4 azalışla 98,6 olarak kayıtlara geçti.

Hizmet sektörü güven endeksi, yüzde 3,1 gerilemeyle 109,7 oldu.

Perakende ticaret sektörü güven endeksi, yüzde 1,8 düşüşle 111,6, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 3,6 artarak 83,6 değerini aldı.

Ekonomik güven endeksinde yaklaşık son 5 yılın aylık verileri şöyle:

İFM’den yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yatırım ortamını güçlendirmeye yönelik yeni teşviklerin ele alındığı “Türkiye Yüzyılı Yatırım İçin Güçlü Merkez Programı”nda yaptığı konuşmada, İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik vergi avantajlarını genişleten düzenlemeleri açıkladığı anımsatıldı.

Bu kapsamda, İFM’de faaliyet gösteren kurumların transit ticaret ile yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara uygulanan kurumlar vergisinde indirim oranının yüzde 50’den yüzde 100’e çıkarıldığı hatırlatıldı.

Açıklamada, asgari kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin istisna kapsamının genişletildiği, İFM’de elde edilen ve teşvik kapsamında değerlendirilen gelirlerin de bu kapsama dahil edilmesinin planlandığı aktarıldı.

İFM’de finansal hizmet ihracatına yönelik teşvik ve vergi avantajlarının 2047’ye kadar yüzde 100 uygulanacağının belirtildiği açıklamada, harç muafiyeti süresinin 20 yıla çıkarılmasının uzun vadeli öngörülebilirlik sağlayarak uluslararası yatırımcılar için güçlü bir güven unsuru oluşturacağı ifade edildi.

Açıklamada, küresel şirketlerin bölgesel yönetim merkezlerini Türkiye’ye taşımalarını destekleyen yeni vergi avantajlarının da devreye alındığı, bu kurumlardaki nitelikli çalışanlara yönelik ücret istisnası uygulamalarının genişletileceği, İFM bünyesinde hayata geçirilen “Tek Durak Büro” uygulamasıyla şirket kuruluşundan izin süreçlerine kadar birçok işlemin tek merkezden yürütülebileceği aktarıldı.

“Yeni teşvikler İFM’ye ilgiyi daha da artıracak”

Açıklamada değerlendirmeleri yer alan İFM Genel Müdürü Ahmet İhsan Erdem, bu düzenlemelerin İstanbul Finans Merkezi’nin uluslararası rekabet gücünü artıran önemli bir adım olduğunu belirterek, “Sayın Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu vizyon ve İstanbul Finans Merkezi özelinde açıkladığı düzenlemeler, uluslararası finans ve ticaret ekosistemindeki konumumuzu daha da güçlendirecektir.” ifadesini kullandı.

Gelecek dönemde hayata geçirilmesi planlanan ilave düzenlemelerle İFM’nin sorumluluğunun daha da artacağına işaret eden Erdem, Türkiye’nin uzun vadeli yatırım, finans ve kalkınma hedeflerine katkısını güçlendirmek için kararlılıkla çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.

Erdem, yeni düzenlemelerin mevcut teşviklerle birlikte İstanbul Finans Merkezi’nin sunduğu bütüncül yapıyı daha da güçlendireceğinin altını çizerek, şunları kaydetti:

“Uluslararası kuruluşlar karar süreçlerinde güçlü hukuki ve operasyonel altyapı, rekabetçi teşvik yapısı ve nitelikli insan kaynağına erişim ile geniş pazarlara ulaşım imkanlarını birlikte değerlendiriyor. İFM Kanunu ile sağlanan hukuk seçimi ve yabancı para birimiyle defter tutabilme gibi kolaylıklar, finansal hizmet ihracatına yönelik vergi avantajları ve Türkiye’nin genç yetenek havuzu, bu ilgiyi destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. İstanbul’un dört saatlik uçuş mesafesinde 1,3 milyar kişilik nüfusa erişim imkanı da kurumlara geniş bir operasyon alanı sunuyor. Açıklanan yeni teşviklerin, bu güçlü yapıyı tamamlayarak İstanbul Finans Merkezi’ne yönelik mevcut ilgiyi daha da artıracağına inanıyoruz.”

Buna göre, tüketicilerin şubatta yüzde 2,5 olan gelecek 12 ay için enflasyon beklentisi martta yüzde 4'e yükseldi. Tüketicilerin orta vadeli (3 yıllık) enflasyon beklentisi de yüzde 2,5’ten yüzde 3’e çıktı.

Söz konusu yükselişte, Orta Doğu'da 28 Şubat'ta başlayan çatışmaların ardından enerji maliyetlerinde yaşanan keskin artış belirleyici oldu.

Gelecek 12 aya ilişkin ekonomik büyüme beklentisi, şubattaki eksi yüzde 0,9 seviyesinden martta eksi yüzde 2,1'e gerileyerek daha negatif bir seyir izledi. 12 ay sonrası için beklenen işsizlik oranı yüzde 10,8’den yüzde 11,3’e yükseldi.

Tüketicilerin gelecek 12 aydaki harcama artışı beklentisi yüzde 4,1 ile Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Yükselen enflasyon tehdidi ile savaşın tetiklediği ekonomik riskler arasında kalan ECB'nin perşembe günü yapacağı Yönetim Konseyi toplantısında faiz oranlarını sabit tutması bekleniyor.

Ancak uzmanlar, ECB Başkanı Christine Lagarde'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamaların, haziran ayında olası bir faiz artışına dair kritik sinyaller içerebileceğine dikkati çekiyor.

ECB Tüketici Beklentileri Anketi, aylık olarak yayınlanıyor

Anket, Avro Bölgesi gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 85'ini temsil eden Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Belçika'dan yaklaşık 19 bin kişiyle görüşülerek yapılıyor.

Enflasyon beklentileri, ECB'nin para politikası rotasını belirlemede kritik bir gösterge olarak kabul ediliyor.

Türkiye'nin son yıllarda coğrafi işaret, markalaşma ve AB tescili alanında önemli adımlar attığını belirten Durak, öncelikle yerel değerlerin tescillendiğini, ardından uluslararası alanda tanınırlığın artırılması için çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.

Türkiye'nin 1837 coğrafi işaretli ürünü bulunduğunu kaydeden Durak, "Avrupa'da tescillenen 46 ürünümüz var. Bu ürünlerin 38'i son üç yılda tescil edildi. Avrupa Birliği ile yürüttüğümüz yakın işbirliği sayesinde süreçler hızlandı ve sayılarımız arttı." dedi.

Durak, Türkiye'nin dünyada en fazla coğrafi işaretli ürüne sahip ikinci ülke konumunda olduğunu, AB tescilli ürün sayısında ise Çin ve İngiltere'nin ardından üçüncü sırada yer aldığını dile getirdi.

Hedef 100 ürün

AB'de tescilli ürün sayısını artırmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü vurgulayan Durak, başvuru ve ilan süreci devam eden ürünlerin bulunduğunu belirtti.

Durak, "46 olan AB tescilli ürün sayısını 100'e çıkarmayı hedefliyoruz. Bu kapsamda başvuru sahiplerine teknik destek veriyor, süreçlere katkı sağlıyor ve hazırlık çalışmalarını yürütüyoruz." diye konuştu.

Markalaşma çalışmaları öne çıkıyor

Coğrafi işaretli ürünlerde tescilin yanı sıra markalaşmaya da ağırlık verdiklerini dile getiren Durak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü işbirliğiyle yürütülen projeler kapsamında üreticilere eğitimler verildiğini aktardı.

Bakan Mehmet Fatih Kacır'ın önderliğinde çalışmaların sürdüğünü ifade eden Durak, eğitimlerde ticarileşme, e-ticaret, sosyal medya kullanımı ve ambalajlama gibi konuların ele alındığını, üreticilerin küresel pazarlarda daha güçlü yer almasının hedeflendiğini vurguladı.

Coğrafi işaretli ürünlerin AB pazarındaki konumunu futboldaki "şampiyonlar ligi"ne benzeten Durak, bu ürünlerin en üst segmentte değerlendirilmesi için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

Türkiye'nin yöresel ürün zenginliğini ekonomik değere dönüştürmeyi amaçladıklarını belirten Durak, hem AB'de tescil sayısını artırmayı hem de üreticilere daha yüksek katma değer sağlamayı hedeflediklerini ifade etti.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırıların 8. haftasında, ABD-İran arasında ateşkese yönelik ilerleme sağlanamaması ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı kalması, küresel enerji piyasalarında risk primini artırarak fiyatları yukarı taşıdı.

Geçen hafta İran'ın boğazı tüm ticari gemilere açacağına yönelik açıklamaları kısa süreli rahatlama sağlamış, Brent haftalık bazda yüzde 4,5, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı da yüzde 11,9 gerilemişti.

Ancak, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşma sağlanana kadar deniz ablukasının süreceğini belirtmesiyle gerilim yeniden tırmandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin İran gemileri ve limanlarına yönelik ablukasını ateşkes ihlali olarak nitelendirirken, bu koşullarda Hürmüz Boğazı'nın kapalı tutulacağını açıkladı.

Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'na ilişkin bu gelişmeler, arz kesintisi endişelerini yeniden öne çıkararak fiyatların yükseliş eğiliminin 20 Nisan'la başlayan haftada da sürdürmesine yol açtı.

Hafta boyunca, ateşkesin uzatılabileceğine ve diplomatik temasların yeniden başlayabileceğine yönelik sinyaller fiyatlarda sınırlı bir geri çekilme yaratsa da ABD'nin, ateşkes sağlanamaması halinde İran'ın Hürmüz'deki savunma unsurlarını ve bazı yetkilileri hedef alabileceğine yönelik haber akışı bu düşüşü sınırladı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, İran limanlarına yönelik ablukasının "gerektiği sürece devam edeceğini" açıklaması da Washington ile Tahran arasındaki gerilimin süreceğine dair endişeleri artırarak fiyatları yukarı yönlü destekledi.

Öte yandan, İran, savaşın başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatarak küresel enerji akışında önemli bir daralma yaratmış, bu gelişme petrol fiyatlarının savaş öncesine kıyasla yüzde 65'e varan artış kaydetmesine yol açmıştı. 8 Nisan'da varılan ateşkes sonrası Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine ABD, 13 Nisan'da deniz ablukası kararı alarak İran bağlantılı gemilere müdahaleye başlamıştı.

Tahran yönetimi, 17 Nisan'da boğazın ateşkes süresince belirli koşullarla açık tutulacağını duyurmuş, ancak ABD'nin ablukayı sürdürme kararı sonrası geçişlere yeniden kısıtlama getirmişti. Bu süreçte ABD, Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda bazı İran gemilerine el koyarken, İran da Hürmüz yakınlarında İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen gemilere müdahale etti.

Artan gerilimle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 20-25 Nisan haftasında 107,48 dolara kadar yükselirken, haftalık bazda geçen hafta kapanışa göre 20 Nisan'da yüzde 16,5 artışla 105,33 dolardan kapandı. Aynı dönemde WTI da yüzde 12,5 yükselerek 94,4 dolardan haftayı tamamladı.

Saldırılar öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol, mevcut seviyeleriyle yüzde 45 üzerinde artışını korurken, WTI da aynı dönemde yaklaşık yüzde 40 değer kazandı.

Avrupa doğal gaz kontratları geriledi

Avrupa doğal gaz piyasasında da benzer bir eğilim izlendi. Küresel LNG ticaretinin önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’na ilişkin risklerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü ivmelendi.

Hollanda merkezli sanal ticaret noktası TTF'de işlem gören Mayıs vadeli doğal gaz kontratları, haftayı yaklaşık yüzde 15,7 artışla megavatsaat başına 44,86 avrodan tamamladı. Söz konusu kontratlar bir önceki haftayı 38,76 avro seviyesinden kapatmıştı.

Bununla birlikte, doğal gaz fiyatlarının saldırı öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 42,9 daha yüksek seviyede seyrettiği kaydedildi.

- Kömür fiyatlarında da artış görüldü

Kömür piyasasında da doğal gaz arzına yönelik endişelerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü hareket etti.

Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, 20 Nisan'la başlayan haftayı ton başına 133,7 seviyesinde tamamladı. Kömür fiyatlarının da çatışma öncesi seviyelere kıyasla yüzde 15,4 daha yüksek seviyelerde kaldığı görüldü.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlik sürüyor

Küresel enerji arzının kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ine ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine ev sahipliği yapıyor.

Boğazın bir süre daha kapalı kalacağına yönelik beklentiler fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluştururken, bölgede barış sağlanmasına yönelik devam çabalar fiyat artışlarını sınırlıyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin Pakistan, Umman ve Rusya'yı kapsayacak ziyaretinde, ABD ve İsrail'in İran'a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaların değerlendirileceğini söyledi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre Bekayi, Erakçi'nin Pakistan, Umman ve Rusya'ya yapacağı ziyaretler hakkında açıklamada bulundu.

Bekayi, "Erakçi'nin ziyaretlerinde ABD ve İsrail’in İran'a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaların son durumu ele alınacak. Ayrıca bölgesel istikrar ile barış için görüş alışverişinde bulunulacak." ifadelerini kullandı.

Öte yandan İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), Erakçi'nin Pakistan'da ABD'li yetkililerle görüşme yapmayacağını duyurdu.

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), "TELE1 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğü"nü kapalı zarf ve açık artırma usullerinin birlikte uygulanması suretiyle satışa çıkardı.

TMSF'nin, ABC Radyo Televizyon ve Dijital Yayıncılık AŞ ile TELE1 Prodüksiyon Medya ve Reklam Hizmetleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'ye ait mal, hak ve varlıklar ile sözleşmelerden Fon Kurulu Kararıyla oluşturulan TELE1 TV Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün satışına ilişkin ilanı, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Muhammen bedelinin 28 milyon lira olarak belirlendiği ihalede, kapalı zarf ve açık artırma usulleri birlikte uygulanacak.

İhaleye katılabilmek için 2 milyon 800 bin lira teminat ücreti yatırılması ve 16 Haziran saat 16.00'ya kadar kapalı ve üzeri imzalı zarf içinde teklif verilmesi gerekiyor. Söz konusu ihaleye ilişkin açık artırma ise 17 Haziran saat 11.00'de TMSF'nin İstanbul Esentepe'deki binasında gerçekleştirilecek.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 1 trilyon 21 milyar 420 milyon lira artarak 28 trilyon 291 milyar 55 milyon liradan 29 trilyon 312 milyar 475 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 153 milyar liraya geriledi

Tüketici kredilerinin tutarı bu dönemde 18 milyar 934 milyon lira azalarak 3 trilyon 153 milyar 78 milyon liraya geriledi. Söz konusu tutarın 758 milyar 9 milyon lirası konut, 45 milyar 5 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 350 milyar 64 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 31 milyar 713 milyon lira artarak 3 trilyon 918 milyar 236 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,5 azalışla 2 trilyon 985 milyar 930 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 155 milyar 837 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 830 milyar 92 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 17 Nisan itibarıyla önceki haftaya göre 4 milyar 532 milyon lira artışla 693 milyar 164 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 525 milyar 232 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 5 milyar 837 milyon lira artarak 5 trilyon 550 milyar 119 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 29 milyon lira azalarak 1 milyar 473 milyon liraya düştü. Böylece KKM büyüklüğü, toplam mevduatın yüzde 0,01'ini oluşturdu.

Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış olan Rumeli Han’da gerçekleştirilecek etkinlik, sektörel iş birliklerini tarihsel bir zeminde buluşturacak. Yerli ilaç üreticileriyle ile yerli tedarikçiyi buluşturacak etkinlik, Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim odağında yeniden şekillendirmeyi hedefliyor.

İLAÇ ÜRETİMİNİN TÜM HALKALARI TEK PLATFORMDA

Sadece TİYSAT üyelerine özel masa katılımıyla gerçekleştirilecek etkinlikte; makine, ham madde, yazılım ve sarf malzeme üreticileri, ilaç sektörünün karar vericileriyle birebir görüşmeler yapma imkânı bulacak. Organizasyonun, yerli tedarik zincirinin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir iş birliklerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor. Etkinlik, ilaç üretim sürecinin farklı aşamalarında faaliyet gösteren yerli firmalar ile üreticileri doğrudan buluşturarak sektördeki önemli bir ihtiyaca yanıt veriyor. Katılımcılar, üretim süreçlerini iyileştirecek çözümleri yerinde değerlendirme ve yeni iş bağlantıları kurma fırsatı elde edecek.

YERLİ ÜRETİMLE GÜÇLENEN SEKTÖR

TİYSAT’ın, Türkiye’de ilaç sanayisinin tüm bileşenlerini yerli üretim odağında bir araya getiren ve sektörler arası iş birliğini güçlendiren bir kümelenme olduğunu belirten TİYSAT Yönetim Kurulu Başkanı Erdinç Yaşrin; “İlaç üreticilerinden ham madde ve ekipman tedarikçilerine, yazılım ve otomasyon çözümlerinden lojistik ve sarf malzemeye kadar sektörün tüm halkalarını kapsayan bu yapıyla, yerli üretim kapasitesini artırmayı ve Türk ilaç sanayisinin küresel rekabet gücünü yükseltmeyi hedefliyoruz. 14 Mayıs’ta Rumeli Han’da gerçekleştireceğimiz etkinliğimiz, Osmanlı döneminde eczacılık faaliyetlerine ev sahipliği yapmış bu tarihi mekânın mirasını modern inovasyon ve stratejik iş birliği vizyonumuzla buluşturacak. Bu özel buluşma ile Türk ilaç sanayisinin geleceğini yerli üretim ekseninde şekillendirecek, sektörde kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açacak stratejik bir platform oluşturmayı amaçlıyoruz” ifadelerinde bulundu.

 “KÜRESEL REKABETTE YENİ DENKLEM”

Artkim Group Kurucusu ve CEO’su Ahmet Güler, etkinliğe ilişkin değerlendirmesinde: “İlaç sanayisi, yalnızca ekonomik büyüklüğüyle değil, aynı zamanda stratejik önemiyle de ülkelerin kalkınmasında belirleyici rol oynayan sektörlerin başında geliyor. Bu ölçekte bir sektörde sürdürülebilir başarı elde edebilmenin temel koşulu ise güçlü, entegre ve yerli bir tedarik zinciri yapısına sahip olmaktan geçiyor. Bu etkinlik ile amacımız; yerli üreticilerimizi yalnızca görünür kılmak değil, onları doğrudan karar vericilerle buluşturarak kalıcı ve yüksek katma değerli iş birliklerinin önünü açmak. Bugün küresel rekabet, yalnızca üretim kapasitesiyle değil; tedarik zinciri yönetimi, teknoloji geliştirme ve iş birliği kabiliyetiyle şekilleniyor. TİYSAT B2B Etkinliği’ni de bu bakış açısıyla, sektörün tüm paydaşlarını aynı zeminde buluşturan stratejik bir platform olarak konumlandırıyoruz. Bu organizasyonun, Türk ilaç sanayisinin yerli üretim ekseninde güçlenmesine ve uluslararası rekabetçiliğinin artmasına önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.” ifadelerini kullandı

YERLİ TEKNOLOJİYLE KÜRESEL REKABETTE DAHA GÜÇLÜ BİR TÜRKİYE

TİYSAT B2B İş Olanakları Etkinliği, yerli teknoloji ve üretim gücünü merkeze alan yaklaşımıyla, Türk ilaç sanayisinin küresel pazarlarda daha güçlü bir konuma ulaşmasına katkı sunmayı hedefliyor. 14 Mayıs Bilimsel Eczacılık Günü’nde gerçekleşecek bu özel buluşma, sektörün tüm paydaşlarını ortak bir vizyon etrafında bir araya getirecek. Yerli üretim temelli yeni iş birliklerinin doğmasının hedeflendiği buluşma; stratejik kararların şekillendiği ve geleceğin üretim modelinin inşa edildiği güçlü bir platform olarak öne çıkıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın da talebi üzerine, İran'ın anlaşmaya ilişkin önerisini sunmasına kadar ateşkesi uzatma kararı aldığını açıkladı.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "Ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim; dolayısıyla (İran'ın) önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım." ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise ABD'nin tek taraflı ateşkes uzatma kararına ilişkin, "İran'ın çıkarlarını yerine getirmek ve İran halkının kazanımlarını pekiştirmek açısından mantıklı ve gerekli zeminin oluştuğu sonucuna vardığımızda adım atacağız." değerlendirmesinde bulundu.

Bu açıklamaların ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu, "deniz güvenliğini tehlikeye atan" ve bunlardan birinin İsrail ile bağlantılı olduğu belirtilen iki yabancı gemiye el konulduğunu ve İran kıyılarına yönlendirildiğini duyurdu. Açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin ihlalinin İran için "kırmızı çizgi" olduğu vurgulandı.

Ateşkesin korunabileceğine yönelik beklentiler fiyatlardaki yükselişi sınırlarken, sahadaki gerilim ve çelişkili açıklamalar petrol piyasalarında oynaklığı artırarak fiyatların yeniden 100 dolar seviyesine yükselmesine yol açtı.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan çatışma nedeniyle küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Körfez'deki birçok müttefik ile bazı Asya ülkelerinin, kendilerinden swap hattı talebinde bulunduğunu açıkladı.

Bessent, ABD Senatosu'nun Tahsisatlar Alt Komitesi'nde Hazine Bakanlığının 2027 mali yılı bütçesine ilişkin düzenlenen oturumda senatörlerin sorularını yanıtladı.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) swap hattı talebine ilişkin bir soruya, Bessent, "Körfez'deki müttefiklerimizin birçoğu swap hattı talebinde bulundu." yanıtını verdi.

Scott Bessent, bazı Asya ülkelerinin de benzer talepte bulunduğunu belirterek, gerek ABD Merkez Bankası (Fed) gerekse Hazine Bakanlığı tarafından sağlanan swap hatlarının dolar fonlama piyasalarının işleyişini korumayı ve ABD varlıklarının düzensiz şekilde elden çıkarılmasını önlemeyi amaçladığını aktardı.

Swap hatlarının hem talepte bulunan ülkeler hem de ABD için fayda sağladığını dile getiren Bessent, küresel finansal istikrar açısından bu mekanizmaların önemine işaret etti.

Öte yandan, İran'a yönelik yaptırımların gevşetilmesiyle ülkenin 14 milyar dolar kazanç sağladığı yönündeki iddialara ilişkin sorulara yanıtında Bessent, söz konusu rakamın bir "efsane" olduğunu kaydetti.

Rusya ve İran petrolüne yönelik yaptırımların neden gevşetildiğine ilişkin bir soruyu da yanıtlayan Bessent, bu adımların, küresel petrol arzını desteklemek ve fiyatlardaki yükselişi sınırlamak amacıyla atıldığını anlattı.

Bessent, "Bugün buraya geldiğimde petrol fiyatları 100 dolar seviyesindeydi. Eğer yaptırım hafifletme adımını atmasaydık, fiyatlar 150 dolara kadar çıkabilirdi, zira dünya arz açısından son derece iyi bir duruma geldi." diye konuştu.

Borsa İstanbul'un "Tanınmış Borsa" olarak kabul edilmesiyle Birleşik Krallık'ta yerleşik yatırımcıların Türkiye'deki sermaye piyasalarında yaptıkları yatırımlardan vergi avantajı elde etmelerinin mümkün olacağı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bireysel tasarruf hesabı sahiplerinin 'Tanınmış Borsa'larda yaptıkları yatırımlarından elde ettikleri gelirler Birleşik Krallık'ta vergiden muaf tutulmaktadır. Ayrıca 'Tanınmış Borsa'larda işlem gören kira sertifikaları Birleşik Krallık'ta "Alternatif Finans Yatırım Tahvili" başlığı altında değerlendirilmektedir. Bu durum, yatırımcıların karar alma ve raporlama süreçlerini basitleştirerek uyum yükünü azaltmaktadır. 'Tanınmış Borsa', Birleşik Krallık Gelir ve Gümrük İdaresi tarafından belirli kriterleri karşılayan nitelikli borsalara atfedilen bir sınıflandırmadır. Herhangi bir borsanın 'Tanınmış Borsa' olması, Birleşik Krallık vergi mevzuatı kapsamında resmi olarak tanındığı anlamına gelmektedir."

Açıklamada, "Tanınmış Borsa"lar arasında New York Borsası, Nasdaq, Euronext, Londra Borsası, Cboe Europe, İsviçre Borsası, Kore Borsası, Singapur Borsası, Hong Kong Borsası ve Japonya Borsa Grubu gibi önemli borsaların yer aldığı ifade edildi.

Enflasyonist ortamın yatırımcıları yalnızca tasarruflarını korumaya değil, aynı zamanda reel getiri arayışına da yönelttiğini kaydeden Kütük, bu çerçevede mevduat ve katılma hesaplarının ötesine geçilerek hisse senedi, borçlanma araçları, sukuk ve diğer sermaye piyasası enstrümanlarına güçlü bir yönelim gözlendiğini söyledi.

Kütük, aynı dönemde bilgiye erişimin hızlanması ve dijitalleşmenin etkisiyle yatırımcı tabanının da daha bilinçli ve dinamik bir yapıya kavuştuğunu ifade etti.

Yatırımcı kitlesindeki dönüşümün geleneksel ürünlerle sınırlı kalmayıp alternatif yatırım araçlarına olan ilgiyi de artırdığını vurgulayan Kütük, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Farklı varlık sınıflarına yatırım yapabilen fonların çeşitlenmesi, yatırımcıların profesyonel portföy yönetimine erişimini kolaylaştırarak fon piyasalarında önemli bir büyüklük oluşmasını sağladı. Katılım esaslı fonlar da bu büyümeden anlamlı ölçüde pay aldı. Nitekim katılım fonlarının aktif büyüklüğü 2,2 trilyon liraya ulaşırken sektör genelinde pazar payının yüzde 17,2 seviyesine yükselmesi bu ilginin somut bir göstergesidir.”

Fotoğraf : Kuveyt Türk Portföy

"Alternatif araçlar sektör açısından yüksek potansiyel barındırıyor"

Kütük, katılım esaslı yatırım denildiğinde algının halen hisse senedi ve sukuk etrafında şekillendiğini belirterek, “Alternatif araçlar sektör açısından yüksek potansiyel barındırıyor, bu noktada özellikle gayrimenkul tarafı Türkiye açısından ayrı bir yere sahip.” dedi.

Gayrimenkulün yatırımcı nezdinde köklü ve geleneksel bir varlık sınıfı olarak güçlü bir tabana sahip olduğunu aktaran Kütük, bu ilginin Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) gibi yapılar üzerinden kurumsal ve ölçeklenebilir bir forma kavuşmasının katılım finans açısından önemli bir fırsat sunduğunu kaydetti.

Kuveyt Türk Portföy Genel Müdürü Kütük, önümüzdeki dönemde GYF’lerde asıl kırılımın mevcut gayrimenkul stokunun menkul kıymetleştirilmesi ile yaşanmasının beklendiğini ifade ederek, Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) tarafında ise daha yapısal bir dönüşüm potansiyelinin öne çıktığını belirtti.

Türkiye’de geliştirilen fonların yurt dışında daha kolay satılabilmesi için regülasyon değişikliğine ihtiyaç var"

Malezya, Endonezya ve Körfez ülkelerinin küresel varlık yönetim şirketlerini bölgeye çekmek amacıyla aktif bir rekabet içerisinde olduğunu dile getiren Kütük, farklı İslami yatırım ürünlerinin sunulması, fon sayısındaki artış, dağıtım kanalları, regülasyon ve vergi kolaylıkları ile bu ülkelerin merkez olmaya çalıştıklarını söyledi.

Türkiye’nin bu alandaki konumunu güçlendirmek için birkaç temel adımın öne çıktığını aktaran Kütük, şöyle devam etti:

“Özellikle İstanbul Finans Merkezi’nin (İFM) hayata geçmesiyle birlikte sektörün hem görünürlüğünün hem de finansal sistem içindeki ağırlığının artmasını bekliyoruz. Bunun yanı sıra İstanbul’un bölgesel bir varlık yönetimi merkezi haline gelmesi için uluslararası oyuncuları çekecek rekabetçi bir regülasyon ve teşvik yapısına ihtiyaç var. Bu noktada sermaye piyasası araçlarının tokenizasyonuna ilişkin mevzuatın ve operasyon altyapısının geliştirilmesi de önem arz ediyor. Son olarak, Türkiye’de geliştirilen fonların yurt dışında daha kolay satılabilmesi için regülasyon değişikliğine ihtiyaç var.”

"Katılım endekslerine yönelimin güçlendiği görülüyor"

Hamit Kütük, son dönemde katılım hassasiyeti olan yatırımcıların borsaya olan ilgisinin arttığını ifade ederek, "Bu doğrultuda katılım endekslerine yönelimin güçlendiği görülüyor." dedi.

Katılım esaslı ürünlere olan talebin belirgin şekilde arttığını aktaran Kütük, "2022 yılı öncesinde katılım hisse senedi yoğun fonlarda yatırımcı sayısı 10 binin altındayken, bugün bu sayı 90 binin üzerine çıktı." diye konuştu.

Portföy yönetim şirketleri perspektifinden bakıldığında, katılım endekslerinde şirket çeşitliliği tarafında da bir iyileşme olduğunu bildiren Kütük, şunları kaydetti:

“2022 yılı öncesinde katılım finans esaslarına uygun şirket sayısı 200’ün altındayken, bugün bu sayı 228’e ulaşmıştır. Hem son dönemde artan halka arzlar hem de önümüzdeki dönemde şirketlerin katılım bankacılığı ürünlerine yöneliminin artması ve sukuk piyasasında aktif rol almaya başlaması, finansal yapı kriterlerinde iyileşme ile birlikte bu sayının daha da artmasını sağlayacaktır.”

Endeks tarafında halen önemli bir yoğunlaşma sorunu bulunduğunu aktaran Kütük, katılım tüm endeksinde 228 şirket yer almasına rağmen ilk dört şirketin toplam endeks ağırlığının yüzde 52’sini oluşturduğunu söyledi.

Kütük, bu durumun hem endeks derinliğini sınırladığını hem de portföy çeşitlendirmesi açısından kısıt yarattığını belirtti.

Bu yoğunlaşmanın azaltılabilmesi için büyük ölçekli ve likiditesi yüksek şirketlerin katılım endeksine dahil olmasının kritik önem taşıdığını vurgulayan Kütük, "Böyle bir genişleme, aktif portföy yönetimi tarafında anlamlı alfa üretimini de daha mümkün hale getirecektir." diye konuştu.

“Kuveyt Türk Portföy olarak yönetilen toplam portföy büyüklüğü 533 milyar lirayı aştı”

Kütük, katılım finans ekosisteminde sermaye piyasaları payının büyümesinin devam edeceğini tahmin ettiklerini ifade ederek, katılım esaslı fonların yeni olması ve bu ürünleri henüz tanımayan geniş bir kesimin bulunmasının bu beklentileri desteklediğini söyledi.

Sektördeki güçlü konumlarının ve liderliklerinin sürdüğünü belirten Kütük, “Kuveyt Türk Portföy olarak yönetilen toplam portföy büyüklüğü 533 milyar lirayı aştı.” dedi.

Kütük, yatırımcıların ihtiyaçlarını doğru analiz ederek sürdürülebilir, yenilikçi ve katma değer odaklı çözümler geliştirmeye devam ettiklerini anlatarak, bugün ulaştıkları noktanın güçlü vizyon, stratejik adımlar ve yatırımcı güveninin önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Küresel piyasalarda da etkinliklerini artırarak güçlü bir global oyuncu olmayı hedeflediklerini aktaran Kütük, mart ayı itibarıyla 60 yatırım fonu, 10 emeklilik fonu, 7 Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) ve 2 Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF) ile toplamda 79 fon ve özel portföy yönetimiyle önemli bir aşama kaydettiklerini kaydetti.

Kütük, Islamic Finance News Investor 2025 raporuna göre, Türkiye’nin en büyük katılım esaslı yatırım fonlarını yönettiklerini belirterek, 10 milyar doları aşan büyüklükle Avrupa’nın en büyük katılım esaslı fon yönetim şirketi olarak ilk sırada yer aldıklarını vurguladı.

ÜFE yıllık bazda ise yüzde 0,2 düştü.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları öncesi, şubat ayında, enerji fiyatlarındaki gerilemeyle üretici fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskı zayıflarken, marttaki artışın analistlerin beklentilerinin üstünde kalması dikkati çekti.

Piyasalarda beklenti ÜFE'deki artışın martta yüzde 1,3 düzeyinde kalacağı yönündeydi.

Destatis, 28 Şubat'ta başlayan ABD/İsrail-İran savaşının enerji maliyetlerini doğrudan etkilediğini vurguladı.

Mart ayında enerji fiyatları yıllık bazda yüzde 3,2 ucuzlasa da bir önceki aya göre yüzde 7,5 artış gösterdi.

Özellikle petrol ürünlerindeki sert yükseliş bu artışta lokomotif rolü oynarken, doğal gaz ve elektrik fiyatlarındaki artışlar daha sınırlı kaldı.

Enflasyon üzerindeki baskı artıyor

Toptan ve perakende aşaması öncesindeki maliyetleri yansıtan ÜFE, genel enflasyonun en önemli öncü göstergesi olarak kabul ediliyor. Almanya’da tüketici enflasyonu martta yüzde 2,7 ile Ocak 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Orta Doğu’da savaşın başlamasıyla akaryakıt ve ısınma giderlerinde görülen maliyet artışları nedeniyle uzmanlar, önümüzdeki aylarda yıllık enflasyonun yüzde 3 sınırını aşabileceği uyarısında bulunuyor.

Küresel piyasalar, haftaya tırmanan jeopolitik gerilimlerin etkisiyle karışık bir görünümle başlarken, ABD ve Avrupa endeks vadeli kontratları negatif, Asya borsaları ise teknoloji hisselerindeki yükselişlerin etkisiyle pozitif bir seyir izliyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı jeopolitik risklerin tekrardan artması yeni haftada küresel piyasalardaki fiyatlamalar üzerinde etkili oluyor. Geçen hafta ABD ile İran arasındaki görüşmelerin ilk turunun iyimserlikle tamamlanması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, küresel piyasalarda rekor seviyelerin görüldüğü bir ralliye zemin hazırlamıştı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, cuma günü Lübnan'daki ateşkes kapsamında, ateşkes süresinin sonuna kadar Hürmüz Boğazı'nın tüm ticari gemilerin geçişine açık olacağını belirtmişti.

Daha sonra sosyal medya hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, boğazdaki İran'a yönelik deniz ablukasının, anlaşma tamamlanana kadar geçerliliğini koruyacağını kaydetmişti.

Daha sonra ise İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, cumartesi günü yaptığı açıklamada ABD’nin deniz ablukasına devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün önceki haline geri döndüğünü açıkladı.

Trump, dün yaptığı açıklamada, ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran’a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını bildirdi.

Hafta sonu ABD ile İran arasındaki gerginliğin yeniden tırmanmasının ardından petrol fiyatlarında sert yükselişler görülürken, ABD ve Avrupa endeks vadeli kontratlarda negatif bir seyir izleniyor.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin risklerin yeniden artması piyasalarda yeniden sert dalgalanmaların olabileceği risklerini öne çıkarıyor.

ABD-İran arasında 8 Nisan'da kabul edilen 15 günlük ateşkesin de sonuna yaklaşılırken, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin 2. turuna katılmayı reddettiğine dair haberler de yatırımcıların temkinli davranmasına yol açıyor.

ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran'a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahale etmesiyle enerji arzına ilişkin endişeler yeniden tetiklenirken Brent petrolün varili şu sıralarda yüzde 3,6 artışla 91,4 dolardan işlem görüyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artıracağına yönelik endişelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,26'ya yükseldi.

Savaşın sona ereceğine dair umutların azalması güvenli liman olarak dolara olan talebi de artırırken, dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 98,3 seviyesine çıktı. Dolara olan talebin artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist endişeleri tetiklemesi altın fiyatlarında düşüşe neden olurken, altının onsu yüzde 0,9 azalışla 4 bin 790 dolardan işlem görüyor.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne düşüşle başladı

New York borsası, Hürmüz Boğazı'nın açıldığının duyurulmasının ardından cuma gününü yükselişle tamamladı.

Kurumsal tarafta, piyasaların kapanışından sonra bilançosunu açıklayan Netflix'in geliri ve karı ilk çeyrekte beklentileri aştı. Buna karşın şirketin hisseleri, ikinci çeyrek gelir tahmininin beklentilerden zayıf kalması sonrasında yüzde 10'a yakın değer kaybetti.

Petrol fiyatlarının geri çekilmesiyle enerji hisselerinde yaşanan düşüş dikkati çekti. APA Corporation'ın hisseleri yüzde 5,7, Valero Energy'nin hisseleri yüzde 7,5, Occidental Petroleum'un hisseleri yüzde 5,4, ExxonMobil'in hisseleri yüzde 3,7 ve Chevron'un hisseleri yüzde 2,2 geriledi.

Kruvaziyer ve hava yolu gibi turizmle ilişkili sektörlerdeki şirketlerin hisse senetleri ise toparlanma gösterdi. Royal Caribbean'ın hisseleri yüzde 7,3, United Airlines'ın hisseleri yüzde 7,1 ve Expedia'nın hisseleri yüzde 4,5 arttı.

Bu gelişmelerle, kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 1,79, S&P 500 endeksi yüzde 1,2 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,52 değer kazandı. S&P 500 endeksi, 7.147,52 puanla, Nasdaq endeksi 24.159,51 puanla rekor seviyeyi gördü.

ABD'de endeks vadeli kontratlar, güne düşüşle başladı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar haftaya düşüşle başladı

Avrupa borsaları da Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması sonrasında azalan risk algısıyla cuma gününü pozitif tamamladı. Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği petrol fiyatlarındaki artışın Alman ekonomisi üzerinde baskı oluşturacağını ancak resesyon beklenmediğini söyledi.

Bu gelişmelerle, cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,73, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,27, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,97 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,75 değer kazandı.,

Analistler, Hürmüz Boğazı kaynaklı risklerin devam etmesi durumunda petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki sert yükselişlerin devam edebileceğini ve bunun da bölgedeki resesyon endişelerinin tekrar artmasına neden olabileceğini söyledi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

Asya borsaları haftaya yükselişle başladı

Asya borsaları, teknoloji hisselerindeki yükselişlerin ABD-İran gerilimini dengelemesiyle haftaya pozitif başladı.

Öte yandan Çin'de gösterge faizi işlevi gören 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında (LPR) değişikliğe gidilmedi.

Ulusal Bankalar Arası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu. Bu karar, Çin'de ekonomi yönetiminin temkinli bir politika izlediğini gösteriyor.

Asya borsalarında alış ağırlıklı bir seyir izlenmesine karşın yüksek enerji fiyatları, özellikle petrol ithalatçısı ülkeler olmak üzere bölge genelinde kazançları sınırladı ve enflasyon endişelerini yeniden artırdı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,1, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,8 yükseldi.

Yurt içinde bu hafta faiz kararı takip edilecek

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,72 değer kazanarak14.587,93 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek günlük ve haftalık kapanışını gerçekleştirirken, gördüğü en yüksek seviye rekorunu 14.601,12 puana taşıdı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyirle 16.867,00 puandan işlem gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 44,8720'den işlem görüyor. Öte yandan uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P), Türkiye'nin kredi notlarını "BB-/B" olarak teyit etti, not görünümünü "durağan" olarak tuttu.

Not görünümünün ise "durağan" olduğu belirtilen S&P açıklamasında, bunun Türkiye ekonomisinin devam eden enerji fiyat şokunu, yetkililerin sıkı para politikası ve ücret belirleme politikalarını sürdürmesi ve döviz rezervlerinde ilave erimeyi önlemesi varsayımıyla atlatacağı yönündeki görüşü yansıttığı ifade edildi.

Öte yandan bu hafta yurt içinde gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararına çevrildi. AA Finans’ın beklenti anketine katılan 37 ekonomist, nisan ayında TCMB'nin politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Analistler, bugün yurt içinde ve yurt dışında veri gündeminin sakin olduğunu, Orta Doğu'dan gelecek haberler akışının piyasaların yönü üzerinde etkili olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.700 ve 14.800 puanın direnç, 14.500 ve 14.400 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Papara Menkul Değerler AŞ'nin ortaklık yapısındaki değişikliğe izin verilmesi talebinin olumlu karşılanmasına karar vererek, şirketin bütün paylarının Türkiye Emlak Katılım Bankasına devrini onayladı.

SPK, sermaye piyasası kurumlarının ortaklık yapısındaki değişikliğe dair bir takım kararlar aldı.

Buna göre, Kurul Papara Menkul Değerler AŞ'nin ortaklık yapısındaki değişikliğe izin verilmesi talebinin olumlu karşılanmasına karar vererek, şirketin 220 milyon 384 bin lira tutarındaki bütün paylarının PPR Holding AŞ'den Türkiye Emlak Katılım Bankasına devrini onayladı.

Papara Elektronik Para ile birlikte Papara Teknoloji, Papara Sigorta Aracılık Hizmetleri ve Papara Menkul Değerler şirketlerinin payları TMSF tarafından ihaleye çıkarılmıştı.

İhale için muhammen bedel 4,27 milyar lira, yani yaklaşık 100 milyon dolar olarak belirlenmişti.

27 Mayıs 2025'te "yasa dışı bahis" soruşturmasında Papara'nın sahibi Ahmed Faruk Karslı dahil çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) Papara dahil 10 şirkete kayyum atamıştı.

Papara'nın, yasa dışı bahis para trafiğine önayak olduğu, 26 binden fazla hesabı kontrol eden örgütün elebaşının Karslı olduğu öne sürülmüştü. Gözaltındaki 15 kişiden Karslı dahil 11'i tutuklanmıştı.

TMSF, 22 Ocak'ta PPR Holding'e bağlı Papara Elektronik Para AŞ, Papara Sigorta Aracılık Hizmetleri AŞ, Papara Teknoloji AŞ, Papara Menkul Değerler AŞ şirketlerini satışa çıkarmıştı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği petrol fiyatlarındaki artışın Alman ekonomisi üzerinde baskı oluşturacağını ancak resesyon beklenmediğini söyledi.

G20 ile Uluslararası Para Fonu (IMF)-Dünya Bankası Bahar Toplantıları kapsamında Washington’da bulunan Nagel, basın mensuplarına yaptığı açıklamada, Alman ekonomisinin yıla iyi başlangıç yaptığını belirtti.

Orta Doğu’daki gerilimin büyüme üzerinde fren etkisi oluşturduğuna dikkati çeken Nagel, IMF’nin Almanya için 2026 ve 2027 yılı büyüme tahminlerini 0,3’er puan aşağı yönlü revize ettiğini hatırlattı.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi Üyesi de olan Nagel, “Petrol fiyatlarındaki artış, büyümeyi yavaşlatacak ancak resesyon beklenmiyor. Şu aşamada bir resesyona girilmesi için çok büyük olumsuzlukların yaşanması gerekir.” değerlendirmesinde bulundu.

Nagel, hükümetin mali teşvik paketinin yılın ilerleyen dönemlerinde ekonomi üzerinde olumlu etkiler yaratacağını vurguladı.

Hükümet kanadından reform çağrısı

Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil de Orta Doğu’daki savaşın uzun vadeli etkilerine işaret ederek, “Reformlara ihtiyacımız var, eylem ihtiyacı aşikar.” görüşünü paylaştı.

Öte yandan Alman basınında yer alan haberlerde hükümetin bu yılki gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) büyüme beklentisini yüzde 1’den yüzde 0,5’e düşürdüğü, enflasyon tahminini ise yüzde 2,1’den yüzde 2,7’ye yükselttiği iddia edildi.

ABD-İsrail ile İran arasında 1,5 aydır devam eden savaş, enerji güvenliği sağlanmadan ulusal güvenliğin sürdürülemeyeceğini bir kez daha ortaya koyarken, savaşın ekonomik etkilerinin azaltılmasında enerji verimliliğinin önemi giderek artıyor.

Savaş nedeniyle fosil yakıt fiyatlarında yaşanan artış, elektrik, ulaşım, sanayi ve gıda maliyetlerini yükseltirken, hükümetler enerji maliyetlerini düşürmek amacıyla yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına ağırlık veriyor.

Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem, savaşın ortaya çıkardığı ekonomik koşullarda enerji güvenliğiyle desteklenmeyen bir ulusal stratejinin sürdürülebilir olmayacağını söyledi.

Erdem, Türkiye'nin enerji politikasındaki uzun vadeli vizyona işaret ederek, "Savaş boyunca enerjide yaşanan süreç, ülkemizin uzun yıllardır kararlılıkla sürdürdüğü enerji arzını çeşitlendirme ve yerli kaynak kullanımını artırma politikasının ne kadar doğru ve öngörülü olduğunun en somut göstergesidir." dedi.

Arz güvenliğinin sağlanması ve enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesinde enerji verimliliğinin kilit rol oynadığını vurgulayan Erdem, Türkiye'de enerji arzında sıkıntı yaşanmadığını ancak krizin ekonomik etkilerini azaltmak için verimliliğe daha fazla önem verilmesi gerektiğini ifade etti.

Erdem, şu anda yaşanan arz şokunun 1973'teki petrol krizinden daha büyük olduğuna işaret ederek, şöyle konuştu:

“Son gelişmeler enerji güvenliği olmadan ulusal güvenliğin sağlanamayacağını daha net ortaya koydu. Enerji hayatın her alanında yer alıyor. Petrol ve doğal gaz yalnızca yakıt değil, birçok sektör için temel ham madde durumunda. Krizden kısa vadede Asya ülkeleri etkilendi. Avrupa'da ise yaz aylarıyla birlikte artan seyahat döneminde enerji talebi yükselecek. Bu nedenle birçok ülke enerji tasarrufu kampanyası başlattı. Enerji verimliliği hem arz güvenliğinin sağlanmasında hem de enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünü azaltmada kilit rol oynuyor. Ayrıca enerji tüketimi kaynaklı karbon salımlarının azaltılmasında da kısa vadede en etkili çözüm.”

"Türkiye enerji krizini kısıntıya gitmeden yönetti"

Asya ve Avrupa'daki ülkelerin arz riskiyle karşı karşıya olduğu dönemde Türkiye'nin enerji güvenliği açısından daha güçlü ve hazırlıklı bir konumda bulunduğunu vurgulayan Erdem, "Türkiye bu krizi şu ana kadar enerji kısıntısına gitmeden yönetmeyi başardı." dedi.

Erdem, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak ve tüketicinin bütçesine etkisini azaltmak için akaryakıtta eşel mobil sisteminin devreye alındığını belirterek, "Akaryakıt ve LPG'de artışların ÖTV'den düşülmesi uygulamasında şu anda motorin ve LPG'nin ÖTV'si sıfırlandı, benzinde ise çok düşük bir rakam kaldı. Bu sayede ülkemizdeki artış oranları birçok ülkeye kıyasla düşük kaldı." dedi.

Savaşla oluşan fiyat dalgalanmalarının Türkiye'de ürün tedarikinde bir sorun oluşturmadığını ancak ekonomi üzerinde etki yarattığını anlatan Erdem, "Petrolün varil fiyatındaki 1 dolarlık bir artış Türkiye'ye yaklaşık 400 milyon dolar ek maliyete yol açıyor. Fiyatlardaki artışı düşündüğümüzde bu rakam, enerji fiyatlarının ekonomi üzerinde ne denli büyük bir etkisi olduğunu gözler önüne seriyor." ifadelerini kullandı.

Erdem, Uluslararası Enerji Ajansı'nın 10 maddelik "Petrol Şoklarından Korunma" raporuna değinerek, "Raporda otoyollarda hız limitlerinin düşürülmesi, uzaktan çalışma, toplu taşımanın teşvik edilmesi, verimli sürüş tekniklerinin yaygınlaştırılması ve pişirmede elektrifikasyona geçiş gibi önlemler yer alıyor. Bu eylemlerin büyük çoğunluğu doğrudan enerji tasarrufu ve verimlilik odaklı olarak değerlendiriliyor." diye konuştu.

Enerji verimliliğinin toplumsal boyutuna da dikkati çeken Erdem, "Enerji verimliliği artık sadece teknik bir konu değildir. Toplumun tüm kesimlerinin ülke ekonomisine, iş ve aile bütçesi ile çevrenin korunmasına katkı sağlayabileceği, kaybedeni olmayan bir konudur. Bu konuda çeşitli alanlarda devlet desteği ve teşvik programları da vardır. Her vatandaşın, her kurumun ve her sektörün üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesi şarttır." değerlendirmesinde bulundu.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi (İstanbul North Rail Crossing Project-INRAIL) kapsamında Dünya Bankasından temin edilen 1,67 milyar avroluk finansmana yönelik anlaşmaya imza attı.

G20 ve Uluslararası Para Fonu (IMF)-Dünya Bankası Bahar Toplantıları'na katılmak üzere Washington'da bulunan Bakan Şimşek, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin finansman anlaşmasının Dünya Bankası'nın genel merkezinde düzenlenen imza törenine katıldı.

Şimşek, burada yaptığı konuşmada, küresel enerji güvenliğinin ve ticaret koridorlarının çatışmalar, parçalanma ve yıllarca süren yetersiz yatırımlar nedeniyle baskı altında olduğuna işaret ederek, bu sorunların küresel nitelikte olduğunu ve küresel yanıtlar gerektirdiğini söyledi.

Bu çerçevede Orta Koridor'un önemini vurgulayan Şimşek, söz konusu hattın 18 günlük süresiyle Pekin'den Londra'ya uzanan en hızlı rota olduğunu aktardı.

Şimşek, altyapının Türkiye'nin kalkınma hikayesinin temel unsurlarından biri olduğunu belirterek, son 20 yılda ulaştırma altyapısına 355 milyar dolar yatırım yapıldığını kaydetti.

Sadece kara yollarına 180 milyar dolar yatırım yapıldığını ifade eden Şimşek, havalimanı ağının da genişletildiğini aktardı.

"Bu ortaklık küresel piyasalara güven sinyali veriyor"

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde demir yollarının Türkiye'nin bir sonraki hedefi ve en büyük önceliği olduğunu vurgulayan Şimşek, Dünya Bankası ile olan ortaklığın bu çabanın merkezinde yer aldığını dile getirdi.

Şimşek, "Bu ortaklık finansman sağlıyor, standartları sağlamlaştırıyor ve küresel piyasalara güven sinyali veriyor." dedi.

Bu ortaklığın yıllar içinde titizlikle inşa edildiğine dikkati çeken Şimşek, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin sıradan bir altyapı projesi olmadığını anlattı.

Şimşek, projenin Orta Koridor'un en kritik darboğazlarından birini çözüme kavuşturacağını belirterek, İstanbul Boğazı üzerinden Orta Koridor'un en kısıtlı geçiş noktalarından birine yüksek kapasiteli bir demir yolu alternatifi sunduğunu, koridorun güvenilirliğini güçlendireceğini ve küresel ticaret için stratejik değerini derinleştireceğini vurguladı.

Projenin kapasitede "dönüştürücü bir sıçrama" sağlayacağını da belirten Şimşek, İstanbul Boğazı'ndan geçen demir yolu yük hacminin yıllık 3 milyon tondan 50 milyon tona çıkacağını kaydetti.

Şimşek, bunun kıtalararası yük taşımacılığı için karbon nötr bir altyapı oluşturacağına işaret ederek, bunun, bölgenin daha önce hiç tanık olmadığı ölçekte bir yapısal dönüşüm olduğunu söyledi.

"Dünya Bankasının tarihinde onaylanan en büyük üçüncü proje"

Projenin çok taraflı altyapı finansmanı alanında bir dönüm noktası niteliğinde olduğunu vurgulayan Şimşek, toplam büyüklüğü 8,1 milyar dolar olan projenin finansmanının yüzde 83'ünün uluslararası finans kuruluşlarından sağlandığını kaydetti.

Şimşek, "Bu, Dünya Bankasının tüm tarihinde onaylanan en büyük üçüncü proje. Bu gerçek tek başına, iddiamızın ölçeğini ve ortaklarımızın Türkiye'nin projeyi hayata geçirme kapasitesine duyduğu güveni ortaya koyuyor." diye konuştu.

Ayrıca projenin 400 binden fazla kişiye daha yüksek gelirli istihdam sağlayacağını belirten Şimşek, altyapının yalnızca mal taşımakla sınırlı olmadığını, aynı zamanda geçim kaynakları oluşturduğunu ve İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin bunun her ikisini de yapacağını dile getirdi.

Şimşek, finansman anlaşmasının Türkiye'nin kalkınma yolculuğuna ve Dünya Bankası ile ortaklığa duyulan güvenin bir göstergesi olduğunu aktardı.

"Üç stratejik koridor boyunca bağlantıları güçlendirecek"

Dünya Bankası Operasyonlardan Sorumlu Genel Müdürü Anna Bjerde ise İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi'nin Türkiye'nin ulaşım sistemi ve ekonomik büyümesi için kalıcı faydalar sağlayacak önemli bir proje olduğunu vurguladı.

Bjerde, projenin etkisinin "dönüştürücü" olacağına dikkati çekerek, İstanbul Boğazı boyunca demir yolu kapasitesini artırarak Türkiye'nin en kritik ulaşım darboğazlarından birine çözüm getirdiğini belirtti.

Anna Bjerde, "Orta Koridor, Kalkınma Yolu ve Türkiye-Avrupa Koridoru olmak üzere üç stratejik koridor boyunca bağlantıyı güçlendirecek. Bu sayede Boğaz'ı geçenler için ulaşım daha hızlı, daha güvenilir ve daha verimli hale gelecek. Bu, sadece Türkiye için değil, bölgesel ve uluslararası ticaret için de önemli." dedi.

Uluslararası işbirliğiyle hayata geçirilen projeye yaklaşık 6,75 milyar dolarlık finansman sağlanmasının beklendiğini kaydeden Bjerde, bunun projeye duyulan güveni yansıttığını ifade etti.

Bjerde, projenin ekonomik etkisinin imalat, tarım ve hizmet sektörlerine kadar uzanarak bölgede refahı artıracağını ve geçim kaynaklarını iyileştireceğini aktardı.

Bu arada, Türkiye, İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi kapsamında Dünya Bankasından 1,67 milyar avro tutarında uygun koşullu finansman temin etmişti.

Proje, Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden geçecek 127 kilometrelik elektrikli ve yüksek kapasiteli demir yolu hattının inşasını kapsıyor.

Projenin Orta Koridor ve Irak Kalkınma Yolu gibi uluslararası ticaret güzergahlarını birbirine bağlayarak Türkiye'nin bölgesel lojistik merkezi rolünü pekiştirmesi hedefleniyor.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinde yaşanan aksaklıkların sürmesi nedeniyle petrol fiyatlarının gelecek birkaç hafta içinde zirve yapabileceğini söyledi.

Wright, Semafor World Economy Konferansı kapsamında yaptığı konuşmada, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin enerji fiyatları üzerine etkisini değerlendirdi.

İran ile yaşanan gerilimin onlarca yıldır enerji arzı açısından risk oluşturduğunu belirten Wright, Donald Trump yönetiminin bu sürecin geçici etkiler yaratacağını öngördüğünü dile getirdi.

Wright, "Hürmüz Boğazı'ndan anlamlı gemi trafiği sağlanana kadar enerji fiyatlarının yüksek ve hatta artıyor olduğunu görebiliriz. Petrol fiyatlarının zirve yapması da muhtemelen önümüzdeki birkaç hafta içinde gerçekleşecek." ifadelerini kullandı.

Fiyatların düşüşe geçmesinin ise savaşın sona ermesine bağlı olduğunu aktaran Wright, yaz aylarına kadar düşüş görmenin "iddialı" olacağını söyledi.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Basra Körfezi'nin ağzında Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

ABD Başkanı Trump, İran'la Pakistan'da düzenlenen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını duyurmuştu.

Bu açıklamanın hemen ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), dün TSİ 17.00'de İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını açıklamıştı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve ardından Tahran yönetiminin misillemeleriyle bölgesel bir gerginliğe dönüşen çatışmalarda 1,5 ay geride kaldı.

Son dönemde Türk vatandaşlarının en çok konut aldığı yerler arasında üst sıralarda bulunan Dubai gayrimenkul sektörü de Orta Doğu’daki krizden olumsuz etkilenmeye devam ediyor. ABD ve İsrail ile İran arasındaki saldırıların bölge ülkelerine de sıçraması, uluslararası gayrimenkul yatırımcıları açısından ilgi odağı haline gelen Dubai’de konut satışlarının düşmesine neden oldu.

Dubai’deki gayrimenkul piyasasına ilişkin verilerin yer aldığı dijital platform DXB Interact verilerine göre, 2 Şubat-1 Mart döneminde 17 bin 27 olan konut satış adedi, savaşın başlamasının ardından geçen dört haftada (2-29 Mart) 11 bin 828’e geriledi. Böylece ilk iki haftada yüzde 25 olan satış adetlerindeki düşüş, bir aylık dönemde yüzde 30,5’e yükseldi.

Bir aylık dönemde konut satışlarında oluşan işlem hacmi de yüzde 36 azalarak 16,53 milyar dolardan 10,58 milyar dolara indi.

Sektör temsilcileri, uluslararası gayrimenkul yatırımcılarının savaş nedeniyle “riski dağıtma” ve “B planı” amacıyla alternatif rota arayışına girdiğini bildirdi.

Fiyatlardaki düşüşün zamanla hızlanması bekleniyor

Uluslararası gayrimenkul uzmanı ve Level Immigration & Properties Üst Yöneticisi (CEO) Haitham Ahmet Alamarioğlu, Dubai’de konut satışlarındaki düşüşün kısa ve orta vadede devam etmesini beklediklerini belirterek, kalıcı ateşkes olmadan uluslararası yatırımcıların bekle-gör pozisyonunun devam edeceğini söyledi.

Alamarioğlu, “Kalıcı ateşkes olmadan güven geri gelmez, güven olmadan da işlem hacimleri toparlanmaz. Böyle durumlarda B planına sahip olmak önlem olmaktan çıkıp zorunluluk haline gelir. Tarihsel olarak, Dubai’de jeopolitik kaynaklı düzeltmelerin tersine dönmesi en az 12-18 ay sürmüştür. Bu kez süre daha da uzayabilir.” dedi.

İlk verilerin fiyatlarda yüzde 4-5 civarında düşüşe işaret ettiğini dile getiren Alamarioğlu, “Ancak asıl baskı henüz tam olarak hissedilmedi. İşlem hacimleri düştüğünde fiyatlar gecikmeli tepki verir. Satıcılar önce indirime direnir, piyasa donar, sonra düzeltme gelir. Önümüzdeki çeyrekte daha belirgin bir düzeltme çok olası.” diye konuştu.

Dubai’ye alternatif 3 rota öne çıkıyor

Haitham Ahmet Alamarioğlu, Dubai’nin hikayesinin bitmediğini ama “güvenli liman” anlatısının ciddi darbe aldığını kaydederek, “Dubai cazibesini kısmen kaybetti. Ani bir kaçış yok ama kademeli bir yeniden dengelenme var. Yatırımcılar artık ‘Yarın bu pazardan çıkmam gerekirse, elimdeki mülkü hızlıca satamazsam ve sermayem burada sıkışıp kalırsa ailem için B planım ne?’ gibi sorular soruyor.” ifadelerini kullandı.

Dubai’ye alternatif olarak uluslararası gayrimenkul yatırımcısı açısından 3 rotanın öne çıktığını dile getiren Alamarioğlu, bunların Türkiye, Yunanistan ve Panama olduğunu söyledi.

Alamarioğlu, Türkiye’nin “yatırım yoluyla vatandaşlık programı” sayesinde İranlı ve Körfez merkezli alıcılarda belirgin bir yükseliş yaşandığını belirterek, “Bunun arkasında vizesiz giriş, kültürel yakınlık ve gayrimenkul üzerinden tam vatandaşlığa ulaşabilecek az sayıdaki erişilebilir yoldan biri olması var. Türkiye, Körfez’de yaşayan yaklaşık 5 milyon İranlı için sadece bir yatırım adresi değil, tanıdık bir dil, ortak bir kültür ve gerçekten bir hayat kurulabilecek bir yer sunan güvenilir bir B planıdır.” şeklinde konuştu.

Yunanistan’ın Golden Visa imkanının bu ülkeyi öne çıkardığını ifade eden Alamarioğlu, “Yunanistan, AB hukuku güvencesi altında bir ikamet ve 7 yıl sonra AB pasaportuna uzanan bir yol sunuyor.” dedi.

Alamarioğlu, Panama’nın “nitelikli yatırımcı programının” 30 günde daimi ikamet hakkı verdiğini kaydederek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Üstelik fiziksel kalma zorunluluğu yok ve yurt dışı kaynaklı gelire dokunmayan vergi sistemi uygulanıyor. Panama; Orta Doğu ve Avrupa’nın tamamen dışında, coğrafi olarak tarafsız, dolarize ve siyasi olarak istikrarlı bir bölge arayan Körfez yatırımcıları için hızlı hareket eden bir alternatif sunuyor. Bu üç rotanın yanı sıra Dominika, Antigua ve Saint Kitts’teki Karayip vatandaşlık programları piyasadaki en hızlı sigorta poliçesi olmayı sürdürüyor.”

“Yatırımcılar İstanbul’u da ek portföy destinasyonuna ekliyor”

Uluslararası gayrimenkul uzmanı ve Parcel Estates Üst Yöneticisi (CEO) Özden Çimen de Orta Doğu’daki son gelişmelerin yatırımcıların “bekle-gör” pozisyonuna geçmesine yol açtığını belirterek, piyasada henüz panik satışının olmadığını söyledi.

Dubai’nin sıfır gelir vergisi, yüksek kira getirisi, güvenli regülasyon ortamı ve yüksek likiditesinin yatırımcı ilgisini hala canlı tuttuğunu dile getiren Çimen, ateşkes söylemlerinin ardından borsada işlem gören gayrimenkul şirketlerinin hisselerini takip eden Dubai Finansal Piyasası Gayrimenkul Endeksi’ndeki yükselişten bahsetti.

Çimen, Dubai’nin cazibesini kaybetmediğini ancak uluslararası yatırımcıların coğrafi çeşitlendirme yaptığını kaydederek, “Yatırımcılar son dönemde Londra, Lizbon, İstanbul, Miami ve Barcelona gibi farklı lokasyonları da ek portföy destinasyonu olarak değerlendiriyor. Bunu risk dağıtma stratejisi olarak görebiliriz. Dubai’nin yabancılara mülkiyet, oturum ve finansman imkanları hala rakiplerine göre avantajlı.” dedi.

Kurumun internet sitesinde yer alan açıklamada, Kurum rehberliğinde dijital piyasaların rekabet rotasının yeniden oluşturulacağı ifade edildi.

Dijital çağın piyasa yapısını mercek altında tutan Kurumun, veri, algoritma ve platform güçlerinin etkilerini ortaya koymak için yeni çalışma başlattığı belirtilen açıklamada, "Çalışma sonucunda Türkiye dinamiklerine uygun yeni rekabet kuralları ve dijital pazarlar için özelleştirilmiş müdahale araçları belirlenecek." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, dijitalleşmenin hız kazanmasıyla piyasa yapılarının önemli ölçüde değiştiğine işaret edilerek, "Alışverişten sosyal medyaya, arama motorlarından çevrim içi hizmetlere kadar birçok alanda etkin olan dijital platformlar, ekonomik ve ticari dengeler üzerinde belirleyici rol oynuyor. Bu durum, rekabetin korunmasına yönelik politikaların da yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor. Kurum, başlattığı çalışmayla dijital pazarların mevcut yapısını ve işleyişini kapsamlı şekilde analiz etmeyi hedefliyor." değerlendirmesinde bulunuldu.

Çalışma kapsamında, dijital platformların sahip olduğu veri gücü, algoritmik sistemler ve ağ etkilerinin detaylı biçimde değerlendirileceği ifade edilen açıklamada, bu unsurların piyasa üzerindeki etkilerinin, rekabetin işleyişine olan yansımalarıyla birlikte ele alınacağı aktarıldı.

Açıklamada, özellikle veri sahipliği ve platform gücünün, piyasada güçlü ve kalıcı firmaların oluşmasına nasıl katkı sağladığının inceleneceğine dikkat çekildi.

Dijital pazarların hızlı ve dinamik yapısının mevcut rekabet araçlarının etkinliğini de gündeme taşıdığı vurgulanan açıklamada, "Bu kapsamda, geleneksel müdahale yöntemlerinin dijital ekonomide ne ölçüde yeterli olduğu değerlendirilecek. Çalışma ile birlikte, yalnızca mevcut durumun tespiti değil, aynı zamanda daha etkin ve güncel politika araçlarının geliştirilmesi amaçlanıyor." ifadesi kullanıldı. 

Açıklamada, dijital pazarlara yönelik düzenleme yaklaşımlarının dünya genelinde farklılık gösterdiği belirtilerek, şunlar kaydedildi:

"Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Almanya başta olmak üzere çeşitli ülkelerde uygulanan modeller de çalışma kapsamında değerlendirilecek. Ancak hedef, bu modelleri doğrudan uygulamak değil, Türkiye'nin kendi piyasa yapısına uygun bir yaklaşım geliştirmek. Bu çerçevenin hem rekabetin korunmasına hem de piyasa yapısının sağlıklı işlemesine katkı sağlaması bekleniyor."

"Dijital Çağda Rekabet Politikaları Raporu" hazırlanacak

Çalışmanın temel çıktısı olarak hazırlanacak "Dijital Çağda Rekabet Politikaları Raporu" ile hem mevcut gelişmelerin güncel bir perspektifle değerlendirilmesinin hem de Türkiye'de dijital pazarlara yönelik politika çerçevesinin güçlendirilmesine katkı sağlanmasının hedeflendiği bildirilen açıklamada, "Söz konusu rapor, daha önce yayımlanan 'Dijital Dönüşümün Rekabet Hukukuna Yansımaları' çalışmasının güncellenmiş ve genişletilmiş bir devamı niteliğinde olacak. Önceki çalışmada ele alınan bulgular güncel gelişmeler ışığında yeniden değerlendirilerek daha kapsamlı bir analiz çerçevesi sunulacaktır." ifadeleri kullanıldı.

Buna göre, bankanın yılın ilk çeyreğindeki net karı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 19 artarak 5,63 milyar dolara yükseldi. Bankanın 2025'in aynı dönemindeki net karı 4,74 milyar dolar olmuştu.

Kurumun 2025'in ilk çeyreğinde 14,12 dolar olarak kaydedilen hisse başına karı, bu yılın aynı döneminde 17,55 dolara çıktı.

Goldman Sachs'ın bu yılın ilk çeyreğindeki geliri de geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14 artışla 17,23 milyar dolara yükseldi.

Banka, 2025'in ilk çeyreğinde 15,06 milyar dolar gelir elde etmişti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Goldman Sachs Üst Yöneticisi David Solomon, piyasa koşulları daha dalgalı hale gelmesine rağmen yılın ilk çeyreğinde hissedarlar için güçlü bir performans sergilediklerini belirtti.

Goldman Sachs müşterilerinin genel belirsizlik ortamında bankaya güvenmeye devam ettiğine işaret eden Solomon, "Jeopolitik ortam hala oldukça karmaşık, bu nedenle disiplinli risk yönetimi, çalışma şeklimizin temelini oluşturmaya devam etmelidir." ifadesini kullandı.

ABD'nin büyük bankalarından JPMorgan Chase, Wells Fargo ve Citigroup da yarın bu yılın ilk çeyreğine ilişkin finansal sonuçlarını açıklayacak.

Fiyatlar bugün Türkiye saatiyle 10.40 itibarıyla yaklaşık yüzde 8,5 artarak megavatsaat başına 47,3 avroya çıktı.

Piyasalar, ABD-İran görüşmelerinden gelen olumsuz haberlere odaklandı. Orta Doğu'da gerilimlerin sonlanabileceğine yönelik umutlar, ABD-İran görüşmelerinden elde edilen ilk sonuçlarla yerini tedirginliğe bıraktı.

Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinde taraflar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda restleşirken Trump, donanmalarının boğazı kullanmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını bildirdi.

Bu açıklama, ateşkes sonrası çatışmaların yeniden alevlenebileceği yönündeki korkuları körükledi.

Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nın ateşkes kapsamında tekrar açılmasına yönelik beklentilerle geçen hafta gaz fiyatları bir miktar gerilemişti.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri sonrası Körfez ülkelerinden Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri gaz üretimine ara vermişti. Katar, yıllık 80 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimiyle, küresel LNG piyasasının önemli oyuncuları ve Avrupa'nın da önemli tedarikçileri arasında bulunuyor.