Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 6 milyar 819 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre cari açık, Eylül 2025 döneminden itibaren ilk defa düşüş göstererek nisanda yaklaşık 37 milyar dolara geriledi.

Ayrıca, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesi de 74,8 milyar dolar açık verdi. Aynı dönemde hizmetler dengesi 62,8 milyar dolar fazla verirken, birincil ve ikincil gelir dengesi sırasıyla 23,8 milyar dolar ve 1,2 milyar dolar açık kaydetti.

Bu dönemde, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 9 milyar 515 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre, nisanda cari açık yaklaşık 39,7 milyar dolar olurken, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret dengesinde 77,8 milyar dolarlık açık oluştu.

Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler, nisan ayında 3 milyar 670 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu kalem altında taşımacılık hizmetleri ve seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler sırasıyla 1 milyar 685 milyon dolar ve 2 milyar 882 milyon dolar oldu.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 15,5 milyar dolar oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, nisan ayında portföy yatırımlarından kaynaklı 4 milyar 53 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti.

TCMB tarafından açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre, nisan ayı itibarıyla yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 2,9 milyar dolar, net portföy yatırımları 11,7 milyar dolar, krediler 48,2 milyar dolar ve ticari krediler 700 milyon dolar katkı sağlarken, net efektif ve mevduatlar 12,6 milyar dolar negatif yönlü etki yaptı.

Merkez Bankasının döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 15,5 milyar dolar oldu.

Nisan ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net girişler 447 milyon dolar olarak kaydedildi.

Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye yaptıkları doğrudan yatırımlar 1 milyar 87 milyon dolar, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları ise 640 milyon dolar arttı.

Gayrimenkul yatırımları incelendiğinde, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 187 milyon dolarlık gayrimenkul alımı yaptığı, yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye'de 164 milyon dolarlık net gayrimenkul alımı gerçekleştirdiği görüldü.

Nisan ayında portföy yatırımlarından kaynaklı 4 milyar 53 milyon dolarlık net giriş gerçekleşti.

Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 4 milyar 267 milyon dolarlık, DİBS piyasasında ise 382 milyon dolarlık net alış yaptığı görüldü.

Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak yurt dışı yerleşiklerin, bankalar ve Genel Hükümet ihraçlarında sırasıyla 492 milyon dolar ve 2 milyar 91 milyon dolarlık net alış yaptığı, diğer sektör ihraçlarında ise 111 milyon dolarlık net satış gerçekleştirdiği belirlendi.

Yurt dışından kredi kullanımlarında bankalar 1 milyar 445 milyon dolarlık, Genel Hükümet 172 milyon dolarlık ve diğer sektörler 3 milyar 345 milyon dolarlık net kredi kullanımı gerçekleştirdi.

Diğer yatırımlar kalemi altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları Türk lirası ve yabancı para cinsinden sırasıyla 2 milyar 245 milyon dolar ve 1 milyar 790 milyon dolar artarken, toplam net artış 4 milyar 35 milyon dolar oldu.

Resmi rezervler ise nisan ayında 12 milyar 19 milyon dolarlık net artış kaydetti.

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (SEDDK) "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar" başlıklı tebliği, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Değişiklikle, genel şartlara "kalıcı veri saklayıcısı" tanımı eklendi. Kısa mesaj, elektronik posta, internet, mobil uygulama, disk, CD, DVD, hafıza kartı ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi veya e-Devlet üzerinden kurulacak sistemler bu kapsamda değerlendirilecek.

Tebliğe göre, Maddi Zararlar Teminatı kapsamında kaza yapan araçtaki değer kaybı, SEDDK tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar, geçmiş hasar durumu ve aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak tespit edilecek.

Sigorta eksperi, raporunda değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de yer verecek.

Bu teminat kapsamında yapılacak başvurular, araçta meydana gelen hasar bedelini ve değer kaybını kapsayacak. Araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilecek.

Sigortacı, hesaplanan değer kaybı tutarını yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirecek.

Tedavi süresince ortaya çıkan giderler ile sürekli bakıcı giderleri Sağlık Giderleri Teminatı kapsamında olacak

Sağlık Giderleri Teminatı, üçüncü kişinin trafik kazası dolayısıyla bedenen eski haline dönmesini teminen protez organ bedelleri de dahil olmak üzere yapılan tüm tedavi giderlerini içerecek.

Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan giderler ile sürekli bakıcı gideri bu teminat kapsamında olacak.

Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderleri ile sürekli sakatlık oranının belirlenmesinden sonra ortaya çıkan ve tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri sigorta şirketleri veya güvence hesabı tarafından Sağlık Giderleri Teminatı kapsamında karşılanacak.

Trafik kazası nedeniyle mağdurun geçici iş göremezliği ve sürekli sakatlığı ise Sakatlanma Teminatı kapsamında olacak.

Bu kapsamda tazminat ödemesinde, ilgili kurum ve kuruluşlarca tanzim edilecek trafik kazasına ilişkin belgelerde illiyet bağı ile ilgili tespitin yer alması durumunda bu tespitin aksini ispat sigorta şirketine ait olacak.

Sigortacı, söz konusu rapor konusunda ilgili mevzuat uyarınca itiraz usulüne başvurduğunda mağdurun itiraz üzerine yaptığı belgelenmiş harcamalarını bu teminat kapsamında karşılamakla yükümlü olacak.

Söz konusu tazminat miktarlarının tespitinde sakat kalan kişi esas alınacak.

Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı ise üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla ölenin desteğinden yoksun kalanların destek zararlarını karşılamak üzere 6098 sayılı kanunun haksız fiillere ilişkin hükümlerine göre belirlenen tazminatları içerecek.

Söz konusu tazminat miktarının tespitinde ölen kişi esas alınacak. 

Tebliğ, 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik tedbirlerin etkin şekilde uygulanması amacıyla 81 il valiliğine yazı gönderildiğini belirten Işıkhan, şunları söyledi:

"Valilikler koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından mevsimlik tarım işçilerinin ücret, ulaşım, barınma, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimlerinin iyileştirilmesini istedik. Bununla birlikte çocuk işçiliğiyle mücadele çalışmalarının güçlendirilmesi ve çocukların eğitime yönlendirilmesi, tarım iş aracılarının kayıt altına alınması ve denetlenmesi, Mevsimlik Tarım İşçileri Projesi (METİP) uygulamalarının etkin şekilde yürütülmesi, e-METİP sistemine doğru ve güncel veri girişlerinin sağlanması, geçici koruma sağlanan yabancılar ile uluslararası koruma kapsamındaki kişilerin kayıtlı istihdamına yönelik bilgilendirme faaliyetlerinin yürütülmesi, mevsimlik tarım işçileri için iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı gerekli koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınması hususlarında gerekli hassasiyetin gösterilmesi talep edildi."

Tarım sektöründe çalışan mevsimlik işçilerin çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesine, çocuk işçiliğiyle mücadeleye ve iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının güçlendirilmesine verdikleri önemi vurgulayan Işıkhan, özellikle iş sağlığı ve güvenliği, güvenli ulaşım, barınma, sağlık, eğitim, güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal güvenlik alanında dikkat edilmesi ve yapılması gereken hususlara da dikkati çektiklerini ifade etti.

Mevsimlik tarım işçileri ve aileleri için METİP alanlarının etkin şekilde işletilmesi ve imkanların geliştirilmesinin de son derece önemli olduğunu dile getiren Bakan Işıkhan, "Bunun için de gerekli denetimlerin yapılması ve hizmetlerin geliştirilmesini yakından takip ediyoruz. Tüm tarım işçilerimize hayırlı, bereketli hasat dönemleri diliyor, bütün imkanlarımız ile kendilerinin yanlarında olduğumuzu bir kez daha ifade etmek istiyorum." dedi.

Telsiz ekipmanlarına yönelik bu faaliyetler, 12 Mart 2021'de yürürlüğe giren Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun yanı sıra Telsiz Ekipmanları Yönetmeliği ile Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanlarının Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik kapsamında yürütülüyor.

Bu çerçevede, başta mobil cihazlar olmak üzere kablosuz sabit telefonlar, telsiz cihazları (kara, deniz, hava), alçak güçlü telsiz cihazları, kablosuz erişim cihazları (modemler, kablosuz fare ve klavyeler, bluetooth ve uzaktan kumanda benzeri), navigasyon cihazları, telemetri cihazları, tablet bilgisayarlar, bebek monitörleri, DECT telefon cihazları, giyilebilir cihazlar, insansız hava araçları (dron) ve bataryalar gibi çok sayıda ürün grubu denetleniyor.

Can ve mal güvenliği hassasiyeti

BTK de telsiz ekipmanları ve ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerini yürütüyor. Bu kapsamda başta insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve tüketicinin korunması açısından asgari güvenlik koşullarını sağlamaya yönelik çalışmalar gerçekleştiriliyor.

Kurum, 2025'te telsiz ekipmanlarına ilişkin ithalat-imalat denetimleri ve piyasa gözetimi faaliyetleri çerçevesinde 407 firmaya ait 411 marka ve 842 model cihaza ilişkin 3 bin 570 denetim yaptı. 1310 numune cihaz üzerinde çeşitli testler uygulandı ve bunların 182'sinde aykırılık tespit edildi.

Denetimlerde 40 firmaya ait 55 türde cihaz için 8 milyon 244 bin 157 lira idari para cezası uygulandı.

Denetleme sonuçları

Kurum tarafından 2025 yılında 10 planlı ve 2 plan dışı inceleme ile 2 ön inceleme başlatıldı, devam eden denetimlerle toplam 43 planlı ve 6 plan dışı inceleme ile 10 ön inceleme gerçekleştirildi.

Geçen yıl sonuçlandırılan 37 denetim kapsamında 41 işletmeci nezdinde 94 denetim çalışması için 260 idari para cezası, 108 uyarı, 43 abonelere iade, 5 yetkilendirme iptali ve 1 internet alan adı iptali işlemi tesis edildi. 3 işletmecinin ihlaline ilişkin yaptırım uygulanmasına gerek olmadığı kararı alınırken, 9 işletmecinin denetimlere konu faaliyetlerinde de aykırılık görülmedi.

Hem vatandaşların hem de emlakçıların resmi kurumlarla işlemlerini güvenli, hızlı ve şeffaf şekilde yürüttüğünü vurgulayan Akçam, e-Devlet e-Kira Sözleşmesi hizmetinde 3'üncü fazın devreye alındığını bildirdi.

"Karşı taraf onaylamadıkça sözleşme yasal geçerliliğini koruyacak"

Akçam, yeni düzenlemelere ilişkin şöyle konuştu:

"Hizmet üzerinden oluşturulan kira sözleşmeleri için vatandaşların bu yöndeki yoğun talepleri üzerine 'Hata Düzelt' ve 'Güncelle' fonksiyonu eklendi. Hazırlanan sözleşmelerde onay verilmesinin ardından geçen 15 günlük süre içinde yazım, rakam veya bilgi girişlerindeki maddi yanlışlıklar giderilebilecek. 'Güncelle' fonksiyonu ile de sözleşmede yer alan tarafların iletişim bilgileri, kira tutarı ve ödenmesine ilişkin bilgiler sürekli güncel tutulabilecek."

Güncelleme işlemlerinin, barkodlu belgenin oluşturulmasını takip eden 15'inci günden itibaren sözleşme süresi boyunca gerçekleştirilebileceğini vurgulayan Akçam, güncelleme sonrasında oluşturulan yeni belgenin, ana sözleşmeye bağlı "ek protokol" olarak düzenlenebileceğini anlattı. Karşı tarafça onaylanmayan güncelleme taleplerinde ise mevcut sözleşmenin yasal geçerliliğini korumaya devam edeceğine işaret eden Akçam, sistemle ilgili güncellemelerin de sürdüğünü dile getirdi.

Sektör temsilcilerine uzmanlarca eğitim verilecek

Akçam, emlakçıların da uygulamaya geçişte herhangi bir sorun yaşamadığını hem vatandaşların hem de sektör temsilcilerinin e-kira sözleşmesini kullandığını belirterek, "Uygulamanın daha da sorunsuz ilerlemesi için sektör temsilcilerimize Hazine ve Maliye Bakanlığı uzmanlarınca eğitim verilecek. Yakında tüm sektör için zorunlu olacak uygulamanın detayları uzmanlarca anlatılacak." dedi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), dolandırıcılık girişimlerine yönelik açıklamada bulundu.

Açıklamada, "Son dönemde, kendilerini SPK yöneticileri, çalışanları veya bunların yakınları olarak tanıtan, ayrıca kurul başkanımızın, yöneticilerimizin ve çalışanlarımızın isim ve unvanlarını kullanarak kişi ve kuruluşlardan çeşitli gerekçelerle para, bağış veya çeşitli taleplerde bulunulduğuna ilişkin bildirimler alınmaktadır." denildi.

Kurulun ve personelinin telefon, kısa mesaj, elektronik posta, sosyal medya kanalları ya da iletişim araçları üzerinden para, bağış veya herhangi bir maddi talepte bulunmasının söz konusu olmadığı bildirilen açıklamada, "5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilebilecek nitelikteki bu ve benzeri girişimlere kesinlikle itibar edilmemelidir. Bu tür yöntemlerle mağdur edilen kişiler, yetkili adli mercilere suç duyurusunda bulunabilir ve uğradıkları zararların tazmini konusunda yasal haklarını kullanabilirler." ifadelerine yer verildi.

Yüzer rüzgar teknolojileri, 2002-2022 döneminde açık deniz rüzgar enerjisine ilişkin yayımlanan 17 bin patentin yaklaşık yarısını oluştururken, bu alanda ortalama yıllık yüzde 18 büyüme kaydedildi.

Ancak son yıllarda makroekonomik ve politika kaynaklı çeşitli zorluklar, yüzer rüzgar sektörünü olumsuz etkileyerek kurulu kapasite projeksiyonlarında aşağı yönlü revizyonlara yol açtı.

Geçen yıl, 2015'ten bu yana ilk kez hiçbir yüzer rüzgar kapasitesi devreye alınmadı. Bu durum, sektörün büyüme hızında geçici bir yavaşlamaya işaret etti.

Japonya'nın 2021'deki ilk yüzer açık deniz rüzgar ihalesini kazanan 16,8 megavatlık Goto Offshore Wind projesinde tüm türbinlerin kurulumu geçen yıl tamamlandı. Ancak tesis ancak 2026'nın başlarında devreye alınabildi.

Öte yandan Fransa'da toplam 65 megavat kapasiteye sahip üç yüzer rüzgar projesi inşa aşamasında bulunurken, Çin'de de 16 megavatlık bir yüzer prototip devreye alınmaya hazır hale geldi. Söz konusu dört projenin bu yıl içinde faaliyete geçmesi bekleniyor.

Geçen yıl sonunda dünya genelinde toplam net yüzer rüzgar kurulu gücü 278 megavat olarak kayıtlara geçti.

Ülkelere göre dağılımda Norveç 101 megavatla ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi Birleşik Krallık 78 megavat, Çin 40 megavat, Fransa 27 megavat ve Portekiz 25 megavatla izledi. Japonya ve İspanya ise sırasıyla 5 ve 2 megavat kapasiteye sahip oldu.

Sürekli ve verimli enerji üretiminde yüzer rüzgar teknolojisi öne çıkıyor

Rapora göre, yüzer rüzgar enerjisi özellikle derin denizlerde sabit temelli türbinlerin kurulamadığı bölgelerde rüzgar potansiyelini değerlendirmeyi mümkün kılan yeni nesil bir teknoloji olarak öne çıkıyor.

Karasal ve sığ deniz rüzgar sahalarının sınırlarına yaklaşan ülkeler açısından bu teknoloji önemli bir genişleme alanı sunuyor.

Geleneksel deniz üstü rüzgar türbinlerinden farklı olarak deniz tabanına sabitlenmek yerine yüzer platformlar üzerine kurulan sistemler, daha derin ve güçlü rüzgar akımlarının bulunduğu açık deniz bölgelerine erişim sağlayarak enerji üretim kapasitesini artırabiliyor.

Bu teknolojinin en önemli avantajlarından biri ise enerji üretiminde süreklilik ve yüksek verimlilik potansiyeli olarak değerlendiriliyor.

Kıyıdan uzak kurulan santraller çevresel etkiyi azaltıyor

Açık denizlerde rüzgar hızlarının daha yüksek ve daha istikrarlı olması, yüzer rüzgar santrallerini daha yüksek kapasite faktörü ve öngörülebilir üretim açısından avantajlı hale getiriyor.

Kıyıdan uzak bölgelerde kurulum yapılabilmesi ise görsel ve çevresel etkiyi azaltırken, kıyı ekosistemleri ve turizm üzerindeki baskıyı sınırlıyor.

Bu özellikler, yüzer rüzgar enerjisini yalnızca bir enerji üretim çözümü değil, aynı zamanda sürdürülebilirlik odaklı bir enerji stratejisi haline getiriyor.

ABD-İsrail-İran Savaşı'nın etkisiyle petrol fiyatlarının yükselmesi, ülkede enflasyonun 3 yılın ardından ilk kez yüzde 4'ün üzerine çıkmasına yol açtı.

Bu tablo, Warsh'u bir yandan Beyaz Saray'ın faiz indirimi yönündeki baskıları, diğer yandan yükselen enflasyonun gündeme getirdiği daha sıkı para politikası ihtimali arasında hassas bir denge kurmak zorunda bırakıyor.

Fed'in 16-17 Haziran'da düzenlenecek Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısına ilk kez başkanlık edecek Warsh'un vereceği mesajlar piyasaların odağında bulunuyor.

Artan enerji maliyetleri enflasyonu körüklüyor

ABD Çalışma Bakanlığının bu hafta açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verileri, ülkede enflasyona ilişkin endişeleri artırdı.

Buna göre ABD'de TÜFE mayısta aylık yüzde 0,5, yıllık yüzde 4,2 arttı.

Bu dönemde piyasa beklentilerine paralel artan TÜFE, yıllık bazda Nisan 2023'ten bu yana en yüksek artışını kaydetti.

Fed'in gelecek haftaki toplantısı öncesinde açıklanan veriler, yıllık enflasyonun bankanın yüzde 2'lik hedefinin yaklaşık iki katına çıktığını ortaya koydu.

Enerji endeksi mayısta enflasyondaki aylık yükselişin yüzde 60'tan fazlasını oluşturdu. Enerji maliyetleri söz konusu dönemde aylık yüzde 3,9 ve yıllık yüzde 23,5 arttı.

Ekonomistler, yapay zeka yatırımlarıyla bağlantılı harcamalar ve gümrük tarifelerinin de fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğuna dikkati çekti.

ABD'de ÜFE de mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

ÜFE, yıllık bazda Kasım 2022'den bu yana en yüksek artışını kaydetti.

İş gücü piyasası dayanıklılığını koruyor

Enflasyon verileri, Fed'in yakından izlediği bir diğer kritik gösterge olan istihdam verilerinin ardından açıklandı.

ABD'de 5 Haziran'da yayımlanan veriler, tarım dışı istihdamın mayısta 172 bin kişi artarak beklentilerin üzerinde gerçekleştiğini ortaya koydu.

İşsizlik oranı ise beklentilere paralel şekilde yüzde 4,3 seviyesinde sabit kaldı.

Öte yandan tarım dışı istihdama ilişkin önceki aylara ait veriler de yukarı yönlü revize edilirken, bu durum iş gücü piyasasının dayanıklılığını koruduğuna işaret etti.

Fed'in gelecek hafta faizi sabit tutacağına kesin gözüyle bakılıyor

Ülkede iş gücü piyasası dayanıklılığını korurken ve enflasyon yüksek seviyelerde seyrederken, Fed'in para politikasında daha şahin bir duruş benimseyebileceğine yönelik beklentiler güçlendi.

Yılın başında faiz indiriminin fiyatlandığı piyasalarda, faiz artırımı ihtimali de değerlendirilmeye başlandı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın gelecek haftaki toplantısında politika faizini sabit tutacağına kesin gözüyle bakılıyor. Ancak yatırımcılar, Fed'in bu yıl içinde faiz artırımı yönünde adım atma olasılığını da fiyatlıyor.

Beyaz Saray'da 22 Mayıs'ta düzenlenen törende yemin ederek görevine başlayan ve şimdiye kadar para politikasına ilişkin açık bir değerlendirmede bulunmayan Warsh'un, FOMC toplantısının ardından düzenleyeceği basın toplantısında yapacağı açıklamalar merakla bekleniyor.

"Enflasyon yılın ikinci yarısının büyük bölümünde yüzde 4'ün üzerinde kalacak"

ING Amerika Araştırma Bölgesel Başkanı Padhraic Garvey, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, gümrük vergileri ve teknolojiyle bağlantılı maliyet baskılarını da içeren petrol fiyatı tahminlerinin, enflasyonun yılın ikinci yarısının büyük bölümünde yüzde 4'ün üzerinde kalacağına işaret ettiğini söyledi.

Garvey, "Ekonominin dirençli yapısı göz önüne alındığında, finansal piyasaların bu yıl için 25 baz puanlık bir Fed faiz artışını fiyatladığı ve 2027'de ikinci bir artış ihtimalini yüzde 70 olarak gördüğü bir noktadayız. Karar çok zor olacak ancak Fed'in şahin bir tavır sergilese de enerjiyle bağlantılı kısa vadeli enflasyonu göz ardı ederek faiz oranlarını, yetkililerin çoğunluğunun hala hafif kısıtlayıcı olduğunu düşündüğü bir seviyede sabit tutmayı tercih edeceğini düşünüyoruz." diye konuştu.

Mevcut durumda 2022'de görülen geniş tabanlı ve kalıcı enflasyonu tetikleyecek türden bir tüketici talebi ivmesinin bulunmadığına işaret eden Garvey, yılın ikinci yarısında enerji kaynaklı olası yayılma etkilerinin çekirdek enflasyona yansımasını hafifletmeye yardımcı olacak olumlu faktörlerin ortaya çıkmasının beklendiğini anlattı.

Garvey, hem finansal piyasa hem de tüketici enflasyon beklentilerinin tolere edilebilir sınırlar içinde kalmaya devam ettiğini kaydetti.

Arz-talep dengesinin kurulmasının zaman alacağını belirten Garvey, 2027 yılında petrol fiyatlarında enflasyonu aşağı çekecek daha büyük bir düşüş alanı gördüklerini ifade etti.

Garvey, "Her ne kadar faiz indirimi ihtiyacına olan inancımız zayıflamış olsa da çekirdek enflasyonun daha ılımlı bir seyir izlemesiyle enflasyonun yeniden yüzde 2'nin altına gerilemesi ve Fed'e önümüzdeki yıl politika faizlerini nötr seviyeye çekmeye başlama alanı tanıması ihtimali bulunuyor." ifadelerini kullandı.

"Veriler enerji fiyat artışının geniş kategorilere yansımadığını gösterdi"

American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı Steven Kamin de yıllık manşet tüketici enflasyonu yüksek gelse de aylık çekirdek enflasyonun yüzde 0,2'ye gerileyerek Fed'in hedefiyle daha uyumlu seviyelere yaklaştığını söyledi.

Bunun, enerji fiyatlarındaki artışın daha geniş fiyat kategorilerine yansımadığı anlamına geldiğine işaret eden Kamin, çekirdek mal fiyatlarının durağan seyrini sürdürmesinin ayrıca gümrük vergilerinin etkisinin büyük ölçüde sona erdiğini gösterdiğini belirtti.

Kamin, "Yine de iş gücü piyasası verilerinin güçlü gelmesi ve manşet enflasyon oranının oldukça yüksek seyretmesi nedeniyle Fed'in faiz indirimine gitmesini muhtemel görmüyorum. Fed'in birkaç toplantı boyunca, hatta belki de yıl sonuna kadar faizleri sabit tutacağını düşünüyorum." dedi.

"Fed'in yakın zamanda faiz indirimine gitme ihtimali bulunmuyor"

Moody's Analytics Başekonomisti Mark Zandi, mayıs ayına ilişkin TÜFE ve ÜFE verilerindeki artışların enflasyonun yıllık bazda yüzde 4'e yakın seyredeceğini, bunun da Fed'in yüzde 2'lik enflasyon hedefinin iki katı olduğunu gösterdiğini belirtti.

Zandi, "Bu rahatsız edici derecede yüksek enflasyonla Fed'in yakın zamanda faiz indirimine gitme ihtimali bulunmuyor." değerlendirmesinde bulundu.

Bu yıl para politikasında herhangi bir değişiklik yapılmamasının en olası senaryo olduğunu aktaran Zandi, enflasyon beklentilerinin yükselmeye devam etmesi halinde Fed'in bir sonraki adımının faiz artırımı olabileceğini ifade etti.

Zandi, "Fed'in öncelikli odağı enflasyonu yeniden düşürmektir ve bunu zamanında başarmak için gerekirse ekonomiden fedakarlık yapacaktır." ifadelerini kullandı.

Emtia piyasasında mayıs ayında, jeopolitik fiyatlamalar, ABD Merkez Bankasına (Fed) ilişkin şahin beklentilerle yön arayışı görülürken, kakao üretiminin azalacağına yönelik endişelerle kakao fiyatlarında sert yükselişler görüldü.

ABD ile İran arasında şubat ayının son günü başlayan ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına yol açan savaş, varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili olmayı sürdürüyor. Bu süreçte taraflardan gerilimi azaltıcı yönde gelen ya da risklerin artmasına neden olan açıklamalar ise piyasalardaki oynaklığın artmasına yol açıyor.

Boğazın kapanması sonucu yükselen enerji fiyatları ise önde gelen merkez bankalarının faiz politikalarına yönelik tüm beklentilerin değişmesine neden oldu.

Savaştan önce bu yıl faiz indirmesi beklenen Fed'e ilişkin beklentiler savaşın başlamasıyla beraber tersine döndü. Fed'in politikasına yönelik değişen beklentiler ise emtia piyasasının yönü üzerinde belirleyici oldu.

Bu gelişmelerle, emtia piyasasında, jeopolitik fiyatlamalar, Fed'e ilişkin şahin beklentiler, arz endişeleri, üretim tahminleri ve iklimsel faktörlerle yön arayışı görülürken, kakao üretiminin azalacağına yönelik endişelerle kakao fiyatlarında sert yükselişler görüldü.

Değerli metallerde sadece gümüş pozitif ayrıştı

Değerli metallere bakıldığında fiyatlar mayıs ayında ons bazında altında yüzde 1,8, platinde yüzde 3,5, paladyumda yüzde 11,4 azalırken, gümüşte yüzde 2,1 arttı.

ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının geçen ay tekrar başlaması petrol fiyatlarını yükseltirken, bu durum ABD'de enflasyon endişelerinin artmasına yol açtı. Enflasyon endişelerinin artmasıyla faiz politikasına yönelik görünümün belirsizleşmesi ise altın başta olmak üzere kıymetli maden fiyatlarını baskıladı.

Altının onsu, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerin enflasyonist baskıları güçlendireceğine yönelik endişeler ve bu endişelerin Fed'e yönelik "şahin" beklentileri artırmasıyla üst üste üç ay değer kaybetti. Gümüş hem değerli hem de endüstriyel metal olma özelliklerinden faydalanmaya devam ediyor ve bakırdaki sert yükseliş, gümüşte de talep beklentilerini güçlendiriyor.

Hürmüz Boğazı kaynaklı riskler, gümüşte zaten daralan küresel arz görünümünün daha da belirsiz olmasına neden oldu.

Baz metallerde sahne bakır ve alüminyumun oldu

Tezgah üstü piyasada geçen ay fiyatlar, libre bazında bakırda yüzde 6,7, alüminyumda yüzde 5,8, çinkoda yüzde 4,6, kurşunda yüzde 3,4 artarken, nikelde yüzde 2,2 azaldı.

Orta Doğu'daki gerginliklerin küresel ekonomik aktivite üzerinde risk oluşturmasıyla ABD/İsrail-İran savaşı başladıktan sonra bakır fiyatlarında geri çekilmeler görülmesine karşın bu ürünün tedarikine ilişkin sıkıntıların ve talebin devam etmesi fiyatların tekrar toparlanmasını sağladı.

ABD/İsrail-İran savaşının başlaması sonrasında petrol tedarikine ilişkin bozulmaların yenilenebilir enerjiye ilgiyi artırması da bakır fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu. Özellikle Asya ve Avrupa ülkelerinin fosil yakıtlara ulaşımının sınırlı hale gelmesiyle bu ülkeler, yenilenebilir enerji tarafına tekrar yoğunlaştı.

Petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması, bölgesel gerilimlerin küresel enerji fiyatları üzerinden hızla yayılmasına neden olurken enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet enflasyonunun kolayca tetiklenmesine yol açıyor.

Öte yandan, enerji arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler, sadece kısa vadeli fiyatlamaları değil, orta-uzun vadede tedarik zincirinde çeşitlendirme, enerji dönüşümü ve stratejik rezerv politikalarının önemini de artırıyor.

Son zamanlarda Hürmüz Boğazı kaynaklı sıkıntılardan dolayı kükürt tedarikinin olumsuz etkilenmesi bakır fiyatlarındaki yükselişte önemli rol oynadı. Özellikle Zambiya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki bakır üretim hatları, cevher ayrıştırma için gereken sülfürik asit üretiminde bu kükürde bağımlı.

Tedarik zincirindeki sorunların artmasıyla alüminyum, baz metaller sektöründe yükselişe öncülük etti. Fiyatlar, Orta Doğu'dan gelen tedarikte devam eden aksaklıklardan destek buldu.

Çin'de nikel stoklarının yükselmesi ise nikel fiyatlarını baskıladı. Kazakistan'daki Kazzinc çinko tesisindeki patlama ve Peru'daki Cajamarquill çinko tesisinde yaşanan yangın çinkoda arz endişelerine neden oldu.

Enerji grubuna bakıldığında Brent petrolün varil fiyatı yüzde 17 gerilerken, Hollanda merkezli TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları yatay seyretti.

Enerji grubundaki fiyat hareketlerinde geçen ay ABD ve İran'ın barış anlaşması imzalayacağına yönelik haber akışı etkili oldu.

Tarım grubunda satış baskısı öne çıktı

Chicago Ticaret Borsasında kile başına fiyatlar geçen ay buğdayda yüzde 4,1, mısırda yüzde 5,9, soya fasulyesinde yüzde 0,7 azaldı.

Intercontinental Exchange'te libre bazında fiyatlar, kahvede yüzde 7, şekerde yüzde 3,8, pamukta yüzde 3,2 geriledi. Kakaonun ton başına fiyatı ise yüzde 9,9 arttı.

ABD'de yağışların artmasıyla azalan kuraklık endişeleri buğday ve mısır fiyatlarının gerilemesine neden oldu.

Brezilya'da soya üretiminin artacağına yönelik tahminler soya fasulyesi fiyatlarında gerilemeye yol açtı.

Brezilya'da kahve hasadının rekor seviyelere ulaşacağına yönelik beklentiler ve Brezilya realinin dolar karşısında gerilemesi kahve fiyatları üzerinde baskı oluşturdu.

Petrol fiyatlarındaki gerileme şeker fiyatlarında da düşüşü tetikledi. Şeker kamışı, etanol üretimi için kullanılan ham maddelerden biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki değişim, üreticilerin şeker veya etanol üretimini tercih etmesine neden oluyor.

Hindistan'da pamuk ekim alanlarının artabileceğine yönelik öngörüler fiyatları aşağı yönlü etkiledi.

Kakaoda rekolte endişeleri arttı

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede "Kakao fiyatlarındaki artışın son dönemde özellikle El Nino etkisiyle gerçekleştiğini söyleyebiliriz." dedi.

Bu sene içerisinde yaz mevsiminde özellikle El Nino gerçekleşme ihtimalinin yüzde 90'ın üzerine çıktığını belirten Ergezen, bu sebepten dolayı kakao fiyatlarında da yukarı yönlü bir artış görüldüğünü ifade etti.

Ergezen, dünya kakao üretiminin yüzde 60'tan fazlasının Batı Afrika'da gerçekleştiğini, burada özellikle Fildişi Sahili ve Gana'nın öne çıktığını bildirdi.

Bu ülkelerde El Nino etkisinin özellikle hava sıcaklığındaki değişimle birlikte kakao rekoltesini düşüreceğine dair endişeler olduğunu söyleyen Ergezen, söz konusu hava olayının daha önceki yıllarda da görüldüğünü ve o zaman da kakaoda yukarı yönlü fiyatlamalar olduğunu kaydetti.

Ergezen, benzer bir beklenti olduğunu belirterek, "Özellikle bu bölgede hava sıcaklıklarındaki değişimi bir miktar daha kurak bir hava olacağı beklentisi burada rekolte endişelerini artırdı. O yüzden de kakao fiyatlarında yukarı yönlü seyir görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Özellikle navlun fiyatlarındaki ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın tarım ürünlerinde yukarı yönlü etkiler yaptığına dikkati çeken Ergezen, kakao tarafında da bu etkinin görüldüğünü belirtti.

Buna göre, küresel ekonomi daha temiz enerji sistemleri, elektrifikasyon ve dijital teknolojilere doğru hızlı bir dönüşüm geçiriyor. Bu dönüşüm, söz konusu teknolojilerde yoğun şekilde kullanılan bakır, nikel, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri başta olmak üzere kritik minerallere yönelik talebin hızla artmasına yol açıyor.

Dünyada lityum talebinin 2040'a kadar yüzde 350, grafit talebinin yüzde 130'dan fazla yükselmesi bekleniyor.

Ancak kritik mineral ve tedarik zincirleri, kısıtlı sayıda ülkede yoğunlaşmış durumda. Demokratik Kongo Cumhuriyeti küresel kobalt maden üretiminin yüzde 74'ünü oluştururken, Çin dünyadaki doğal grafitin yüzde 78'ini üretiyor. Avustralya, Şili ve Çin küresel lityum üretiminin yüzde 70'ini birlikte karşılıyor.

Kritik minerallerde talep artıp tedarik riskleri büyüdükçe, hükümetler ticaret politikalarını kritik mineral arzını güvence altına almak, maden çıkarmada ulusal kapasiteler geliştirmek ve küresel tedarik zincirlerinde pozisyonlarını güçlendirmek için kullanıyor.

UNCTAD verileri, 2020'den beri kritik minerallerde ihracata yönelik yaklaşık 100 farklı önlemin devreye alındığını gösteriyor.

Bu kapsamda giderek daha fazla ülke kritik mineraller için rekabet ettikçe, "parçalanmış bir sistem" riski artıyor. Dünyada kritik mineral anlaşmaları, kuralları ve standartları açısından yaşanabilecek bu parçalanmış sistemin fiyatları yükseltebileceği, yatırım kararlarını zorlaştırabileceği ve gelişmekte olan ülkeler üzerinde çeşitli baskılar oluşturabileceği öngörülüyor.

UNCTAD, kritik mineral ticaretini açık, öngörülebilir ve kalkınma odaklı sürdürebilmek için bu alandaki kararlar ve yatırımlarla ilgili "daha koordine bir yaklaşım" geliştirilmesi önerisinde bulunurken, bu yaklaşımın kritik minerallerin "parçalanmış bir sistem" veya "dayanıklılık ve küresel kalkınmanın temeli" olup olmayacağını belirleyeceğini öngörüyor.

Buna göre, İngiltere ekonomisi nisanda aylık bazda yüzde 0,1 küçüldü. Bu, ekonomide Ağustos 2025'ten beri görülen ilk daralma olarak kayıtlara geçti. Ekonomi Ağustos 2025'te yüzde 0,2 küçülmüştü.

Nisandaki küçülmede hizmetler sektöründeki yüzde 0,2'lik düşüş etkili olurken imalat üretimi yatay seyretti, inşaat sektörü yüzde 0,1 büyüdü.

İngiltere ekonomisi şubat-nisan aylarını kapsayan üç aylık dönemde önceki çeyreklik döneme göre yüzde 0,7 büyüme kaydetti. Bu dönemde hizmet sektörü yüzde 0,8, inşaat sektörü yüzde 1,6 büyüdü. İmalat sektörü ise bu dönem yüzde 0,1 daraldı.

Deutsche Bank İngiltere Başekonomisti Sanjay Raja, verilere ilişkin paylaştığı piyasa notunda, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkilerinin yavaşça İngiltere ekonomisinde görülmeye başlandığını belirtti.

Nisan ayına ilişkin ekonomik büyüme verilerinin "bekleneni teyit ettiğini" kaydeden Raja, ekonominin yılın ikinci çeyreğine hafif bir daralmayla girdiğini aktardı.

Raja, Orta Doğu'daki gerilim devam ettikçe enerji şokunun İngiltere haneleri ve işletmelerini daha fazla etkileyebileceğini dile getirdi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın diplomatik yollarla yakın zamanda sona erebileceğine dair umutlar, ABD Başkanı Donald Trump'ın kesinlik içeren açıklamalarıyla güç kazandı.

Trump, İran'la anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, "Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek." dedi. İran lideri Mücteba Hamaney'in anlaşmayı onaylayıp onaylamadığına ilişkin soruya Trump, "Anladığım kadarıyla cevap evet." yanıtını verdi.

Ancak İran basını, Trump'ın iddiasının aksine ABD ile muhtemel anlaşmaya ilişkin herhangi bir mutabakat metninin Tahran tarafından henüz onaylanmadığını duyurdu.

Orta Doğu'da uzlaşı sürecine ilişkin çelişkili açıklamalara rağmen bölgede gerilimlerin diplomatik yollarla sona erebileceğine yönelik iyimserlik, petrol fiyatları ve tahvil faizlerinde sert hareketleri beraberinde getirdi.

ABD Başkanı Trump'ın imzalar atılınca Hürmüz Boğazı'nın açılacağını söylemesiyle Brent petrolün varil fiyatı dün yüzde 5,6 düşüşle 17 Nisan'dan bu yana ilk kez 90 doların altına sarktı.

Gerileyen petrol fiyatlarının halihazırdaki enflasyon risklerini bir miktar törpülemesiyle ABD tahvil piyasasında alımlar güç kazandı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 10 baz puan düşerek yüzde 4,47'ye çekildi.

Analistler, Trump'ın açıklamalarının kesin bir ton taşımasına rağmen yatırımcıların anlaşmaya ilişkin somut gelişmeleri görmek istediğini ve temkinli iyimserlikle hareket ettiğini belirtti.

Söz konusu gelişmelerin ardından para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar faiz artıracağına yönelik beklentiler zayıflarken, bankanın aralık toplantısında yüzde 77 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.

Öte yandan ABD'de üretici enflasyonu mayısta beklentileri aştı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Verinin detaylarında enerji maliyetlerindeki artışın üretici enflasyonunu yukarı çekmeyi sürdürdüğü dikkati çekti.

ABD'de tüketici enflasyonunun ardından üretici fiyatlarındaki artışın da enerji maliyetleri kaynaklı sürmesi, enflasyonist baskıların kısa vadede güçlü kalabileceğine işaret etti.

Bununla birlikte iş modellerinde giderek yaygınlaşan yapay zekanın, şirketlerde verimliliği artırarak maliyetler üzerinde aşağı yönlü etki yaratabileceği değerlendiriliyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD'de büyük şirketlerin halka arz süreçleri yakından takip ediliyor. ABD'li milyarder iş insanı Elon Musk'ın kurucusu olduğu uzay ve havacılık şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), 75 milyar dolar kaynak toplayarak küresel finans tarihinin en büyük halka arzını gerçekleştirecek.

Şirketten yapılan açıklamada, hisselerin bugün Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında "SPCX" koduyla işlem görmeye başlamasının beklendiği, halka arz işlemlerinin ise olağan kapanış koşullarına bağlı olarak 15 Haziran'da tamamlanmasının öngörüldüğü belirtildi.

Analistler, SpaceX'in başarılı bir halka arz gerçekleştirmesinin diğer büyük teknoloji şirketlerinin halka arz planlarını da teşvik edebileceğini ve bunun uzay teknolojileriyle bağlantılı şirket hisselerine yönelik talebi artırabileceğini ifade etti.

Petrol fiyatları düşmeye devam ediyor

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,46'de, dolar endeksi de 99,7'da yatay seyrediyor.

Dün yüzde 3,4 artışla 4 bin 211 dolara çıkan altının ons fiyatı, yeni günde yüzde 0,7 azalışla 4 bin 183 dolardan alıcı buluyor. Brent petrol yeni işlem gününde de düşüşünü sürdürerek yüzde 0,8 azalışla varil başına 87,7 dolardan işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,75, Nasdaq endeksi yüzde 2,54 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,86 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

ECB, 21 toplantı sonra sıkılaşma adımı attı

Avrupa borsaları dün pozitif seyrederken, Orta Doğu'daki gelişmelerin bölge gündeminin odağını oluşturuyor.

Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), Orta Doğu’daki savaş kaynaklı enflasyonist baskılar doğrultusunda, piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitti. Banka 21 toplantının ardından bu adımı atmış oldu.

ECB Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşın doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirten Christine Lagarde, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini dile getirdi.

Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

Yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlayan ECB, makroekonomik tahminlerini de revize etti. Petrol şoku ve tedarik belirsizlikleri nedeniyle bu yıl için ortalama enflasyon tahmini (mart ayındaki yüzde 2,6'lık öngörüden) yüzde 3,0'e yükseltildi.

Enflasyonun 2027'de yüzde 2,3 olması beklenirken yüzde 2'lik hedefe ancak 2028 yılında ulaşılabileceği öngörüldü.

Söz konusu gelişmelerin ardından avro/dolar paritesi yüzde 0,3 artışla 1,1580'e çıktı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel de "Temmuz toplantısı için tüm seçeneklerimizi açık tutuyoruz; gerekirse yeniden harekete geçmeye hazırız." dedi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,48, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,06, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,48 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya borsalarında risk iştahı yükseldi

Orta Doğu'da çatışma ikliminin sonlanacağına yönelik beklentiler yeni günde Asya borsalarında da öne çıkıyor. Güney Kore'de Kospi endeksindeki hızlı yükseliş dikkati çekerken, bölge genelinde alıcı seyir izleniyor.

Öte yandan Japonya'da sanayi üretimi nisanda yavaşlama eğilimi gösterdi. Ülkede sanayi üretimi nisanda yıllık bazda yüzde 2, aylık bazda yüzde 0,5 artış gösterirken, önceki aya kıyasla ivme kaybetti. Ülkede ayrıca aynı ayda kapasite kullanım oranı da yüzde 0,8 azaldı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,2, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,7 yükseldi.

Yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek

Dün yatay seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,01 düşüşle 13.743,50 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 1,69 yükseldi.

Öte yandan yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek. AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının nisanda 5 milyar 437 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti. Ekonomistler, cari işlemler hesabının bu yıl ise 50 milyar 580 milyon dolar açık vereceğini öngördü.

Dolar/TL dünü 46,1860'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,2510'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde piyasa katılımcıları anketi ve ödemeler dengesi istatistiklerinin, yurt dışında ise İngiltere'de büyüme, sanayi üretimi, Almanya'da enflasyon ile ABD'de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Bu kapsamda Reklam Kurulu tarafından iddiaların odağındaki 6 firma hakkında resen inceleme başlatıldığı aktarılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Gerçekleştirilen Reklam Kurulu toplantısında, tüketicilere yönelik 'vize randevu garantisi, vize garantisi, hızlı başvuru, kesintisiz destek, garanti çözüm, yüzde 100 onay garantisi, hızlı sonuç garantisi' gibi taahhütler içeren reklamlar nedeniyle incelemeye alınan 6 şirkete ilişkin dosyalar değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, söz konusu reklamlar hakkında 3 aya kadar tedbiren durdurma cezası uygulanmasına karar verilmiştir."

İnceleme sürecinin tamamlanmasının ardından dosyalara ilişkin nihai kararın verileceği vurgulanan açıklamada, Bakanlığın tüketicileri aldatmaya yönelik ticari reklamlar ve haksız ticari uygulamalara karşı inceleme ve denetim faaliyetlerini aralıksız sürdürdüğü kaydedildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bakan Şimşek'e atfen yayımlanan emekli maaşlarına dair haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, "Haberlerde kendisine atfedilen sözler tarafımızca teyit edilmemiş ve dedikodu niteliği taşımaktadır" ifadesini kullandı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, bazı gazetelerde emekli maaşlarına ilişkin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e atfen haberler yayımlandığı belirtildi.

Bu haberlerin gerçeği yansıtmadığı vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu ifadeler Sayın Bakanımıza ait değildir. Sayın Bakanımızın milletvekillerimizle gerçekleştirdiği toplantılar basına kapalı olarak yapılmıştır. Dolayısıyla, haberlerde kendisine atfedilen sözler tarafımızca teyit edilmemiş ve dedikodu niteliği taşımaktadır. Kamuoyunun, özellikle vatandaşlarımızı yakından ilgilendiren bu tür hassas konularda, yalnızca resmi açıklamalara itibar etmesi oldukça önem arz etmektedir."

Böylelikle şirket belirlenen hisse fiyatı üzerinden yaklaşık 75 milyar dolar brüt gelir elde ederken, tüm zamanların en büyük halka arzı gerçekleştirilmiş oldu. Halka arz fiyatına göre SpaceX'in piyasa değeri de 1,77 trilyon dolar olarak hesaplandı.

Açıklamada, şirketin hisselerinin 12 Haziran'da Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında "SPCX" sembolüyle işlem görmeye başlamasının beklendiği, halka arz işlemlerinin ise olağan kapanış koşullarına tabi olarak 15 Haziran'da tamamlanmasının öngörüldüğü kaydedildi.

Ayrıca açıklamada, SpaceX'in aracı kurumlara, halka arz fiyatından 83,3 milyon adede kadar ek hisse senedi satın alma konusunda 30 günlük bir opsiyon tanıdığı aktarıldı.

SpaceX, şirketin halka arz sürecini başlatmak ve hisselerini borsada işleme açmak amacıyla hazırladığı belgeyi mayıs ayında SEC'e sunmuştu.

Halkbank’tan Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan açıklamada, bankanın uzun vadeli yabancı para ve uzun vadeli yerel para notlarının "BB-", ilgili notların görünümlerinin ise "Durağan" olarak teyit edildiği bildirildi.

Duyuruda, 13-31 Mart döneminde zorunlu petrol stoklarının yüzde 46'sının, 1 Nisan-10 Haziran döneminde ise yüzde 42'sinin piyasa faaliyetlerine konu edildiği hatırlatıldı.

Açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"28 Şubat 2026 tarihinde başlayan çatışmaların halen sürmesi ve Hürmüz Boğazı gemi trafiğinde yaşanan sorunların küresel petrol piyasası üzerindeki etkilerinin öngörülememesi nedeni ile önümüzdeki süreçte enerji arz güvenliğinin korunması, piyasa genelinde arz kesintisini telafi ederek istikrarın sağlanması ve kesintilerden dolayı oluşabilecek olası ekonomik zararların azaltılması amacıyla Ulusal Petrol Stok Komisyonu tarafından alınan karar ile yükümlülerce piyasaya verilen petrol stoklarının yerine konulması işleminin 31 Aralık 2026 tarihine ertelenmesi kabul edilmiştir."

Bu kapsamda, stokların yerine konulması için öngörülen takvim ise 1 Ocak 2027 olarak revize edildi.

Kamuoyunda "açık hat" olarak bilinen ve dolandırıcılıktan terör suçlarına kadar birçok yasa dışı faaliyette kullanılan sahte hatların önlenmesine yönelik yeni düzenlemelere dikkati çeken Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Yönetmelikler kapsamında, tedbirler 25 Haziran'da yürürlüğe girecek. Yeni uygulamalarla kimlik doğrulama süreçleri güçlendirilecek, sahipsiz hatlar kapatılacak ve bir kişi adına açılabilecek hat sayısına sınırlama getirilecek. Sahte hatlar, suç örgütleri tarafından çokça kullanılıyor. Başkaları adına kayıtlanan hatlar nedeniyle vatandaşlarımız haberi olmadan icra takipleri, davalar ve hatta ceza soruşturmalarıyla karşı karşıya kalabiliyor. Bu mağduriyetlerin önüne geçmek ve elektronik haberleşme sektöründe güvenliği artırmak amacıyla ilave tedbirleri devreye alıyoruz."

Uraloğlu, yeni dönemde elektronik ortamda güvenli şekilde doğrulanamayan ve elektronik kimlik doğrulama kabiliyeti bulunmayan nüfus cüzdanı, sürücü belgesi veya meslek kartı gibi belgelerle, abonelik yapılamayacağını vurguladı.

Abonelik başvurularında, kişinin kimlik belgesinin geçerli olduğu ve başvuruyu yapan kişinin de belgenin gerçek sahibi olduğu yüz veya parmak izi özeti ya da e-Devlet şifresi, Türkiye Cumhuriyeti (TC) kimlik kartı şifresi gibi ulusal makamlarca verilmiş şifrelerle doğrulanacağına değinen Uraloğlu, TC kimlik kartının kaybı veya yenilenmesi gibi durumlarda verilen geçici kimlik belgesiyle abonelik işlemi yapılabileceğini, bu işlemlerde yüz verisi gibi ek önlemler alınacağını kaydetti.

Yabancı aboneliklere yakın takip

Yabancı aboneliklerde de güvenli kimlik doğrulama süreçlerinin uygulanacağına işaret eden Uraloğlu, elektronik kimlik doğrulama özelliğine sahip e-pasaport gibi belgelerle işlem yapılabileceğini, elektronik doğrulama imkanı bulunmayan yabancıların kimliklerinin Göç İdaresi Başkanlığının Göç-Bil sistemi üzerinden biyometrik verileriyle doğrulanacağını, diplomatların kimliklerinin ise e-Devlet Kapısı üzerinden Dışişleri Bakanlığı tarafından teyit edileceğini aktardı.

Uraloğlu, işletmecilerin de mevcut abonelerini düzenli olarak kontrol edeceğinin altını çizerek, şöyle devam etti:

"Üç ayda bir yapılacak kontrollerle ölüm, faaliyet izni iptali, fesih ve benzeri nedenlerle doğrulanamayan abonelikler tespit edilerek kapatılacak. Böylece, sahipsiz hatların yasa dışı faaliyetlerde kullanılmasının önüne geçeceğiz. Yeni düzenlemeyle, bir kişi adına açılabilecek hat sayısına da üst sınır getirildi. Türk vatandaşları adına en fazla 6, yabancılar adına en fazla 3, turistler adına ise yalnızca 1 hat açılabilecek. Bu sayıların üzerinde hattı bulunan abonelerimize, 6 ay içinde hatlarını ücretsiz şekilde devretme veya feshetme imkanı tanıyacağız."

Uraloğlu ayrıca, kurumsal aboneler için 100, siyasi parti, sendika, vergi muafiyeti tanınan vakıf, kamu yararına çalışan dernek vasfını haiz aboneler için en fazla 2 bin hat sınırlaması getirildiğine dikkati çekti. 

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği'nde tanımlanan mikro işletme vasfını haiz abonelerin 200, küçük işletme vasfını haiz abonelerin 500, orta büyüklükteki işletme vasfını haiz abonelerin 2 bin adetten fazla hat açamayacağına işaret eden Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Bu sınırlamalar kamu kurumları, büyükelçilikler, orta büyüklükteki işletme vasfını aşan büyük işletmelerle afet ve acil durumlarda arama kurtarma faaliyetinde bulunan sivil toplum kuruluşları için uygulanmayacak. Yabancı gerçek kişi abonelerin mevcut hatları ve kimlikleri yeniden doğrulanacak, doğrulanamayan sahte hatların 6 ay içinde kapatılması sağlanacak. Hedefimiz hem vatandaşlarımızı korumak, hem de elektronik haberleşme altyapımızı daha güvenli hale getirmektir."

ECB'den para politikası kararına ilişkin yapılan açıklamada, refinansman faizinin yüzde 2,40’a, mevduat faizinin yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizinin ise yüzde 2,65’e çıkarıldığı belirtildi. Böylece haziran ayı toplantısıyla birlikte Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırım kararı alınmış oldu.

Avro Bölgesi'nde yükselen enflasyon nedeniyle yatırımcılar ve analistler de uzun süredir bu kararın gelmesini bekliyordu.

Küresel merkez bankaları arasında ilk hamle ECB'den geldi

ECB’nin bu kararı, para politikasında bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. Bankanın, Orta Doğu'daki savaş ortamının tetiklediği enerji maliyetlerindeki artışa ve petrol şokuna karşı büyük merkez bankaları arasında ilk harekete geçen kurum olması dikkati çekti.

Avro Bölgesi'nde ocak ayında yüzde 1,7 olan enflasyonun mayısta yüzde 3,2’ye yükselmesi, uzun süredir faiz artırmayan bankayı harekete geçirdi. ECB, bu kararla yüzde 2'lik orta vadeli fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlıyor.

“Yönetim Konseyi, belirli bir faiz patikası için önceden taahhütte bulunmamaktadır”

Bankanın açıklamasında, küresel piyasalardaki belirsizliğe işaret edilerek, Avro Bölgesi'nde enflasyonda yukarı yönlü, ekonomik büyümede ise aşağı yönlü risklerin devam ettiği belirtildi.

Faiz kararının arkasındaki duruşa ilişkin açıklamada, "Orta Doğu'daki savaş enflasyonist baskılar yaratmaktadır. Faiz artırımı kararı, şokun nasıl gelişebileceğini ve Avro Bölgesi'nin orta vadeli görünümünü nasıl etkileyebileceğini haritalandıran bir dizi senaryo karşısında güçlü bir duruşu temsil etmektedir." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, Orta Doğu'daki savaşın orta vadeli enflasyon ve büyüme üzerindeki net etkilerinin, enerji fiyatlarındaki şokun şiddetine, süresine ve bu durumun dolaylı "ikinci tur" etkilerine bağlı olacağı vurgulandı.

Gelecek dönem para politikasına ilişkin ipuçları verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Görünüm, enflasyon için yukarı yönlü ve ekonomik büyüme için aşağı yönlü risklerle birlikte belirsizliğini korumaktadır. Bugün alınan kararla Yönetim Konseyi, savaşın neden olduğu belirsizlik ortamını yönetecek şekilde konumlanmıştır. Konsey, durumu yakından izleyecek, uygun para politikası duruşunu belirlemek için verilere dayalı ve toplantıdan toplantıya değişen bir yaklaşım izleyecektir. Yönetim Konseyi, belirli bir faiz patikası için önceden taahhütte bulunmamaktadır.”

Büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edildi

ECB, Avro Bölgesi'nin 2026 yılı ekonomik büyüme tahminini üç ay önceki yüzde 0,9 seviyesinden yüzde 0,8'e düşürdü.

Gelecek yıl için ise yalnızca yüzde 1,2'lik bir büyüme öngören banka, ekonomik büyümeyi zora sokmadan fiyat beklentilerini dengeleme konusunda hassas bir çizgide ilerlemek zorunda olduğunu ortaya koydu.

“ECB geçmişin hayaletleriyle savaşıyor”

ING Küresel Makro Araştırma Başkanı ve Almanya Başekonomisti Carsten Brzeski, yayımladığı analizde, ECB’nin kararını "Geçmişin hayaletleriyle savaşmak" olarak nitelendirdi.

Brzeski, bankanın 2021 ve 2022 yıllarındaki enflasyon şokuna çok geç tepki verdiğini hatırlatarak, "O dönemde ECB, arz şoklarının tetiklediği enflasyon dalgasının 'geçici' olduğu fikrine çok uzun süre sığındı. Eğer 2022 tecrübesi olmasaydı, bugün yaşananlar için de rahatlıkla 'geçici' ifadesi kullanılabilirdi." değerlendirmesinde bulundu.

Mevcut enflasyon eğiliminin agresif faiz artışlarını doğrudan zorunlu kılmadığına işaret eden Brzeski, şunları kaydetti:

“Manşet enflasyondaki artış şimdiye kadar sınırlı kaldı ve anket bazlı enflasyon beklentileri bir miktar geriledi. Dolayısıyla bu karar, eylemsiz kalma ve eğrinin gerisine düşme riskini önlemeye yönelik bir nevi 'sigorta faiz artırımı' niteliğindedir. Ancak ECB, 2022'deki hatasından kaçınmaya çalışırken bu kez başka bir geçmiş hatayı tekrarlama riskiyle karşı karşıya kalabilir. Banka, 2011 yılında da borç krizinin bittiğini ve enflasyonun yükseleceğini düşünerek faiz artırmış, ancak birkaç ay sonra ekonominin deflasyonun eşiğine gelmesiyle bu kararları hızla geri çekmek zorunda kalmıştı. Dışsal bir şokun büyüme üzerindeki etkisini hafife alma hatası daha önce de yapıldı.”

Brzeski ayrıca, 2022 yılındaki ilk faiz artışının eksi yüzde 0,5 seviyesinden ve yüzde 8'i aşan bir enflasyon ortamında yapıldığını, bugünkü ilk artışın ise yüzde 2'lik bir politika faizinden başlandığını belirterek, iki dönemin kıyaslanmasının finansal koşullar açısından tam olarak doğru olmadığını vurguladı.

Merkezi Münih’te bulunan Ekonomik Araştırma Enstitüsü (Ifo) Başkanı Clemens Fuest de ECB’nin faiz artırımı kararını memnuniyetle karşıladığını aktararak, "Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3'ün üzerinde seyretmesi ve Orta Doğu’daki savaşın yatışacağına dair umutların yetersiz olması nedeniyle faiz oranlarının artırılması şu aşamada doğru bir adımdır. ECB, bu kararıyla piyasaların halihazırda fiyatladığı beklentileri takip etmiştir.” ifadelerini kullandı.

Brent petrolün varili ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşma sürecinin ilerlediğine yönelik açıklamaların etkisiyle 90 doların altına geriledi.

Brent petrolün varili Trump'ın İran ile anlaşmanın "onaylanma" aşamasına geldiğini açıklaması ve bugün yapılması planlanan saldırıları iptal ettiğini duyurmasının ardından 90 doların altına geriledi.

Trump ayrıca aralarında Türkiye'nin de bulunduğu bölge ülkelerinin katılımıyla İran ile anlaşmaya son şeklinin verilmekte olduğunu ve imza töreninin tarihini yakında açıklayacaklarını bildirdi.

Piyasalarda, İran ile anlaşmaya varılması halinde Orta Doğu kaynaklı arz risklerinin azalabileceği ve Hürmüz Boğazı'ndaki enerji sevkiyatlarına ilişkin endişelerin hafifleyebileceği beklentileri fiyatları aşağı çekti.

Bunun yanı sıra, ABD'de beklentilerin üzerinde gelen üretici enflasyonu verileri de fiyatlardaki düşüşte etkili oldu.

ABD Çalışma Bakanlığının verilerine göre, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) mayısta aylık bazda yüzde 1,1, yıllık bazda yüzde 6,5 artarak piyasa beklentilerini aştı. Böylece üretici enflasyonu Kasım 2022'den bu yana en yüksek yıllık seviyesine ulaştı.

Beklentilerin üzerinde gelen enflasyon verileri, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine ilişkin beklentilerin ötelenebileceğine işaret ederken, yüksek faizlerin ekonomik aktivite ve petrol talebi üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendirmelerini güçlendirerek petrol fiyatlarını baskıladı.

Bildiride, "Avro Bölgesi ekonomisi, Orta Doğu'daki savaştan ve bunun sonucunda ortaya çıkan enerji fiyatı artışlarından kaynaklanan yeni ters rüzgarlarla karşı karşıya." ifadesine yer verildi.

Küresel görünümün daha da parçalandığı bir dönemde bu zorlukların Avrupa'nın uzun süredir devam eden nüfus yaşlanması ve zayıf verimlilik artışı gibi yapısal sorunlarının üzerine eklendiği belirtilen bildiride, "Makroekonomik politikaların kısa vadeli hedefleri, enflasyon beklentilerini hedefte tutmak ve ekonomik faaliyet üzerindeki olumsuz etkiyi mali açıdan ihtiyatlı bir şekilde hafifletmektir. Aynı zamanda Avrupa'nın enerji güvenliğini, ekonomik direncini ve potansiyel büyümesini güçlendirmek amacıyla yapısal gündemde ilerleme kaydetmek, daha da acil bir hal almıştır." değerlendirmesinde bulunuldu.

Büyüme beklentileri savaş öncesine kıyasla düştü

Bildiride, Avro Bölgesi'nde büyüme görünümünün zayıfladığına işaret edilerek, Orta Doğu'daki savaşın, güveni zayıflatan, finansal koşulları sıkılaştıran ve enflasyon üzerinde geçici etkiler yaratan büyük ancak geçici olumsuz arz şokunu temsil etmesinin beklendiği bildirildi.

Enerji arzındaki kesintilerin kalıcı hale gelmesiyle, Avro Bölgesi için 2026 yılı büyüme tahmininin yüzde 0,9'a, 2027 tahmininin ise yüzde 1,2'ye çekildiği kaydedilen bildiride, bu oranların savaş öncesine kıyasla sırasıyla 0,5 ve 0,2 puan daha düşük olduğunun altı çizildi.

Bildiride manşet enflasyonun ise 2026 ve 2027 için sırasıyla savaş öncesi tahminlerin 0,8 ve 0,4 puan üzerinde gerçekleşerek yüzde 2,8 ve yüzde 2,3'e yükseleceğinin öngörüldüğü belirtildi.

Risklerin daha düşük büyüme ve daha yüksek enflasyon yönünde ağırlık kazandığına işaret edilen bildiride, şu ifadelere yer verildi:

"Daha da kalıcı bir enerji şoku, güven kaybı veya finansal stres talebi zayıflatabilecek olsa bile enflasyonu ve enflasyon beklentilerini daha da artırabilir. Orta Doğu'daki çatışmaların yeniden alevlenmesi veya enerji altyapısının onarılmasındaki gecikmeler, Ukrayna'da şiddetlenen çatışmalar ve daha fazla ticaret politikası ayarlaması, aşağı yönlü ek riskler oluşturmaktadır."

"Daha sıkı para politikasına ihtiyaç duyulabilir"

Politika tavsiyelerine de yer verilen bildiride, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve enerji maliyetlerinin genel fiyat artışlarına dönüşmesini engellemek adına Avrupa Merkez Bankasının (ECB) daha sıkı politika duruşuna ihtiyaç duyabileceği vurgulandı.

Bildiride, geniş tabanlı ve hedef gözetmeyen enerji desteklerinin verimsizlik yarattığı belirtilerek, mali yardımların yalnızca kırılgan haneleri kapsayacak şekilde daraltılması istendi.

Avrupa'nın enerjide dışa bağımlılığını azaltmak için yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması çağrısı yapılan bildiride, Avrupa'nın nüfus yaşlanması ve düşük verimlilik gibi kronik sorunlarına eklenen bu yeni şoku atlatabilmesi için üye ülkelerin ortak ve kararlı mali disiplin uygulamaları gerektiğinin altı çizildi.

Rekabet Kurumunca, Netflix'in orijinal Türk içeriklerinin bir bölümünü, daha önce çalışmadığı yapım şirketleriyle hayata geçireceği, markalı Türk içeriklerin seçiminin objektif kriterler dikkate alınarak yapılacağı bildirildi.

Kurumun internet sitesinden konuya ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, Netflix'in daha önce çalışmadığı yapımcılara platformunu açacağı belirtilerek, "Netflix, orijinal Türk içeriklerinin bir bölümünü daha önce çalışmadığı yapım şirketleriyle hayata geçirecek." ifadeleri kullanıldı.

Her yıl senarist, yönetmen ve yapımcıların katılacağı en az bir "Proje Sunum Günü" etkinliğinin düzenleneceği aktarılan açıklamada, buna en az 80 katılımcının davet edileceği bildirildi.

Açıklamada, içerik seçim kriterlerinin de değişeceğine işaret edilerek, şu bilgiler verildi:

"Markalı Türk içeriklerin seçimi, Netflix küresel içerik yöneticilerinin aktif katılımı ve onayı ile objektif kriterler dikkate alınarak yapılacak. Netflix, artık kendisine yapılan projelere ilişkin başvuruları belirli sürelerde değerlendirerek, başvurulara yazılı dönüş yapmak zorunda. Türk dizilerini, filmlerini ve müzik eserlerini uzun süre yalnızca Netflix'te tutan uygulamaların süresi kısalacak. Böylece yapımlar belirli koşullarda farklı mecralarda da yer alabilecek."

Netflix'in oyuncu, senarist ve yönetmenlerle "Yalnızca benimle çalışacaksın" anlamına gelen münhasır sözleşmeler yapamayacağı vurgulanan açıklamada, Netflix tarafından yapımcılara, dizilerin yurt dışı dağıtımından gelir paylaşımı ve bölüm başı bonus gibi ek imkanlar sağlanacağı da belirtildi.

Açıklamada, yapımcıların projeleri için devlet teşviklerine başvurması ve bu teşviklerden faydalanmasının da artık Netflix'in ön onayına bağlı olmayacağı kaydedildi.

Dünya Bankası, Orta Doğu'daki çatışmanın etkisiyle küresel büyümenin 202

Raporda, 2025'te yüzde 2,9 seviyesinde olan küresel büyümenin, 2026'da yüzde 2,5'e gerileyeceğinin tahmin edildiği aktarıldı.

Ocak ayına kıyasla ekonomilerin 3'te 2'sine yönelik büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize eden Banka, söz konusu ayda küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörmüştü.

Raporda, küresel büyümenin 2027'de yüzde 2,8'e yükselmesinin beklendiği ancak bu oranın 2010'lu yılların ortalamasının 0,4 puan daha altında kalacağı vurgulandı.

Gelişmekte olan ekonomilerdeki zayıf büyümenin, gelişmiş ekonomilerin gelir seviyelerine ulaşma yolundaki ilerlemelerini durdurduğu ifade edilen raporda, Çin ve Hindistan dışındaki gelişmekte olan ekonomilerin, gelişmiş ekonomilerle aralarındaki kişi başına düşen gelir farkını kapatma konusunda 2028 yılına kadar kolektif olarak neredeyse on yıllık bir duraklama dönemi yaşamış olacağı belirtildi.

Brent petrolün varili için ortalama 94 dolar beklentisi

Raporda, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının enerji piyasalarını ciddi şekilde sekteye uğrattığına dikkat çekilerek, aksamaların temmuz ayında hafifleyeceği varsayımıyla Brent petrolün varil fiyatının bu yıl ortalama 94 dolar ile 2025 seviyelerinin yüzde 36 üzerinde olmasının beklendiği bildirildi.

Gübre fiyatlarının bu yıl önemli ölçüde artacağı ve bunun gıda fiyatları üzerinde zincirleme etkiler yaratacağının tahmin edildiği kaydedilen raporda, "Tüm bu baskılar, küresel enflasyonu yukarı çekiyor ve enflasyonun 2025'te yüzde 3,3 olan seviyesinden bu yıl yüzde 4'e çıkması bekleniyor." değerlendirmesi yapıldı.

Raporda, aşağı yönlü risklerin oldukça ciddi olduğu vurgulanarak, enerji arzındaki kesintilerin şu anda tahmin edilenden daha şiddetli olması ve buna büyük bir finansal sıkışıklığın eşlik etmesi durumunda küresel büyümenin 2026'da yüzde 1,3'e kadar gerileyebileceği ve enflasyonun yüzde 4,4'e yükselebileceği belirtildi.

"Dünya Bankası ülkeleri desteklemekte kararlı"

Bu yıl, gelişmekte olan ekonomilerdeki büyümenin 2025'teki yüzde 4,4 seviyesinden salgın sonrası en düşük seviye olan yüzde 3,6'ya gerilemesinin beklendiği aktarılan raporda, 2027'de ise yüzde 4,2'ye çıkmasının öngörüldüğü bildirildi.

Raporda, çatışmadan doğrudan etkilenen Körfez ekonomilerinin büyümesinin 2025'teki yüzde 3,9 seviyesinden 2026'da 0'a yaklaşmasıyla en büyük darbeyi almasının öngörüldüğü kaydedildi.

Bu ekonomilerdeki büyümenin ticaretin toparlanması ve yeniden yapılanma harcamalarının başlamasıyla 2027-2028 yıllarında yaklaşık yüzde 5'e geri dönmesinin beklendiği ifade edildi.

Raporda, Dünya Bankasının krizlerle mücadele eden tüm gelişmekte olan ülkeleri desteklemekte kararlı olduğunun altı çizilerek, şunlar kaydedildi:

"Orta Doğu'daki çatışmaya yanıt olarak kurum, 25 milyar dolarlık önceden düzenlenmiş finansman dahil olmak üzere, mevcut araçlar aracılığıyla 50 ila 60 milyar dolara kadar kaynağı derhal kullanıma sunuyor. Bu kaynak, en savunmasız kesimler için sosyal güvenlik ağlarını destekleyebilir, mali kapasiteyi artırabilir ve şirketler ile tarım işletmelerine işletme sermayesi ve likidite desteği sağlayabilir. Bugüne kadar 30'dan fazla ülke, bu müdahale planı kapsamında krize hazırlığı artırmak ve hızlı aksiyon alabilmek için Dünya Bankası ile aktif olarak çalışmaktadır. Çatışmanın ve ekonomik yansımalarının devam etmesi halinde, Dünya Bankası desteğini 15 ay boyunca 80 ila 100 milyar dolara çıkarabilir."

Körfez ülkeleri büyümesinde aşağı yönlü revizyona gidildi

Ülkelerin büyüme tahminlerine de yer verilen raporda, ABD ekonomisinin bu yıla ilişkin büyüme beklentisi yüzde 2,2'de korunurken, 2027 için yüzde 1,9'dan yüzde 2,1'e revize edildi.

Bu yıla dair büyüme beklentisi Japonya için yüzde 0,8'den yüzde 0,7'ye, Avro Bölgesi için yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e, Çin için yüzde 4,4'ten yüzde 4,2'ye düşürüldü.

Türkiye için büyüme tahmini 2026 için yüzde 3,7'den yüzde 2,8'e, 2027 için yüzde 4,4'ten yüzde 3,7'e çekildi. Türkiye'nin 2028'de ise yüzde 4,3 büyüyeceği öngörüldü.

Çatışmalardan etkilenen Orta Doğu, Kuzey Afrika, Afganistan ve Pakistan bölgesi için bu yıla dair büyüme beklentisi 2,7 puan azalışla yüzde 1,6'ya revize edildi. Suudi Arabistan için büyüme tahmini yüzde 4,3'ten yüzde 3,1'e ve Birleşik Arap Emirlikleri için yüzde 5'ten yüzde 2,4'e indirildi.

6'da yüzde 2,5'e gerileyeceğini tahmin ederken, enerji arzındaki aksamaların şiddetlenmesi durumunda yüzde 1,3'e kadar düşebileceği uyarısında bulundu.

The Guardian gazetesinin haberine göre, Worldpanel by Numerator adlı araştırma şirketi tarafından 11 bin 600'den fazla haneyle yapılan araştırmada, Mounjaro ve Wegovy gibi zayıflama ilaçlarının kullanımındaki artışın, hanelerin gıda alışverişlerine de yansıdığı gündeme geldi.

Araştırmada, GLP-1 ilaçlarını kullanan en az bir kişinin bulunduğu hanelerin, ilaçlara başladıktan sonraki bir yılda, benzer hanelere kıyasla beklenenden 780 milyon sterlin daha az market harcaması yaptığı belirtildi.

Bu tutarın, zayıflama ilacı kullananların bulunduğu hanelerde, kullanıcı bulunmayan hanelere kıyasla yıllık 418 sterlinlik düşüş anlamına geldiği kaydedildi.

Araştırmaya göre, İngiltere'deki hanelerin yüzde 6,3'ünden fazlasında en az bir GLP-1 kullanıcısı bulunuyor. Bu oran 2025'te yüzde 4,1, 2024'te ise yüzde 2,3 olarak kaydedilmişti.

Eskiden sevdikleri yiyecek veya içeceklerden artık keyif almıyorlar

Araştırmanın yapıldığı şubat ayında, zayıflama iğnesi kullananların bulunduğu hanelerde 299 milyon daha az ürün satın alındığı belirtildi.

Kullanıcıların yüzde 52'si yeme yaklaşımlarını "bilinçli" olarak tanımlarken gıda tüketimlerinin alışkanlık, rutin veya kısıtlamadan ziyade açlık hissine göre şekillendiğini ifade etti.

Zayıflama iğnesi kullananların yüzde 54'ü daha az iştah ve yemek yeme düşüncesi taşıdığını, yüzde 11'i ise eskiden sevdikleri yiyecek veya içeceklerden artık keyif almadığını belirtti.

Kullanıcıların yüzde 75'i daha az çikolata, yüzde 72'si ise daha az cips tükettiğini bildirdi.

İlaçlar insanların gıdaya ilişkisini temelden değiştirdi

Worldpanel by Numerator Kamu Sektörü ve Beslenme Bölümü Başkanı Chantel Kennaugh, zayıflama iğnelerine ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları kaydetti:

"Bir zamanlar öncelikle tip 2 diyabet için reçete edilen özel bir tedavi olan bu ilaçlar, yalnızca birkaç yıl içinde ana akım bir güç haline geldi. Artık kullanıcıların yüzde 68'i GLP-1'leri özellikle kilo vermek için kullanıyor ve bu da onları çok daha geniş bir kitleye açıyor."

Bu ilaçların, insanların yiyecek ve içecekle ilişkisini temelden değiştirdiğine işaret eden Kennaugh, etkilerinin, market ve yaşam tarzı alanlarında şimdiden hissedildiğini, markaları ve işletmeleri hızla uyum sağlamaya zorladığını dile getirdi.

Global Echo Litigation Center'ın raporu, İsrail'in Filistin ve Suriye topraklarındaki yasa dışı yerleşimlerinde üretilen gıda ürünlerinin, AB ve Birleşik Krallık yasalarını ihlal edecek şekilde Avrupa pazarlarına girdiğini ortaya koydu.

Global Echo Litigation Center, dört yıllık araştırmaya dayanan "İşgali İthal Etmek: Avrupa'nın yerleşim bölgeleri tarım ürünleri ticaretiyle Filistinlilerin mülksüzleştirilmesindeki suç ortaklığı" başlıklı raporunu yayımladı.

Raporda, 30 binden fazla ihracat belgesinin incelenmesi, tarım arazilerine ilişkin resmi verilerle yapılan çapraz kontroller, kapsamlı saha araştırmaları ve İsrailli ihracatçılar, paketleme tesisleri ile üreticiler ve üst düzey sektör temsilcileriyle gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen bulgulara yer verildi.

İşgal altındaki Filistin ve Suriye topraklarındaki yasa dışı İsrail yerleşimlerinde üretilen gıda ürünlerinin Avrupa pazarlarına ulaşmasını sağlayan karmaşık sistemin ele alındığı raporda, söz konusu ürünlerin İsrail mallarına tanınan tercihli vergi statüsünden yararlanıyormuş gibi beyan edildiği, "İsrail ürünü" etiketiyle satıldığı ve geçersiz organik ile bitki sağlığı sertifikalarıyla dolaşıma sokulduğu, bunun da AB ve Birleşik Krallık yasalarını ihlal ettiği aktarıldı.

Avrupa'ya giden İsrail ürünlerinin yüzde 17'sinden fazlası yerleşim bölgeleri kaynaklı

Raporda, 2017-2026 döneminde Avrupa'ya ihraç edilen narenciye, hurma, tahin ve diğer tarım ürünlerini içeren 5 bin 900'den fazla İsrail sevkiyatının yüzde 17,2'sinin yasa dışı yerleşimlerden kaynaklandığı belirtildi.

AB üyesi ülkelere yapılan sevkiyatlarda bu oranın yüzde 19,2 olduğuna işaret edilen raporda, menşe bilgisinin yaygın şekilde gizlenmesi nedeniyle tarım ürünleri ihracatındaki gerçek boyutun daha yüksek olabileceği kaydedildi.

Raporda, ihracat belgelerine yönelik 2 binden fazla faturanın analizine göre, incelenen belgelerin yüzde 16,7'sinin tercihli tarife uygulamasından yararlanmak amacıyla yerleşim ürünlerini "İsrail menşeli" olarak gösterdiği, bunun yaklaşık 13,1 milyon avro değerindeki yerleşim kaynaklı tarım ürününü kapsadığı bildirildi.

Yerleşim bölgelerinin ürünlerine yönelik tercihli tarife uygulaması reddedildiğinde bile İsrail hükümetinin ihracatçılara geri ödeme yaparak yerleşim ürünlerine uygulanan tarifeleri fiilen etkisiz hale getirdiğine işaret edilen raporda, 2005-2024 yılları arasında İsrail hükümeti tarafından yerleşim bölgeleri ihracatçılarına en az 63 milyon avro ödeme yapıldığı belirtildi.

Tüketiciler ürünlerin menşei konusunda sistematik olarak yanıltılıyor

Raporda, yerleşim bölgelerinin ürünlerine yönelik organik ve bitki sağlığı sertifikalarının da hukuka aykırı şekilde düzenlendiği, bu durumun AB düzenleyici sistemlerinin bütünlüğünü ve kamuoyunun bu sistemlere olan güvenini zedelediği ve kamu sağlığı açısından risk oluşturduğu aktarıldı.

Yerleşim bölgelerinin ürünlerinin Avrupa'ya İsrail ürünü olarak gizlenerek girmesine izin verildiği için tüketicilerin bu ürünlerin gerçek menşei konusunda sistematik olarak yanıltıldığı vurgulanan raporda, AB ve Birleşik Krallık yasalarının, tercihli tarife uygulaması, organik ve bitki sağlığı sertifikaları ile tüketicinin korunması alanlarında ihlal edildiği savunuldu.

Raporda, menşe gizlemek için kullanılan yöntemlere değinilerek, ihracatçıların işgal altındaki topraklardaki gerçek üretim yerini belirtirken ürünün menşe ülkesini "İsrail" olarak gösterdiğinin, işgal altındaki topraklardaki gerçek yerleşim adresi yerine İsrail'in uluslararası olarak tanınan sınırları içindeki sahte bir adres kullandığının ve İsrailli paketleme tesislerinin yerleşim bölgelerinden gelen ürünleri İsrail'de üretilen ürünlerle karıştırarak ihraç ettiğinin tespit edildiği aktarıldı.

Öte yandan, Global Echo Litigation Center, söz konusu hukuki ihlallere karşı yetkililerin harekete geçmesi için Birleşik Krallık'ta hukuki süreç başlattığını ve yeni davalar açmayı planladığını duyurdu.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Orta Doğu'da tırmanan savaşın küresel piyasalarda ciddi enflasyonist baskılar oluşturduğunu belirterek, faiz artırımının Orta Doğu’daki savaşının doğrudan sonucu olduğunu söyledi.

Lagarde, ECB Yönetim Konseyinin, haziran toplantısında piyasa beklentileri doğrultusunda 3 temel faizini 25 baz puan artırmasının ardından Frankfurt’ta basın mensuplarına açıklama yaptı.

Konuşmasına para politikası kararlarını açıklayarak başlayan Lagarde, ekonomik büyüme ve Orta Doğu’da savaş sonrası enflasyon eğilimlerine ilişkin kapsamlı sunum yaptıktan sonra soruları yanıtladı.

Faiz artırımı kararının arka planına dair net mesajlar veren Lagarde, bazı medya organlarında yer alan iddiaların aksine bu hamlenin bir "koruma veya sigorta" adımı olmadığını, doğrudan İran Savaşı'nın sonucu olduğunu vurguladı.

Lagarde, “Orta Doğu'daki çatışmaların enflasyonist etkileri, Avro Bölgesi'nin orta vadeli ekonomik görünümüne dair belirsizlikleri artırıyor. Bu durum, faiz artırımı kararlarının farklı senaryolar altında dayanıklı ve sağlam bir strateji olarak değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.” dedi.

Savaşın seyrine ilişkin "hafif, orta ve şiddetli" olmak üzere 3 farklı makroekonomik senaryo hazırladıklarını belirten Lagarde, "En hafif senaryoyu bile dikkate almış olsaydık bu faiz artışı yine de gerçekleşecekti. Enerji piyasasındaki şokun çok belirgin etkileri oldu ve yeni senaryolar karşısında başka seçeneğimiz kalmadı. Karar, Yönetim Konseyinde oy birliğiyle alındı, diğer seçenekler tartışılmadı bile." ifadelerini kullandı.

Lagarde, ücret artışlarının enflasyonu körükleyip körüklemediğine yönelik soru üzerine, "Şu an için ücret kaynaklı bir ikinci tur etkisi görmüyoruz ancak bu durumun yakın zamanda değişmeyeceğini garanti edemeyiz.” cevabını verdi.

Avro Bölgesi'nde ücretlerin makul çizgide ilerlemesini beklediklerini kaydeden Lagarde, buna karşın yüksek enerji maliyetlerinin şirketleri satış fiyatlarını artırmaya zorlayacağını ve enflasyonun en az 2027'nin ilk yarısına kadar yüzde 2'lik hedefin oldukça üzerinde kalacağını öngördüklerini dile getirdi.

Lagarde, tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentilerinin önemli ölçüde arttığına dikkati çekerek, buna rağmen hane halkı, işletmeler ve piyasaların uzun vadede enflasyonun yüzde 2'lik hedefe döneceğine inanmayı sürdürdüğünü söyledi.

"Anketler, yavaşlamaya işaret ediyor, iş gücü piyasası dirençli"

Orta Doğu'daki savaşın ekonomik faaliyetleri baskıladığını belirten Christine Lagarde, öncü anketlerin özellikle hizmetler sektöründe yavaşlamaya işaret ettiğini anlattı.

Christine Lagarde, imalat sektörünün ise tedarik zinciri baskılarıyla başa çıkma konusunda şirketlerin stok biriktirmeleri ve artan savunma harcamaları sayesinde şimdilik direndiğini ifade etti.

İş gücü piyasasının genel olarak güçlü kalmaya devam ettiğini belirten Lagarde, nisan ayında işsizlik oranının yüzde 6,3 ile tarihi düşük seviyelere yakın seyrettiğini anlattı.

Lagarde, yılın ilk çeyreğinde istihdam artışının sürdüğünü ancak bu hızın 2025'in son çeyreğine kıyasla yavaşladığına dikkati çekerek, iş gücü talebinin soğumaya devam ettiğini, şirketlerin ve hane halklarının iş gücü piyasasında zayıflama beklediklerini sözlerine ekledi.

Dijital avro

ECB Başkanı Lagarde, Avrupa'nın finansal geleceğine ilişkin stratejik adımlara da değinerek, "Dijital avronun kurulmasına ilişkin yönetmeliğin hızla kabul edilmesi, hayati önem taşımaktadır." vurgusunu yaptı.

Son yapay zeka gelişmelerinin büyük bir teknolojik inovasyon dalgasının yalnızca başlangıcı olduğunu öngördüğünü belirten Lagarde, bu durumun Avro Bölgesi'ndeki hem merkez bankalarını hem de ticari bankaları doğrudan etkileyeceğini söyledi.

Yapısal reform ve kamu maliyesi uyarısı

Kamu maliyesini sağlıklı tutarken Avro Bölgesi ekonomisini güçlendirecek politik adımların aciliyetine dikkati çeken Christine Lagarde, mali politikalara ilişkin, "Kamu maliyesini sağlıklı tutarken Avro Bölgesi ekonomisini güçlendirmeliyiz. Enerji fiyat şokuna karşı uygulanan mali destekler, bütçeye aşırı yük bindirmemek adına geçici, hedefli ve amaca yönelik kalmalıdır. Fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmak, enerji dönüşümünü hızlandırmak ve verimliliği artırmak, her zamankinden daha hayati bir önem taşımaktadır." uyarısında bulundu.

Enflasyon tahmini yükseldi, büyüme beklentisi düştü

ECB, Orta Doğu ve İran kaynaklı savaşın tetiklediği enerji krizi nedeniyle piyasa beklentilerine paralel olarak Eylül 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırdı.

Banka, refinansman faizini yüzde 2,40’a, mevduat faizini yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizini de yüzde 2,65’e yükseltti. Yaklaşık 3 yıl sonra gelen bu karar, Avro Bölgesi'nde mayıs ayında yüzde 3,2'ye ulaşan enflasyon nedeniyle yatırımcılar ve analistler tarafından uzun süredir bekleniyordu.

Fiyat istikrarı hedefi 2028 yılına ertelendi

Yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefini korumayı amaçlayan ECB, makroekonomik tahminlerini de revize etti. 

Petrol şoku ve tedarik belirsizlikleri nedeniyle bu yıl için ortalama enflasyon tahmini (mart ayındaki yüzde 2,6'lık öngörüden) yüzde 3,0'e yükseltildi. Enflasyonun 2027'de yüzde 2,3 olması beklenirken yüzde 2'lik hedefe ancak 2028 yılında ulaşılabileceği öngörüldü.

Savaşın reel gelirler ve güven endeksi üzerindeki baskısıyla ekonomik görünümün zayıfladığı tespitinde de bulunan Banka, ilk çeyrekte hafif daralma kaydeden Avro Bölgesi ekonomisi için 2026 büyüme tahminini yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e, 2027 beklentisini ise yüzde 1,3'ten yüzde 1,2'ye düşürdü.

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, "Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir." denildi.

AA Finans analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Para Politikası Kurulu'nun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının yine değişmediğini ve bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü belirtti.

Karar öncesi gerçekleştirilen çeşitli anketlerde medyan beklentinin politika faizinin değişmeyeceği yönünde olduğunu, sınırlı sayıda ekonomistin politika faizinde 300 baz puan artırım beklentisini dile getirdiğini ifade eden Bürümcekçi dolayısıyla TCMB’nin risklere karşı koridor üst sınırı genişliğini asimetrik olarak yüksek tutmaya devam ettiği görülürken beklentiler paralelinde bir adım ile devam etmesinin Türk lirası açısından nötr bir gelişme olduğunu dile getirdi.

Bürümcekçi, Para Politikası Kurulu'nun iç talepteki zayıf seyrin dezenflasyon sürecini desteklediği mesajı verirken enflasyon ana eğiliminin hazirandaki seyri için bir sinyal vermediğini belirtti.

Kurulun para politikası duruşuna ilişkin ana mesaj cümlesini tekrarlayarak bir süre daha mevcut duruşun korunacağına işaret ettiğini söyleyen Bürümcekçi, şunları kaydetti:

“İlk ve ikinci çeyrekte ekonomik aktivite ve iç talepte yavaşlama görülmesi, yerleşik döviz talebinin gözlenmemesi ve TCMB’nin kredi büyüme sınırlarını 23 Mayıs’ta tekrar aşağı yönde güncellemesi, mevcut sıkı finansal koşullar korunarak geçici sıkılaşma adımlarının sürdürülmesini daha olası senaryo haline getiriyor. Yılın kalan döneminde, TCMB’nin daha olumlu senaryolarda bile oldukça sınırlı bir politika faizi indirim alanı olduğunu, küresel koşullarda iyileşme olması durumunda ise ilk adımı geçici sıkılaşmayı sona erdirerek fonlama maliyetini yüzde 37’ye çekme şeklinde atacağını düşünüyoruz. Son haber ajansları anketlerinde de yıl sonu politika faizi medyan beklentisi yüzde 34,75’e yükselmiş görünüyordu.”

"Faiz indirim döngüsü eylül toplantısında yeniden başlayabilir"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör de karar metninin, para politikasında "temkinli şahin" duruşun sürdürüldüğüne işaret ettiğini belirtti.

Kurulun, enflasyonun ana eğiliminde mayıs ayında bir miktar iyileşme olduğunu kabul etmekle birlikte, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin enflasyon görünümü üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü baskıya dikkat çekildiğini takip ettiklerini söyleyen Gözgör, "Öte yandan, ilk çeyreğe ilişkin verilerin iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın sürdüğünü göstermesi ve öncü göstergelerin iç talepteki zayıf seyrin sürdüğünü göstermesi, uygulanan sıkı para politikasının talep tarafında etkili olmaya başladığını teyit ediyor." dedi.

Gözgör, buna rağmen TCMB'nin faiz indirimine ilişkin herhangi bir yönlendirme vermemesi ve "enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır" ifadesini korumasının erken gevşeme konusunda ihtiyatlı davrandığını gösterdiğini dile getirdi.

Gözgör, özetle piyasa beklentileriyle uyumlu gerçekleşen PPK kararının piyasa fiyatlamaları üzerindeki etkisinin dengeli olmasını tahmin ettiklerini aktararak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Mevcut görünüm altında TCMB’nin yaz aylarında politika duruşunda önemli bir değişikliğe gitmeyerek bekle-gör yaklaşımını sürdürmesini bekliyoruz. Bu kapsamda, 23 Temmuz tarihli toplantıda 1 Mart’ta ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanmasının likidite yönetiminin normalleşmesi açısından ilk adım olabileceğini değerlendiriyoruz. Faiz indirim döngüsünün ise enflasyondaki iyileşmenin kalıcılık kazanması ve beklentilerdeki düzelmenin devam etmesi koşuluyla 10 Eylül toplantısında yeniden başlayabileceği görüşündeyiz. Bu doğrultuda yıl sonu enflasyon beklentimiz olan yüzde 28,8 ile yıl sonu politika faizi beklentimiz olan yüzde 34 seviyelerini korumaya devam ediyoruz."

Wizz Air, 31 Mart 2026 ile biten mali yıla ilişkin finansal sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, hava yolu şirketinin bu dönemde toplam geliri önceki mali yıla göre yüzde 8 artışla 5,7 milyar avro olurken, yolcu sayısı yüzde 10 yükseldi.

Ancak Wizz Air'in dönem faaliyet karı yüzde 16,6 azalarak 139,7 milyon dolara ve net karı yüzde 99,4 düşüşle 1,3 milyon dolara indi.

Wizz Air, son bir yıl içinde bir dizi olumsuz etkiyle karşılaştıklarını, bunlar arasında 2025 yaz sezonunun en yoğun döneminde Tel Aviv ve Orta Doğu'ya birçok seferin iptal edilmesi ve Mart 2026'da bölgeye yönelik diğer hatların iptal edilmesinin yer aldığını bildirdi.

Şirket, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın kazançlarını 50 milyon avro azalttığını ancak bunun "çatışma öncesinde yapılan yakıt hedge işlemleri sayesinde büyük ölçüde telafi edildiğini" açıkladı.

Wizz Air, devam eden gerilim ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlikler nedeniyle 31 Mart 2027'ye kadar devam edecek mali yıl için faaliyetlerine yönelik öngörü paylaşmadı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 75 milyar 397 milyon lira artarak 29 trilyon 558 milyar 376 milyon liradan 29 trilyon 633 milyar 774 milyon liraya yükseldi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 288 milyar liraya yükseldi

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 44 milyar 662 milyon lira artarak 3 trilyon 287 milyar 809 milyon liraya yükseldi. Söz konusu tutarın 788 milyar 284 milyon lirası konut, 43 milyar 544 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 455 milyar 981 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı, 31 milyar 947 milyon lira artarak 4 trilyon 54 milyar 664 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 0,5 azalışla 3 trilyon 157 milyar 533 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 174 milyar 643 milyon lirasını taksitli, 1 trilyon 982 milyar 890 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar arttı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 5 Haziran itibarıyla önceki haftaya göre 14 milyar 668 milyon lira artışla 738 milyar 524 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 559 milyar 819 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 38 milyar 556 milyon lira artarak 5 trilyon 678 milyar 639 milyon liraya yükseldi.

KKM bakiyesi ise geçen hafta 1,3 milyon lira azalarak 311,2 milyon liraya düştü.

Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, şu ifadelere yer verildi:

“Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir. İlk çeyreğe ait veriler iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken, öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir.”

Duyuruda, jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiği belirtildi.

Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendireceği vurgulanan duyuruda, Kurulun politika faizine ilişkin atılacak adımları, enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyeceği kaydedildi.

Duyuruda, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizması ilave makroihtiyati adımlarla desteklenecektir. Likidite koşulları yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçları etkili şekilde kullanılmaya devam edilecektir.”

Kurulun politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyeceği ve kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacağı belirtilen duyuruda, Para Politikası Kurulu Toplantı Özetinin beş iş günü içinde yayımlanacağı bildirildi.

ALTIN KÜLAH ÖDÜL TÖRENİ İÇİN

KAHRAMANMARAŞ – Farklı sektörlerden isimleri, iş dünyasını, sanat camiasını, medya temsilcilerini ve sivil toplum kuruluşlarını aynı çatı altında buluşturacak organizasyonun, ulusal çapta ses getirmesi hedefleniyor.

Altın Külah Ödülleri, yalnızca başarı hikâyelerini ödüllendiren bir platform olmanın ötesinde, Kahramanmaraş'ın marka değerini artırmayı ve şehrin sahip olduğu zenginlikleri daha geniş kitlelere ulaştırmayı amaçlıyor. Organizasyon komitesi tarafından hazırlanan programda, kırmızı halı seremonisinden ödül törenlerine, kültürel gösterilerden özel performanslara kadar birçok etkinlik yer alacak.

Kahramanmaraş'ın Vitrini Olacak

Organizasyonun en önemli hedeflerinden biri, Kahramanmaraş'ın sadece dondurmasıyla değil; sanayisi, tekstili, kuyumculuğu, gastronomisi, girişimcileri, kültür ve sanat hayatıyla da ulusal gündemde yer almasını sağlamak.

Ödül gecesinde, şehir tanıtımından ekonomiye, girişimcilikten eğitime, spordan kültürel çalışmalara kadar geniş bir yelpazede ödüller sahiplerini bulacak. Ayrıca Ahde Vefa Ödülleri ile topluma katkı sunmuş isimler de onurlandırılacak.

İş Dünyası ve Medya Aynı Çatıda

Altın Külah Ödül Töreni, iş dünyası ile medya arasında yeni iş birliklerine kapı aralayacak önemli bir buluşma noktası olmayı da hedefliyor. Organizasyonda sponsor firmalar, yalnızca marka görünürlüğü elde etmekle kalmayacak; aynı zamanda Kahramanmaraş'ın geleceğine katkı sunan sosyal sorumluluk paydaşları olarak yer alacak.

Gece boyunca yapılacak canlı yayınlar, röportajlar ve dijital içeriklerle Kahramanmaraş'ın hikâyesinin ulusal ölçekte anlatılması planlanıyor.

Şeffaf ve Bağımsız Değerlendirme

Organizasyonun dikkat çeken yönlerinden biri de ödül sürecinin şeffaf bir değerlendirme sistemi üzerine kurulması. Jüri üyeleri; akademisyenler, sektör temsilcileri, medya profesyonelleri ve bağımsız gözlemcilerden oluşacak. Bazı kategorilerde halk oylaması da değerlendirme sürecine katkı sağlayacak.

Adayların toplumsal katkısı, başarı hikâyesi, özgünlüğü ve sürdürülebilir etkisi gibi kriterler dikkate alınarak seçim yapılacak.

Bir Ödül Gecesinden Daha Fazlası

Altın Külah Ödülleri, yalnızca bir gece sürecek organizasyon olarak değil, Kahramanmaraş'ın uzun vadeli tanıtım stratejisinin önemli bir parçası olarak görülüyor. Şehrin yatırım potansiyelini, girişimcilik ruhunu ve kültürel mirasını ön plana çıkaracak etkinliğin, her yıl düzenlenerek geleneksel bir marka haline gelmesi hedefleniyor.

9 Eylül'de gerçekleştirilecek organizasyonun, Türkiye'nin dört bir yanından davetlileri bir araya getirerek Kahramanmaraş'ın başarı hikâyesini yeni bir vizyonla ülke gündemine taşıması bekleniyor.

Altın Külah Ödülleri, bu yıl sadece ödülleri değil; bir şehrin hafızasını, emeğini, üretimini ve geleceğe dair iddiasını da sahneye taşıyacak.

Organizasyonun mimarı ve Altın Külah Ödülleri Genel Koordinatörü Alper Taşlıalan, projenin yalnızca bir ödül töreni olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"Altın Külah Ödülleri'ni planlarken hedefimiz sadece başarılı kişi ve kurumlara ödül vermek değildi. Biz, Kahramanmaraş'ın sahip olduğu kültürel, ekonomik ve sosyal zenginlikleri ulusal ve uluslararası platformlarda daha güçlü bir şekilde tanıtacak kalıcı bir marka oluşturmak istedik. Bu organizasyon, şehrimizin ortak değerlerine sahip çıkan herkesi aynı çatı altında buluşturan bir vizyon projesidir."

Taşlıalan, Kahramanmaraş'ın geçmişten gelen güçlü birikimine dikkat çekerek, "Bu şehir sadece tarihiyle değil; girişimcileriyle, sanayicileriyle, sanatçılarıyla, sporcularıyla ve yetiştirdiği değerlerle Türkiye'nin önemli merkezlerinden biridir. Altın Külah Ödülleri, bu başarı hikâyelerini görünür kılacak ve gelecek nesillere ilham verecek bir platform olacaktır" dedi.

9 Eylül'de düzenlenecek organizasyonun her yıl daha da büyüyerek geleneksel hale gelmesini hedeflediklerini ifade eden Alper Taşlıalan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bizim en büyük arzumuz, Altın Külah'ın sadece Kahramanmaraş'ın değil, Türkiye'nin saygın ödül organizasyonlarından biri haline gelmesidir. Bu gece, ödül alanların olduğu kadar şehrimizin de kazandığı bir gece olacak. Kahramanmaraş'ın birlik, üretim ve başarı ruhunu tüm Türkiye'ye göstermek istiyoruz."

ALTIN KÜLAH ÖDÜL TÖRENİ İÇİN

Dün yapılan CHP Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısının ardından 9 milletvekilinin tedbirli olarak kesin çıkarma cezası uygulanmak üzere Yüksek Disiplin Kurulu'na (YDK) sevk edildiğini hatırlatan Emre, 2020 ve sonraki yıllardaki kurultaylarda değiştirilen tüzüklere göre MYK'nin böyle bir yetkisi bulunmadığını, milletvekillerinin YDK'ye sevki için tek yetkili organın PM olduğunu söyledi.

Emre, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Ben dün açıklamamı bitirirken şunu söylemiştim sizlere, 'Bakın biz istersek zaten istifalarla PM'yi düşürürüz.' Bunun için yeterli sayı 17. Niye? 60 PM üyesi 2020'de seçildi. 15 kişi de yedek üye var, 77. Aradan 6 yıl geçti. O 6 yıl boyunca gerek istifalar, gerek başka görevlendirmeler, grupta alınan görevler, belediye başkanlığı görevleri nedenleriyle yedeklerle geldikten sonra 75 sayısı 57'lere kadar düştü. Tüzüğümüzün 24. maddesinin 3. fıkrası der ki 'Parti Meclisi yedekler geldikten sonra 3'te 2'nin altına indiği zaman düşer ve olağanüstü kurultay kararı alınır.' Yani 17 kişinin istifası lazım. Biz şu ana kadar noter marifetiyle 28 ismin istifasını aldık. Bizimle hemfikir olmasına rağmen 10'a yakın arkadaşımız da gidip orada, yapılanın yanlış olduğunu, partimizin mahvına sebep bulunacağını, bir an evvel olağanüstü kurultay kararı alma dışında bir seçenek olmayacağını ifade etmek üzere PM toplantısına gidiyorlar."

CHP'li Emre, parti tüzüğüne göre PM'deki istifaların ardından yedek üyelerin göreve gelmesiyle üye sayısının, üye tam sayısının 3'te 2'sinin altına düştüğünde PM için seçim yapılmak üzere genel başkanın 45 gün içinde kurultayı toplantıya çağırması gerektiğini belirtti.

"Bu saatten sonra kurultayın toplanmaması suçtur. Orada kalan arkadaşlar bunda ısrar ederse aynı zamanda usulsüz görev üstlenme suçunu işlemiş olurlar." diyen Emre, "Partiyi kurultaya götürmek dışında hiçbir işlem, hiçbir harcama yapamazlar, hiçbir karar alamazlar. Düşmüştür çünkü. Çok açık. O nedenle buradan bir kez daha sesleniyoruz, bu yanlıştan dönün." diye konuştu.

Gazetecilerin sorularını da yanıtlayan Emre, istinafın kurultay kararı sonrası CHP'nin son geçerli kurultayının 25-26 Temmuz 2020 tarihin yapılan kurultay olduğunu ve 25 Temmuz'a kadar kurultay yapılmaması durumunda CHP'nin seçimlere katılamama ve mallarının Hazine'ye irat kaydedilmesi tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu savundu.

"CHP Genel Merkezinden TBMM Başkanlığına bir yazı gönderilerek Grup Başkanı ve Grup başkanvekillerinin odalarının boşaltılmasının istendiği" iddiasına ilişkin soruya Emre, "Meclis Başkanlığı şu ana kadar bizim, parti içerisinde ve mevzuata göre yaptığımız seçimlere saygı gösterdi. Grup Başkanı ve Grup başkanvekillerinin resmi olarak, usulüne uygun seçildiğini ve böyle sisteme işlendiğini ifade etti. Onun da bundan döneceğini düşünmek istemiyorum." yanıtını verdi.

"Seçilmiş genel başkanımız Özgür Özel ne karar alırsa uyarız"

CHP Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül, Meclis'te gazetecilere yaptığı açıklamada, parti tüzüğüne aykırı hiçbir karar alınamayacağını savundu.

Parti tüzüğünün "CHP'nin anayasası" olduğunu ifade eden Bülbül, "Sen tüzüğün olağanüstü kurultay maddesini uygulamayacaksın, çıkacaksın sonra arınmadan bahsedeceksin. Arınma hukuk içinde olur. Yol arkadaşlarını cezaevinde tutsak halinde bırakmak değildir. Arınma onlarla beraber direnmektir." sözlerini sarf etti.

"Bazı CHP milletvekillerinin yeni kurulacak bir partiye geçeceğine" ilişkin iddiaların hatırlatılması üzerine Bülbül, "Biz CHP'liyiz. Bizlerin Kuvayımilliye'ye dayanan, CHP fırkasından gelen kökenlerimiz var. 2. Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü'nün dediği gibi 'Yeni bir dünya kurulur, Türkiye yerini alır.' Biz seçilmiş genel başkanımız Özgür Özel ve genel merkezimiz ne karar alırsa uyarız." dedi.

Bilim dünyası yaşam tarzları, hayvancılık ve tarım modellerindeki değişiklikler ile insan hareketliliğinin Ebola, Hantavirüs, Kovid-19 ve M çiçeği gibi omurgalı hayvanlardan insanlara geçebilen bulaşıcı hastalık riskini artırdığına dikkati çekiyor.

Zoonotik hastalıklar olarak bilinen ve genellikle fare, yarasa, kuş, inek ve koyun gibi hayvanlarda görülen bu hastalıklar, bazı durumlarda insanlara da bulaşarak geniş çaplı salgılara yol açabiliyor.

Son dönemlerde Ebola, Hantavirüs, Kovid-19, M çiçeği (mpox), Nipah gibi hastalıkların yol açtığı salgınların bölgesel ve küresel ölçekte yayılım göstermesi yalnızca sağlık sistemleri açısından değil, ekonomik ve toplumsal yaşam ile uluslararası ilişkilerde de çok boyutlu sonuçlar doğuruyor.

Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) göre, bilinen 200'den fazla zoonotik hastalık bulunuyor ve kuduz gibi bazı zoonotik hastalıklar aşılama vb. yöntemlerle tamamen önlenebiliyor.

1970'ten bu yana 1500'den fazla patojenin (enfeksiyona ve hastalığa yol açan her türlü mikroskobik canlı veya etken) keşfedildiği, bunların yaklaşık yüzde 70'inin hayvan kaynaklı olduğu biliniyor.

Bu hastalıkların hepsi halk sağlığı için büyük risk oluşturmasa da yakın zamanda ortaya çıkan Kovid-19, Ebola veya 35 yıl içinde yaklaşık 70 milyon kişiyi enfekte eden HIV gibi bazı türler küresel ölçekte öne çıkıyor.

"Yolcu gemisinde görülen virüs salgınının nedeni turizm"

DSÖ Başbilim İnsanı Dr. Sylvie Briand, insanların yaşam tarzı ve hareket şekillerindeki değişikliklerin zoonotik hastalık riskini artırdığına işaret etti.

Bu hastalıkların yaygınlaşmasının ilk nedeninin, insan ve hayvan arasındaki ilişkinin değişmesi olduğunu belirten Briand, arazi kullanımındaki değişiklikler ve ormansızlaşma gibi gelişmelerin insanlar ile hayvanların temas şekillerini değiştirdiğini söyledi.

Briand, bu hastalıkların yaygınlaşmasının arkasındaki ikinci faktörün ise insan hareketliliği olduğuna dikkati çekerek özellikle hava yollarındaki gelişmeler sayesinde insanların daha hızlı hareket edebildiğini ve dünyanın farklı yerleri arasında daha fazla bağlantı olduğunu vurguladı.

İnsanlar hareket ettiğinde virüslerin yayılma kapasitesinin de arttığına işaret eden Briand, şunları kaydetti:

"Örneğin, yakın zamanda yolcu gemisinde görülen Hantavirüs salgınının nedeni turizm. İnsanlar, Güney Amerika'da, enfekte kemirgenlerin bulunduğu bazı yerlere turistik amaçlı gidiyor. Kendi ülkelerinde kalsalardı enfekte olmazlardı ancak oraya gittiler, kuşları gözlemlediler ve doğayla daha fazla temas ettiler. Sonuç olarak hastalığa yakalandılar ve ardından onu kendi ülkelerine geri taşıdılar."

Briand, gıda tüketimi ve hayvancılık ile tarım modellerinin değişmesinin de yeni hastalıkların ortaya çıkma riskini artırdığına işaret ederek bu durumu kuş gribi üzerinden örneklendirdi.

Sorunun kümes hayvanlarının yetiştirilme şekli olduğunu anlatan Briand, "Yoğun hayvan sürüleri olduğunda virüslerin yayılması kolaylaşıyor." dedi.

"Kovid-19 2020'deki haline göre daha az ölümcül formda"

Briand, zoonotik virüslerin hayvanlara uyum sağlamış virüsler olduğunu ve insanlara bulaşması halinde ya insanın ölümüne yol açabileceğini ya da insan popülasyonuna uyum sağlayarak daha az ölümcül hale gelebileceğini söyledi.

Dr. Sylvie Briand, "Kovid-19 sırasında, ilk vakalar veya ilk varyant çok ölümcüldü. Bu yüzden birçok insan hayatını kaybetti ancak zamanla virüs insandan insana bulaştı ve evrimleşerek daha az ölümcül ancak daha bulaşıcı hale geldi. Dolayısıyla şu anda Kovid-19 dünyanın tüm ülkelerinde var ancak 2020'deki haline göre daha az ölümcül bir formda." değerlendirmesinde bulundu.

Zoonotik hastalıkları küresel ölçekte önemli bir risk olarak tanımlayan Briand, bunun tıpkı Kovid-19'da olduğu gibi yaşlı, obez veya ikincil hastalıkları olan kişiler için tehlikeli olabileceğine vurgu yaptı.

"İklim değişikliği hastalıkların coğrafyasını değiştirecek"

Briand, çevresel değişimlerin insan ile doğa arasındaki ilişkiyi dönüştürerek hastalıkların ortaya çıkma riskini artırdığını belirtti.

İnsanların daha önce temas etmediği hayvanlar, bitkiler ve virüslerle karşı karşıya kalabildiğini ifade eden Briand, bunun yeni salgınların ortaya çıkmasına zemin hazırladığını bildirdi.

İklim değişikliğinin ise hastalıkların coğrafi dağılımını değiştirdiğine dikkati çeken Briand, hava sıcaklıklarının artmasıyla sivrisineklerin daha önce yaşayamadıkları bölgelere yayılabildiğini kaydetti.

Dr. Sylvie Briand, dang humması ve sıtma gibi sivrisinek kaynaklı hastalıkların geçmişte yalnızca tropikal bölgelerde görüldüğünü ancak artık Avrupa'nın güneyi gibi bölgelerde de vakaların ortaya çıktığını aktardı.

İklim değişikliğinin gelecekte bazı bölgeleri yeni salgınlarla karşı karşıya bırakabileceğini belirten Briand, "İklim değişikliği hastalıkların coğrafyasını değiştirecek. Daha önce bazı hastalıkların görülmediği yerler, gelecekte salgınlara sahne olabilir." ifadelerini kullandı.

Hükümetler ve bireylerin alabileceği önlemler

Briand, hükümetlerin sağlık sistemlerine yatırım yapması gerektiğinin altını çizerek güçlü sağlık altyapısının hastaların daha iyi tedavi edilmesini sağlayacağını ve ölüm oranlarını azaltabileceği yorumunu yaptı.

Hükümetlerin ayrıca olası salgınlara karşı hazırlık planları oluşturması, bütçe ayırması ve acil durumlar için lojistik kapasite geliştirmesi gerektiğini kaydeden Briand, "Bir sonraki Kovid-19 ya da grip salgınına hazırlanmak istiyorsanız maske, oksijen ve teşhis araçları gibi imkanlara sahip olmanız gerekiyor." dedi.

Bireyler açısından alınacak önlemlerin hastalığa göre değiştiğini dile getiren Briand, Ebola, maymun çiçeği, Kovid-19, sarı humma, kolera ve veba gibi hastalıklarda farklı korunma yöntemlerinin uygulandığını söyledi.

Türkiye'de 1 Ekim 2025-31 Mayıs 2026 dönemini kapsayan 2026 su yılı yağışları, normaline göre yüzde 34, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 75 artış gösterirken, Akdeniz ve Karadeniz bölgeleri son 66 senenin en yağışlı 8 ayını yaşadı.

Hidroloji ve meteorolojide su kaynaklarının, yağışların ve akarsu debilerinin daha doğru izlenebilmesi için kullanılan 12 aylık zaman dilimi olan "su yılı", Türkiye'de 1 Ekim'de başlayıp 30 Eylül'de sona eriyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğünden aldığı verilere göre, 2026 su yılında Türkiye genelinde ortalama 650,9 milimetre yağış kaydedildi. Bu dönemde su yılı normali 484,5 milimetre, geçen yılın aynı dönemi yağışı ise 371,1 milimetre olarak ölçüldü.

Böylece su yılı yağışları normaline göre yüzde 34, geçen senenin aynı dönemine göre yüzde 75 artış gösterirken, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde 8 aylık dönemde son 66 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Yağışlar Tekirdağ, Bursa, Yalova, Kastamonu, Malatya, Bayburt, Erzurum, Rize, Artvin ve Ardahan çevrelerinde yer yer yüzde 20'ye kadar azalırken, Balıkesir ve İzmir'in batısı ile Antalya, Mersin, Tokat, Yozgat, Düzce, Amasya, Sivas, Bingöl, Diyarbakır, Siirt, Şırnak, Hakkari ve Van çevrelerinde yüzde 60'ın üzerinde arttı.

Tüm bölgelerde su yılı yağışları hem normallerin hem de geçen yılın üzerinde gerçekleşti. En yüksek artış yüzde 49 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaydedildi.

Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde son 66 yılın, Ege Bölgesi'nde son 42 yılın, Doğu Anadolu Bölgesi'nde son 38 yılın, İç Anadolu Bölgesi'nde son 15 yılın ve Marmara Bölgesi'nde son 13 yılın en yüksek 8 aylık su yılı yağışı ölçüldü.

8 ayda 99,5 gün yağış kaydedildi

İl bazında en fazla yağış 1150,8 milimetreyle Rize'ye, en az yağış ise 296 milimetreyle Iğdır'a düştü.

Su yılı yağışlarında Ardahan ve Tekirdağ normalleri civarında yağış alırken, diğer tüm illerde yağışlar normalin üzerinde gerçekleşti. Adana, Bartın, Bolu, Düzce, Giresun, Hatay, Isparta, İzmir, Kahramanmaraş, Kayseri, Manisa, Niğde, Ordu, Osmaniye, Tokat, Tunceli, Uşak, Yozgat ve Zonguldak'ta son 66 yılın, Bingöl, Bitlis, Erzincan ve Sivas'ta son 38 yılın, Van'da son 33 yılın, Gaziantep'te ise son 30 yılın en yüksek su yılı yağışı kaydedildi.

Öte yandan, Türkiye genelinde 2026 su yılının ilk 8 aylık döneminde ortalama 99,5 gün yağış görüldü. Bu sayı, 1991-2020 dönemine ait 83,1 günlük ortalamanın üzerinde gerçekleşti.

Tüm bölgelerde yağışlar normalin üzerinde gerçekleşti

Marmara Bölgesi'nde su yılı yağışı 642,5 milimetre olarak ölçüldü. Yağışlar normaline kıyasla yüzde 18, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 55 arttı.

Ege Bölgesi'nde 712,3 milimetre yağış kaydedilirken, yağışlar normaline göre yüzde 33, geçen yıla göre yüzde 78 artış gösterdi.

Akdeniz Bölgesi'nde 884 milimetre yağış ölçüldü. Bölgede yağışlar normaline göre yüzde 45, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 100'ün üzerinde arttı.

İç Anadolu Bölgesi'nde yağışlar 435,7 milimetreye ulaşırken, normaline göre yüzde 33, geçen yıla göre yüzde 99 artış gerçekleşti.

Karadeniz Bölgesi'nde 632,5 milimetre yağış kaydedildi. Yağışlar normaline göre yüzde 24, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 arttı.

Doğu Anadolu Bölgesi'nde yağışlar 638,6 milimetre oldu. Bölgede yağışlar normaline göre yüzde 37, geçen yıla göre yüzde 75 yükseldi.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ise 767,3 milimetre yağış kaydedildi. Yağışlar normaline göre yüzde 49, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 100'ün üzerinde artış gösterdi.

Türkiye'de faaliyet gösteren kütüphane sayısı, geçen yıl 45 bin 327 olarak kayıtlara geçti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin kütüphane istatistiklerini açıkladı.

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'ndeki kitap sayısı, 2025'te yüzde 3,8 artarak 2 milyon 713 bin 782 oldu. Söz konusu sayı geçen yıl 2024'e göre, Milli Kütüphane'de yüzde 8,7 artarak 1 milyon 989 bin 18'e, üniversite kütüphanelerinde yüzde 5,2 artarak 22 milyon 899 bin 378'e, halk kütüphanelerinde yüzde 3,8 artarak 26 milyon 41 bin 29'a ulaşırken, örgün ve yaygın eğitim kurum kütüphanelerinde ise yüzde 1,4 azalarak 64 milyon 337 bin 851'e düştü.

Halk kütüphanelerinden yararlanan kişi sayısı, geçen yıl bir önceki yıla kıyasla yüzde 1,2 artarak 39 milyon 194 bin 669'a yükseldi. Halk kütüphanelerine kayıtlı üye sayısı, aynı dönemde yüzde 6,4 yükselişle 7 milyon 160 bin 225 olarak kaydedildi.

Söz konusu dönemde, halk kütüphanelerinin kitap dışı materyal sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 7,5 artarak 145 bin 62 oldu.

Üniversite kütüphanelerinin sayısı 557

Türkiye'de üniversite kütüphanelerinin sayısı, 392'si devlet ve 165'i vakıf üniversitesi olmak üzere, 557 olarak hesaplandı.

Üniversite kütüphanelerinin e-kitap sayısı, geçen yıl bir önceki yıla kıyasla yüzde 17,1 artarak 168 milyon 603 bin 933 oldu.

Üniversite kütüphanelerine kayıtlı üye sayısı, yüzde 8,1 yükselişle 3 milyon 603 bin 937 olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'de, geçen yıl 80 bin 921 kitap yayımlandı. Yayımlanan materyallerin sayısı, geçen yıl 2024'e göre yüzde 8,6 artarak 100 bin 545 oldu.

Yayınlar, konularına göre incelendiğinde geçen yıl yayımlanan materyallerin yüzde 22,3'ünün akademik, yüzde 21,1'inin eğitim ve yüzde 19,4'ünün yetişkin kurgu edebiyat olduğu görüldü.

Buna göre, TMSF'ye kayyum olarak atanan Assan Group Makine Savunma Sanayi Anonim Şirketi'ne ait mal, hak ve varlıklar ile sözleşmelerden Fon Kurulu kararıyla oluşturulan Assan Group Ticari ve İktisadi Bütünlüğü satışa çıkarıldı.

İhale, 8 Temmuz 2026 tarihinde saat 11.00'de Fon'un Büyükdere Caddesi No:143 Esentepe/İstanbul adresindeki konferans salonunda yapılacak. İhale, kapalı zarfla verilen mali tekliflerin açılmasıyla başlayacak. Açık artırmaya katılmaya hak kazananların listesinin (kısa liste) oluşturulmasının ardından açık artırma aşamasına geçilecek.

İhale kapsamında Assan Group Ticari ve İktisadi Bütünlüğü'nün muhammen bedeli 416 milyon 500 bin dolar olarak belirlenirken ihaleye katılabilmek için sunulması gereken teminat tutarı 41 milyon 650 bin dolar olacak.

Halkbank, ABD Güney New York Bölge Mahkemesi'nin kısa süre içerisinde müşterek talep dilekçesini dikkate alarak ceza davasının düşürülmesini onaylamasıyla banka aleyhine açılan ve 9 yıldır devam eden ceza davasının tamamıyla sona ereceğini bildirdi.

Halkbank tarafından, Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) ABD'de banka aleyhinde açılan ceza davası ve ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Dairesi (OFAC) süreçlerine ilişkin açıklama yapıldı.

ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı ile banka arasında imzalanarak 11 Mart 2026 tarihinde yürürlüğe giren Kovuşturmanın Ertelenmesi Anlaşması (DPA – Deferred Prosecution Agreement) kapsamında öngörülen Uyum Raporu'nun uzman kuruluş tarafından hazırlanarak ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı ile OFAC'a zamanında teslim edildiği bildirilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Uyum Raporu'nun teslim edilmesi sonrasında uzlaşma anlaşması uyarınca Halkbank ve ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı, ceza davasının düşürülmesine dair müşterek imza edilen dilekçeyi, ABD Güney New York Bölge Mahkemesi'ne 10 Haziran 2026 tarihinde sunmuştur. ABD Güney New York Bölge Mahkemesi'nin kısa süre içerisinde müşterek talep dilekçesini dikkate alarak ceza davasının düşürülmesini onaylaması ile birlikte 9 yıldır devam eden ceza davası tamamıyla sona erecektir."

Buna göre, BTK, dolandırıcılıktan teröre kadar pek çok suçun işlenmesinde kullanılan açık hat olarak da bilinen başkaları adına kayıtlanan sahte hatların önlenmesine yönelik düzenleme yaptı.

Elektronik olarak doğrulanmayan belgelerle abonelik kurulamayacak

BTK tarafından alınan ilave tedbirlere göre, geçerliliği elektronik ortamda teyit edilemeyen, elektronik kimlik doğrulama kabiliyeti bulunmayan sürücü belgesi, nüfus cüzdanı, meslek kartı gibi kartlar ile elektronik haberleşme hizmeti almak üzere abonelik kurulamayacak.

Kişilerin kimlik belgelerinin geçerli olduğu ve başvuruda bulunan kişinin de kimlik belgesinin gerçek sahibi olduğu, işletmeciler tarafından kimlik belgesi ile birlikte yüz, parmak izi özeti ya da ulusal makamlarca verilmiş e-Devlet şifresi, Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı gibi şifreler ile doğrulanacak. Kimlik kartının kaybı ya da değişimi gibi hallerde, geçici kimlik belgesi ile birlikte yüz gibi verilerin alınması suretiyle abonelik tesis edilebilecek.

Yabancıların aboneliklerinde de elektronik kimlik doğrulama kabiliyetli ulusal veya uluslararası makamlarca verilen kimlik belgeleri ile güvenli şekilde kimlik doğrulaması yapılacak. Elektronik kimlik doğrulama kabiliyetli kimlik belgesi bulunmayan yabancıların kimlikleri, Göç İdaresi Başkanlığı mobil uygulaması Göç-Bil üzerinden biyometrik veriler ile doğrulanacak, diplomatların kimlikleri ise e-Devlet üzerinden Dışişleri Bakanlığınca teyit edilecek.

25 Haziran'da yürürlüğe girecek

İşletmeciler tarafından 3 ayda bir mevcut abonelerin aktifliği kontrol edilerek, ölüm, faaliyet izni iptali, fesih gibi sebeplerle teyit edilemeyen abonelerin hatları kapatılarak sahipsiz hatların yasa dışı kullanımı engellenecek.

Operatörler bir kişi adına, Türk vatandaşları için 6, yabancılar için 3, turistler için ise 1'den fazla hat açamayacak. Bu sayıdan fazla hattı olan gerçek ve tüzel kişilere hatlarını 6 ay içerisinde devretme veya feshetme imkanı verilecek, aboneler bu işlem için herhangi bir ücret ödemeyecek. Yabancı gerçek kişi abonelerin kimlikleri yeniden doğrulanacak ve doğrulanamayan sahte hatların 6 ay içerisinde kapatılması sağlanacak.

Sahte hatların önlenmesine yönelik alınan tedbirler 25 Haziran'da yürürlüğe girecek.

Söz konusu ihracattan 13 milyon 520 bin 730 dolar kazanç sağlandığını belirten İskender, bölgeden bu dönem 35 ülkeye bal dış satımı yapıldığını ifade etti.

ABD, Birleşik Krallık ve Almanya'nın bu dönem en fazla bal ihraç edilen 3 ülke olduğunu aktaran İskender, "Türkiye'den ocak-mayıs döneminde ABD'ye 4 milyon 408 bin 892 dolarlık, Birleşik Krallık'a 1 milyon 999 bin 247 dolarlık, Almanya'ya da 1 milyon 395 bin 404 dolarlık bal ihraç edildi." dedi.

İskender, ihracatı ve ülke çeşitliliğini artırmanın gayretinde olduklarını belirterek, her geçen gün ihracat yapılan ülke çeşitliliğinin arttığına işaret etti.

İskender, bal ihracatından umutlu olduklarını, ilerleyen aylarda da ihracatın artacağına inandıklarını sözlerine ekledi.

Anlaşmaların odağındaki yeşil enerji ve enerji verimliliği konularının önemine işaret eden de Groot, "Enerji verimliliği, bugün jeopolitik gelişmeler nedeniyle belirli ölçüde bağımlı olduğumuz enerjiye olan ihtiyacın daha az tüketimle azaltılması anlamına geliyor. Şirketler enerji tüketimlerini düşürmenin ve yenilenebilir enerji kullanımını en üst düzeye çıkarmanın yollarını arıyor. Bu nedenle, ister Türkiye'de ister Avrupa'nın başka bir yerinde olsun, konuştuğunuz hemen her iş insanının gündeminde enerji verimliliği önemli bir yer tutuyor." şeklinde konuştu.

De Groot, deprem bölgesine yönelik olarak 2023'te sağladıkları kredinin sahadaki yansımalarına ve bu kapsamda gelinen noktaya da değinerek, Hatay ziyaretindeki gözlemlerinden bahsetti.

İl genelinde içme suyu hizmetinin yeniden sağlanması için yürütülen çalışmalardan ve altyapının yeniden inşasında ulaşılan yüksek teknik standartlardan etkilendiğini ifade eden de Groot, "Gelecekte meydana gelebilecek depremlere de dayanabilecek bir sistem kurmaya çalışıyorlar. 'Yeniden Daha İyisini İnşa Et' (Build Back Better) anlayışıyla hareket ediyorlar." dedi.

De Groot, şöyle devam etti:

"İnsanlar çok büyük acılar yaşadı, yaşamaya devam ediyor. Bu durum beni derinden etkiledi. Bununla birlikte Antakya ve Hatay'ı yeniden inşa etme konusundaki kararlılıkları da beni etkiledi. Bir şehrin yeniden inşası kolay değil, mutlaka çeşitli zorluklar yaşanıyor. Ancak, AYB'nin sorumluluk üstlendiği, insanların yeniden içme suyuna kavuşmasını amaçlayan çalışmalarda gelinen noktayı görmekten memnuniyet duydum."

Hatay, Ankara ve İstanbul'a gerçekleştirdikleri ziyaretleri AYB ile Türkiye arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak gördüğünü dile getiren de Groot, bu kapsamda güçlü bir proje havuzunun kısa sürede oluşturulmasını umduklarını ifade etti.

De Groot, İstanbul'daki temsilciliklerinin AYB'nin finansman sağlayabileceği yeni projelerin belirlenmesi için çalışacağını kaydederek, gelecekteki işbirliği alanlarına ilişkin, "Türkiye'nin demir yolu altyapısını genişletme ve modernize etme yönünde büyük planları olduğunu biliyorum. AB içinde de aynı alanda çalışmalar yürütüyoruz. Bu konuda önemli bir uzmanlığa sahibiz. Dolayısıyla demir yolu altyapısı, ileride katkı sağlayabileceğimiz alanlardan biri olabilir." diye konuştu.

"AB'ye sağladığımız finansmanın önemli bölümü savunma altyapısına yönelik"

De Groot, Türkiye'deki faaliyetlerin yanı sıra AYB'nin AB genelindeki çalışmalarına değinerek, AB ülkelerinin özellikle savunma alanındaki yatırımları artırma ihtiyacına ve NATO ülkelerinin savunma harcamalarını yükseltmeye yönelik taahhütlerine dikkati çekti.

AB liderlerinin AYB'den savunma alanında finansman desteği sağlamasını talep ettiğini anlatan de Groot, "Biz de bu doğrultuda çalışmalarımızı sürdürüyoruz. AB'ye sağladığımız finansmanın önemli bir bölümü, uzun yıllardır yeterince yatırım yapılmayan altyapıya yönelik. Kendimizi savunabilmek için bu altyapıyı güçlendirmemiz gerekiyor." diye konuştu.

De Groot, "Yeni teknolojilere yönelik AR-GE çalışmalarına yatırım yapıyoruz. Avrupa'daki savunma sanayisi üretim kapasitesinin artırılmasını destekliyoruz. Ayrıca büyük Avrupa savunma şirketlerinin tedarik zincirinde yer alan KOBİ'lere destek vermeye çalışıyoruz." ifadelerini kullandı.

Banka Türkiye'ye de kaynak sağlıyor

Avrupa Birliği'nin (AB) bankası olarak faaliyet gösteren AYB, dünyanın en büyük çok taraflı kalkınma bankalarından biri olarak 1958'den bu yana 160'tan fazla ülkede binlerce projeye kredi ve teknik destek sunuyor.

Türkiye'deki faaliyetlerine ise 1965'te başlayan banka, bugüne kadar ülkede ulaştırma, kentsel altyapı, iklim eylemi, enerji, tarım ve özel sektörün gelişimi başta olmak üzere çeşitli alanlarda 263 projeye toplam 30,86 milyar avro finansman sağlamış bulunuyor.

Banka ile Türkiye arasındaki öne çıkan anlaşmalar arasında Türkiye'de 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından bölgedeki su ve atık su altyapısının onarılmasına yönelik imzalanan 400 milyon avroluk kredi sözleşmesi yer alıyor.

Bununla birlikte bankanın kaynaklarından sağlanmak üzere 200 milyon avro tutarında iki ayrı finansman anlaşması ise dün imzalandı. Böylece, TKYB aracılığıyla sürdürülebilir sanayi yatırımlarına 100 milyon avro, Türk Eximbank aracılığıyla da Türk ihracatçıların yeşil finansman projelerine 100 milyon avro kaynak sağlanacak.

Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'dan oluşan OPEC+ grubu üyesi 7 ülke, temmuz için toplam petrol üretimini günlük 188 bin varil artırma kararı aldı. Bu, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlangıcından bu yana dördüncü üretim artışı olarak kayıtlara geçti.

Daha önce Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) de dahil olduğu grup, toplam üretimde nisan için günlük 206 bin varil, mayıs için günlük 206 bin varil ve haziran için günlük 188 bin varil üretim artışı kararı almıştı. Böylece nisan-haziran döneminde kağıt üzerinde günlük yaklaşık 600 bin varil üretim artışı yapılmış oldu.

Söz konusu ülkeler Nisan 2023'te duyurdukları günlük 1,65 milyon varillik gönüllü üretim kesintisini kademeli olarak geri alma süreci kapsamında üretimi artırıyor.

Körfez bölgesi üyelerdeki arz kesintisi

ABD ile İsrail'in İran'a yönelik 27 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durması küresel petrol piyasasında arz krizine yol açtı. Bu süreçte, bazı kilit OPEC+ grubu üyesi ülkeler tam kapasite tedarik sağlayamadı. OPEC+ grubu açısından bu kriz BAE'nin 1 Mayıs'ta yaklaşık 60 yıl sonra OPEC'ten ayrılmasıyla daha da derinleşti.

OPEC'in son yayımlanan petrol piyasası raporuna göre, OPEC+ grubunun günlük ham petrol üretimi martta 34 milyon 929 bin varil, nisanda 33 milyon 190 bin varil olarak gerçekleşti. Bu miktar şubatta 42 milyon 772 bin varil olarak kayıtlara geçmişti.

Martta ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle Körfez bölgesindeki OPEC+ grubu üyesi ülkelerin günlük ham petrol üretiminde şubat ayına göre sert düşüşler yaşandı. Irak'ta 2 milyon 509 bin varil, Suudi Arabistan'da 2 milyon 386 bin varil, BAE'de 1 milyon 527 bin varil, Kuveyt'te 1 milyon 422 bin varil, İran'da 176 bin varil ve Bahreyn'de 81 bin varil düzeyinde arz kaybı yaşandı.

Nisanda da benzer şekilde ham petrol arzındaki düşüşler devam etti. Günlük üretimin mart ayına göre en fazla Suudi Arabistan'da 958 bin varil, ardından Kuveyt'te 561 bin varil, Irak'ta 291 bin varil, İran'da 211 bin varil, Bahreyn'de 26 bin varil gerilediği görüldü. BAE ise 131 bin varille üretimde bir miktar toparlanma görülen tek ülke oldu.

Bölgede 8 Nisan'da sağlanan ateşkesten bu yana ABD ile İran arasında bir anlaşma sağlanacağına yönelik beklentiler sürerken, son günlerde ABD'nin İran’a yönelik yeni saldırılarının ardından dün Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklaması, halihazırda devam eden arz krizine ilişkin endişeleri artırdı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'a yönelik başlatılan ek "meşru müdafaa" saldırılarının tamamlandığını açıklasa da uluslararası basında yer alan haberlere göre ABD Başkanı Donald Trump, İran'la anlaşmaya varılmaması halinde saldırıların "şiddetli" şekilde süreceğini bildirdi.

"Arzın normale dönmesi en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar sürecektir"

Bağımsız petrol piyasası analisti Gaurav Sharma, AA muhabirine, OPEC+ grubunun Orta Doğu'daki bazı üyelerinin bölgedeki gelişmeler nedeniyle seyirci konumunda kaldığını söyledi.

Sharma, "Şu anda OPEC+ grubu ya da en azından grubun Orta Doğu'daki üyeleri, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların petrol sevkiyatlarını zorlaştırdığı ve BAE'nin OPEC'ten ayrıldığını açıkladığı bir dönemde yalnızca seyirci konumunda. Burada amaç, İran savaşı sona erdikten sonra normalleşme süreci başlarsa, OPEC+ grubunun üretim hacmini artırmaya hazır olduğunu piyasaya göstermek." dedi.

ABD/İsrail-İran Savaşı'ndan bu yana açıklanan günlük yaklaşık 600 bin varil üretim artışının uygulanabilirliğine ilişkin ise Sharma, "Normalleşmenin büyük bir kısmı, ABD/İsrail-İran arasında barış sağlanmasına ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına bağlı. Ancak şunu belirtmek gerekir ki, yarın barış sağlansa bile, OPEC'e bağlı Orta Doğu tedarikçilerinden gelen arzın normale dönmesi en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar sürecektir. Daha geniş kapsamlı OPEC+ bünyesinde ise kota veya üretim hacmine uyum büyük ölçüde sembolik kalmakta. Çünkü Kazakistan örneğinde olduğu gibi üretimi artırmakta hala zorluklarla karşılaşılmakta." değerlendirmesinde bulundu.

OPEC+ grubu üretim kararlarının petrol fiyatlarına etkisine de değinen Sharma, "Bu karar kısa vadede pek bir fark yaratmayacak, ancak Orta Doğu'da barış sağlanırsa 2027'de önemli sonuçlar doğurabilir. Piyasadaki durum, OPEC+ grubu ve BAE gibi eski üyelerin de ABD, Kanada, Brezilya, Norveç ve Guyana'ya dahil olarak küresel petrol piyasasına daha yüksek miktarda petrol sürmesiyle yeniden arz fazlasına dönebilir." ifadelerini kullandı.

"Kararın fiziksel etkisi neredeyse sıfır olacaktır"

Norveç merkezli araştırma kuruluşu Rystad Energy Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon da "Hürmüz Boğazı kapalıyken, asıl mesele OPEC+ grubunun kağıt üzerindeki kotaları artırıp artırmaması değil, ilave varillerin gerçekten piyasaya ulaşıp ulaşamayacağı." dedi.

Leon, günlük 188 bin varillik üretim artışına devam etme kararının grubun gönüllü kesintilerin ilk aşamasını eylüle kadar, hatta daha erken bir tarihte geri almaya devam edeceğine işaret ettiğini belirterek, "Mevcut piyasa koşullarında bu kararın fiziksel etkisi neredeyse sıfır olacaktır." şeklinde konuştu.

Bunun sadece Körfez bölgesindeki ülkelere özgü bir ihracat sorunu olmadığının da altını çizen Leon, şunları kaydetti:

"Rusya da giderek artan bir baskı altında. Yeni kotası günlük yaklaşık 9,82 milyon varile çıkacak olsa da, ülke mayıs ayında yalnızca günlük yaklaşık 9,2 milyon varil üretim yaptı. Bunda petrol altyapısına yönelik artan dron saldırıları da etkili. Yeni kotanın günlük yaklaşık 600 bin varil altında kalan bu üretim açığı, hem altyapıya yönelik saldırıların oluşturduğu hasarı hem de mevcut çatışmadan önce başlayan yapısal üretim kapasitesindeki yıpranmayı yansıtıyor. Son artış, OPEC+ hedefleri ile Rusya'nın fiili üretim kapasitesi arasındaki farkın daha da açığa çıkmasına yol açacaktır."

Orta Doğu'daki gerginliklerin petrol fiyatlarını yukarı taşımasıyla enflasyonist baskılar ekonomiler üzerinde olumsuz etkiler oluştururken Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla yaşanan tedarik sıkıntıları, şirketlerin ekonomik aktivitesini olumsuz şekilde etkilerken ülkeler üzerinde büyümeye yönelik risklerin artmasına neden oldu.

ABD/İsrail-İran Savaşı başladığında çatışmaların kısa süreceğine ilişkin beklentiler, Avrupa'nın ekonomik görünümüne ilişkin öngörüleri fazla etkilememiş hatta bölgede büyümenin enflasyonun önüne geçebileceği tahmin edilmişti.

Ancak çatışmaların şiddetlenmesi ve savaşın beklenenden daha uzun süreceğine ilişkin endişeler ve enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyonist baskıların artması özellikle Avro Bölgesi'nde stagflasyon endişelerinin artmasına neden oldu.

Makroekonomik verilere bakıldığında, Avro Bölgesi'nde enflasyon, mayısta yüzde 3,2 artarak Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yüzde 2 enflasyon hedefinin çok üzerinde yer aldı. Bölgede yılın 1. çeyreğine ilişkin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 azaldı. Bölgede perakende satışlar ise nisanda aylık bazda yüzde 0,4 azaldı.

Savaş kaynaklı ekonomik etkiler en fazla Alman ekonomisinde görüldü.

Almanya'da nisan ayına ilişkin sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 0,5 azaldı. Ülkede, nisan ayına ilişkin fabrika siparişleri aylık bazda yüzde 3,8 gerilerken yıllık yüzde 1,6 ile ılımlı bir artış kaydetti.

Söz konusu verilerle Alman ekonomisinin 2. çeyrekte daralmaya gidebileceğine dair tahminler öne çıkıyor. Ülkede özellikle otomotiv endüstrisinde görülen sıkıntılar ön planda. Ülkede perakende satışlar nisanda aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,7 azaldı.

Öte yandan ECB’nin bugünkü toplantısında faiz artırımına kesin gözüyle bakılırken bankanın faiz indirim beklentileri 2027 mart ayından yılın ortalarına ötelendi. ECB’nin yeni ekonomik projeksiyonlarında büyüme ve enflasyonda aşağı yönlü revizyonlar yapması bekleniyor.

Diğer taraftan piyasalarda Avrupa’da ekonomik aktivitenin zaten kötü olduğu, bu sebepten dolayı faiz artırımı için erken olabileceğine yönelik görüşler de öne çıkıyor.

"Risklerin varlığına rağmen tam anlamıyla bir stagflasyon ilan etmek için henüz erken"

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, Avro Bölgesi ekonomisinin yılın ilk çeyreğinde daralması ve lokomotif konumundaki Almanya sanayisinde yaşanan ivme kaybının, büyüme dinamiklerinin zayıfladığına işaret ettiğini belirtti.

Diğer taraftan nisan ayında enflasyonun yüzde 3 seviyesine tırmanması ve mayıs öncü verilerinde yüzde 3,2'ye yükselerek artış eğilimini sürdürmesinin, tipik bir arz şoku tablosunu gözler önüne serdiğini söyleyen Gözgör, AB Komisyonu'nun büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etmesinin de bu yapısal yavaşlamanın resmi makamlarca kabul edildiğini gösterdiğini kaydetti.

Gözgör, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Ancak makroekonomik dengeler açısından bakıldığında, risklerin varlığına rağmen tam anlamıyla bir stagflasyon ilan etmek için henüz erken. Bölgede istihdam piyasasının dayanıklılığını koruması ve işsizlik oranlarında kitlesel bir bozulma yaşanmaması, ekonomiyi en kötü senaryodan koruyan en önemli kalkandır. Riskler masada güçlü bir şekilde kalmaya devam etse de mevcut durum, kalıcı bir ekonomik çöküşten ziyade dış şokların tetiklediği geçici bir dengelenme süreci olarak da okunabilir."

"Bölge ekonomisi stagflasyonist bir baskı hissediyor fakat bu sarmaldan çıkabilir"

Kutay Gözgör, mevcut konjonktürde yaşanan gelişmeleri, klasik ve derin bir stagflasyonun doğrudan başlangıcı olarak tanımlamak yerine çok güçlü bir "uyarı sinyali" veya öncü dalga olarak değerlendirmenin daha isabetli olacağını bildirdi.

Büyümenin negatife dönmesi ve sanayi üretiminin gerilemesinin maliyet enflasyonu ile birleştiğinde stagflasyonun teorik zeminini hazırladığına dikkati çeken Gözgör, "Yine de bu durumun kalıcı bir karaktere bürünmesi, enerji krizinin derinleşmesine ve şirketlerin üretim kapasitelerini uzun vadeli olarak düşürmelerine bağlıdır." dedi.

Gözgör, ekonomi yönetimlerinin elindeki mali ve küresel ticaret araçlarının, bu süreci yönetilebilir kılmak adına hala devreye sokulabileceğine değinerek, şunları kaydetti:

"Tüketici güvenindeki zayıflamaya karşın hizmet sektörünün belirli alanlarındaki canlılık, stagflasyon ayak seslerinin yapısal bir krize dönüşmesini engelleyebilecek tampon mekanizmalar sunuyor. Dolayısıyla bölge ekonomisi stagflasyonist bir baskı hissetmektedir fakat bu sarmaldan çıkış kapıları tamamen kapanmış değildir."

"Yılın geri kalanında sıkılaştırıcı adımlarına devam eden şahin bir ECB profili görebiliriz"

Kutay Gözgör, yıl sonuna kadar ECB'nin para politikası konumlanmasına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

ECB'nin şu an para politikasında oldukça kritik bir ikilemle karşı karşıya bulunduğunu dile getiren Gözgör, bir yanda küçülen bir ekonomi verisi dururken diğer yanda Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin tetiklediği enerji maliyetleri nedeniyle bankanın yüzde 2'lik orta vadeli hedefinden uzaklaşan bir enflasyon gerçeğine dikkati çekti.

Bu şokun talep kaynaklı değil arz kaynaklı olmasının, faiz silahının etkinliğini sınırlandırsa da bankanın kredibiliteyi koruma arzusunun öne çıktığını ifade eden Gözgör, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Piyasalardaki güncel fiyatlamalar ve vadeli kontratlar, enflasyon beklentilerindeki bozulmayı engellemek adına ECB'den yeni faiz artışlarının gelebileceğine yönelik beklentileri belirgin şekilde artırmış durumda. Ekonomideki yavaşlamaya rağmen enflasyonun mayıs ayında da yükselişini sürdürmesi, bankanın sıkı duruşu gevşetmesini imkansız kılıyor. Yılın geri kalanında, ekonomik büyümeyi ikinci plana atma pahasına fiyat istikrarına odaklanan, faiz artırım seçeneğini masada tutarak sıkılaştırıcı adımlarına devam eden şahin bir ECB profili görebiliriz."

Sektör, 2020'de yurt dışında yaklaşık 18 milyar dolar tutarında 386 proje yürüttü. Türk firmalarının yurt dışında üstlendiği projelerin tutarı 2021'de 32 milyar dolara çıktı. Söz konusu yılda 463 proje üstlenilirken elde edilen tutar, o dönemde ulaşılan en yüksek proje bedeli olarak hesaplandı.

Proje tutarı, Kovid-19 salgınının da etkisiyle 2022'de 20,1 milyar dolara gerilerken, proje sayısı 2021'e göre artış kaydetti. Söz konusu yılda proje sayısı 513 olarak kayıtlara geçti.

Yurt dışı müteahhitlik sektörünün 2023'te üstlendiği projelerin tutarı 28,8 milyar dolar, proje sayısı da 449 oldu. Sektörün 2024'te üstlendiği proje tutarı, küresel ekonomik sorunlar ve Rusya-Ukrayna savaşının etkisine rağmen 29,9 milyar doları buldu. Bu dönemde 386 proje üstlenildi.

Sektörün geçen yıl üstlendiği proje sayısı 309 olurken, bunların toplam bedeli 22,5 milyar dolar olarak belirlendi.

Türk müteahhitlik sektörü bu yılın mayıs sonuna kadar 15 ülkede tutarı 2,3 milyar dolar olan 40 proje üstlendi.

Sektör, 1972'den bu yana da 138 ülkede 562,6 milyar dolar tutarında 12 bin 901 proje yürüttü.

Sektörün üstlendiği işlerde ortalama proje bedelindeki seyir de dikkati çekti. Sektör, son olarak 2015'te 83,7 milyon dolarlık ortalama proje bedeline ulaşırken 2021'de bu rakam 69,1 milyon dolar oldu.

Ortalama proje değeri, 2022'de 39,2 milyon dolar, 2023'te 64,4 milyon dolar ve 2024'te 77,5 milyon dolar olarak hesaplandı. Bu değer, geçen yıl 72,9 milyon dolar olarak kayıtlara geçerken, bu yıl üstlenilen projelerde de ortalama tutar 59,2 milyon dolar olarak tespit edildi.

Projelerin yüzde 42,7'si Bağımsız Devletler Topluluğu'nda

Türk müteahhitleri, halihazırda Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), Orta Doğu ve Afrika'da büyük projelere imza atıyor.

Bugüne kadar üstlenilen projelerin bölgesel dağılımında, yüzde 42,7'lik payla BDT ilk sırada yer aldı.

BDT'yi yüzde 25,4'lük payla Orta Doğu ülkeleri takip ederken, Afrika yüzde 18,1'lik pay ile üçüncü sırada dikkati çekti. Bu bölgeleri yüzde 10,4 ile Avrupa ve yüzde 2,6 ile Asya izledi.

Öte yandan, bugüne kadar en çok proje üstlenilen ilk 5 sektöre bakıldığında, "kara yolu, tünel ve köprüler" ilk sırada öne çıktı. Bu sektörün ardından, "konut ve rezidans projeleri", "enerji santralleri", "demir yolu projeleri" ve "ticaret merkezleri" geldi.

SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi Direktörü Alkım Bağ, Türkiye elektrik sektörünün dışa bağımlılığın azaltılması, iklim hedefleri ve teknolojik gelişmelerle birlikte hızlı bir değişim sürecinden geçtiğini söyledi.

Bu süreçte elektrifikasyonun hızlandırılması için değişken yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik sistemine güvenli entegrasyonunun önemine işaret eden Bağ, artan değişken üretimin ise elektrik sistemini daha dağıtık ve dijital bir yapıya dönüştürdüğünü, bunun da elektrik piyasalarının güvenilir ve uygun maliyetli elektriğe erişimdeki rolünü artırdığını dile getirdi.

Bağ, bölgeler arasında üretim, talep ve şebeke koşulları açısından farklar bulunduğunu, yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve batarya depolamanın artışıyla bu farkların belirginleşeceğini vurgulayarak, elektrik fiyatlarının bölge veya düğüm (trafo merkezi) bazında oluşmasını öngören konumsal fiyatlandırma yaklaşımlarına dikkati çekti.

Bu yaklaşımların 2035 yılı elektrik sistemi ve piyasa yapısına olası etkilerini ele aldıkları "Enerji Dönüşümünde Şebeke ve Piyasa Uyumu için Konumsal Marjinal Fiyatlama" başlıklı rapora değinen Bağ, konumsal detay sayesinde şebeke kısıtlarının ve bölgesel dinamiklerin fiyatlara yansıtılabildiğini ifade etti.

Bağ, "Böyle bir yaklaşım, elektrik sisteminin fiziksel gerçekleri ile piyasa sinyalleri arasındaki uyumu güçlendirerek hem sistem işletme verimliliğinin artmasını sağlar hem de yeni üretim yatırımlarının sistem açısından en yüksek faydayı sağlayacak lokasyonlarda geliştirilmesini teşvik eder." değerlendirmesinde bulundu.

"Uluslararası örnekler Türkiye için referans sağlıyor"

Bölgesel fiyatlandırma uygulamasında piyasanın her birinin kendi içinde fiyatlandırıldığı belirli sayıda bölgeye ayrıldığını, bölgeler arası fiyatların arz-talep dengesi ve iletim bağlantılarının kapasitesine göre farklılık gösterdiğini anlatan Bağ, "Bölgesel uzlaştırma yöntemi kullanan piyasalara örnek olarak Avustralya Ulusal Elektrik Piyasası (NEM) ve İtalya'nın yanı sıra Norveç, İsveç, Finlandiya, Danimarka ve Baltık ülkelerini kapsayan İskandinav NordPool sistemi verilebilir." dedi.

Bağ, konumsal çözünürlüğün en yüksek olduğu düğüm bazlı fiyatlandırma modelinde ise iletim şebekesindeki her bir düğüm (trafo merkezi) için fiyatların ayrı ayrı hesaplandığını, bu fiyatların üretim maliyetleriyle birlikte şebeke kısıtları ve kayıpları da yansıttığını belirterek, "Bu tasarım, Yeni Zelanda ve Singapur gibi ülkelerde ve ABD'deki neredeyse tüm organize elektrik piyasalarında kullanılıyor." bilgisini paylaştı.

Uluslararası deneyimlerin bölgesel ve düğüm bazlı fiyatlandırmanın işletme verimliliği, şebeke kısıtlarının yönetimi ve yatırım kararlarının sistem ihtiyaçlarıyla uyumu üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceğini gösterdiğini kaydeden Bağ, bu tür mekanizmaların uygulandığı ülkelerde toplam sistem maliyetlerinde düşüş ve piyasa sinyallerinde güçlenme gözlemlendiğini söyledi.

Bağ, Türkiye'deki mevcut yapının, özellikle bölgesel fiyatlandırmaya geçiş için kurumsal ve teknik altyapı sunduğunu belirterek, "Uluslararası uygulamalar, Türkiye'nin elektrik piyasası tasarımının geleceğine ilişkin önemli referanslar ve öğrenme fırsatları sağlıyor. Ancak her ülkenin şebeke yapısı, üretim portföyü ve piyasa koşulları farklı olduğundan, olası reformların Türkiye'nin kendine özgü koşulları dikkate alınarak tasarlanması gerekiyor." diye konuştu.

Enerji dönüşümüne üç temel katkı

Konumsal marjinal fiyatlandırmanın Türkiye'nin enerji dönüşümünü destekleyecek stratejik bir mekanizma olarak da değerlendirilebileceğini dile getiren Bağ, "Uygun politika ve düzenlemelerle desteklendiğinde, yenilenebilir enerji entegrasyonunu kolaylaştırabilir, yatırım verimliliğini artırabilir ve bölgesel enerji işbirliklerini derinleştirebilir." dedi.

Bağ, şebeke kısıtları ve bölgesel koşulların fiyatlara yansımasıyla yenilenebilir enerji üretiminin sistem ihtiyaçlarıyla daha uyumlu hale gelebileceğini belirterek, "Böylece üretim kesintilerinin azaltılması, mevcut şebeke altyapısının daha verimli kullanılması ve sistem dengeleme maliyetlerinin düşürülmesi mümkün olabilir. Ayrıca konumsal verilerin yenilenebilir enerji planlama ve izin süreçlerine entegre edilmesiyle birlikte, yeni projelerin hem üretim potansiyelini hem de sistem değerini maksimize eden bölgelerde konumlandırılması sağlanabilecektir." ifadelerini kullandı.

Konumsal fiyatlandırma sonuçlarının uzun vadeli iletim ve üretim planlamasında karar destek aracı olarak da kullanılabileceğini vurgulayan Bağ, "Karar vericiler düğüm veya bölge bazlı fiyat projeksiyonlarını yatırım teşvik programlarına ve şebeke genişleme planlarına dahil edebilirler. Böylelikle, özel sektör yatırımcıları şebeke yeterliliğini destekleyen ve kısıtları azaltan bölgelere yönlendirilebilir. Piyasa sinyalleri ile altyapı planlaması arasındaki bu koordinasyon, geçiş sürecinin genel maliyet etkinliğini de önemli ölçüde artıracaktır." diye konuştu.

Bağ, bu yaklaşımın Türkiye'nin Avrupa elektrik piyasalarıyla entegrasyonu açısından da önemli fırsatlar sunabileceğine dikkati çekerek, "Özellikle sınır bölgelerinde oluşan fiyat sinyalleri, bölgesel ticaret mekanizmalarında referans olarak kullanılarak sınır ötesi elektrik ticaretinin ve bölgesel piyasa entegrasyonunun geliştirilmesine katkıda bulunabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Buna göre İstanbul, geçen ay 4 milyar 495 milyon dolarla en fazla ihracat yapan il oldu. Kentin ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,7 azaldı.

İstanbul'u, 3 milyar 60 milyon dolarla ve yüzde 15,6 azalışla Kocaeli izlerken 2 milyar 79 milyon dolar ve yüzde 1 yükselişle İzmir takip etti.

Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar faslı, 856 milyon 380 bin dolarla İstanbul'un ihracatında ilk sırada yer aldı. Bu faslı, 413 milyon 529 bin dolarla örme giyim eşyası ve aksesuarları, 407 milyon 442 bin dolarla kazanlar, makineler izledi.

Kocaeli'de motorlu kara taşıtları 1 milyar 37 milyon 908 bin dolarla en fazla dış satım yapın sektör oldu. Bu faslı, 463 milyon 920 bin dolarla mineral yakıtlar ve yağlar, 268 milyon 950 bin dolarla elektrikli makine ve cihazlar takip etti.

İzmir'in ihracatında, mineral yakıtlar ve yağlar, 603 milyon 396 bin dolarla ilk sırada yer aldı. Söz konusu faslın ardından 237 milyon 81 bin dolarla demir ve çelik, 153 milyon 245 bin dolarla kazanlar, makineler geldi.

İlk 3 ilin en fazla ihracat yaptığı ülkeler

İstanbul'un ihracatında 452 milyon 558 bin dolarla ABD ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi 399 milyon 746 bin dolarla Birleşik Arap Emirlikleri ve 273 milyon 216 bin dolarla Almanya izledi.

Kocaeli, en fazla ihracatı 271 milyon 427 bin dolarla Almanya'ya yaptı. Bu ülkenin ardından 230 milyon 110 bin dolarla İngiltere ve 216 milyon 117 bin dolarla İspanya geldi.

İzmir'in en fazla ihracat yaptığı ülke 212 milyon 319 bin dolarla İspanya oldu. Bu ülkeyi, 176 milyon 938 bin dolarla ABD, 170 milyon 754 bin dolarla İtalya takip etti.

İhracatını tutar bazında en çok artıran iller

Mayısta yıllık bazda ihracatını en fazla artıran iller sıralamasında Ankara 300 milyon dolarlık artışla ilk sırada geldi. Başkenti 29 milyon dolarla Osmaniye, 26 milyon dolarla Şırnak izledi.

Böylece ocak-mayıs döneminde 21 il 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı, 40 il de ihracatını artırdı.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden şiddetli çatışmalara dönüşebileceği endişeleriyle risk iştahı azalırken, gözler yurt içinde TCMB faiz kararı, yurt dışında ECB'nin para politikası kararlarına çevrildi.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden şiddetli çatışmalara dönüşebileceği endişeleriyle risk iştahı azalırken, gözler yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı, yurt dışında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası kararlarına çevrildi.

Orta Doğu gerilimlerinde yeni perde, piyasalarda belirsizliği artırarak yatırımcıların karar almasını güçleştiriyor.

Bölgede ABD ve İran unsurlarının çatışma iklimine geri dönebileceği ve savaşın yeni aşamasında tarafların daha sertleşebileceği korkuları piyasalarda risk fiyatlamalarının sürmesine yol açıyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatıyla 10 Haziran'da İran'daki çeşitli hedeflere yönelik başlatılan ek "meşru müdafaa" saldırılarının tamamlandığını açıkladı. ABD Başkanı Trump, anlaşma olmazsa İran'a yönelik saldırıların "şiddetli" şekilde süreceğini belirtti.

İran devlet televizyonu ise Ürdün'de ABD güçlerinin konuşlandığı Muvaffak Salti askeri üssünün füze saldırılarıyla hedef alındığını bildirdi.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahının, ABD'nin ülkenin güneyine saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri tamamen kapattığını bildirmesini takiben boğazdan yasa dışı yollarla geçmeye çalışan iki geminin vurulduğu aktarıldı.

Bölgede gerilim giderek şiddetlenirken, savaşın makroekonomik etkileri de yakından takip ediliyor.

Fed'e yönelik şahinleşme ihtimalleri artıyor

Dün ABD'de açıklanan enflasyon verileri ülkede fiyat artışlarının hızlandığını gösterdi. Ülkede yıllık enflasyon yüzde 4,2 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. ABD'de aylık enflasyon ise yüzde 0,5 ile beklentilere paralel gerçekleşti.

Analistler, artan jeopolitik riskler ve enflasyonla mücadelenin beklenenden uzun sürebileceğine yönelik beklentilerin güçlendiğini belirterek, para piyasalarında ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl sonuna kadar bir faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin kuvvetlendiğini ifade etti.

Kurumsal tarafta, Fed'e yönelik sıkılaşma endişeleri ile yapay zeka şirketlerinin yüksek harcama planlarının değerlemeler üzerindeki etkisine ilişkin soru işaretleri sürerken, teknoloji hisselerinde satış baskısı devam etti.

Broadcom'un hisseleri yüzde 5,1, AMD'nin hisseleri yüzde 4,9, Micron Technology'nin hisseleri yüzde 4,7, Nvidia'nın hisseleri yüzde 3,7, Alphabet ile Amazon'un hisseleri yüzde 2,5, Microsoft'un hisseleri yüzde 1,5 ve Intel'in hisseleri yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Altının onsu yaklaşık son 7 ayın düşük seviyesini gördü

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,54 seviyesinde, dolar endeksi de düşüşle 99,9'da dengeli hareket ediyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin enflasyon risklerini artırmasıyla altının ons fiyatı dün 4 bin 71 dolara gerileyerek 24 Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyesini gördü. Ons altın yeni işlem gününde ise yüzde 0,3 artışla 4 bin 84 dolardan alıcı buluyor.

Brent petrolün varil fiyatı, İran'ın ABD'nin ülkeye yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklamasının etkisiyle dün yüzde 2,9 artışla 93,7 dolara yükselirken, yeni günde ise yüzde 0,7 azalışla 93,1 dolarda işlem görüyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,62, Nasdaq endeksi yüzde 1,98 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,87 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Avrupa'da ECB'nin faiz kararı bekleniyor

Avrupa borsaları dün İngiltere hariç negatif seyrederken, ECB'nin bugün alacağı para politikası kararları ve sonrasında ECB Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı sözle yönlendirmeler yatırımcıların odağında olacak.

Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini artırabileceğine yönelik süregelen endişelerle bölge piyasalarında endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

ECB'nin bugünkü toplantısında faiz artırımına kesin gözüyle bakılırken, bankanın faiz indirim beklentileri 2027 mart ayından 2027'nin ortalarına ötelendi. ECB'nin yeni ekonomik projeksiyonlarında büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyonlar yapması bekleniyor.

Öte yandan Avrupa'da ekonomik aktivitenin zayıf seyretmesi nedeniyle faiz artırımının zamanlamasına ilişkin soru işaretleri de gündemdeki yerini koruyor.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,27 yükselirken, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,97, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,51 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,46 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Söz konusu gelişmeler Asya borsalarına da yansıdı. Bölge piyasalarında karışık bir görünüm hakimken, teknoloji odaklı hisselerde gözlenen toparlanma ise risk iştahını destekliyor.

Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix'in üretim hacmini artırma planını duyurması bölgede yarı iletken sektörüne yönelik alımları artırdı.

Öte yandan bölgede enflasyon riskleri sürerken, gelecek hafta Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı öncesinde Başkan Kazuo Ueda'nın tıbbi tedavi amacıyla hastaneye kaldırıldığı bildirildi. Ueda'nın, 15-16 Haziran toplantısına katılamayabileceği belirtiliyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düştü.

Yurt içinde gözler TCMB'nin faiz kararında

Dün yatay seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,02 artışla 13.744,64 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,45 geriledi.

Öte yandan yurt içinde TCMB'nin faiz kararı takip edilecek. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, haziran ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Dolar/TL dünü 46,1290'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,1530'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde TCMB'nin faiz kararının yanı sıra haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ECB faiz kararı, ECB Başkanı Lagarde'ın basın toplantısı, ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkedeki ticari ham petrol stoklarının geçen hafta yaklaşık 7 milyon 200 bin varil azalışla 426 milyon 500 bin varil seviyesine gerilediğini açıkladı. Piyasa beklentisi, stokların yaklaşık 3 milyon varil azalacağı yönündeydi.

Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik ham petrol stokları da 7 milyon 900 bin varil azalarak 349 milyon 200 bin varil seviyesine düştü.

Bu dönemde ABD'nin benzin stokları ise yaklaşık 200 bin varil artışla 215 milyon 100 bin varil olarak kayıtlara geçti.

Petrol üretimi arttı

ABD'nin günlük ham petrol üretimi 30 Mayıs-5 Haziran haftasında 92 bin varil artarak 13 milyon 799 bin varile yükseldi.

Öte yandan, ülkenin ham petrol ithalatı, geçen hafta önceki haftaya göre günlük 509 bin varil azalışla 5 milyon 888 bin varil, ham petrol ihracatı da günlük 1 milyon 34 bin varil azalışla 4 milyon 840 bin varil oldu.

EIA'nın "Haziran 2026 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"na göre, ABD'nin günlük ortalama ham petrol üretiminin bu yıl 13 milyon 720 bin varil olması bekleniyor.

Özellikle İstanbul’un yeniden önemli bir biniş limanı olarak öne çıkması ve Ege limanlarının yoğun ilgi görmesi, Türkiye’nin Doğu Akdeniz kruvaziyer rotalarındaki stratejik rolünü daha da pekiştiriyor.

Sektör temsilcileri, güçlü rezervasyon performansı ve artan uluslararası talebin etkisiyle 2026 sezonunun hem Türkiye hem de İstanbul açısından önemli bir büyüme ve yatırım dönemi olacağını değerlendiriyor.

MSC Cruises Türkiye Ülke Müdürü Işın Hekimoğlu, yaptığı değerlendirmede, MSC Cruises olarak yaz ve kış sezonları boyunca kesintisiz olarak İstanbul, İzmir ve Kuşadası hareketli operasyonlarını artırmaya devam ettiklerini söyledi.

Hekimoğlu, 2026 sezonunu Türkiye kruvaziyer pazarı açısından son derece stratejik ve güçlü bir büyüme dönemi olarak değerlendirdiklerini belirterek, Türkiye’ye olan talebin yükselmesiyle birlikte bölgedeki kapasitelerini ve sefer çeşitliliklerini daha da geliştirmeyi hedeflediklerini aktardı.

İstanbul'un yeniden güçlü bir biniş limanı olarak konumlanmasının Kuşadası’nın ise en popüler limanlardan biri olmasının Doğu Akdeniz operasyonları açısından büyük önem taşıdığına işaret eden Hekimoğlu, "Şehrin merkezindeki limanlar aracılığıyla misafirlerimize biniş kolaylığı sağlayan bu limanlar sayesinde Türkiye’de kruvaziyer tatiline olan ilginin her yıl daha fazla arttığını görüyoruz." diye konuştu.

Hekimoğlu, doluluk oranları açısından oldukça pozitif bir tablo öngördüklerini anımsatarak, "Özellikle Doğu Akdeniz rotalarında yüksek doluluk seviyelerine ulaşmayı bekliyoruz. Türkiye’nin yeniden kruvaziyer haritasında güçlü bir şekilde konumlanması bu büyümeyi destekleyen en önemli faktörlerden biri." değerlendirmesinde bulundu.

"Türkiye hareketli çıkışlı seferlere yönelik ciddi bir uluslararası talep mevcut"

Işın Hekimoğlu, Avrupa, Orta Doğu ve Amerika pazarlarından Türkiye hareketli çıkış seferlerine yönelik ciddi bir uluslararası talebin mevcut olduğuna dikkati çekti.

Bu sezon hedeflerinin kruvaziyer seyahatinin alternatif tatil seçeneklerine kıyasla ne kadar uygun fiyatlı, biniş limanları sayesinde kolayca erişilebilir bir keşif yolculuğu olduğunu vurgulamak olduğunu kaydeden Hekimoğlu, "Böylece her geçen gün artan Türk misafir sayımızı daha da büyütmek ve limanlarımızı Doğu Akdeniz programlarının en önemli merkezlerinden biri haline getirmeyi hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Hekimoğlu, Türkiye'nin coğrafi avantajı, kültürel zenginliği ve güçlü hava yolu bağlantılarının büyümeyi destekleyen en önemli unsurlar arasında yer aldığına işaret ederek, "İstanbul, tarih, kültür, gastronomi ve ulaşım altyapısını bir arada sunabilen dünyadaki sayılı destinasyonlardan biri. Bu nedenle özellikle Avrupa ve uzun mesafe pazarlarında yeniden çok yüksek bir ilgi görüyor." diye konuştu.

Rezervasyon trendlerine bakıldığında 2026 sezonu için erken rezervasyon performansının oldukça güçlü ilerlediğine dikkati çeken Hekimoğlu, "Özellikle yaz sezonuna yönelik talepte ciddi bir ivme mevcut. Fakat diğer yandan mevsim fark etmeksizin kruvaziyer seyahatindeki yükseliş, durdurulamaz şekilde devam ediyor. Deneyim arayışında olan yeni nesil yolcular, kruvaziyer yolculuğunu sadece bir tatil değil, aynı zamanda çok destinasyonlu premium bir deneyim olarak görüyor." dedi.

"Her yıl 120 bin uluslararası kruvaziyer yolcusu limanlarımıza geliyor"

Celestyal Cruises Türkiye Direktörü Özgü Alnıtemiz de Türkiye limanlarına düzenli ve aralıksız olarak gelen kruvaziyer firması Celestyal'in bu yıl da aynı bağlılıkla programlarında Türkiye limanlarını konumlandırmaya devam ettiğini ifade etti.

Her yıl 140 ülkeden çoğunluğu Amerikalı, Avrupalı olmak üzere toplam 120 bin uluslararası kruvaziyer yolcusunun gemileriyle Türkiye limanlarına geldiğini kaydeden Alnıtemiz, "Ege programlarının vazgeçilmez durağı Kuşadası, yabancı misafirlerimizin buraya ilgisi yüksek. Kuşadası çıkışlı Yunan Adaları programlarımız ekim sonuna kadar sürecek." dedi.

Alnıtemiz, 2025'i rekor sayıda kruvaziyer gemisinin limanlara geldiği parlak bir yıl olarak yaşadıklarını dile getirerek, (Türkiye'de) bir önceki yıla kıyasla yüzde 15’lik artışla 2 milyon seviyesinin üzerinde uluslararası kruvaziyer yolcusunun limanlara geldiğini anımsattı.

"Türkiye, kruvaziyer pazarında fark yaratıyor"

Özgü Alnıtemiz, 2026 yılında da kruvaziyer yolcu sayısında sıçrayışın artarak devam edeceğini ifade ederek, özellikle pazara yeni oyuncuların girmesiyle sefer sayılarının arttığını, daha büyük kapasiteli gemilerin gelmesiyle yolcu sayılarının daha da artacağını söyledi.

Türkiye'nin kültürü, tarihi, doğası ile bir cazibe merkezi olduğunu, limanlarıyla da kruvaziyer pazarında fark yarattığına dikkati çeken Alnıtemiz, "Galataport’u düşünün, sadece modern yapısı ile değil konumuyla da çok cezbedici. Bu muhteşem coğrafyanın içine tarihin, kültürün içine iniyor kruvaziyer yolcuları. Yürüyerek dünyanın en güzel şehirlerinden birini keşfedebiliyorlar." değerlendirmesinde bulundu.

Alnıtemiz, bir kruvaziyer gemisinin tek seferde tek programında Türkiye’den birden çok limana uğradığını belirterek, şunları kaydetti:

"İstanbul’dan çıkıyor, İzmir’e Marmaris’e Bodrum’a uğruyor, tüm dünyadan kaliteli turisti limanlarımıza taşıyor. Sadece yolcular değil, gemilerin 3'te birini oluşturan uluslararası mürettebat da indikleri limanda döviz bırakıyor. Gidiyorlar ülkelerine anlatıyorlar. Kruvaziyerin ekonomimize sağladığı çarpan etki bu. Türkiye kruvaziyer pazarı küresel pazarda bir yıldız olarak parlıyor, daha çok sayıda dev gemi rotasını limanlarımıza çevirmeye devam edecektir."

Bir süredir yatırımda öngörülen ilerleme kaydedilmediği için, firmanın teşviklerden yararlanma süreci 2026 yılı başında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından askıya alınmıştı.

Firmanın yatırımının ilerlememesine ilişkin sürece dair Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından edindiği bilgiye göre, firma ile yapılan yatırım anlaşması, yatırım anlaşmasındaki koşullar, firmanın yükümlülükleri ve devlete sunduğu teminatlar geçerliliğini koruyor.

Bakanlık tarafından tüm süreçler ise resmi usüllere uygun olarak yürütülmeye devam ediyor.

Yatırımların tamamlanmaması durumunda, firmalar elde ettikleri teşvikleri, ilgili yasal düzenlemeler ile sundukları taahhüt ve teminatlar kapsamında geri ödemekle yükümlüler.

Bakanlık yetkilileri, yerli ve yabancı hiçbir firmanın herhangi bir ayrımcılığa tabi tutulmadığını, kuralların herkes için geçerli olduğunu, tüm süreçlerde kamunun çıkarlarının güçlü şekilde teminat altına alındığını ifade etti.

Bankacılık endeksi yüzde 1,50, holding endeksi ise yüzde 0,19 değer kaybetti.

Sektör endeksleri arasından en çok kazandıran yüzde 1,93 ile finansal kiralama faktoring, en fazla kaybettiren ise yüzde 2,97 ile spor oldu.

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin haber akışı ve ABD'de yıllık enflasyonun mayısta hızlandığını gösteren verilerle negatif bir seyir izleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dün İran'ın son saldırılarına karşılık verileceğini açıklaması ve bu açıklamanın kısa süre içinde sahada askeri adımlarla desteklenmesi, Orta Doğu'da halihazırda kırılgan olan ateşkes sürecine ilişkin endişeleri derinleştirdi.

Trump, bugün de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'ın anlaşmaya varmak konusunda "çok fazla zaman harcadığını" ve bu nedenle "bedelini ödemek zorunda kalacağını" ifade etti.

ABD'de bugün açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi mayısta aylık yüzde 0,5, yıllık yüzde 4,2 ile beklentilere paralel arttı. Yıllık enflasyon, Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi de Orta Doğu'daki gelişmelere ve küresel piyasalara karşın, yarın açıklanacak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz kararı öncesinde yatay bir seyirle günü tamamladı.

Analistler, yarın yurt içinde TCMB'nin faiz kararının yanı sıra haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesinde Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz kararı, ECB Başkanı Christine Lagarde'ın basın toplantısı, ABD'de haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve Üretici Fiyat Endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 puanın direnç, 13.600 ve 13.500 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistler, haziran ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Birliğin 2027 yılı bütçesinin yaklaşık 200 milyar avro olmasını teklif etti.

AB Komisyonu, 2027 yılı bütçe taslağı teklifini kamuoyuyla paylaştı.

Bütçede, Ukrayna'ya yönelik mali desteklerin sürdürülmesi, güvenlik ve savunma yatırımlarının yükseltilmesi, ekonomik rekabet gücünün artırılması ve göç yönetiminin desteklenmesi öncelikli alanlar arasında yer aldı.

Bütçe taslağında en büyük pay 75,8 milyar avroyla uyum, dayanıklılık ve değerler politikalarına ayrılırken, bunu 57,2 milyar avroyla doğal kaynaklar ve çevre, 21,9 milyar avroyla tek pazar, inovasyon ve dijital dönüşüm, 15,5 milyar avroyla komşuluk ve dış politika, 13,7 milyar avroyla Avrupa kamu yönetimi, 5,8 milyar avroyla göç ve sınır yönetimi ile 3,1 milyar avroyla güvenlik ve savunma alanları izledi. Ayrıca, Ukrayna Destek Kredisi için 1,15 milyar avro ve tematik özel araçlar için 5,9 milyar avro kaynak öngörüldü.

AB Komisyonunun hazırladığı taslak bütçe, bu aşamadan sonra AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu (AP) arasında yapılacak müzakerelerin ardından gerekli onayların alınmasıyla yürürlüğe girecek.

Bu arada, AB bütçesinde gelir kalemleri, büyük ölçüde üye ülkeler tarafından sağlanan kaynaklardan oluşuyor. AB bütçesinin denetimini, merkezi Lüksemburg'da bulunan Avrupa Sayıştayı yapıyor.

Buna göre, Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyeti mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,5 yükseldi.

Piyasa beklentileri doğrultusunda yükselen TÜFE, nisanda yüzde 0,6 artmıştı.

Yıllık enflasyon 3 yılın en yüksek seviyesinde

Ülkede TÜFE mayısta yıllık bazda ise yüzde 4,2 arttı.

Art arda 3 ay hızlanan yıllık enflasyon, Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesini kaydetti.

Mayısta yıllık bazda da piyasa beklentileri dahilinde gerçekleşen enflasyon, nisanda yüzde 3,8 olmuştu.

Enerji maliyetleri enflasyonu körükledi

Enerji maliyetleri mayısta aylık yüzde 3,9 ve yıllık yüzde 23,5 arttı.

Böylece enerji endeksi, enflasyondaki aylık yükselişin yüzde 60'tan fazlasını oluşturdu.

Barınma maliyetleri mayısta aylık yüzde 0,3 ve yıllık yüzde 3,4 yükselirken, gıda endeksi aynı dönemde aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 3,1 arttı.

Çekirdek enflasyon aylık bazda beklentilerin altında

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise mayısta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,9 arttı.

Çekirdek enflasyon aylık bazda yüzde 0,3 olan piyasa beklentilerinin altında kaydedilirken, yıllık bazda beklentilere paralel gerçekleşti.

Çekirdek TÜFE nisanda aylık yüzde 0,4 ve yıllık yüzde 2,8 artmıştı.

Söz konusu atamalar, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun 13. maddesi gereğince gerçekleştirildi.

Türkiye’yi yakından tanıdığını ve DenizBank’ta çalıştığı dönemde ailesiyle birlikte ülkede 3 yıl yaşadığını anlatan Vedyakhin, “Sber, Türkiye’yi çok seviyor. Ben şahsen ülkenizin büyük hayranıyım. Türkiye’ye ve Türk halkına dair çok sıcak anılarım var. Orada çok sayıda dostum bulunuyor.” ifadelerini kullandı.

Sber’in bankacılık alanında Türkiye pazarından ayrıldığını anımsatan Vedyakhin, “Maalesef Türk pazarından banka olarak ayrıldık. Ancak Sber’de bulunan teknolojilerimizle, yapay zeka teknolojilerimiz ve ürünlerimizle Türk pazarına dönmeye ve Türkiye’deki müşterilere fayda sağlamaya her zaman hazırız.” diye konuştu.

Vedyakhin, Türk şirketleriyle bazı projeleri görüştüklerini ancak bunların şimdilik gizli tutulmasını tercih ettiklerini söyledi.

Rusya ve Türkiye arasındaki ödeme trafiğine değinen Vedyakhin, Sber’in Hindistan’da şubesinin bulunması nedeniyle bu ülkeyle ödemelerin banka içi işlemler şeklinde daha hızlı yürütülebildiğini belirtti.

Türkiye’de Sber şubesi bulunmadığına işaret eden Vedyakhin, “Bu nedenle Rusya ve Türkiye arasındaki ödemeleri, banka içi işlemlere kıyasla daha karmaşık rotalar üzerinden gerçekleştiriyoruz. Bu meselenin çözüleceğini samimiyetle umuyorum ancak bunun için jeopolitik ortamda da değişiklikler bekliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

“Yapay zeka ekonominin görünümünü dramatik şekilde değiştirecek”

Yapay zekanın Rusya, Türkiye ve tüm dünyada ekonominin görünümünü köklü biçimde değiştirdiğini belirten Vedyakhin, artık yalnızca yapay zekadan değil, yapay zeka tabanlı ajanlardan söz edilmesi gerektiğini söyledi.

Vedyakhin, “Yapay zeka, ekonominin Rusya’da, Türkiye’de ve tüm dünyada nasıl görüneceğini kökten değiştiriyor ve dramatik biçimde değiştirmeye devam edecek.” dedi.

Yapay zeka tabanlı ajanların yeni ekonomik yapıda önemli rol üstleneceğini vurgulayan Vedyakhin, “Ajan ekonomisi 2030’a kadar küresel GSYH’ye yaklaşık 3 trilyon dolar ek katkı sağlayacak. Şu anda bu rakam 150 milyar dolar seviyesinde, 3 trilyon dolara çıkacak. Bu çok büyük bir eğilim ve tüm ülkeleri etkileyecek.” ifadelerini kullandı.

Vedyakhin, yapay zeka ajanlarının klasik tüketici davranışlarından farklı hareket edeceğine dikkati çekerek, “Ajan reklama tepki vermez, ihtiyacı olanı satın alır, duygusal değildir. 7 gün 24 saat çalışabilir, en iyi teklifi seçebilir ve kişiye gerçekten ihtiyaç duyduğu ürünü en iyi fiyatla sunabilir. Her şey değişecek.” diye konuştu.

“Egemen yapay zeka bağımsız devletin parçası”

Egemen yapay zeka sistemlerinin ülkeler açısından giderek daha kritik hale geldiğini belirten Vedyakhin, bu alandaki bağımlılığın yalnızca teknolojik değil, kültürel ve tarihsel sonuçlar da doğurabileceğini söyledi.

Vedyakhin, “Egemen yapay zeka, bağımsız devletin bir parçasıdır. Çünkü yapay zeka diye adlandırdığınız herhangi bir sistem üzerinden ülkenize sizin değerleriniz, ayarlarınız ve kararlarınız değil, o modeli yazan devletin değerleri, ayarları ve sizin hakkınızdaki tarih anlayışı aktarılır.” dedi.

Gençlerin bilgi arama ve tarih anlayışını giderek daha fazla yapay zeka sistemleri üzerinden inşa ettiğini belirten Vedyakhin, yabancı modellere bağımlılığın uzun vadeli etkilerine dikkati çekti.

Vedyakhin, “Gençler arama yaparken ve tarih anlayışını sinir ağlarının verdiği yanıtlara göre kurarken, yabancı modellere dayanmanız halinde 15 yıl sonra gençlerinizi ve ülkenizi tanımayabilirsiniz.” ifadelerini kullandı.

Bu konuda basit bir deneme yapılabileceğini belirten Vedyakhin, Türkiye açısından önemli bir tarihi olayın başlıca yapay zeka sistemlerine sorulması halinde alınacak yanıtların Türk toplumundaki algıyla örtüşmeyebileceğini söyledi.

Vedyakhin, Türkiye’den talep gelmesi halinde Sber’in kendi yapay zeka modeli GigaChat’i paylaşmaya hazır olduğunu belirterek, “Türkiye’den böyle bir talep gelirse GigaChat’imizi paylaşmaya hazırız. Bu tamamen egemen bir yapay zeka modelidir ve belirli bir ülkenin egemen koduna göre yeniden ayarlanabilir.” dedi.

Buna göre, 6 Körfez ülkesinin çatışma öncesi toplam günlük arzı 24,2 milyon varil seviyesindeyken mevcut üretimin 12,4 milyon varile gerilediği kaydedildi.

Kuruluş, arz kayıplarının ülke bazlı etkilerine de yer verirken, Suudi Arabistan'da günlük yaklaşık 3,8 milyon varillik arzın etkilenmesinin toplam kesintilerin yaklaşık yüzde 32'sine karşılık geldiğini belirtti. Buna rağmen yüksek petrol fiyatları ve Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı üzerinden Yenbu Limanı'na yapılan sevkiyatlar sayesinde ülkenin ihracat gelirlerinin martta 24,6 milyar dolara ulaşarak 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördüğü aktarıldı.

Irak'ta da güneydeki büyük sahaların büyük ölçüde Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan deniz yolu ihracatına bağımlı olması nedeniyle günlük yaklaşık 2,8 milyon varillik arzın etkilendiği belirtildi. Ülkenin şubatta 6,8 milyar dolar olan ihracat gelirlerinin nisanda 1 milyar dolara gerilediği ifade edildi.

Kuveyt'in günlük arz kaybının ise yaklaşık 2 milyon varil seviyesinde hesaplandığı bildirildi.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin düşük seviyelerde seyrettiği kaydedildi. 27 Şubat'ta günlük yaklaşık 120 gemi olan geçiş trafiğinin martta 5-10 gemiye kadar gerilediği, nisan-mayıs döneminde ise çatışma öncesi seviyelerin yüzde 20 altında kaldığı belirtildi.

Kuruluş, Suudi Arabistan'daki Yenbu ile Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki (BAE) Füceyre limanlarının alternatif çıkış rotaları olarak öne çıktığını ancak Hürmüz Boğazı'nın yerini tam anlamıyla dolduramadığını kaydetti.

Kademeli toparlanma beklentisi

Rystad Energy, üretim ve ticaret akışlarında toparlanmanın ani bir artış yerine "S-eğrisi" şeklinde kademeli bir süreç izleyeceğini öngördü. Tankerlerin yeniden konumlandırılmasının sürecin ilk darboğazını oluşturacağı, Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile üretim ve lojistik akışın normale dönmesinin 2-3 hafta gecikmeli gerçekleşeceği ifade edildi.

Kaybedilen hacimlerin yaklaşık yüzde 85'inin ekime kadar geri kazanılabileceği, tam normalleşmenin ise Irak ve Kuveyt'teki üretim sahalarındaki kısıtlar nedeniyle Ocak 2027'yi bulabileceği tahmin edildi.

Kuruluş, yıl sonuna kadar kümülatif arz kaybının iyimser senaryoda dahi 2 milyar varile ulaşacağını tahmin etti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Rystad Energy Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Aditya Saraswat, şunları kaydetti:

"Kümülatif kayıplar 1 milyar varile ulaştı ve haziranda dar kapsamlı bir ABD-İran anlaşması ile temmuz ortasından itibaren Hürmüz Boğazı'nın kademeli olarak yeniden açılacağını varsayan 'temel senaryo' altında bile yıl sonuna kadar bu miktarın iki katına çıkması bekleniyor. Çatışmanın devam ettiği her ay kümülatif kayıplara kabaca 350 milyon varil ekliyor. Özellikle Irak ve Kuveyt'teki eski sahaların yeniden üretime geçme sürelerinin piyasa beklentilerinden daha uzun olması nedeniyle bu kayıpların bir kısmının asla geri dönmeyeceği düşünülüyor. Altı Körfez üreticisinde günlük 11,8 milyon varillik üretimin durması, bu çatışmayı modern petrol döneminin en şiddetli arz kesintisi haline getirdi."

THY İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, şirket 2018 yılından bu yana kesintisiz olarak koruduğu "Türkiye'nin en değerli markası" ünvanını bu yıl da sürdürdü.

Marka değerini bir önceki yıla göre yüzde 27 artırarak 2,9 milyar dolara yükselten THY, Türkiye'nin en değerli markası ünvanını üst üste dokuzuncu kez korurken, küresel hava yolu markaları sıralamasında da yükselişini sürdürerek dünyanın en değerli hava yolları arasında 15'inci sıraya yerleşti ve bugüne kadarki en başarılı derecesini elde etti.

"Bayrağımızı gökyüzünde gururla taşımaya devam edeceğiz"

Açıklamada görüşlerine yer verilen THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, Türkiye'yi dünyanın dört bir yanında temsil eden bayrak taşıyıcı marka olmanın sorumluluğunu taşıdıklarını belirterek, "Dokuz yıldır aralıksız şekilde Türkiye'nin en değerli markası olarak gösterilmek ve marka değerimizi yüzde 27 artırarak 2,9 milyar dolar seviyesine yükseltmek, ortaya koyduğumuz istikrarlı büyümenin ve güçlü marka stratejimizin önemli bir göstergesidir. Türk Hava Yolları olarak hizmet kalitesine ve sürdürülebilir büyümeye odaklanarak ülkemize değer katmaya ve bayrağımızı gökyüzünde gururla taşımaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Dünyanın önde gelen bağımsız marka değerleme ve danışmanlık şirketi olan Brand Finance, 1996 yılından beri pazarlama ile finans arasında köprü kurma amacını taşıyor. 30 yıldan bu yana markaların finansal değerini hesaplayan şirket, her yıl dünyanın en büyük 6 bin markasını değerlendiriyor ve markaları ülke ve sektör bazında sıralayarak kamuoyu ile bu bilgileri paylaşıyor.

Küresel LNG ticareti, Avrupa talebindeki güçlü toparlanma ve Atlantik Havzası'ndaki yeni arz dalgasıyla piyasanın yeniden şekillenmesiyle 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 5 artarak 428 milyon tona yükseldi.

Avrupa'nın LNG ithalatı 2025'te önceki yıla göre yüzde 29 artışla 126 milyon tona ulaşarak LNG ticaretinde büyümenin ana motoru oldu. Orta Doğu ve Afrika'nın ithalatı ise bir önceki yıla göre yüzde 69 artarak 18,2 milyon tona ulaştı. Söz konusu dönemde Asya'nın yıllık ithalatı yüzde 4 düşerek 271 milyon tona geriledi. Kuzey ve Güney Amerika'nın ithalatı da 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 17 azalışla 12,3 milyon tona düştü.

Küresel LNG ithalatında, talebin yüzde 63'ünü Asya, yüzde 30'unu Avrupa, yüzde 4'ünü Orta Doğu ve Afrika, yüzde 3'ünü ise Güney ve Kuzey Amerika bölgeleri oluşturdu.

Avrupa'nın LNG ithalatı, boru gazı tedarikindeki azalma, düşük depolama seviyeleri ve elektrik sektöründeki yüksek talepten kaynaklı olarak, LNG'nin birincil gaz kaynağı olma rolünün güçlenmesiyle geçen yıl 28 milyon ton arttı. Orta Doğu ve Afrika, büyük ölçüde Mısır'ın LNG ithalatına hızlı dönüşünün etkisiyle en hızlı büyümeyi kaydetti.

Asya'da ise LNG ithalatı 2025'te 11 milyon ton azaldı. Söz konusu gerilemede Çin kaynaklı etkenler öne çıktı. Çin'in Rusya'dan artan boru gazı ithalatı ve yerel üretimdeki yükselişin etkisiyle LNG ithalatı geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 15 düştü. Japonya'da LNG ithalatı yüzde 0,5, Hindistan'da yüzde 6,3 azalırken Güney Kore'de yüzde 4 arttı.

Amerika kıtasındaki ithalat, hidroelektrik enerjideki toparlanma ve boru hattı gazı mevcudiyetinin LNG ihtiyacını azaltmasıyla geriledi. Tedarikte büyümeye, Plaquemines LNG ve Corpus Christi Aşama 3 projelerinin devreye girmesiyle ihracatta büyük artış yakalayan ABD öncülük ederken Kanada, Moritanya, Senegal'deki projelerden de piyasaya yeni arzlar eklendi.

Küresel sıvılaştırma ve yeniden gazlaştırma kapasitesi büyümeyi sürdürdü

Küresel sıvılaştırma kapasitesi 2025'te 3 yeni tesis ve bir kapasite artışıyla toplam 524 milyon tona ulaşırken, yeniden gazlaştırma kapasitesi de 9 yeni terminalin faaliyete geçmesiyle 1 milyar 247 milyon tona yükseldi.

Yeni terminaller, kapasite artırımları, yeniden işletmeye almalar ve FSRU (Yüzer Depolama ve Yeniden Gazlaştırma Ünitesi) kurulumları Asya, Avrupa ve Orta Doğu'da piyasa büyümesini destekledi.

Terminal işletmecileri de hizmetlerini gemi yakıtı ikmali, bio-LNG, yeniden sıvılaştırma ve küçük ölçekli LNG dağıtımını kapsayacak şekilde giderek çeşitlendirirken özellikle ABD'de yeni projelere yönelik nihai yatırım kararları hız kazandı.

Küresel LNG taşıma filosu yüzde 8 büyüdü

Rapora göre, LNG gemi inşa sektörü 2024'te 67 gemilik teslimat performansının üzerine çıkarak 2025'te ortalama taşıma kapasitesi 175 bin 586 metreküp olan 79 yeni LNG taşıma gemisini denizlerle buluşturdu.

Bu yoğun teslimat trafiğiyle birlikte küresel filodaki gemi sayısı 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 8,8 büyüme kaydederek 899 gemiye ulaştı.

Bununla birlikte filonun LNG taşıma kapasitesi de geçen yıl sonu itibarıyla 136 milyon metreküpe yükselirken aktif filo kapasitesi ise 131 milyon metreküpe ulaştı.

Küresel LNG filosu, 54 FSRU gemisiyle 30 bin metreküp kapasiteli 82 gemiyi de kapsıyor.

Söz konusu ihracattan 59 milyon 878 bin 937 dolar kazanç sağlandığını belirten Kuzuoğlu, bölgeden bu dönem 13 ülkeye Türk somonu dış satımı yapıldığını ifade etti.

Kuzuoğlu, Doğu Karadeniz'den ocak-mayıs döneminde yapılan Türk somonu ihracatında Rusya'nın ilk sırada yer aldığına işaret ederek, "Rusya'ya bu dönem 35 milyon 271 bin 343 dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Rusya'yı 19 milyon 95 bin 959 dolarla Belarus ile 2 milyon 992 bin 477 dolarla Japonya takip etti." dedi.

Bölge ihracatının yüzde 75'inin Trabzon'dan gerçekleştirildiğini vurgulayan Kuzuoğlu, kentten söz konusu dönemde 12 ülkeye 6 bin 418 ton Türk somonu ihraç edildiğini aktardı.

Kuzuoğlu, söz konusu ihracattan 44 milyon 834 bin 826 dolar kazanç elde edildiğini, Rusya, Belarus ve Vietnam'ın Trabzon'dan en fazla Türk somonu dış satımı yapılan 3 ülke olduğunu kaydetti.

Türk somonundan beklentilerinin yüksek olduğunun altını çizen Kuzuoğlu, "Bölge ihracatımızda geçen yılın aynı dönemine göre hem miktar hem de değer bazında yüzde 6 artış yaşandı. Trabzon ihracatımızda da hem miktar hem de değer bazında bu artış yüzde 10 oldu. İhracatı daha da artırmak için özveriyle çalışıyoruz." diye konuştu.

Kuzuoğlu, Türk somonu ihracatının ilerleyen günlerde çok daha iyi seviyelere gelmesini beklediklerini sözlerine ekledi.

Ticaret borsalarında 9 ayda 314 bin tonu aşkın fındığın işlem gördüğü bildirildi.

Buna göre, 2025 Ağustos-2026 Nisan arasındaki 9 aylık dönemde borsalarda 314 bin 712 ton yeni sezon ürünü fındık satıldı.

En fazla işlem 61 bin 996 tonla Sakarya'da gerçekleştirildi. Bu kenti 61 bin 614 tonla Giresun, 44 bin 592 tonla Düzce ve Bolu ile 39 bin 960 tonla Ordu takip etti.

Hürmüz Boğazı yakınlarında ABD'ye ait bir Apache helikopterinin düşürülmesinin ardından taraflar arasındaki tansiyon yeniden yükselirken, bu gelişmeler piyasalarda fiyatlamaları daha da zorlaştırıyor.

Dün ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın son saldırılarına karşılık verileceğini açıklaması piyasalarda yeni bir satış baskısı oluşturdu. Bu açıklamanın kısa süre içinde sahada askeri adımlarla desteklenmesi, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan ateşkes sürecine ilişkin endişeleri derinleştirdi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), misilleme kapsamında Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran'a ait hava savunma sistemleri, yer kontrol istasyonları ve gözetleme radar tesislerinin vurulduğunu açıkladı. CENTCOM, ABD'ye ait helikopterin düşürülmesine yanıt olarak başlatılan operasyonların tamamlandığını da bildirdi.

Analistler, yarı iletken ve teknoloji hisselerine ilginin devam ettiğinin altını çizerken, yapay zeka tarafında son kullanıcıların bu hizmetleri pahalı bulduğuna ilişkin analizlerin şirket değerlemelerine yönelik endişeleri yeniden öne çıkardığını kaydetti.

Bu durumun yatırımcıları temkinli kalmaya yönelten bir başka unsur olduğunu ifade eden analistler, yapay zeka alanında fiyat-maliyet tartışmalarının bir süre daha gündemdeki yerini koruyabileceğini aktardı.

Dikkatler ABD'nin enflasyon verilerinde

Öte yandan savaşın gölgesinde gözler ABD'de açıklanacak mayıs ayı enflasyon verilerine çevrildi.

Piyasa beklentileri, mayıs ayında ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) aylık bazda yüzde 0,5, yıllık bazda yüzde 4,2 artacağı yönünde şekilleniyor.

Analistler, geçen aya ilişkin yıllık enflasyon tahminlerinin Nisan 2023’ten bu yana en güçlü hızlanmaya işaret ettiğini belirtirken, söz konusu verilerde Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle artan enerji maliyetlerinin ülkedeki fiyat artışlarına etkisinin dikkatle inceleneceğini bildirdi.

Buna ek olarak enflasyon verileri, ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek dönemde atacağı politika adımlarına yönelik önemli sinyaller verecek.

Makroekonomik veri tarafında da ABD'nin dış ticaret açığı nisanda aylık yüzde 1,2 azalışla 55,9 milyar dolara gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

ABD'de ikinci el konut satışları ise mayısta yüzde 3,2 artarak piyasa beklentilerinin üzerine çıktı.

Bu gelişmelerin ışığında ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,55 seviyesindeki yatay seyrini korurken, dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 99,9'da bulunuyor.

Orta Doğu'daki gerilimlerin enflasyon risklerini canlı tutmasıyla altının ons fiyatı yeni işlem gününde yüzde 2 düşüşle 4 bin 174 dolardan alıcı buluyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,1 artışla 91,2 dolarda işlem görüyor.

Analistler, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu üyesi 7 ülkenin temmuzda petrol üretimini günlük 188 bin varil artırması kararı almasının arz endişelerini sınırladığını kaydetti.

Kurumsal tarafta çip şirketlerinden Marvell Technology'nin hisseleri yüzde 7,6, Qualcomm'un hisseleri yüzde 5,7, AMD'nin hisseleri yüzde 3 ve Intel'in hisseleri yüzde 2,1 değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,26, Nasdaq endeksi yüzde 0,97 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,17 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki gelişmeler ve yapay zeka şirketlerinin değerlemelerine ilişkin soru işaretleri bölge piyasalarının yönü üzerinde etkili oldu.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta "kırılgan duraksama" yaşandığını belirterek, "Tam ölçekli savaşa geri dönülmesi tüm bölge için son derece ağır bedel doğuracaktır." dedi.

Öte yandan AB, teknoloji şirketi Meta'nın rakip yapay zeka asistanlarının WhatsApp'a erişimini engellemesinin rekabete zarar verebileceği gerekçesiyle, şirketin bu hizmetlere yeniden ücretsiz erişim sağlamasını istedi.

Dün açıklanan verilere göre, Almanya'da sanayi üretimi nisanda bir önceki aya göre yüzde 0,4 artış gösterdi.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings ise ABD/İsrail-İran Savaşı'nın etkileri nedeniyle bu yıla ilişkin küresel ekonomi sektör görünümünü "nötr"den "kötüleşiyor" seviyesine düşürdü.

Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yarınki toplantısı yatırımcıların odağında yer alıyor. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın faiz artırımına kesin gözüyle bakılıyor.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,41 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,75 düşerken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,05 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,11 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları negatif seyrediyor

Mevcut gelişmelerle Asya borsalarında satıcılı bir görünüm hakim olurken, Japonya ve Çin'de açıklanan enflasyon verileri fiyatlamalar üzerinde etkili oluyor.

Buna göre, Çin'de açıklanan makroekonomik verilere göre ülkede yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 1,2, çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 1,1 ile tahminlerin altında kaldı. Ülkede üretici enflasyonu yüzde 3,9 ile öngörülere paralel gerçekleşirken, önceki aya göre hızlanmaya işaret etti.

Japonya'da üretici fiyatları ise beklentilerin üzerinde artış göstermeye devam etti. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), mayısta aylık bazda yüzde 0,9, yıllık bazda yüzde 6,3 artış göstererek tahminleri aştı.

Analistler, Asya'nın en büyük iki ekonomisinde enflasyon ve deflasyon risklerinin sürdüğünü belirterek, Japonya'da enflasyonun beklentileri aşmasının, yıl sonuna kadar toplam iki faiz artışı beklenen Japonya Merkez Bankasını (BoJ) daha fazla sıkılaşma adımı atmaya zorlayabileceğini aktardı.

Çin'de deflasyon risklerinin, Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen enerji maliyetleri nedeniyle teknik olarak azaldığını belirten analistler, ülkedeki fiyat artışlarının güçlü talep kaynaklı olmamasının sağlıklı bir görünüme işaret etmediğini söyledi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 düştü.

BIST 100 endeksi günü düşüşle kapattı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,86 değer kaybederek 13.741,89 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,06 geriledi.

Dolar/TL dünü 46,1240'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 46,1330'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ABD'de enflasyon ve federal bütçe dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.900 ve 14.000 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Küresel Rüzgar Enerjisi Konseyi (GWEC) tarafından hazırlanan "2026 Küresel Deniz Üstü Rüzgar" raporuna göre, yeni kapasite ilavesi bir önceki yıla göre yüzde 16 arttı.

Artış büyüklüğü geçen yıl deniz üstü rüzgar enerjisi tarihinde yeni kurulumlar açısından üçüncü en yüksek yıl olarak kayıtlara geçti.

Geçen yıl dünya genelinde 9,3 gigavat yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesi elektrik şebekesine bağlandı. Böylece toplam kurulu deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesi, 2025 sonunda 92,5 gigavata ulaştı.

Çin, deniz üstü rüzgar kapasitesinde açık ara lider

Rapora göre, Çin, üst üste sekizinci defa dünyanın en fazla yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kurulumu gerçekleştiren ülkesi oldu.

Ülkede devreye alınan 6,6 gigavatlık yeni kapasiteyle toplam deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesi aynı dönemde 48,4 gigavata ulaştı.

Çin'de 2021'den bu yana uygulanan elektrik alım garantisi tarifelerinin (feed-in tariffs) sona ermesinden bu yana, deniz üstü rüzgar enerjisi piyasasının gelişimi "şebeke paritesi (grid parity)" mekanizmasıyla destekleniyor. Karasal rüzgar enerjisinde olduğu gibi, şebeke paritesi de geçen yıl yerini piyasa odaklı yenilenebilir enerji fiyatlandırma sistemine bıraktı.

Geçen yılki 6,6 gigavatlık yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesinin şebekeye bağlanmasıyla, Çin'de kurulumlar açısından 2025 ikinci en yüksek yıl olarak kayıtlara geçti. Buna rağmen yeni kapasite ilaveleri beklentilerin altında kaldı.

Avrupa'da geçen yıl 2 gigavat deniz üstü rüzgar devreye girdi

Avrupa, geçen yıl 3 farklı pazarda yer alan 5 rüzgar santralinden yaklaşık 2 gigavat yeni deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesini devreye aldı.

Bu miktar, dünya genelinde şebekeye bağlanan deniz üstü rüzgar enerjisi kapasitesinin yaklaşık beşte birine karşılık geldi.

Öte yandan Amerika kıtasında işletmedeki deniz üstü rüzgar enerjisi santraline sahip tek ülke olma özelliğini sürdüren ABD'de, 806 megavat kapasiteli Vineyard Wind 1 projesinin devreye alınması gecikmeli olarak gerçekleşti.

Proje, ABD İçişleri Bakanlığına bağlı Okyanus Enerjisi Yönetim Bürosu'nun (BOEM) geçen yıl aralık ayında ulusal güvenlik gerekçesiyle verdiği iş durdurma kararı nedeniyle 2026'nın ilk çeyreğine ertelenmişti. Rapora göre, gecikmeye rağmen proje yakın zamanda faaliyete geçti.

Türkiye, Avrupa Yatırım Bankasından (AYB) yeşil dönüşüm hedefleri doğrultusunda 200 milyon avro kaynak temin etti.

Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgiye göre, Türkiye'nin uygun koşullu dış finansman temin çalışmaları sürüyor.

Bu kapsamda, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası AŞ (TKYB) aracılığıyla sürdürülebilir sanayi yatırımlarına 100 milyon avro, Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ (Türk Eximbank) aracılığıyla da Türk ihracatçıların yeşil finansman projelerine 100 milyon avro kaynak sağlanacak.

Türkiye'nin küresel iklim hedefleri ve yeşil büyüme vizyonu doğrultusunda temin edilen finansmanla reel sektörün ve ihracatçıların yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ile yeşil ve sürdürülebilir sanayi alanlarındaki yatırımlarının desteklenmesi hedefleniyor.

Söz konusu kredilerle birlikte bu yıl sağlanan uygun koşullu dış finansman tutarı 4,9 milyar dolara ulaştı.

"Türkiye'ye destek artarak devam ediyor"

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek konuya ilişkin değerlendirmesinde, AYB ile yakın işbirliği sonucu Türkiye'nin kalkınma odaklı projelerine yönelik desteğin artarak devam ettiğini belirtti.

Bakan Şimşek, Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilere dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Ülkemizin AB ile olan ilişkilerindeki pozitif ivmenin olumlu etkileri, dış finansman alanında somut olarak görülmeye başlandı. Bu çerçevede, AYB ülkemizin kalkınma önceliklerine destek vermek amacıyla uygun koşullu finansman olanaklarını 2023 yılında deprem sonrası imar çalışmaları için verilen kredi hariç olmak üzere 8 yıl aradan sonra tekrar harekete geçirdi."

Onikişubat’ın yükselen değeri olmaya hazırlanan Kale Gençlik Merkezi, kapılarını açarak gençlerin hayallerine, hedeflerine ve başarı yolculuklarına ev sahipliği yapacak.

Başkan Hanifi Toptaş’ın öncülüğünde Kale Mahallesi’ne kazandırılan merkez, eğitimden sosyal yaşama, kültürel faaliyetlerden kişisel gelişime kadar birçok alanda gençlere yeni fırsatlar sunacak.

Gençlerin geleceğine yapılan yatırım anlayışıyla hayata geçirilen Kale Gençlik Merkezi, modern mimarisi, fonksiyonel kullanım alanları ve çok yönlü sosyal donatılarıyla bölgenin yeni cazibe merkezi olmaya hazırlanıyor. Açılış törenine protokol üyeleri, vatandaşlar, gençler ve eğitim camiasının yoğun katılım göstermesi bekleniyor.

GENÇLER İÇİN SADECE BİR BİNA DEĞİL, GELECEĞE AÇILAN BİR KAPI

Onikişubat Belediyesi tarafından gençlerin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak tasarlanan Kale Gençlik Merkezi, yalnızca fiziki bir yapı olmanın ötesinde; eğitim, üretim, sosyalleşme ve gelişim odaklı bir yaşam alanı olarak dikkat çekiyor.

Özellikle Onikişubat Belediyesi’nin başarıyla sürdürdüğü Üniversite Hazırlık Kursları ve sınavlara yönelik eğitim programları için önemli bir merkez olacak tesis, gençlerin eğitim süreçlerine daha aktif ve verimli şekilde katılmalarına imkân sağlayacak.

Merkez bünyesinde yer alan kütüphane, etüt salonları, atölye sınıfları, dinlenme alanları ve sosyal etkinlik bölümleri sayesinde gençler hem akademik hem de kişisel gelişimlerine katkı sağlayacak ortamlarla buluşacak.

KALE’DEN TÜM BÖLGEYE HİZMET VERECEK

Kale Mahallesi’nde yükselen Gençlik Merkezi, yalnızca mahalle sakinlerine değil, çevre mahallelerde yaşayan gençlere de hizmet verecek. Eğitim ve sosyal yaşamı aynı çatı altında buluşturan merkez, gençlerin ders çalışabilecekleri, araştırma yapabilecekleri, proje geliştirebilecekleri ve nitelikli vakit geçirebilecekleri modern bir buluşma noktası olacak.

Tamamlanan yapısıyla bölgenin en önemli gençlik yatırımlarından biri haline gelen Kale Gençlik Merkezi, Onikişubat’ın genç odaklı şehir vizyonunun somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.

BAŞKAN TOPTAŞ: “GENÇLİĞE ATILAN HER ADIM, GELECEĞE YAPILAN EN DEĞERLİ YATIRIMDIR”

Gençliğe yönelik yatırımları bir hizmetten öte gelecek vizyonu olarak değerlendirdiklerini ifade eden Onikişubat Belediye Başkanı Hanifi Toptaş, Kale Gençlik Merkezi’nin gençlerin hayallerine ulaşma yolculuğunda önemli bir durak olacağını belirtti.

Gençlerin her zaman öncelikleri arasında yer aldığını vurgulayan Başkan Toptaş, “Onikişubat’ta genç olmak bir ayrıcalıktır. Çünkü burada gençleri merkeze alan, onların hayallerine değer veren, onları anlayan ve destekleyen bir yönetim anlayışı vardır. Kale Gençlik Merkezi, gençlerimizin kendilerini geliştirebilecekleri, üretebilecekleri ve geleceğe güçlü adımlarla hazırlanabilecekleri bir merkez olacaktır. Biz her zaman gençlerimizin yanında olmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

İş sözleşmesinin haksız şekilde feshedildiğini öne süren çalışan, İstanbul Anadolu 31. İş Mahkemesinde dava açtı.

Haftanın 6 günü günde 12 saat çalıştığını, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde mesai yaptığını belirten işçi, son 6 aylık süreçte hafta sonu da çalıştığını ve yıllık izin kullanmadığını öne sürdü.

Çalışan, ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile yıllık ücretli izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etti.

Davacı iş yeri ise çalışanın, iş yerinde güveni kötüye kullanarak haksız menfaat sağladığının tespit edilmesi üzerine istifa ettiğini, bir alacağının bulunmadığını öne sürdü.

Davacının iş sözleşmesinin, işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshedildiğine karar veren İstanbul Anadolu 31. İş Mahkemesi, "hafta tatili alacağının ispatlanamadığı, ulusal bayram ve genel tatil günleri alacaklarının tahakkuk edilerek ödendiği, davacıya 24 günlük yıllık izninin kullandırıldığı ve bakiye yıllık izin alacağının bulunmadığı" gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne hükmetti.

Kararın kesinleşmesinin ardından Adalet Bakanlığı, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle kanun yararına bozma isteminde bulundu ve kararı temyiz etti.

Temyiz başvurusunda, davacının yıllık iznini kullandığı döneme denk gelen hafta tatili günlerinin izin süresinden sayılamayacağı belirtildi.

Davacının hafta tatiline denk gelmesi sebebiyle kullanmadığı yıllık izninin bulunduğu bildirilen başvuruda, iş sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin davalı tarafça ödenmesi gerektiği kaydedildi.

Yerel mahkeme kararı kanun yararına bozuldu

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kanun yararına temyiz istemini yerinde bularak sonuca etkili olmamak üzere yerel mahkemenin kararını bozdu.

Dairenin kararında, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık ücretli izin sürelerine ait ücretlerin, son ücret üzerinden ödeneceğinin hükme bağlandığı hatırlatıldı.

İzin ücreti hesabında, 4857 sayılı Kanun'un 56/5 maddesindeki "Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında, izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz." hükmünün dikkate alınması gerektiğine işaret edilen kararda, şu ifadeler yer aldı:

"Somut uyuşmazlıkta, davacının davalı iş yerindeki çalışma süresine göre 28 gün yıllık ücretli izin hakkının bulunduğu, dosya kapsamında bulunan yıllık izin belgelerine göre 12 Mart 2018-26 Mart 2018 ve 1 Haziran 2020-15 Haziran 2020 arasında toplam 28 gün yıllık ücretli izin kullandığı ancak bu tarihler arasında toplamda 4 hafta tatili günü bulunduğu, buna göre davacının kullanmadığı 4 günlük yıllık ücretli izin hakkının bulunduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca bakiye 4 günlük yıllık ücretli izin alacağının bulunduğunun kabulü gerekmektedir."

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen Milli Güvenlik Konferansları Açılış Töreni'ne katıldı.

Konuşmasına istiklal ve istikbal uğrunda hayatını kaybeden şehitlere Allah'tan rahmet, kahraman gazilere şükranlarını sunarak başlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Yine bu vesileyle aziz vatanımızın dört bir yanında, sınır boylarında ve ötesinde fedakarca görev yapan askeri, polisi, jandarması, sahil güvenliği, korucusu ve istihbaratçısı ile güvenlik kuvvetlerimizin her bir mensubuna ülkem ve milletim adına teşekkür ediyorum." ifadelerini kullandı.

Talimatları doğrultusunda Milli Güvenlik Siyaset Belgesi'nin daha iyi anlaşılması amacıyla hazırlanan Milli Güvenlik Konferanslarının başarılı geçmesini temenni eden Erdoğan, bölgesel gelişmeler bağlamında hassas bir döneme tekabül eden konferansları, Türkiye'nin strateji hafızasını güçlendiren, kurumlar arasındaki koordinasyonu pekiştiren, yeni tehditleri doğru okuyacak kadroların yetişmesine zemin oluşturan önemli bir adım olarak gördüğünü söyledi.

Değerli tecrübeleri, birikim ve uzmanlıklarıyla programa katkı verecek tüm katılımcılara tebriklerini ileten Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti:

"Buradan öncelikle bir hususun altını çizmek istiyorum. Devlet yönetimi, milli irade ve sivil siyaset merkezli gerçekleşen sessiz devrimin sembollerinden biri, Milli Güvenlik Kurulumuzun görev, yapı, işleyiş ve konumunda yaşanan değişimdir. Yasal ve anayasal düzenlemeler, Kurulun ve Genel Sekreterliğimizin asli misyonlarını daha etkin, daha verimli ve demokratik standartlara uygun bir zeminde ifa etmelerini mümkün hale getirmiştir. Bir zamanlar eğitim kurumlarında okutulacak yabancı dillerin tespitinde, sinema ve müzik eserlerinin denetiminde geniş bir alanda mesai harcamak zorunda kalan Genel Sekreterliğimiz, artık bu yüklerinden kurtulmuştur.

Genel Sekreterliğimizin dikkatini ve enerjisini dağıtan bu işlerden kurtulup, asli görevlerine odaklanmasını sadece Türk demokrasisi açısından değil Türkiye'nin ulusal güvenliği bakımından çok kıymetli buluyorum. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin, devlet idaremize ve karar alma süreçlerine kazandırdığı avantajları en iyi şekilde kullanarak Türkiye'nin gücüne güç katmaya inşallah devam edeceğiz. Milletçe stratejik önemi yüksek ve zorlu bir coğrafyada asırlardır varlık gösteriyoruz."

“Türkiye Cumhuriyeti bu topraklarda kurduğumuz ilk değil en son devletimizdir”

Cumhurbaşkanlığı Forsunda temsil edilen 16 devletin 2200 yılı aşkın bir mazisi olduğunu anımsatan Erdoğan, şunları kaydetti:

"Avrupa'dan Orta Asya'ya, Kafkasya'dan Afrika'nın derinliklerine uzanan geniş bir coğrafyada ecdadımız at koşturmuş, devletler kurmuştur. Söğüt'te büyük Osmanlı çınarı, 600 yılı aşkın süre boyunca 3 kıta, 7 iklimde bayrağımızı gururla dalgalandırmıştır. Osmanlı'nın takati tükendiğinde ise yerini genç Cumhuriyetimiz almıştır. Her zaman söylediğimiz gibi, Türkiye Cumhuriyeti bizim bu topraklarda kurduğumuz ilk değil en son devletimizdir. Bunu bilhassa şunun için söylüyorum; kurduğumuz devletlerin adları ve yöneticileri zamanla değişmekle birlikte 'ebed müddet' vasfı her zaman baki kalmıştır. Nice zorluklarla karşılaştık, nice ihanetlere maruz kaldık, nice badirelerden geçtik ama her defasında Anka Kuşu gibi küllerimizden yeniden doğduk. Bugüne kadar vatanımızın bekasını, devletimizin güvenliğini, milletimizin istiklal ve istikbalini güvenceye alma noktasında kendi bileğimizin dışında kimseye umut bağlamadık.

Milli Mücadeleyi bu anlayışla yürüttük, Cumhuriyetimizi bu anlayışla kurduk, demokrasimize yönelen saldırıları bu anlayışla püskürttük. 40 yılı aşan terörle mücadelemizi yine bu anlayışla sürdürdük. Tüm bunları yaparken tarihin ve aziz milletimizin şahitliğinde ağır bedeller ödedik. Büyük mücadeleler verdik ve çok önemli kazanımlar elde ettik. Özellikle 15 Temmuz ihaneti sonrası devreye aldığımız 'terörü kaynağında yok etme' stratejisiyle içeride ve dışarıda kritik başarılara imza attık. Bu sayede bir taraftan tüm terör örgütlerine karşı çok yönlü bir mücadele yürütürken, diğer taraftan da sınır ötesi bir harekatla ülkemizin güney sınırları boyunca bir güvenlik hattı oluşturduk. Karar alma aşamasından uygulama safhasına kadar sınır ötesi operasyon süreci, Türkiye'nin bağımsızlığını teyit eden bir rol üstlenmiştir. Milli güvenliğimiz riske girdiğinde gözümüzün hiçbir şeyi görmeyeceğini, böylece çok net bir şekilde ortaya koyduk. Irak ve Suriye harekatlarımız, ülkemizin tepesine yerleştirilen cam tavanı parçalayarak, güvenlik paradigmamızda yeni bir dönemi başlatmıştır."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin başkalarının senaryolarında kendisine rol biçilen bir ülke olmadığını, kendi hikayesini yazan, kendi geleceğini şekillendiren ve bölgesinde oyun kurucu bir aktör haline geldiğini dost düşman herkese gösterdiğini belirtti.

Erdoğan, "Bugün kendi önceliklerimiz ve yöntemlerimizle yürüttüğümüz Terörsüz Türkiye sürecimizin de Körfez bölgesinden Kuzey Afrika'ya ve Doğu Akdeniz'e uzanan kararlı adımlarımızın da gerisinde işte bu artan öz güven, cesaret, planlama ve bağımsız hareket edebilme kabiliyeti vardır. Terörsüz Türkiye süreci, bir güvenlik politikasının ötesinde ülkemizin yeni yüzyılına ilişkin stratejik bir devlet vizyonunun adıdır. İnşallah süreç hedeflerimizle uyumlu bir şekilde başarıya ulaştığında iç cephemizi güçlendirmekle kalmayacak, Türkiye'nin güvenliğini tahkim edecek, milletimizin önünde yeni kapıların açılmasına vesile olacaktır." diye konuştu.

"Biz kendisini asker-millet olarak tarif eden bir kimliğe, böyle bir kültüre sahibiz." diyen Erdoğan, güvenliğin, özellikle millet için ihtiyaçlar hiyerarşisinde ilk sırada yer aldığını söyledi.

Erdoğan, "Şunu gayet iyi biliyoruz ki gardımızı indirdiğimiz, rehavete kapıldığımız anda bize bu topraklarda hayat hakkı tanımazlar. Sadece kendi bekamız için değil dost ve kardeşlerimizin huzur, barış ve istikrarı için de bizim güçlü olmak dışında bir seçeneğimiz yoktur. Çünkü biz bölgemizin güvenliğini kendi güvenliğinden ayrı görmeyen, kendi huzuru kadar dost ve kardeşlerinin de huzurunu isteyen bir ülkeyiz." dedi.

Günümüzde tehditlerin doğası, savaşların tekniği, ittifakların işleyişi ve toplumsal risk alanlarının hızlı bir değişim geçirdiğine dikkati çeken Erdoğan, bunlara paralel olarak güvenlik kavramının mahiyeti ve kapsama alanının da değişime uğradığını vurguladı.

Erdoğan, çağın güvenlik anlayışında enerji hatlarına yapılan bir saldırının, limanları ve lojistik ağlarını devre dışı bırakan bir kesintinin, bankacılık sistemini işlemez hale getiren bir siber tehdidin, toplumun birlik ve bütünlüğünü bozan dezenformasyon kampanyasının da doğrudan milli güvenliğin alanına girdiğine işaret etti.

“Yapay zeka ciddi riskler barındırmaktadır”

Savaş meydanında artık tanklar, uçaklar ve füzeler kadar onlara istikamet veren yazılım ve donanımların da belirleyici rol oynadığını belirten Erdoğan, hemen her alanda ön kabullerin yıkıldığı bir dönemden geçildiğini kaydetti.

Erdoğan, şöyle konuştu:

“Türkiye olarak bu süreci takip etmekle kalmıyor. Kendimizi en hızlı biçimde buna adapte etmeye çalışıyoruz. Yerli ve milli imkanlarla geliştirilmiş teknolojik özerkliği, milli güvenliğimizin ayrılmaz bir parçası olarak görüyoruz. Aynı şekilde veri güvenliğine büyük önem veriyoruz. Gelinen noktada artık hepimiz şu gerçeğin farkındayız. Veri altyapısını güvence altına alamayan bir ülke, ekonomik istikrarını, savunma kapasitesini ve vatandaşlarının mahremiyetini temin edemez. Bir diğer mesele, kullanımı giderek yaygınlaşan yapay zeka teknolojisidir. Doğru kullanıldığında yapay zeka karar alma süreçlerini hızlandırmakta, riskleri erken tespit etmeyi sağlamaktadır. Ancak yapay zeka ciddi riskler de barındırmaktadır. Yapay zeka destekli dezenformasyon kampanyaları toplumsal psikolojiyi, sahte içerikler ise demokratik süreçleri zehirlemektedir. Gerçekle yalan arasındaki çizginin giderek kaybolduğuna şahit oluyoruz. Yapay zekayı etik, hukuki, toplumsal ve stratejik boyutları olan bir güvenlik meselesi olarak ele almak ülkemiz için tercihten öte zorunluluktur.”

Savaşların cepheyle birlikte siber alanda uydu sistemleri üzerinden sosyal medya platformlarında eş zamanlı yürütüldüğünü dile getiren Erdoğan, cephe ile cephe gerisi arasındaki sınırın bulanık hale gelirken sivil ve askeri alan ayrımının da günden güne zayıfladığını söyledi.

Erdoğan, bir mühendisin geliştirdiği bir yazılımla, bir veri analistinin yaptığı bir değerlendirmeyle, bir siber güvenlik uzmanının dijital alandaki önleyici bir faaliyetiyle, bir vatandaşın ise manipülasyon ve dezenformasyona karşı gösterdiği dirençle milli güvenliğin etkin birer parçası haline gelebildiğini ifade etti.

Bunun hem Rusya-Ukrayna savaşında hem de son 3 yılda bölgede yaşanan hadiselerde görüldüğünü hatırlatan Erdoğan, İHA'lar, SİHA'lar, sürü sistemleri, insansız deniz araçları, elektronik harp kabiliyetleriyle balistik ve hipersonik yeteneklerin daha evvel hiç olmadığı kadar belirleyici rol oynadığını kaydetti.

Erdoğan, cephe hattında kıyasıya bir mücadele verilirken cephe gerisinde özellikle medya ve sosyal medyanın aynı yoğunlukta enformasyon savaşlarına sahne olduğunu belirterek, bunların hepsinin takip edildiğini, alınması gereken derslerin alındığını söyledi.

“Demokratik reformlarımızda özgürlük ve güvenlik arasında hassas bir denge yakaladık”

Türkiye'nin, harp sahalarını en iyi okuyan, değişen güvenlik paradigmasını ilk fark eden ve kendini buna erkenden hazırlayan ülkelerden biri olduğunun altını çizen Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Terörle mücadeledeki tecrübemizi sınır ötesi harekatlarda elde ettiğimiz kabiliyetlerle birleştirerek kendimizi sürekli geliştirmeye çalıştık. Savunma sanayimizi güçlendirerek dışa bağımlılığımızı en aza indirdik. Güvenlik kurumlarımız arasındaki eş güdümümüzü en üst düzeye çıkartarak riskleri bertaraf ettik. Devletimizi Türkiye düşmanlarına maşalık yapan FETÖ'vari yapılardan temizleyerek sızıntıların ve içerden sabotajların önüne geçtik. Demokratik reformlarımızda özgürlük ve güvenlik arasında çok hassas bir denge yakaladık. Bunların yanı sıra dış temsilciliklerimizin sayısını artırarak yeni anlaşmalar ve nakil hatlarıyla enerji arz güvenliğimizi sağlayarak, sağlık altyapımızı modernize ederek, afetle mücadele kapasitemizi güçlendirerek Türkiye'yi iddiaları ve hedefleriyle uyumlu bir bünyeye kavuşturmuş olduk. Sahip olduğumuz bu kapasitenin değerini etrafımızı kuşatan kriz fırtınasına baktığımızda çok net görebiliyoruz. Tarihin ve kaderin bize yüklediği sorumlulukların idrakinde olarak inşallah bu kapasiteyi içeride ve dışarıda tahkim etmeye devam edeceğiz.”

Türkiye Yüzyılı ifadesinde anlamını bulan büyük ve güçlü Türkiye'yi adım adım inşa edeceklerini vurgulayan Erdoğan, şunları kaydetti:

“Bu kutlu mücadelede en büyük kuvvet ve ilham kaynağımız milletimizdir. Devlet-i ebet müddet aziz milletimizin bizatihi kendisidir. Türk milleti var oldukça devletimiz de var olmaya devam edecektir. Bunun için elbette ordumuz, istihbaratımız, emniyetimiz, jandarmamız ve savunma sanayimiz en yüksek hazırlık seviyesinde olacak. Ama bunlarla birlikte asıl bizi biz yapan, bizi güçlü kılan varlığımızı borçlu olduğumuz değerlere sahip çıkacağız. Asıl maddi güç unsurlarının üzerinde yükseldiği zemini sağlam tutacağız. Nedir o zemin? O zemin milletimizin ezeli ve ebedi kardeşliğidir. O zemin insanımızın ortak tarih ve kader bilincidir. O zemin toplumun temeli olan aile müessesemizdir. O zemin şuurlu, donanımlı, ahlaklı ve öz güvenli gençler yetiştirmektir. O zemin bağımsızlığımızın simgesi olan ezanımız ve bayrağımızdır. Rabbim birliğimizi, dirliğimizi ve kardeşliğimizi daim eylesin. Devletimizi payidar, milletimizi aziz, güvenlik güçlerimizi muzaffer eylesin.”

Notlar

Konuşmasının ardından Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Okay Memiş, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a, Abdülhak Molla'nın "Hazır ol cenge eğer ister isen sulh-ü salah" beytinin yer aldığı tablo takdim etti.

Törene, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Adalet Bakanı Akın Gürlek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu, Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürü Hasan Doğan, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Büyükelçi Akif Çağatay Kılıç, Diyanet İşleri Başkanı Safi Arpaguş, AK Parti Genel Başkanvekilleri Efkan Ala ve Mustafa Elitaş, AK Parti genel başkan yardımcıları Hayati Yazıcı, Hasan Basri Yalçın ve Hüseyin Yayman da katıldı.

Genel Müdürlükten yapılan açıklamaya göre, bugün öğle saatlerinden sonra Manisa'nın doğusu, Kütahya, Uşak, Denizli, Afyonkarahisar, Isparta, Burdur, Konya'nın batısı ve Eskişehir'de yerel kuvvetli ve gök gürültülü sağanak bekleniyor.

Sel, su baskını, yıldırım, ulaşımda aksamalar, dolu yağışı, yağış anında kuvvetli rüzgar gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması gerekiyor.

Şahin, zirvenin açılışında yaptığı konuşmada, Suriye ile ticari ilişkilerde önemli fırsatlar olduğunu ve bunların değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Kendisinin de bir mühendis olduğunu hatırlatan Şahin, "Ölçmediğin hiçbir şeyi yönetemezsin, yönetmediğin hiçbir şeyi düzeltemezsin. Halep-Gaziantep, Halep-Şam, Suriye-Türkiye arasında çok büyük fırsatlar var. Bu fırsatları değerlendirmemiz ve çözüm üretmemiz lazım. Abdulhamithan'ın Hicaz demir yolunu yeniden hayata geçirmemiz, Atatürk'ün 10. Yıl Marşı'ndaki 'demir ağlarla ördük ana yurdu dört baştan' dediği lojistik sistemi hayata geçirmemiz lazım." dedi.

Şu an Gaziantep'te yerli ve milli tramvay kullandıklarını anlatan Şahin, "TOGG'u üreten anlayış bugün yerli ve milli mühendisler tarafından kendi tramvayını yapıyor. Biz bunu Çin'den alıp 3 yıl önce çalıştırabilirdik ama Sakarya'da yerli ve milli tramvayı yaptık ve baklava sarısı rengi verdik. Artık bunları daha çok kullanma ve bütün bölgeyi bunlarla döşeme zamanıdır." ifadelerine yer verdi.

"Biz öldürmedik, biz yaşattık"

Suriye'de iç savaşın çıktığı ilk dönemde herkesin 3 maymunu oynadığını ifade eden Şahin, şöyle devam etti:

"Aylan bebekler Ege Denizi'nde ölürken, öldürülürken 'dünya 5'ten büyüktür, daha adaletli bir dünya mümkündür.' diyen Recep Tayyip Erdoğan ile biz öldürmedik, biz yaşattık. 24 yıl önce partimizi kurarken de 'hiçbir şey eskisi gibi olmayacak' dedik. 'İnsanı yaşat ki devlet yaşasın' dedik. Veren el alan elden üstündür, komşusu açken tok yatan bizden değildir anlayışının, bu medeniyetin çocuklarıyız biz."

Şahin, ticaret savaşlarının her gün devam ettiğini belirterek, "ABD Gazze'deki ölümlere müsaade ederken ticaret savaşları üstünden 3 maymunu oynuyor. Allah'ın izniyle Emevi Camisi'nde nasıl halıcılar birliğiyle halı yapıp şükür namazı kıldıysak, rabbim Gazze'de de bize halısını yapıp şükür namazı kılmayı nasip edecek." diye konuştu.

Anadolu Ajansına ve Genel Müdür Serdar Karagöz'e ayrı bir parantez açarak teşekkür eden Şahin, "14 dil ile bu bölgenin kalkınma hamlesinde, habercilik anlayışındaki güvenilirliğiyle yeni bir döneme bismillah dedik." ifadelerini kullandı.

CXMT'ye bağlı iştiraki Changxin Xinju'nun yüzde 30'una sahip olduğu özel yatırım fonunda, Guangdong merkezli fon şirketi Dongguan Trust'ın yüzde 29,4, Şanghay yerel yönetimine bağlı Shanghai SSCI yatırım fonu yüzde 20, Alibaba'nın bağlı iştiraki Hangzhou Haoyue yüzde 10,2 ve çip donanımları üreticisi Advanced Micro-Fabrication Equipment (AMEC) yüzde 7,7 paya sahip bulunuyor.

Özel yatırım fonunun, çip sektöründe kısa vadeli girişim sermayesi ile finanse edilmesi mümkün olmayan derin teknolojik araştırma geliştirme faaliyetleri için uzun vadeli sermaye desteği sağlaması amaçlanıyor.

Araştırma ve geliştirmeye odaklı sermaye fonunun kurulması, Çin'in ABD'nin ihracat ve yatırım kısıtlamalarına karşı çip sektöründeki kendine yeterliliği geliştirme hedefinin uzantısı olarak görülüyor.

Çin hükümeti de son yıllarda ileri teknoloji çip üretiminin kamuya ait yatırım fonları ve halka arz gibi araçlarla uzun dönemli finanse edilmesini destekliyor.

Kurum, savaşın yayılma etkilerini yansıtacak şekilde 5 bölgesel sektör görünümünü de "nötr"den kötüleşiyor" seviyesine aşağı yönlü revize etti. Görünümü iyileştirilen tek bölge, güçlü ihracatın büyümeyi desteklemesi nedeniyle "nötr" seviyesine yükseltilen Çin oldu. Ham petrol stokları, yerel rafineri kapasitesi ve çeşitli enerji kaynaklarının Çin'i enerji şokuna karşı koruması bekleniyor.

Öte yandan, yapay zeka bağlantılı güçlü ihracat, Asya-Pasifik bölgesindeki birçok ülkeyi destekliyor ancak bölge ekonomileri enerji yoğun yapıları ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve doğal gaz ithalatına bağımlılıkları nedeniyle kırılgan durumda bulunuyor.

Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin çoğu, alternatif ihracat kanallarıyla desteklenen güçlü bilançoları veya ilave destek alma potansiyelleri sayesinde avantajlı konumda yer alıyor. Bununla birlikte, çatışmanın güvenlik ve iş ortamı üzerindeki etkilerinin kalıcı olacağı tahmin ediliyor.

Doğu Avrupa'da ise Rusya-Ukrayna savaşı, ABD ve diğer NATO üyeleri arasındaki gerilimler nedeniyle jeopolitik riskler yüksek kalmaya devam ediyor.

Analize göre, yükselen enerji fiyatları, gelişmiş ekonomilerde büyüme ve enflasyon görünümünü olumsuz etkilerken, kamu maliyesi üzerindeki baskıları da artırıyor.

ABD-İran savaşının hızlı bir şekilde sona ermesi halinde küresel sektör görünümü yeniden "nötr" seviyesine dönebilir.

Program kapsamında, iş veya turizm amacıyla başvuranların, ilk etaptaki ücrete ek olarak 750 dolar ödemeleri durumunda 10 gün içerisinde hızlandırılmış randevu hizmetinden yararlanabileceği öne sürüldü.

Bu hafta içerisinde duyurulması beklenen pilot programın 1 Temmuz ile 31 Aralık arasında belirli büyükelçilik ve konsolosluklarda yürütüleceği iddia edildi.

Öte yandan, bu 750 dolarlık ödemenin tercihe bağlı bir ek hizmet olacağı ve ödeyenlere vizenin mutlaka verileceği anlamına gelmeyeceği ifade edildi.

Netanyahu'dan İran'ın füze saldırılarına karşılık vermemesini talep ettiğini belirten Trump, "Bibi'ye ne yapacağı konusunda çok dikkatli olması gerektiğini, aksi takdirde çok yakın bir zamanda İran karşısında tek başına kalabileceğini söyledim." ifadesini kullandı.

ABD Başkanı, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından "son dakikada" haberdar edildiğini vurgulayarak buna rağmen saldırının kapsamını sınırlandırmayı başardığını kaydetti.

5 bölge ülkesi, İsrail'in saldırılarını durdurmasını istedi

ABD ile İran arasındaki arabuluculuk çabalarına katılan 5 bölge ülkesinin, İsrail’in saldırılarını durdurması için kendisine baskı yaptığını belirten Trump, İranlı yetkililerin de bu sabah Washington ile temasa geçtiği bilgisini paylaştı.

Trump, Tahran yönetiminin İsrail'e yönelik yeni bir saldırı gerçekleştirmeyeceğini duyurduğunu ve karşılıklı saldırıların durdurulmasını talep ettiğini de ileri sürdü.

Bu gelişme üzerine Netanyahu ile yeniden bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini kaydeden Trump, İsrail Başbakanı'nı saldırıları durdurma konusunda ikna ettiğini söyledi.

Trump, İran ile kapsamlı bir anlaşmaya varılmasının hala mümkün olduğunu ve Tahran yönetiminin de bu yönde bir istek taşıdığını dile getirdi.

İsrail basını, Başbakan Netanyahu’nun, Trump'ın talebi üzerine İran'a saldırıları durdurmayı kabul ettiğini ancak Lübnan'a saldırıların "tüm gücüyle" devam edeceğini öne sürmüştü.

İsrail ordusu dün ateşkese rağmen Lübnan'ın başkenti Beyrut'un Dahiye bölgesine hava saldırısı düzenlemiş, İranlı yetkililer İsrail'in bu saldırısına tepki göstererek karşılık vereceklerini açıklamıştı.

İran'dan gece saatlerinde üç dalga halinde ateşlenen füzeler nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki birçok kentte sirenler çalmıştı.

İsrail ordusu, İran'ın batı ve orta kesimini hedef aldığını açıklamış, Tahran da bu saldırılara füzelerle yanıt vermişti.

Kısa bir süre önce İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Karargahı, İsrail'e yönelik askeri operasyonların durdurulduğunu duyurmuştu.

Bölge ekonomilerinden gelen yavaşlama sinyalleri ile yükselen enflasyon risklerinin aynı anda gündemde olması, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası kararlarını daha zorlu bir ortamda almak durumunda kalacağına işaret ediyor.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın perşembe günkü toplantısında 3 temel faiz oranında 25 baz puanlık artışa gidebileceğine kesin gözüyle bakılırken yıl sonuna kadar ilave iki "şahin" adım daha atacağı tahmin ediliyor.

Analistler, büyüme görünümündeki zayıflama ve fiyat baskıları arasında sıkışan ECB'nin gelecek dönemde enflasyon-resesyon ikilemiyle karşı karşıya kalabileceğini belirtti.

"2027'nin ilk ve ikinci çeyreğinde birer faiz indirimi bekliyoruz"

ABN AMRO Hollanda ve Avro Bölgesi Kıdemli Ekonomisti Jan-Paul van de Kerke,  ECB'nin sıkılaşma eğilimine geçtiğini belirterek "Haziran ile temmuz toplantılarında faiz artırımlarının devam etmesini, mevduat faizinin yüzde 2,50 seviyesine yükselmesini bekliyoruz. Lagarde’ın kendisi de haziran ayının politika ayarlaması için uygun bir dönem olduğuna dair güçlü bir sinyal verdi." dedi.

Sıkılaşma eğiliminin, son dönemde uzun vadeli enflasyon beklentilerindeki artışla da desteklendiğini ifade eden Kerke, nihayetinde, enflasyonda ikincil etkilerin sınırlı kalacağını ve 2027'nin başlarına gelindiğinde ECB'nin enflasyon görünümüne yeterince güven duyarak faizleri kademeli şekilde nötr politika seviyesine geri çekebileceğini öngördüklerini kaydetti.

Kerke, "2027’nin ilk ve ikinci çeyreğinde birer faiz indirimi bekliyoruz. Bu indirimlerle birlikte mevduat faizinin tekrar yüzde 2 seviyesine gerilemesini tahmin ediyoruz." ifadesini kullandı.

"Yıl genelinde 3. faiz artışı ihtimali düşük"

Commerzbank Kıdemli Ekonomisti Marco Wagner, ECB'nin bu hafta yapacağı toplantıda temel faiz oranlarını artırmasının beklendiğini belirtti.

Söz konusu enflasyon riskleriyle eylül ayına kadar 25 baz puanlık faiz artışının daha gelmesinin muhtemel olduğunu belirten Wagner, "Ancak piyasaların şu anda fiyatladığı şekilde yıl sonuna doğru 3. faiz artışı ihtimalinin düşük olduğu değerlendiriliyor." dedi.

Wagner, Avro Bölgesi'nde enflasyonun yüzde 3,2'ye yükselmesi ve özellikle çekirdek enflasyonun sürpriz şekilde yüzde 2,5'e çıkmasıyla ECB'nin şahin adım atacağı ihtimallerinin arttığını kaydetti.

"Enflasyon tahminlerimiz artık ECB’nin olumsuz senaryosuna yakın"

Rabobank ECB ve Avro Bölgesi Makro Strateji Başkanı Elwin de Groot ise kendi enflasyon tahminlerinin, ECB'nin enflasyon projeksiyonlarını belirgin şekilde yukarı revize edeceğini gösterirken büyümenin de banka yetkililerinin martta öngördüğünden daha zayıf olabileceğine işaret ettiğine dikkati çekti.

Bu nedenle ECB’nin risk yönetimi amaçlı birkaç faiz artışına gitmesini beklediklerini aktaran Groot, tam kapsamlı faiz artırım döngüsü öngörmediklerini dile getirdi.

Aynı zamanda modellemelerin ekonomik büyümenin de önemli ölçüde daha düşük olacağını gösterdiğini ifade eden Groot, Hürmüz Boğazı'na ilişkin güncellenen zamanlama doğrultusunda daha güçlü bir stagflasyonist şok öngördüklerini belirtti.

Groot, "Enflasyon tahminlerimiz artık ECB’nin olumsuz senaryosuna yakın, hatta bazı noktalarda hafifçe üzerinde seyrediyor." dedi.

Natixis Avrupa Makro Araştırmalar Başkanı Alain Durre de ECB'nin politika faizlerini 25 baz puan artıracağı öngörüsünde bulundu.

Durre, "ECB Başkanı Christine Lagarde'ın uzun süreli bir faiz artırımı döngüsü beklentilerini tetiklemekten kaçınmasını, verilere dayalı ve toplantıdan toplantıya değişen ECB'nin politika yaklaşımını güçlendirmek için bundan sonraki faiz patikası konusunda ılımlı bir güvercin tonu benimsemesini bekliyoruz." ifadelerini kullandı.

Mevcut enerji fiyat şokunun geçici niteliği ve zayıf büyüme ivmesinin, ECB'yi ihtiyatlı bir faiz artırım yaklaşımına yönlendireceği öngörüsünde bulunan Durre, mevcut zayıf ekonomik büyüme ivmesi göz önüne alındığında, bu tedbir amaçlı faiz artırımının uzun süreli bir artırım döngüsüne yol açmayacağını söyledi.

Durre, "Öte yandan, Hürmüz Boğazı ablukasının süresine bağlı olarak, temmuzda yüzde 35 olasılıkla ya da eylül ayında yüzde 55 olasılıkla ikinci bir faiz artırımı mümkün olabilir." diye konuştu.

Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsünün "AB'nin depoları yeniden doldurmak için ne kadar LNG'ye ihtiyacı var?" başlıklı çalışmasından derlediği verilere göre, AB'nin gaz depolarındaki toplam gaz miktarı 1 Mayıs itibarıyla geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 17,1 azaldı.

Depolardaki gaz miktarı 1 Mayıs'ta 35 milyar metreküp seviyesinde gerçekleşirken, bu miktar geçen yıl aynı tarihte 42,2 milyar metreküp olarak kayıtlara geçmişti.

Geçen yıl 1 Mayıs-1 Kasım döneminde depolara 46,5 milyar metreküp gaz ilave edilmiş ve toplam stok 88,6 milyar metreküpe ulaşmıştı. Bu yıl aynı miktarda gaz depolansa dahi toplam stokun geçen yılın gerisinde kalacağı ve 81,5 milyar metreküp seviyesinde olacağı hesaplanıyor.

Geçen yılki seviyenin yakalanabilmesi için ise bu yıl 1 Mayıs-1 Kasım döneminde yaklaşık 53,6 milyar metreküp ilave gazın depolanması gerekiyor.

Katar ve BAE kaynaklı kayıp diğer arzlarla dengelenmeye çalışılıyor

Rapora göre, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması halinde küresel LNG piyasasında Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kaynaklı aylık yaklaşık 8,6 milyar metreküp, mayıs-ekim döneminde ise 51,5 milyar metreküplük arz kaybı oluşuyor.

Bu kaybın, başta ABD, Kanada ve Rusya olmak üzere Hürmüz dışındaki üretici ülkelerden gelen arz artışıyla kısmen dengelenmeye çalışıldığı belirtilirken, mayıs-ekim döneminde küresel LNG arzında yaklaşık 26 milyar metreküplük ilave kapasite beklendiği ifade edildi.

Öte yandan, Çin, Güney Kore ve Japonya başta olmak üzere Asya piyasalarında talebin zayıflaması Avrupa için sınırlı rahatlama sağlasa da Avrupa'ya yönlendirilebilecek LNG miktarının normal beklentilerin aylık ortalama 2 milyar metreküp altında kalacağı hesaplanıyor.

Boru hattı gazındaki artış Avrupa'ya avantaj sağlıyor

Avrupa açısından olumlu gelişmeler arasında yerli üretim ve boru hattı ithalatındaki artış öne çıkıyor.

Norveç ve Kuzey Afrika'dan, özellikle de Cezayir'den gelen boru hattı gaz arzının mayıs-ekim döneminde geçen yıla kıyasla 3,1 milyar metreküp artacağı öngörülüyor.

Kış sezonunun ardından Ukrayna'nın Avrupa'dan gaz ithalatını büyük ölçüde durdurması nedeniyle Avrupa'nın birlik dışına yaptığı yeniden ihracatın (re-export) azalması da depolama sürecine katkı sağladı.

Bu gelişmeyle Avrupa'nın yaklaşık 2,9 milyar metreküplük ilave gazı kendi tüketimi ve depoları için kullanabileceği belirtilirken, boru hattı arzındaki artış ve yeniden ihracattaki azalışın toplamda yaklaşık 6 milyar metreküplük ek avantaj oluşturduğu hesaplanıyor.

Depolarda yüzde 90 hedefi risk altında

AB'nin üye ülkeler için 1 Kasım itibarıyla belirlediği yasal doğal gaz depo doluluk hedefi yüzde 90 seviyesinde bulunuyor. Toplam 106,8 milyar metreküplük depolama kapasitesi dikkate alındığında bu hedef yaklaşık 96,1 milyar metreküpe karşılık geliyor.

Ancak Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsünün temel senaryosuna göre, Hürmüz Boğazı çevresindeki kesintilerin ekim sonuna kadar sürmesi ve küresel LNG piyasasındaki sıkışıklığın devam etmesi halinde Avrupa'nın 1 Kasım itibarıyla ancak yüzde 70 doluluk seviyesine, yani yaklaşık 74,3 milyar metreküp stoka ulaşabileceği öngörülüyor.

Avrupa ekonomisinde belirgin bir yavaşlama ve doğal gaz talebinde güçlü düşüş yaşanması halinde doluluk oranının yüzde 80 seviyesine çıkma ihtimali bulunsa da mayıs ayına ilişkin öncü veriler talepte düşüşten ziyade sınırlı artışa işaret ediyor. Bu nedenle Avrupa'nın kış dönemine yüzde 70 doluluk seviyesinde girme riskinin yüksek olduğu değerlendiriliyor.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasındaki Gümrük Birliği'nin iki ülke ekonomileri ve sanayileri arasında çok güçlü, yakın bağlar oluşturması ve karşılıklı entegrasyon, Türkiye ve Fransa'nın ilişkilerinin gelişmesine büyük katkı sağladı.

Türkiye, Fransa ile dış ticaret hacminin 2030'a doğru 30 milyar dolara çıkmasını hedefliyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye, Fransa'ya 4 milyar 340,5 milyon dolarla tüm zamanların en yüksek ocak-mayıs ihracatını yaptı.

Türkiye'nin Fransa'ya dış satımı, yılın 5 ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,9 arttı. Türk ihracatçılar, Fransa'ya 2025 yılının ocak-mayıs döneminde 4 milyar 138,7 milyon dolarlık ihracat yapmıştı.

Fransa, ocak-mayıs döneminde Türkiye'nin en fazla dış satım yaptığı altıncı ülke oldu.

Aynı dönemde Türkiye'nin en fazla ihracat yaptığı ülkeler, 8,3 milyar dolarla Almanya, 5,7 milyar dolarla ABD ve Birleşik Krallık, 5,6 milyar dolarla İtalya ve 4,5 milyar dolarla İspanya olarak sıralandı.

Fransa'ya ihracatta lider otomotiv sektörü

Sektörler özelinde bakıldığında, yılın 5 ayında Fransa'ya en fazla ihracatı 2,1 milyar dolarla otomotiv endüstrisi yaptı.

Bu sektörü 321,8 milyon dolarla hazır giyim ve konfeksiyon, 308,8 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 292,7 milyon dolarla elektrik ve elektronik, 276,3 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller sektörleri takip etti.

Otomotiv sektörü Fransa'ya ihracat artışında da lider konumda. Sektörün bu ülkeye dış satımı yılın 5 ayında geçen yılın aynı dönemine göre 297,7 milyon dolar arttı. İhracat artışında bu sektörü 66,7 milyon dolarla gemi, yat ve hizmetleri, 50 milyon dolarla demir ve demir dışı metaller, 9,6 milyon dolarla mobilya, kağıt ve orman ürünleri ile madencilik ürünleri izledi.

Fransa'ya yılın 5 ayında gemi, yat ve hizmetleri sektörü 69,3 milyon dolarlık, mobilya, kağıt ve orman ürünleri sektörü 112,5 milyon dolarlık, madencilik ürünleri sektörü 60,4 milyon dolarlık ihracat yaptı.

İl bazında bakıldığında ise Fransa'ya İstanbul'dan ve Bursa'dan 1,1 milyar dolarlık, Kocaeli'den 586,2 milyon dolarlık, Sakarya'dan 374,7 milyon dolarlık ve İzmir'den 197,4 milyon dolarlık satış yapıldı.

TİM verilerine göre, bu yılın ocak-mayıs döneminde Fransa'ya en fazla ihracat (bin dolar) yapılan sektörler şöyle:

Mayısta 105,4 milyar dolar olan dış ticaret fazlası, nisandaki 84,8 milyar dolarlık fazlaya kıyasla belirgin artış kaydetti. Bu dönemde Çin'in en büyük ticaret ortaklarından ABD'ye ihracatı yüzde 35,4, Güneydoğu Asya Uluslar Birliğine (ASEAN) yüzde 7,6 ve Avrupa Birliği (AB) ülkelerine yüzde 24,3 arttı.

Çin'den ABD'ye yapılan ihracat 2021'den bu yana en hızlı artışını kaydetti

ING Group Çin Başekonomisti Lynn Song, yaptığı değerlendirmede ülkede dış ticaret dengesinin mayıs ayında son 4 ayın en yüksek seviyesine ulaştığını bildirdi.

İhracat büyümesinin ithalattan daha fazla olmasıyla birlikte, Çin'in mayıs ayı ticaret fazlasının 105,4 milyar dolar ile beklentileri aştığını söyleyen Song, "Bu, ocak ayından bu yana kaydedilen en yüksek aylık seviye oldu. Dış talep Çin'in en önemli itici güçlerinden biri olmaya devam ediyor. Bununla birlikte, iç talep geride kalmaya devam ediyor." ifadelerini kullandı.

Song, Çin'in ticaret hacminin teknoloji sektöründeki yükseliş ve ABD'deki toparlanma sayesinde tahminleri geride bıraktığını kaydetti.

Çin'in mayıs ayı ticaret verilerinin piyasa beklentilerini genel olarak geçtiğini belirten Song, özellikle ABD'ye yapılan sevkiyatların, baz etkisinden kaynaklanan güçlü bir sıçrama gösterdiğine dikkati çekti.

Song, dış talebin, bu yıl Çin'in en önemli büyüme motorlarından biri olmaya devam ettiğini söyleyerek "Ancak artan ithalat ilerleyen dönemlerde ticaret fazlasını azaltabilir. Çin'in ihracatı mayıs ayında yıllık bazda yüzde 19,3 arttı. Bu da nisan ayındaki yüzde 14,1'lik yıllık artıştan daha yüksek. Bu, piyasa tahminlerinden daha güçlü olmakla birlikte, tahminimizle de uyumlu." dedi.

Artışın, son 3 ayın en yüksek seviyesini işaret ettiğine ve yıl başından bu yana ihracat büyümesini yıllık bazda yüzde 15,5'e çıkardığını bildiren Song, mayısta ihracat destinasyonlarına bakıldığında, en önemli gelişmenin ABD'ye yapılan ihracatın yıllık bazda yüzde 35,4'e yükselerek 2021'den bu yana en yüksek büyüme seviyesine ulaşması olduğunu kaydetti.

"Çin'in büyük petrol rezervleri, ithalatı stratejik olarak ayarlama konusunda daha fazla esneklik sağlıyor"

Lynn Song, teknolojiye olan talebin ithalatı güçlü tuttuğunu, enerji sektörünün ise ilerleyen dönemde potansiyel bir faktör olabileceğini dile getirdi.

Çin'in ithalat büyümesinin enerji sektöründen ziyade teknoloji sektöründen kaynaklandığını aktaran Song, "Çin'in yüksek teknoloji ithalatı mayıs ayında yıllık bazda yüzde 46,8 artarken yarı iletken ithalatı yüzde 68 ve otomatik veri işleme makinesi ithalatı yüzde 80,1 yükseldi." dedi.

Song, Çin'in dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olduğunu anımsatarak ABD/İsrail-İran Savaşı patlak verdiğinde nisan verilerinden başlayarak ithalat hacimlerinin keskin bir şekilde düştüğünü, ithalat değerlerinin ise daha yüksek fiyatlar nedeniyle sınırlı bir şekilde arttığını kaydetti.

Mayısta ham petrol ithalat hacimlerinin yıllık bazda yüzde 29 düştüğünü, ithalat değerlerinin ise yıllık bazda yüzde 10 arttığını söyleyen Song, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Çin'in büyük petrol rezervleri, ithalatı stratejik olarak ayarlama konusunda daha fazla esneklik sağlıyor. Ancak Orta Doğu'da bir çözüm bulunamazsa ve arz kesintileri ve yüksek enerji fiyatları devam ederse, Çinli ithalatçıların piyasaya daha düzenli seviyelerde geri dönmesini beklemek makul olacaktır. Politika yapıcılar, enerji güvenliği nedenleriyle stratejik rezervlerin belirli bir noktanın ötesinde tükenmesine izin vermekten muhtemelen kaçınacaklardır."

Mikro ihracat, ağırlığı 600 kilogramı ve fatura değeri 30 bin avroyu geçmeyen yurt dışı satışlarının, geleneksel gümrük prosedürlerine takılmadan Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) ile hızlı ve düşük maliyetle yapılması olarak uygulanıyor.

Bu kapsamda 2015 yılında 257 milyon dolar olan mikro ihracat değeri, 2025 sonu itibarıyla 2,25 milyar dolara ulaştı. Söz konusu dönemde en dikkati çeken büyüme Romanya pazarında gerçekleşti.

2024 yılında 5,1 milyon paket olan Romanya yönlü mikro ihracat trafiği, 2025 yılında yüzde 188 artışla 14,7 milyon adede yükseldi. Romanya'ya yapılan ihracatın finansal değeri ise yüzde 117'lik artışla 233,8 milyon dolara ulaştı.

Bu performansla Romanya, Azerbaycan ve Suudi Arabistan gibi geleneksel büyük pazarları geride bırakarak Türkiye'nin e-ihracattaki en stratejik merkezlerinden biri haline geldi.

Komşularla mikro ihracat trafiği

Yunanistan ve Bulgaristan gibi komşu ülkeler de performanslarıyla öne çıktı.

Yunanistan'a 2024'te gönderilen paket sayısı 301 bin iken 2025'te yüzde 1075 artışla 3,5 milyona yükseldi. Yunanistan'a yönelik mikro ihracatın finansal değeri yüzde 453 artarak 12,2 milyon dolardan 67,5 milyon dolara çıktı.

Benzer bir yükseliş Bulgaristan hattında da görüldü. Söz konusu ülkede 2024'te yalnızca 19 bin olan paket sayısı, 2025'in sonunda 1,6 milyona dayandı. Bulgaristan'a yapılan ihracatın değeri ise yaklaşık 5 kat artarak 33,7 milyon dolar olarak kayıtlara geçti.

ABD liderliğini korudu

ABD, Türkiye'nin mikro ihracatında 2024'teki liderliğini 2025'te de sürdürdü. Ancak ABD'nin gümrük muafiyet sınırlarına getirdiği kısıtlamalar tutarlara olumsuz yansıdı.

ABD'ye gönderilen paket sayısı geçen yıl 2024'e göre 4,1 milyona yükselse de ihracatın toplam tutarı 539 milyon dolardan 487 milyon dolara geriledi ve böylece yüzde 10'luk daralma yaşadı.

Türkiye'nin mikro ihracatta ana rotalarından biri olan Suudi Arabistan'a yönelik ihracatın değeri yüzde 61 azalarak 492 milyon dolardan 192 milyon dolara geriledi.

Hava yolundan kara yoluna geçiş ivmelendi

Maliyet yönetimi, e-ihracatta taşıma modellerinde de değişikliğe sebep oldu. 2024 yılında mikro ihracatın yüzde 88'ini sırtlayan hava yolu taşımacılığı, 2025'te yüzde 62'ye geriledi.

Bu dönemde kara yolu taşımacılığı (TIR-Kamyon), paket sayısındaki payını yüzde 11'den yüzde 37'e çıkararak hava yoluna en güçlü alternatif oldu.

Kara yolu üzerinden yapılan ihracatın değeri bir yılda 158 milyon dolardan 366 milyon dolara yükselerek e-ihracatın yeni "operasyonel motoru" haline geldi.

Uzman ekipler tarafından yürütülen çalışmalar, 5 gün kesintisiz sürdü. Gerçek yakıt yüklemesinin bire bir provası olan ve Nükleer Düzenleme Kurumunun (NDK) gözetimi altında uluslararası güvenlik gerekliliklerine uyumlu şekilde yürütülen operasyonla tesisin mekanik, hidrolik, termal sistemleri ile yapısal dayanıklılığı test edildi.

Temsili yakıt yükleme operasyonunun tamamlanmasının ardından reaktörün üst kısmına ait ekipmanların montaj çalışmalarına geçilecek. Bu çalışmaların tamamlanmasıyla 1. güç ünitesini devreye alma sürecindeki aşamalardan biri olan reaktör tesisinin soğuk ve sıcak testleri yapılacak.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, Akkuyu NGS'nin 1. ünitesinde devreye alma takviminin en önemli aşamalarından birinin daha başarıyla tamamlandığını belirterek şunları kaydetti:

"Yıl sonuna kadar santralden ilk elektrik üretimini gerçekleştirerek Türkiye'nin nükleer enerjide yeni bir döneme geçmesini hedefliyoruz. Sıfır emisyonlu, kesintisiz ve çevre dostu nükleer enerjiyi, ülkemizin enerji sepetindeki en güçlü kaynaklardan biri haline getireceğiz. Bu güçlü vizyonla yalnızca Akkuyu ile kalmayarak Sinop ve Trakya'da planladığımız yeni santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörleri de üretim portföyümüze ekleyeceğiz. 2050 yılına kadar nükleer kapasitemizi 20 bin megavata ulaştırarak enerjide tam bağımsız Türkiye hedefine kararlılıkla yürüyeceğiz."

Son hazırlık adımlarından biri tamamlandı

Akkuyu Nükleer AŞ’den yapılan açıklamaya göre, işlem kapsamında, tasarım özellikleri, ağırlıkları ve boyutları gerçek nükleer yakıt demetleriyle tamamen aynı olan, ancak nükleer malzeme içermeyen 163 adet temsili yakıt demeti reaktöre sırasıyla yüklendi.

Akkuyu NGS'nin 1. güç ünitesi için kullanılan nükleer yakıt ve temsili nükleer yakıt demetleri Rosatom'un Yakıt Bölümü'ne bağlı tesiste üretildi.

Temsili yakıt demetlerinin yüklenmesi, reaktörün fiziksel devreye alma aşamasından önce gerçekleştirilecek soğuk ve sıcak testler öncesindeki son hazırlık adımlarından biri olma niteliğini taşıyor. Bu operasyon sayesinde, uzmanlar reaktör tesisinin hidrolik özelliklerini test etme ve yakıt yükleme makinesi kullanılarak gerçekleştirilecek taşıma ve yerine yerleştirme operasyonları uygulamalı olarak değerlendirme imkanı elde ediyor.

Rosatom açıklamasında görüşlerine yer verilen Akkuyu Nükleer AŞ Genel Müdürü Sergei Butckikh, temsili yakıt demetlerinin yüklenmesinin nükleer yakıt yükleme sürecine yönelik kapsamlı bir hazırlık ve test aşamasını temsil ettiğini belirterek, "Temsili demetler sayesinde, nükleer yakıtla ilgili işlemleri gerçek işletme koşullarına mümkün olduğunca yakın şartlarda test ediyor, ekipmanların ve personelin bir sonraki devreye alma aşamasına hazır olduğuna emin oluyoruz." ifadesini kullandı.

Buna göre, mayısta aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 0,35, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 1,38 oranlarıyla mevduat faizinde görüldü.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından BIST 100 endeksi yüzde 0,31 ile yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 1,23, dolar yüzde 1,24, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) yüzde 1,60 ve külçe altın yüzde 3,78 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise BIST 100 endeksi yüzde 1,34 yatırımcısına reel getiri sağladı, avro yüzde 0,22, dolar yüzde 0,23, DİBS yüzde 0,59 ve külçe altın yüzde 2,79 yatırımcısına kayba yol açtı.

Mevduat faizi (brüt) üç aylık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 0,61, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 1,01 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak hesaplandı.

Aynı dönemde külçe altın Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 14,86, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 14,53 yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Altı aylık değerlendirmeye göre BIST 100 endeksi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 15,37 TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 12,67 yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı.

Dolar ise Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 6,49, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 8,68 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak görüldü.

Yıllıkta en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde külçe altın Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 26,18, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 22,68 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yatırım araçlarından BIST 100 endeksi yüzde 19,11, DİBS yüzde 7 ve mevduat faizi yüzde 2,9 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 5,91 ve dolar yüzde 9,18 yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise BIST 100 endeksi yüzde 15,81, DİBS yüzde 4,03 ve mevduat faizi (brüt) yüzde 0,05 yatırımcısına reel getiri sağlarken, avro yüzde 8,52 ve dolar yüzde 11,7 oranlarında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

Alman Haber Ajansının (DPA), Almanya hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen hafta Karadağ'da düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında bir araya geldi.

Liderler, aylardır süren tıkanıklığın ardından savaş uçağı projesini sonlandırma kararı aldı.

Askeri ihtiyaçlar ve şirketler arası rekabet süreci tıkadı

Savunma analistleri, yaklaşık 100 milyar avro bütçeye sahip projenin başarısızlıkla sonuçlanmasının, Avrupa’nın onlarca yıldır süregelen yetersiz yatırımların ardından askeri kapasitesini yeniden inşa etme sürecinde karşılaştığı kronik zorlukları bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti.

Söz konusu proje, yalnızca yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi değil, bu uçağa eşlik edecek silahlı ve silahsız insansız hava araçlarından (İHA) oluşan entegre bir muharebe ağı kurmayı hedefliyordu.

Sistemin, 2040 yılından itibaren Fransa’nın Rafale, Almanya ve İspanya’nın Eurofighter jetlerinin yerini alması planlanıyordu. Ancak projenin geleceğine; teknik özellikler, liderlik paylaşımı ve sanayi iş bölümü konularında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle bir türlü karar verilemiyordu.

Savunma analistleri, Merz ve Macron’un, Almanya ile İspanya'yı temsil eden Avrupa havacılık grubu Airbus ile Fransa'nın savunma devi Dassault Aviation arasındaki derin fikir ayrılıklarını gidermek için aylarca çaba sarf ettiğini hatırlatıyor. Buna rağmen teknoloji paylaşımı, yönetim kontrolü ve patent hakları konusundaki ticari rekabetin, siyasi iradenin önüne geçtiği vurgulanıyor.

Şirketler arasındaki krizin yanı sıra iki ülkenin askeri ihtiyaçlarının taban tabana zıt olması da süreci tamamen kilitledi.

Fransa, kendi stratejik caydırıcılığı için yeni nesil uçağın, nükleer silah taşıma kapasitesine sahip olmasını ve uçak gemilerine uyumlu tasarlanmasını şart koştu.

Buna karşın farklı operasyonel ihtiyaçlara odaklanan Almanya Başbakanı Merz, 6. nesil insanlı bir jet geliştirmenin, Berlin için mantıklı olup olmadığını açıkça sorgulayarak, Almanya'nın bu özelliklere ihtiyacı olmadığını net şekilde ifade etti.

Avrupa ülkeleri alternatif çözümlere yöneliyor

FCAS Projesi'ndeki takvim sapmaları ve stratejik belirsizlikler, birçok Avrupa ülkesini savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere halihazırda alternatif çözümlere itiyor.

Süreçteki belirsizlik nedeniyle pek çok Avrupa ülkesinin, ABD yapımı F-35 gibi mevcut ve rüştünü ispatlamış platformlara yönelmeye devam etmesi dikkati çekiyor.

Alman basınındaki haberlere göre, gelinen noktada, artık aynı çatı altında iki farklı uçağın üretilmesi bekleniyor.

Fransız Dassault firmasının kendi üretimi olan Rafale uçağını, yeni nesil teknolojilerle tek başına geliştirmeye odaklanacağı; Airbus'ın Gripen savaş uçaklarını üreten İsveçli savunma sanayisi şirketi Saab ile ortaklığa gidebileceği ya da İngiltere, Japonya ve İtalya'nın yürüttüğü rakip savaş uçağı projesine (GCAP) dahil olabileceği belirtiliyor.

ABD'li hava yolu şirketlerinin toplam yakıt harcaması nisanda yıllık bazda yüzde 78 artarak 6,5 milyar dolara yükseldi.

Buna göre, tarifeli sefer gerçekleştiren ABD'li hava yolu şirketlerinin toplam yakıt harcaması nisanda 6,47 milyar dolar olarak kaydedildi.

Söz konusu tutar, mart ayına göre yüzde 26,2, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 78 arttı.

ABD'li hava yolu şirketleri nisanda toplam 1,57 milyar galon yakıt tüketti.

Yakıt tüketimi mart ayına kıyasla yüzde 2,6, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 0,2 azaldı.

Böylece, yakıt tüketimindeki düşüşe rağmen Orta Doğu'daki çatışmaların yol açtığı yakıt fiyatlarındaki artışın etkisiyle hava yolu şirketlerinin toplam yakıt harcamaları yükseldi.

Nisan ayında yakıtın galon başına maliyeti 4,11 dolar olarak gerçekleşirken, bu rakam mart ayına göre yüzde 29,6, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 78,2 artış gösterdi.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Yapay Zeka Politikaları Derneğince (AIPA) düzenlenen ve Anadolu Ajansının global iletişim ortağı olduğu "AI Tomorrow Summit 2026" etkinliğinde, yapay zeka tüm boyutlarıyla ele alındı.

Ankara'da gerçekleştirilen etkinlik, kamu ve özel sektörden birçok katılımcıyı ağırladı.

Bu yıl 11'incisi düzenlenen zirvede yapay zeka sistemlerinin nasıl çalışması gerektiğinden kime hizmet edeceğine, sürdürülebilirlik hedeflerinden küresel yönetişim gerekliliklerine kadar birçok başlık masaya yatırıldı.

Binance TR Genel Müdürü Mücahit Dönmez, zirvede gerçekleştirilen "Yapay Zeka ve Blokzincir ile Geleceği Şekillendirmek" başlıklı oturumda konuşma yaptı.

Açıklamada oturumdaki görüşlerine yer verilen Dönmez, dünyada ekonomik ve siyasi dengelerin yeniden kurulduğuna dikkati çekerek, yapay zekanın artık yalnızca bir teknoloji değil, çağın dili, düzeni ve yönü olduğunu vurguladı.

Dönmez, yeni dönemde ilerlemenin yalnızca zekayla değil, küresel sorumluluk bilinciyle anlam kazanacağının altını çizdi.

Yapay zekanın küresel stratejik rekabetin ana odağı haline geldiğini belirten Dönmez, teknolojik dönüşümün felsefi ve etik boyutlarına da değinerek, şunları kaydetti:

“Dünyada ekonomik ve siyasi dengelerin yeniden kurulduğu çok kritik bir dönemden geçiyoruz. Yapay zeka artık sadece bir teknoloji değil, çağın dili, düzeni ve yönüdür. İçinde bulunduğumuz bu yeni dönem, daha hızlı öğrenen sistemlerin, kendi kararlarını veren makinelerin ve insan-makine etkileşiminin sınırlarının yeniden tanımlandığı bir zamanı işaret ediyor. Ancak biliyoruz ki ilerleme, yalnızca zeka ile değil, sorumlulukla anlam kazanır.”

Dönmez, Binance TR olarak teknolojinin merkezinde yer alan söz konusu platformu desteklemekten memnuniyet duyduklarını vurguladı.

AI Tomorrow Summit'in vizyonuna işaret eden Dönmez, "Yalnızca dönüşüme uyum sağlamak değil, dönüşümü şekillendiren özne olmak. Bugün yapay zeka çağının tam kalbinde yer alıyoruz. Bu çağ yalnızca algoritmaları değil, aynı zamanda etik değerleri, insan haklarını, veri adaletini ve küresel sorumluluğu hepimize bir görev olarak çağırıyor." ifadelerini kullandı.

Teknolojinin daha adil, kapsayıcı ve bilinçli bir gelecek için nasıl kullanılabileceğine yönelik değerlendirmelerin ardından etkinlik sona erdi.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) 31 Aralık 2025 tarihli ve 2025/68 sayılı bülteniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılar (KVHS) için belirlediği asgari kuruluş sermayesi, %25,49 yeniden değerleme oranı uygulanarak 250 milyon TL olarak güncellenmişti. Aralık 2024 itibarıyla 250 milyon TL olan ödenmiş sermayesini 807 milyon TL'ye çıkaran OKX TR, o dönemde kripto sektöründe faaliyet gösteren ve odağı yalnızca kripto olan şirketler arasında en yüksek sermayeye sahip platform unvanını elde etmişti. OKX TR, gerçekleştirdiği %148’lik son sermaye artışıyla, ödenmiş sermayesini 2 milyar TL’ye çıkardı. Bu hamleyle kripto para borsasının ödenmiş sermayesi, asgari gereksinimin 8 katına ulaştı.

“Türkiye’ye yurt dışından doğrudan yatırım sağlıyoruz”

OKX TR’nin ülkemize özel ürünlerini ve platformunu Şubat 2024’te kalıcı olma taahhüdüyle tanıttığını hatırlatan OKX TR Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Çamır, “Türkiye’de faaliyet göstermeye başladığımız günden bu yana, sektörde çıtayı belirleyen, regülasyonun öngördüğü asgari sermaye şartının daima önünde giden bir sektör paydaşı olduk. Her zaman, güçlü bir sermayeye sahip olma prensibiyle hareket ediyoruz. Son sermaye artışımızı da Türkiye pazarına bağlılığımızın göstergesi olarak değerlendiriyoruz. Ülkemizin bu alanda önemli uluslararası yatırımlar çekebileceğini istikrarlı bir biçimde kanıtlayarak, yine sektöre liderlik ediyoruz. Aynı zamanda devletimizin yabancı yatırımları teşvik adına son dönemde attığı adımların iyi bir örneğini teşkil ediyoruz. Gücünü küresel bir yapıdan alan OKX TR olarak, istikrarlı sermaye artışlarıyla ülkemize doğrudan yabancı yatırım sağlamanın gururunu yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

“İstikrarlı yatırımlarımız, kullanıcı güvenine verdiğimiz önemi teyit ediyor”

Düzenli sermaye artışlarının OKX Grubu’nun Türkiye pazarına inancını temsil ettiğini vurgulayan Mehmet Çamır, değerlendirmelerini şu ifadelerle sonlandırdı: “OKX, blokzinciri sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olmanın ötesinde, küresel bir finans kuruluşu vizyonuyla hareket ediyor. Bu vizyonu, hem dünya çapında hem de ülkemizde attığımız her adımda görünür kılıyoruz. OKX'in yakın zamanda New York Borsası’nın (NYSE) çatı şirketi ICE’den aldığı 25 milyar dolarlık yatırım da bu küresel vizyonun en güçlü göstergelerinden biri. Aynı yaklaşım, OKX TR’nin Türkiye’de finans kuruluşu sorumluluğu ve disipliniyle hareket etme kararlılığına da doğrudan yansıyor. Finans kuruluşları için güven vazgeçilmezdir, güvenin temelinde ise güçlü sermaye yapısı yer alır. Gerçekleştirdiğimiz sermaye artışı, kullanıcı ve iş ortaklarımıza karşı yükümlülüklerimizi sağlam bir finansal yapıyla karşılama kapasitemizi güçlendirdiğimizi ortaya koyuyor. Aynı zamanda ülkemizde devam eden lisanslama ve regülasyon süreçlerinde bizi güçlü bir konuma taşıyor.

Başta ABD, Avrupa Birliği ve Singapur olmak üzere, faaliyet gösterdiği pazarlarda lisanslı yapısı, yasal gerekliliklere uyumu ve güçlü sermaye yaklaşımıyla öne çıkan OKX’in küresel kültürünü Türkiye’de temsil ediyoruz. Kendi alanında ülkesine en çok yatırım yapan şirketlerden biri olarak gerçekleştirdiğimiz bu sermaye artışı, hem OKX Grubu'nun Türkiye'ye inancının, hem de Türkiye’de kalıcı olmaya yönelik taahhüdümüzü destekleyen güçlü kaynaklara sahip olduğumuzun en güncel kanıtı. Bu güvenceyle, OKX TR olarak Türkiye'deki kullanıcıları yeni nesil finansal deneyimlerle tanıştırmayı sürdüreceğiz.”

“Gayrimenkul artık sadece metrekare hesabı değil”

Küresel ekonomide yaşanan değişimlerin Türkiye’deki yatırım tercihlerine de yansıdığını belirten Ceran, yatırım kararlarının artık yalnızca fiyat ve lokasyon üzerinden verilmediğini söyledi.

Ceran, “Bugün yatırımcılar bir bölgenin nüfus hareketlerini, ulaşım projelerini, sanayi yatırımlarını, kira getirilerini ve gelecekteki gelişim potansiyelini analiz ediyor. Gayrimenkul artık yalnızca metrekare hesabı yapılan bir alan olmaktan çıktı. Veriyle, analizle ve stratejik öngörüyle yönetilen bir yatırım aracına dönüştü” ifadelerini kullandı.

“Türkiye üretim ve lojistikte yeni bir döneme giriyor”

Son yıllarda üretim ve lojistik yatırımlarındaki artışın gayrimenkul piyasasını da etkilediğini belirten Ceran, özellikle organize sanayi bölgeleri çevresindeki yatırımların dikkat çektiğini söyledi.

“Türkiye yalnızca bir tüketim pazarı değil, aynı zamanda üretim ve lojistik merkezi olma yolunda ilerliyor. Bu dönüşüm; depoları, lojistik tesisleri, sanayi arsalarını ve ticari gayrimenkulleri daha stratejik hale getiriyor. Önümüzdeki dönemde yatırımcılar sadece konutun değil, ekonominin büyüme alanlarının da peşinden gidecek.”

“Yatırımcı artık daha bilinçli hareket ediyor”

Geçmişte birçok yatırım kararının kulaktan dolma bilgilerle verildiğini ifade eden Ceran, günümüzde yatırımcı profilinin de değiştiğini belirtti.

“Bugün yatırımcılar daha fazla araştırıyor, daha fazla veri kullanıyor. Kira çarpanı, amortisman süresi, bölgesel gelişim planları ve ekonomik göstergeler yatırım kararlarında belirleyici hale geliyor. Bu da sektörü daha profesyonel ve daha analitik bir noktaya taşıyor.”

Yapay zekâ yatırım kararlarını etkilemeye başladı

Teknolojinin gayrimenkul sektöründe yeni bir dönemi başlattığını belirten Ceran, yapay zekâ destekli analizlerin yatırım süreçlerinde giderek daha fazla kullanılacağını söyledi.

“Yapay zekâ artık sadece teknoloji şirketlerinin konusu değil. Gayrimenkulde fiyat analizlerinden yatırım öngörülerine kadar birçok alanda kullanılmaya başlandı. Önümüzdeki yıllarda veriyi doğru kullanan yatırımcı ile yalnızca sezgileriyle hareket eden yatırımcı arasındaki fark daha da açılacak.”

“Kazanan doğru segmenti seçenler olacak”

Önümüzdeki dönemde yatırımcıların daha seçici davranması gerektiğini vurgulayan Ceran, her gayrimenkulün aynı performansı göstermeyeceğini belirtti.

“Yeni dönemde sadece mülk sahibi olmak yeterli olmayacak. Doğru lokasyonu, doğru segmenti ve doğru zamanı okuyabilen yatırımcılar öne çıkacak. Gayrimenkulde yeni dönemin kazananı yalnızca konut yatırımcısı değil; ekonomideki dönüşümü okuyabilen yatırımcı olacak.”

Ceran, Türkiye’nin genç nüfusu, şehirleşme dinamikleri, üretim kapasitesi ve stratejik konumu nedeniyle gayrimenkul sektörünün uzun vadede önemini koruyacağını belirterek, sektörün önümüzdeki yıllarda daha fazla teknoloji, veri ve uzmanlık odaklı bir yapıya dönüşeceğini sözlerine ekledi.

7 Haziran'da ara seçim yapılan Tokat'ın Almus ilçesine bağlı Bağtaşı beldesinde AK Parti'nin adayı Mustafa Karadağ, Tokat'ın Reşadiye ilçesine bağlı Yolüstü beldesinde AK Parti'nin adayı Mustafa Altın, Gümüşhane merkeze bağlı Tekke beldesinde AK Parti'nin adayı Kemalettin Demirkıran ve Nevşehir Ürgüp ilçesine bağlı Mustafapaşa beldesinde AK Parti'nin adayı Mustafa Özer, kesin olmayan sonuçlara göre belediye başkanlığını kazandı.

Tokat'ın Reşadiye ilçesine bağlı Çevrecik beldesinde CHP'nin adayı Nazım Demirkol ve Tokat'ın Yeşilyurt ilçesine bağlı Kuşçu beldesinde MHP'nin adayı Hikmet Temizel kesin olmayan sonuçlara göre belediye başkanlığına seçildi.

AK Parti ve CHP'nin 5 seçim çevresindeki oy oranları

Cumhur İttifakı kapsamında 6 beldeden 5'inde AK Parti, 1'inde ise MHP aday gösterdi.

AK Parti, aday gösterdiği 5 beldede geçerli oyların (7781) yüzde 62,69'unu (4878), CHP ise bu 5 seçim çevresinde yüzde 27,60'ını (2148) aldı.

MHP, bu 6 beldeden sadece Kuşçu'da aday gösterdi. AK Parti ve CHP'nin aday göstermediği Kuşçu beldesinde MHP yüzde 57,38'lik (373) oy oranına ulaştı.

AK Parti, Bağtaşı beldesinde geçerli oyların yüzde 94,62'sini kazandı

AK Parti, belediye başkanlığını kazandığı Bağtaşı'nda geçerli oyların yüzde 94,62'sini, Yolüstü'nde yüzde 80,40'ını, Tekke'de yüzde 63,09'unu ve Mustafapaşa'da yüzde 51,62'sini aldı, Kuşçu'da ise MHP adayını destekledi.

Seçim yapılan beldelerden Çevrecik'te belediye başkanlığını kazanan CHP yüzde 51,40, Kuşçu'da ise belediye başkanı çıkaran MHP yüzde 57,38 oy oranına ulaştı.

AK Parti, Çevrecik'te ise geçerli oyların yüzde 47,06'sını (803 oy) aldı.

Ara seçim yapılan 6 beldedeki oy oranları (geçerli oy sayısına göre oranlar) şöyle:

*Tokat Bağtaşı beldesi

Kayıtlı seçmen sayısı: 1206

Kullanılan oy sayısı: 790

Geçerli oy sayısı: 763

Belediye başkanlığını kazanan AK Parti'nin aldığı oy sayısı: 722 (geçerli oyların yüzde 94,62'si)

İkinci CHP'nin aldığı oy sayısı: 19 (geçerli oyların yüzde 2,49'u)

MHP, ittifak dolayısıyla aday çıkarmadı

*Tokat Yolüstü beldesi

Kayıtlı seçmen sayısı: 1600

Kullanılan oy sayısı: 1194

Geçerli oy sayısı: 1133

Belediye başkanlığını kazanan AK Parti'nin aldığı oy sayısı: 911 (geçerli oyların yüzde 80,40'ı)

İkinci Anahtar Parti'nin aldığı oy sayısı: 204 (geçerli oyların yüzde 18'i)

CHP'nin aldığı oy sayısı: 2

MHP, ittifak dolayısıyla aday çıkarmadı

*Tokat Çevrecik beldesi

Kayıtlı seçmen sayısı: 2166

Kullanılan oy sayısı: 1811

Geçerli oy sayısı: 1706

Belediye başkanlığını kazanan CHP'nin aldığı oy sayısı: 877 (geçerli oyların yüzde 51,40'ı)

İkinci AK Parti'nin aldığı oy sayısı: 803 (geçerli oyların yüzde 47,06'sı)

MHP, ittifak dolayısıyla aday çıkarmadı

*Tokat Kuşçu beldesi

Kayıtlı seçmen sayısı: 710

Kullanılan oy sayısı: 672

Geçerli oy sayısı: 650

Belediye başkanlığını kazanan MHP'nin aldığı oy sayısı: 373 (geçerli oyların yüzde 57,38'i)

İkinci BBP'nin aldığı oy sayısı: 266 (geçerli oyların yüzde 40,92'si)

AK Parti, ittifak dolayısıyla aday çıkarmadı, CHP de bu beldede aday göstermedi

*Gümüşhane Tekke beldesi

Kayıtlı seçmen sayısı: 2969

Kullanılan oy sayısı: 2582

Geçerli oy sayısı: 2482

Belediye başkanlığını kazanan AK Parti'nin aldığı oy sayısı: 1566 (geçerli oyların yüzde 63,09'u)

İkinci CHP'nin oy sayısı: 872 (geçerli oyların yüzde 35,13'ü)

MHP, ittifak dolayısıyla aday çıkarmadı

*Nevşehir Mustafapaşa beldesi

Kayıtlı seçmen sayısı: 2061

Kullanılan oy sayısı: 1776

Geçerli oy sayısı: 1697

Belediye başkanlığını kazanan AK Parti'nin oy sayısı: 876 (Geçerli oyların yüzde 51,62'si)

İkinci CHP'nin oy sayısı: 378 (Geçerli oyların yüzde 22,27'si)

MHP, ittifak dolayısıyla aday çıkarmadı

API2 Rotterdam kömürü vadeli işlemler piyasası da ton başına 112 dolar seviyesinden kapattığı mayısın ardından bugün TSİ 16.10 itibarıyla 137,30 dolardan işlem görüyor.

Fiyatların yükselişinde, Endonezya'nın yeni ihracat kurallarının sevkiyatları geciktirmesi ve yaz mevsiminin başlamasıyla elektrik santrallerinde talebin artması etkili oluyor.

Kuzeydoğu Asya'da hava sıcaklıklarının yükselmesiyle Çin gibi büyük tüketicilerin klima kullanımının artması nedeniyle yaz aylarında kömür talebinde artış beklenmesi de fiyatları yükseltti.

Öte yandan Hürmüz Boğazı üzerindeki nakliye risklerinin artmasıyla doğal gazın elektrik üretimindeki maliyeti yükselirken, enerji yoğun endüstriler rotayı en hızlı alternatif olan kömüre çevirdi.

Bakanlığın NSosyal hesabından yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Buca Belediye Başkanı Görkem Duman, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 2025/114123 sayılı dosyasında 'Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma ve Örgüte Üye Olma, Rüşvet, Zimmet' suçlarından soruşturmaya başlandığı ve tutuklama tedbiri uygulanması üzerine, Anayasanın 127'nci maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 47'nci maddesi uyarınca geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanlığınca görevden uzaklaştırılmıştır."

"Fosil yakıt ithalat faturamız son 100 günde 47 milyar avronun üzerinde arttı." diyen Hrncirova, alınan enerji miktarının aynı kalmasına rağmen yüksek bedel ödendiğini anlattı.

Hrncirova, Orta Doğu'da yaşananlara rağmen AB'nin enerji tedarikinde herhangi bir aksama yaşamadığını ve arz güvenliğinin sağlandığını ifade etti.

Enerji tedarikini çeşitlendirdiklerini, enerjide yenilenebilir kaynakların payını yükselttiklerini ve verimliliği artırdıklarını anlatan Hrncirova, "Elbette bir fiyat şoku yaşıyoruz. Bu bir sonuç." diye konuştu.

Hrncirova, enerji arzını sürekli olarak takip ettiklerini, üye ülkeler ve ilgili birimler arasında koordinasyonu artırdıklarını ve gerekirse daha fazla önlem almaya hazır olduklarını vurguladı.

Hürmüz’de çatışmaların uzaması durumunda gelecek haftalarda ve aylarda bazı zorluklarla karşılaşabileceklerini belirten Hrncirova, vatandaşlara ve şirketlere gerekli önlemler konusunda rehberlik sağladıklarını, ana görevleri olan koordinasyon rolünü yerine getirmeye devam ettiklerini ifade etti.

Hrncirova, AB petrol ve doğal gaz koordinasyon gruplarının yakında toplanarak durumu ve piyasaların tepkisini değerlendireceklerini sözlerine ekledi.

Bugün itibarıyla üreticilerden yaklaşık 149 bin ton yaş çay alındığı, mevcut stoğun 18 bin tona ulaştığına işaret edildi.

Alım süreçlerinin sürdürülebilir olması için tüm imkanların zorlanarak, 9 bin 250 ton olan günlük işleme kapasitesinin üzerinde üretim gerçekleştiği aktarılan açıklamada, "Günlük işleme kapasitelerinin programlarımız dahilinde hayata geçebilmesi için oluşturmuş olduğumuz ekiplerle 7 gün 24 saat esasına göre çalışma yürütüyoruz. Almış olduğumuz yaş çay miktarına ve elimizde işlenmeyi bekleyen stoklara göre zaman zaman alımlara ara vermek durumunda kalabilmekteyiz." ifadesi kullanıldı.

Uygulama ile yoğunluğun azaltılması, daha rahat bir ortamda alım gerçekleştirilmesi ve çayın kalitesinin korunmasının hedeflendiği belirtilerek, "Bu nedenlerle, stoklarımızda bekleyen yaş çayların işlenebilmesi ve sonrasında yaş çay alımlarımızın sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi adına 9 Haziran Salı günü bir günlüğüne alımlarımıza ara vereceğiz." denildi.

ÇAYKUR'un her şart ve koşulda üreticilerin bahçelerinde bekleyen çayları almaya devam edeceği de kaydedildi.

Otomotiv endüstrisinin yılın 5 ayındaki ihracatı ise yüzde 2,6 artarak 17 milyar dolara ulaştı.

Mayıs ayında en büyük ürün grubu olan "tedarik endüstrisi" ihracatı yüzde 14 azalışla 1 milyar 215 milyon dolar olarak gerçekleşti.

"Binek otomobil" ihracatı yüzde 23 azalarak 1 milyar 13 milyon dolar, "eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar" ihracatı yüzde 27 düşüşle 543 milyon dolar, "otobüs-minibüs-midibüs" ihracatı yüzde 2,5 düşüşle 269 milyon dolar oldu.

"Çekiciler" ihracatı ise yüzde 13 artışla 168 milyon dolara yükseldi.

Otomotiv sektörü ihracatında Almanya, 526 milyon dolarlık ihracat rakamıyla en fazla ihracat yapılan ülke konumunu sürdürürken, Fransa ise 452 milyon dolarlık dış satımla ikinci büyük pazar olarak kayıtlara geçti.

Mayıs ayında Avrupa Birliği ülkeleri yüzde 75 pay ve 2 milyar 453 milyon dolarla ülke grubu bazında ihracatta ilk sıradaki ağırlığını korudu.

AB ülkelerine yönelik ihracat bu dönemde yüzde 13 azaldı. Diğer Avrupa ülkeleri yüzde 9,5 payla ülke grupları arasında ikinci sırada yer alırken, mayıs ayında diğer Avrupa ülkelerine yüzde 42, Orta Doğu ülkelerine ise yüzde 26 ihracat düşüşü yaşandı.

Açıklamada değerlendirmesine yer verilen OİB Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, sektörel liderliğin sürdüğüne dikkati çekerek, "Mayıs ayında iş günü sayısının geçen yıla göre az olması ihracatımıza olumsuz yansıdı. İlk 10 pazarın 9'unda yaşanan düşüşlere karşı Fransa pazarındaki yüzde 18'lik büyüme ve ABD ile Norveç gibi stratejik pazarlardaki ürün bazlı yüksek oranlı artışlarımız önem taşıyor." ifadelerini kullandı.

Bu yıl forumun ana teması “Pragmatik diyalog-istikrarlı geleceğe giden yol” şeklinde belirlenirken Rusya, Batı yaptırımlarına rağmen uluslararası ekonomi sahnesinden çekilmediğini, Asya, Orta Doğu, Afrika ve Küresel Güney ile yeni bağlar kurduğunu göstermeye çalıştı.

Üst düzey açıklamalar, Rus ekonomisinin ilk yaptırım şokunu atlattığını fakat yeni büyüme döngüsü için faiz, iş gücü, bütçe ve teknoloji başlıklarında daha zor bir döneme girdiğini ortaya koydu.

6,6 trilyon rublelik anlaşmalar

SPIEF kapsamında toplam 1084 anlaşma imzalanırken anlaşmaların toplam değeri 6 trilyon 642 milyar rubleye (yaklaşık 89,5 milyar dolar) ulaştı. Böylece forum, Rusya açısından siyasi vitrin niteliğinin yanında yatırım ve bölgesel kalkınma projeleri için de önemini korudu.

Konuk ülkenin Suudi Arabistan seçilmesi dikkati çekti. Riyad'la diplomatik ilişkilerin 100'üncü yılına denk gelen bu yılki forum, Rusya'nın enerji piyasaları, yatırım fonları ve Orta Doğu sermayesiyle ilişkilerini daha görünür kılma çabasını yansıttı. Rusya ile Suudi Arabistan arasında forum kapsamında 30 işbirliği anlaşması imzalandı.

Forumda MAX ulusal mesajlaşma uygulaması üzerinden temassız ödeme hizmeti kurulması, Rusya'nın çeşitli bölgelerinde veri merkezi yatırımı ve çeşitli bölgesel altyapı projeleri de gündeme geldi.

Putin'den vergi ve bölgelere kalkınma mesajı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in forumdaki konuşmasında iş dünyasının vergi yükü ve bölgelerin kalkınması başlıkları ön plana çıktı.

Putin, KDV ödeme yükümlülüğü için gelir eşiğinin düşürülmesinin ertelenmesini ve mevcut 20 milyon ruble seviyesinde sabitlenmesini önerdi. Söz konusu yaklaşım, ekonomistler tarafından küçük ve orta ölçekli işletmelerin artan maliyet baskısına karşı Kremlin'den gelen kısmi rahatlama sinyali şeklinde değerlendirildi.

Savaş harcamaları ve bütçe baskısının arttığı bir dönemde Putin'in iş dünyasına vergi eşiği üzerinden mesaj vermesi, Kremlin'in özel sektörü tamamen sıkıştırmak istemediğine işaret etti.

Putin ayrıca, bazı büyük şirketlerin ofislerinin Moskova'dan bölgelere taşınmasına ilişkin hazırlıklardan söz ederek bu adımın bölgelerde iş ortamını canlandırmak için gerekli olduğunu belirtti.

İç kaynak, verimlilik ve faiz baskısı

Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, ülkenin dış borcunun halihazırda GSYH'nin yaklaşık yüzde 10'u seviyesinde bulunduğunu ancak yakın dönemde tamamen kapatılacağını söyledi. Siluanov'un emeklilik fonlarının uzun vadeli tasarruf sistemine aktarılmasına ilişkin planları teyit etmesi de ekonomi yönetiminin iç tasarrufları yatırım döngüsüne daha fazla dahil etmeye çalıştığını gösterdi.

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ise yeni büyüme denkleminde emek verimliliğinin artırılması, teknolojik dönüşüm, iş yapma koşullarının iyileştirilmesi ve iş gücü akışlarının yeniden yönlendirilmesi başlıklarını öne çıkardı. Novak'ın açıklamaları, SPIEF'te "ekonomi büyüyor mu?" sorusundan çok "bu büyüme hangi mekanizmayla sürecek?" sorusunu gündeme getirdi.

Forumun en dikkat çekici çıkışlarından biri Sber Üst Yöneticisi German Gref'ten geldi. Gref, Rus ekonomisinin önündeki temel engelleri "mahşerin dört atlısı"na benzeterek yüksek politika faizi, yüksek vergi yükü, güçlü ruble ve idari engellere işaret etti. Gref, yüzde 10-12 seviyesindeki politika faizini iş dünyası açısından "psikolojik eşik" şeklinde tanımladı.

Rusya Merkez Bankası enflasyon nedeniyle sıkı para politikasını korurken şirketler yatırım için daha düşük faiz talep ediyor. Güçlü ruble ise fiyat istikrarına katkı sağlasa da ihracatçıların gelirlerini baskılıyor. Söz konusu tablo, Rus ekonomisinde büyüme tartışmasının artık talep kadar verimlilik ve yatırım koşullarına da dayandığını gösteriyor.

"Ekonomik mucize" tartışması

Forumda Rus ekonomisine ilişkin iki ayrı anlatı aynı anda öne çıkarken Kremlin'e yakın isimler Rusya'nın Avrupa'dan daha hızlı büyüdüğünü vurguladı. Rusya Devlet Başkanlığı İdaresi Başkan Yardımcısı Maksim Oreşkin, Avrupa ekonomisinin üç yılda yüzde 3, Rus ekonomisinin ise aynı dönemde yüzde 10 büyüdüğünü belirterek, "ekonomide çöküş yok" mesajı verdi.

Öte yandan forumun genel ekonomik tartışmalarında 2024-2025 dönemindeki yüksek büyümenin kalıcılığına ilişkin daha temkinli bir ton hakimdi.

Rus basınındaki değerlendirmelerde, söz konusu dönemde "ekonomik mucize" yaratan sonucu doğuran mekanizmaların henüz sistemli bir modele dönüştürülemediği vurgulandı.

Uzmanlar, Rusya'nın yaptırımların ilk şokunu atlattığına, sanayi üretimi ve kamu harcamaları üzerinden güçlü büyüme yakaladığına ancak bu büyümenin kalıcı, özel sektör yatırımıyla desteklenen ve verimlilik artışına dayanan bir modele dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğinin devam ettiğine işaret ediyor.

Rusya'da düşük işsizlik uzun süredir resmi açıklamalarda başarı göstergesi niteliği taşırken forumda bu başlık detaylı biçimde tartışıldı.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, iş gücü piyasasındaki durumu "karmaşık" diye tanımlarken, mevcut işsizlik seviyesinin Rusya Merkez Bankasının faiz kararlarında hem sınırlayıcı hem de gösterge niteliği taşıdığını belirtti.

Yapay zeka forumun yeni vitrini

SPIEF 2026'nın önceki yıllara kıyasla en belirgin farklarından biri, yapay zekanın forum gündeminin merkezinde yer edinmesiydi.

Yüksek teknoloji ve yapay zeka başlığı ilk defa forumun panel başlıklarında bu seviyede yer alırken tartışmalarda yabancı yapay zekanın eğitim ve sağlık gibi kritik alanlarda yaratabileceği riskler gündeme geldi. Konuşmacılar, yasakçı yaklaşımın doğuracağı "dijitalleşmeden geri dönüş" tehlikesini de vurguladı.

Rusya için yapay zeka artık veri egemenliği, eğitim sistemi, sağlık altyapısı, finansal teknoloji ve savunma sanayisiyle bağlantılı stratejik alan niteliği taşırken Sber söz konusu alanda forumun en görünür aktörlerinden biri haline geldi.

Sber, yapay zeka, biyometri, yerel hesaplama ve dijital servisleri bir araya getiren "Neo" adlı ödeme terminalini tanıttı, ayrıca gerçek yapay zeka görevleri için geliştirilen evrensel optik hesaplayıcıyı sundu.

Sber'in yapay zeka adımları, Rusya'da bankacılık sektörünün teknoloji altyapısı ve yapay zeka ekosistemi inşasında da rol üstlendiğini gösterirken Batı teknolojilerine erişimin kısıtlandığı koşullarda Rus bankalarının rolü stratejik anlam kazanıyor.

Forumda büyük dil modellerinin altyapı maliyeti, veri depolama kapasitesi, enerji ve su tüketimi gibi başlıkların da tartışılması dikkati çekti. Yapay zekanın Rusya açısından yazılım geliştirme meselesini aşarak elektrik üretimi, veri merkezi yatırımları ve donanım kapasitesi meselesine dönüştüğü ortaya kondu.

Batı'ya kapı tamamen kapanmadı

SPIEF'in son yıllardaki temel mesajlarından biri, Rusya'nın Batı dışı dünya ile ilişkilerini derinleştirdiği yönündeydi. Bu yıl da Asya, Afrika, Orta Doğu ve Küresel Güney'den katılım forumun dış politika zeminini belirledi.

Foruma 10 yıl sonra ilk kez resmi bir ABD delegasyonu katılırken Rus yetkililer bu katılımı "diyaloğun yavaş yavaş yeniden kurulması" şeklinde yorumladı.

Rusya'nın yaptırımlar altında ekonomik çöküş yaşamadığını gösterdiği forumda, mevcut büyüme dinamiklerinin sınırları da daha açık biçimde tartışıldı.

Bu doğrultuda, mikro ihracat portföyüne yeni dahil olan medikal ve lüks tüketim ürünleri, paket başına sağlanan döviz girdisinde yüksek seviyelere ulaşıyor.

Medikal ürünler, hazır giyimi 26'ya katladı

Rapora göre, 2024 yılı verilerinde ilk 20 ürün grubu arasında yer almayan "ortopedik cihazlar, işitme cihazları ve protezler", 2025 yılında listeye 15. sıradan giriş yaptı. Bu gruptaki ürünler, paket başına sağlanan 738,31 dolarlık birim kıymetle, finansal zirveye yerleşti.

Mikro ihracatın önemli kalemlerinden olan "kadın dokuma giyim" kategorisinde paket başına düşen değer 28,38 dolar olarak kaydedilirken medikal cihazlar, sağladığı birim gelirle hazır giyimi yaklaşık 26'ya katladı.

Lojistik maliyetlere karşı "değer odaklı" model

Küresel e-ticaret pazarında artan navlun fiyatları ve korumacı gümrük politikaları, Türk girişimcisini "hacim odaklı" modelden, "değer odaklı" modele yönlendirdi.

Raporda, ortopedik cihazların yanı sıra "değerli mücevherat" grubunun da paket başına 284,62 dolarlık birim kıymetiyle, üst sıralardaki yerini koruduğu görüldü. Medikal cihazlar ve lüks aksesuarlar gibi hacmi küçük (düşük desili) ancak birim fiyatı yüksek ürünlerin, lojistik maliyetlerin toplam satış bedeli içindeki payını minimize ettiği dikkati çekiyor. Bu durum, Türk ihracatçısının küresel rekabette kar marjlarını korumasını sağlıyor.

Ucuz ürün" yerine "kaliteli ve yüksek teknolojili ürün"

2024 yılında listenin üst sıralarında yer alan ancak "ağır ve hacimli" olmaları nedeniyle yüksek lojistik maliyeti yaratan çelik mutfak eşyaları ile bazı elektrikli ev aletleri, 2025'te ilk 20 listesinin dışına çıktı. Bu kalemlerin yerini, teknolojik niteliği yüksek, standart paketleme ölçülerine uygun ve kargo uçağında az yer kaplayan "vitamin takviyeleri, gıda müstahzarları" ve "saat aksamları" gibi ürün grupları aldı.

Raporda yer alan temel çıkarımlara göre, Türkiye'nin e-ihracat vizyonu, düşük bedelli tekil siparişlerin yurt dışı depolarda toplanması ve medikal cihazlar gibi yüksek marjlı ürünlerin payının artırılması üzerine kurgulanıyor. Birim kıymetlerin medikal cihazlarda 730 dolar, mücevheratta 280 dolar bandına yerleşmesi, Türkiye'nin e-ihracatta "ucuz ürün" yerine "kaliteli ve yüksek teknolojili ürün" merkezine dönüşmesine yardımcı oluyor.

Deniz, kum, güneş destinasyonunun yanı sıra binlerce yıllık geçmişe sahip antik kentleri, doğal güzellikleri, hizmet kalitesiyle turizmde ön plana çıkan kentin, kruvaziyer turizmindeki payı da artıyor.

Bavul taşımadan, otel değiştirmeden birden fazla şehri, ülkeyi gezebilme imkanı sunan ve içinde havuzları, spa tesisleri, eğlence alanları, restoranları barındıran lüks gemiler, Antalya Limanı'na demirlemeye başladı.

Yıl başından bu yana 6 kruvaziyeri ağırlayan Antalya, son olarak Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu tarafından işletilen Malta bayraklı "Aroya"ya ev sahipliği yaptı.

Antalya büyük gemilerin rotasına girdi

QTerminals Antalya Limanı Genel Müdürü Hüseyin Sipahioğlu, limandaki kruvaziyer trafiğinin yaz döneminde daha da artacağını söyledi.

Antalya Valisi Hulusi Şahin'in öncülüğünde QTerminals Antalya ile Antalya Serbest Bölge Kurucu ve İşleticisi AŞ (ASBAŞ) arasında imzalanan işbirliği protokolü ile QTerminals Antalya Limanı'na ait 9 numaralı rıhtım ile ASBAŞ'a ait 10 numaralı rıhtımın, Liman Başkanlığının onayıyla ortak kullanıma açıldığını belirten Sipahioğlu, bu sayede büyük kruvaziyerleri de ağırlamaya başladıklarını bildirdi.

Sipahioğlu, martta gelen 294 metre uzunluğundaki Malta bayraklı "Celebrity Infinity" ile geçen hafta gelen 335,2 metre uzunluğundaki Malta bayraklı "Aroya" gemilerinin 9 ve 10 numaralı rıhtımlara başarılı bir şekilde yanaştığını kaydetti.

Temmuz, ekim ve kasım aylarında planlanan seferlerin olduğunu dile getiren Sipahioğlu, "Aroya gemisi, 10 kez daha Antalya'ya gelecek, bunun dışında 16 gemi daha var, 26 yapıyor. Yıl sonunda bu rakam 30-35'i bulabilir." dedi.

Gemi seferleriyle şehre gelen ziyaretçi sayısının artmasını beklediklerini anlatan Sipahioğlu, bu hareketliliğin özellikle esnaf, turizm işletmeleri ve şehir içi taşımacılık sektörü için önemli ekonomik katkı olacağını ifade etti.

Hüseyin Sipahioğlu, Antalya'nın Akdeniz'in önde gelen kruvaziyer liman şehirlerinden birisi olması için önemli çalışmalar yaptıklarını belirterek, "Gemi-kıyı konteyner vinçleri alacağız, konteyner rakamlarını artıracağız. Derinleştirme yapacağız. Direkt seferler olan büyük hatları limanımıza kazandırmaya çalışacağız." diye konuştu.

Düğünlerin, 5 yıldızlı otellerde, restoranlarda ve düğün salonlarında yapıldığını belirten Bozdağ, burada en büyük pazarlarının, düğün salonlarının dışarıdan yemek temin ettiği etkinlikler olduğunu kaydetti.

Bozdağ, etkinlik sahiplerinin, lisanssız işletmelerden ve bazı derneklerden yemek hizmeti alabildiğini söyledi.

Yaz sezonunda piknik organizasyonlarında da artış olduğunu dile getiren Bozdağ, "Piknikler de aynı durumda. Düğün salonu sahiplerine, bireysel kır düğünü yapan kişilere ve kır pikniği organize eden işletmelere, lisanslı şirketlerden yemek almasını öneriyoruz." dedi.

Bozdağ, vatandaşların, yaz sezonunda ekonomik şartlara bağlı olarak beyaz ete yöneldiğine, bu durumda profesyonellerin elinden çıkmayan yemeklerin sağlık konusunda sorun çıkarabildiğine işaret ederek, "Türkiye Yemek Sanayicileri Federasyonu olarak yemeklerin, tüm illerimizde bulunan ilçe tarım müdürlüklerimizden lisanslı firmalarından temin edilmesini öneriyoruz." diye konuştu.

"Fiyatlar 2 bin lira ila 3 bin lira arasında"

Düğün salonlarında verilen yemeklerin ortalama kişi başı 1500 ila 2 bin lira aralığında değiştiğinin bilgisini veren Bozdağ, şöyle devam etti:

"Ordövr tabağımız var, 7 çeşit içeriyor. Eğer tavuklu bir yemek istiyorlarsa 2 bin lira, etli bir yemek istiyorlarsa da 2 bin 500-3 bin lira civarında bir bütçesi oluyor. Bu durum pikniklerde de geçerli. Ancak mayıs ayı itibarıyla havalar yağışlı olduğu için açık hava düğünleri çok olmadı. Ekonomik gelişmeler nedeniyle insanlar daha çok kına gecesini eğlenceli hale getirip, ertesi gün de bir nikahla ya da aile arasında 50-60 kişilik organizasyonlarla bunu yönetmeye çalışıyor. Bu yıl durum böyle."

Bozdağ, sezonla birlikte hazır yemek sektörüne talepte de artışın başladığını, İstanbul'daki yaklaşık 1000 düğün salonunda ortalama aylık 420 düğünde yaklaşık 126 bin kişinin ağırlandığını bildirdi.

Sektörün ekonomiye sağladığı katkıya işaret eden Bozdağ, "Ülke genelindeki hazır yemek sektörü, piknikler dahil ekonomiye aşağı yukarı 852 milyon liralık katkı sağlıyor. Süslemeler ve fotoğraf çekimleri gibi etkinliklerle 1 milyar 200 milyon liralık bir bütçe var." değerlendirmesinde bulundu.

"Herkesin bütçesine göre planlanan bir sistem var"

Bozdağ, yemeklerin, 4 çeşit standart tabldottan başlayarak 16 çeşide kadar değiştiğini aktararak, şunları kaydetti:

"Dolayısıyla farklı menüler, herkesin bütçesine göre planlanan bir sistem var. Düğün sezonunun arttığı bu dönemde sektörümüze talepte bir artış söz konusu. Vatandaşlarımızdan isteğimiz, düğün yemeklerini mutlaka lisanslı şirketlerden alması."

Küresel piyasalar, Orta Doğu'da çatışmaların yeniden alevlenmesiyle haftaya satış baskısı altında başladı.

Bölgede 8 Nisan'da sağlanan ateşkes sonrasında görece sakin seyreden gerilim, İsrail ve İran'ın karşılıklı saldırılarıyla yeniden tırmandı. İsrail, Tahran yönetiminin balistik füze saldırılarının ardından İran'daki bazı hedeflere yönelik misilleme amaçlı hava operasyonları düzenlediğini duyurdu.

ABD cephesinden şu ana kadar doğrudan askeri müdahaleye ilişkin somut bir saldırı haberi gelmezken, çatışmaların ağırlıklı olarak İsrail ile İran arasında yoğunlaştığı görüldü.

Söz konusu gerilimle birlikte petrol fiyatları yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde 96 dolara kadar çıkarken, şu sıralarda yüzde 3,4 artışla 95,2 dolarda bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin mevcut enflasyonist baskıları artırabileceği değerlendirilirken, ABD ekonomisinin güçlü görünümünü koruması da dikkate alındığında, para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) olası şahin para politikası adımlarına ilişkin ihtimallerin gelecek yıla yayıldığı görülüyor.

Piyasalarda halihazırda gelecek yıl sonuna kadar Fed'e yönelik herhangi bir faiz indirimi beklentisi bulunmuyor.

Analistler, yatırımcıların bugünlerde Orta Doğu'daki gerilimler, yükselen petrol fiyatları ve merkez bankalarını faiz artırımına zorlayan enflasyonist baskılar gibi pek çok olumsuzluk altında karar almaya çalıştığını belirterek, bu hafta ABD'de açıklanacak enflasyon verilerinin yakından takip edileceğini kaydetti.

Altının onsu yaklaşık 2,5 ayın en düşüğünde

Fed'e ilişkin faiz artırımı tahminleri ve yükselen petrol fiyatlarının tetiklediği enflasyon endişeleriyle ABD'de 10 yıllık tahvil faizi 5 baz puan artışla yüzde 4,58'e çıktı ve yaklaşık son 20 günün en yüksek seviyesine ulaştı. Fed'e ilişkin tahminlerin "şahin" tarafa kayması ve Orta Doğu'daki gerilimlerin etkisiyle yükselen dolar endeksi cuma günü 7 Nisan'dan bu tarafa ilk kez 100 seviyesini aştı.

Güçlenen dolar ve yükselen tahvil faizleri ile alternatif maliyeti artan altının ons fiyatında ise düşüş eğilimi yeni haftaya da taşındı. Altının onsu yeni işlem gününde 4 bin 300 dolara gerileyerek 23 Mart'tan bu yana en düşük seviyesine indi. Ons altın şu sıralarda yüzde 0,4 azalışla 4 bin 310 dolardan alıcı buluyor.

Söz konusu gelişmelerle ABD'de endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar negatif seyrediyor

Orta Doğu'da çatışma riskinin yeniden yükselmesi, enerji ithalatına bağımlılığı yüksek Avrupa ekonomileri üzerindeki baskıları artırabilecek önemli bir risk unsuru olarak öne çıkıyor.

Küresel çapta süregelen enflasyon endişelerinin gölgesinde Avrupa Merkez Bankasının (ECB) perşembe günü alacağı para politikası kararları yakından takip edilecek. Bankanın bu toplantıda 3 temel faiz oranında 25 baz puanlık faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan Orta Doğu'da jeopolitik risklerin artması teknoloji hisselerinde düşüşlere yol açarken, değerli metallerdeki geri çekilme de madencilik şirketlerinin hisselerinde satışları beraberinde getirdi.

Bu arada Avrupa Birliği (AB), İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes anlaşmasının kalıcı barış ve güvenliğin tesis edilmesi için önemli bir fırsat olduğunu belirterek, taraflara "anlaşma hükümlerine tam olarak uyma" çağrısında bulundu.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.

Japonya ve Güney Kore borsaları satış baskısı altında

Cuma günü New York borsasında görülen satıcılı seyir yeni işlem haftasında Asya tarafına da yansıdı. Asya borsalarında negatif bir seyir izlenirken, Orta Doğu'da artan riskler bölge piyasalarındaki satış baskısının temel nedeni olarak öne çıkıyor.

Yatırımcıların yapay zeka ve teknoloji şirketlerini sorgulamalarıyla Güney Kore ve Japonya borsasında sert düşüşler görüldü.

Öte yandan Japonya ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 1,8 ile beklentilerin üzerinde büyümesine karşın, bu oran yüzde 2,1 olarak açıklanan öncü tahminin altında kaldı.

Analistler, Japonya ekonomisinin zayıf sermaye harcamalarının etkisiyle yılın ilk çeyreğinde ivme kaybettiğini bildirdi.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) bu ayki toplantısında faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin gücünü koruması da Japonya borsası üzerinde satış baskısı oluşturdu. BoJ'un gelecek hafta politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 6,2, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,1, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,3 düştü.

Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,28 değer kaybederek 13.694,19 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,77 geriledi.

Dolar/TL kuru cuma gününü 46,0520'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,1010'dan işlem görüyor.

Yurt içinde bu hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) faiz kararı ile politika metninde verilecek mesajlar piyasaların odağında yer alacak.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru verisinin takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.600 ve 13.500 puanın destek, 13.800 ve 13.900 seviyelerinin ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.

OPEC'ten yapılan açıklamada, Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın, küresel piyasa koşulları ve görünümünü değerlendirmek üzere çevrim içi toplantı gerçekleştirdiği bildirildi.

Toplantıda, söz konusu ülkelerin, petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütleri ve Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik kesintiler kapsamında temmuz itibarıyla üretimlerini günlük 188 bin varil artırmaya karar verdikleri kaydedildi.

Karara göre, en yüksek üretim artışı günlük 62 bin varil ile Suudi Arabistan ve Rusya'da olacak. Bu ülkeleri günlük 26 bin varillik artışla Irak ve günlük 16 bin varille Kuveyt takip edecek. Kazakistan'ın günlük üretimini 10 bin varil, Cezayir'in 6 bin varil ve Umman'ın ise 5 bin varil artırması öngörülüyor. Böylece söz konusu ülkelerin toplam üretim artışı günlük 188 bin varile ulaşacak.

Açıklamada ayrıca kararın, değişen piyasa koşullarına göre durdurulabileceği veya geri çevrilebileceği vurgulandı. Piyasa koşullarını, üretim uyumunu ve tazmin süreçlerini her ay düzenli olarak gözden geçiren grubun bir sonraki toplantısı 5 Temmuz'da yapılacak.

Hava yolu şirketlerinin kar beklentileri, Orta Doğu'daki çatışmalar ve artan yakıt maliyetleri nedeniyle 23 milyar dolara indirildi.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), hava yolu şirketleri için bu yıla yönelik net kar tahminini 18 milyar dolar düşürerek 23 milyar dolara revize etti.

Merkezi Kanada'nın Montreal kentinde olan IATA, Rio de Janeiro'da düzenlenen 82. IATA Yıllık Genel Kurulu ve Dünya Hava Taşımacılığı Zirvesi'nde (WATS) küresel hava taşımacılığı sektörünün finansal görünümüne ilişkin raporunu yayımladı.

Raporda, hava yolu şirketlerinin kar beklentilerinin, Orta Doğu'daki çatışmalar ve artan yakıt maliyetleri nedeniyle Aralık 2025'teki öngörü olan 41 milyar dolardan aşağı yönlü revize edilerek 23 milyar dolara indirildiği belirtildi. Bu rakamın 2025 yılında elde edilen 45 milyar dolarlık net karın oldukça gerisinde kalması dikkati çekti.

Söz konusu düşüş, yolcu talebinin güçlü kalmasına ve uçakların daha yüksek dolulukla uçmasına rağmen sektörün jeopolitik şoklara ve yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı kırılganlığını yeniden ortaya koydu.

Yakıt faturası 350 milyar dolara tırmanacak

Raporda, hava yolu şirketlerinin toplam yakıt giderlerinin bu yıl, 2025'teki 252 milyar dolar seviyesinden 350 milyar dolara yükseleceği öngörüldü. Yakıt maliyetleri, işletme giderlerinin neredeyse üçte birini oluşturuyor.

Maliyetlerdeki bu artış yolcu başına karlılığı da eritti. Şirketlerin yolcu başına elde edeceği net karın, geçen yılki 9,10 dolar seviyesinden bu yıl 4,50 dolara gerilemesi bekleniyor. Sektörün net kar marjının ise yüzde 2'ye düşeceği tahmin ediliyor.

Gelirlerde artış ve doluluk rekoru bekleniyor

Olumlu tarafta ise IATA, istikrarlı seyahat talebi, bilet fiyatlarındaki artış ve koltuk yükseltme ile uçak içi hizmetler gibi ek gelirlerin etkisiyle sektör cirosunun bu yıl yüzde 9,4 artarak 1 trilyon 165 milyar dolara ulaşmasını bekliyor.

Yolcu doluluk oranının yüzde 84 ile tarihi rekor kırması, küresel yolcu sayısının yüzde 2,4 artışla 5,1 milyara, kargo hacminin ise 71,7 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor.

Bölgesel ayrışma ve Orta Doğu'da zarar beklentisi

Raporda, küresel görünümün bölgelere göre ciddi farklılıklar gösterdiği belirtildi.

Çatışmaların merkezinde yer alan Orta Doğu'daki hava yolu şirketlerinin, zayıflayan talep ve operasyonel aksaklıklar nedeniyle kolektif olarak zarar açıklaması bekleniyor. Diğer tüm bölgelerin ise azalan oranlarda da olsa kar elde etmeye devam edeceği öngörülüyor.

"Jet yakıtı fiyatlarındaki yüzde 70'lik artış karları eritiyor"

Raporda görüşlerine yer verilen IATA Genel Direktörü Willie Walsh, Orta Doğu'daki çatışmaların ve artan yakıt maliyetlerinin sektör görünümünü kötüleştirdiğini vurguladı.

Küresel ölçekte hava yolu şirketlerinin karlılığının 2025'e kıyasla yarı yarıya azalmasının beklendiğini belirten Walsh, "Karlar geçen yılki 45 milyar dolardan bu yıl 23 milyar dolara, marjlar ise yüzde 4,2'den yüzde 2'ye gerileyecek. Jet yakıtı fiyatlarındaki yüzde 70'lik hızlı yükseliş, tüm şirketlerin mali tablolarını olumsuz etkiliyor. Ek maliyetlerin bir kısmı fiyat ayarlamaları ve verimlilik artışıyla karşılansa da bu durum karlılığı geçen yılki seviyede tutmaya yetmiyor. Yıla zayıf bilançolarla başlayan küçük ölçekli taşıyıcılar zor bir süreçten geçiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Walsh, Körfez bölgesindeki taşıyıcıların, hava sahalarının neredeyse tamamen kapanmasının ardından büyük bir operasyonel belirsizlikle karşı karşıya kaldığına dikkati çekerek, "Bu şirketler bağlantıları sürdürmek adına harika bir iş çıkarıyor ancak büyük finansal etkiler kaçınılmaz." ifadelerini kullandı.

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, yolcu başına düşen 4,50 dolarlık karın mevcut şartlar altında bir direnç göstergesi olduğunu belirterek, "Ancak bu miktar, FIFA Dünya Kupası stadyumlarının çoğunda bir sosisli sandviç bile almaya yetmez ve diğer maliyetler ya da vergiler yükseldiğinde şirketlere yeterli bir tampon alanı bırakmaz." uyarısında bulundu.

Bayraktar, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Görüşmede, ülkelerimizin arz güvenliği stratejilerini, yenilenebilir ve nükleer enerji alanlarındaki yatırımlarını değerlendirdik. Bangladeş'in kara ve deniz hidrokarbon sahalarına ilişkin potansiyel işbirliği fırsatlarını da ele aldık. Küresel enerji vizyonumuz doğrultusunda, uluslararası alanda kazan-kazan esasına dayalı, sürdürülebilir ve güçlü işbirlikleri geliştirmeye kararlıyız."

Adaylar, sınav sonuçlarına ÖSYM'nin "sonuc.osym.gov.tr" adresinden kimlik numaraları ve aday şifreleriyle erişebilecek.

Bakan Yumaklı, Türkiye'nin uluslararası ölçekte son derece önemli bir organizasyona ev sahipliği yaptığının altını çizerek, COP31 Antalya'ya giden yolda gerçekleştirilen "Sıfır Atık Forumu ve Sıfır Atık Festivali"nin, dünyanın dört bir yanından bakanları, uluslararası kuruluşların üst düzey temsilcilerini, akademisyenleri ve uzmanları bir araya getirdiğini söyledi.

Yumaklı, "Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde ve Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi'nin himayelerinde küresel bir harekete dönüşen Sıfır Atık yaklaşımının bugün dünya tarafından sahipleniliyor olması, ülkemizin çevre ve sürdürülebilirlik alanındaki öncü rolünün en somut göstergelerinden biridir." değerlendirmesinde bulundu.

İklim değişikliği, kuraklık, doğal kaynakların azalması ve artan nüfus gibi küresel meydan okumalar karşısında gıda ve su güvenliğinin tüm ülkelerin stratejik öncelikleri arasında yer aldığına dikkati çeken Yumaklı, "Artık tarım, yalnızca üretim meselesi değil milli güvenlikten ekonomik kalkınmaya, sosyal refahtan çevresel sürdürülebilirliğe kadar birçok alanı doğrudan etkileyen küresel bir konu haline gelmiş durumda. Bu nedenle ülkeler, vatandaşlarının güvenilir gıdaya erişimini garanti altına almak için tarıma her zamankinden daha fazla önem veriyor çünkü yeterli, kaliteli ve sürdürülebilir gıdaya erişim, tüm insanların en temel haklarından biridir. Biz de Türkiye olarak bu anlayışla üretimi artırırken doğal kaynaklarımızı koruyan, israfı azaltan ve gelecek nesilleri gözeten politikalar geliştirmeye devam ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Yumaklı, forumun verimli geçtiğine işaret ederek, şunları kaydetti:

"Kendi alanımız açısından değerlendirdiğimizde, gıda kayıplarının ve israfının azaltılması, su verimliliğinin artırılması, doğal kaynakların korunması ve sürdürülebilir üretim modellerinin yaygınlaştırılması konularında ülkemizin tecrübelerini uluslararası paydaşlarımızla paylaşma fırsatı bulduk. Aynı zamanda diğer ülkelerin uygulamalarını yerinde değerlendirme ve ortak çalışma alanlarını geliştirme imkanı elde ettik. Forum kapsamında çok verimli ikili görüşmeler gerçekleştirdik, yeni işbirliklerinin temellerini attık ve mevcut ilişkilerimizi daha da güçlendirdik. Tarım diplomasisini sadece ürün ticareti olarak değil bilgi paylaşımı, teknoloji transferi, sürdürülebilirlik ve ortak kalkınma perspektifiyle ele alıyoruz. Önümüzdeki dönemde de Türkiye, sahip olduğu birikim ve tecrübeyle gıda güvenliği, su yönetimi, sürdürülebilir tarım ve sıfır atık politikaları alanlarında uluslararası işbirliklerini güçlendirmeye, bölgesel ve küresel ölçekte çözümün bir parçası olmaya devam edecektir."

İkili görüşme yapılan ülkeler

Bakan Yumaklı, forum kapsamında Libya Tarım ve Hayvancılık Bakanı Abdullatif Husay, Lübnan Tarım Bakanı Nizar Hani, Moldova Tarım ve Gıda Endüstrisi Bakanı Ludmila Catlabuga, Özbekistan Tarım Bakanı Ibrokhim Abdurakhmonov, Gambiya Tarım, Hayvancılık ve Gıda Güvenliği Bakanı Demba Sabally, Maldivler Balıkçılık, Tarım ve Okyanus Kaynakları Bakanı Ahmed Shiyam, Peru Kalkınma ve Sosyal Katılım Bakanı Lily Norka Vasquez Davila, Filistin Tarım Bakanı Prof. Dr. Rezq Abdelrahman Salem Salimia ve Kuzey Makedonya Tarım, Ormancılık ve Su Ekonomisi Bakanı Cvetan Tripunovski ile görüşmeler gerçekleştirdi.

İmzalanan anlaşmalar

Türkiye ile Gürcistan arasında ormancılık alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla mutabakat zaptı imzalandı.

Anlaşma, iki ülke arasında sürdürülebilir orman yönetimi, ağaçlandırma, biyolojik çeşitliliğin korunması, çölleşme, erozyon ve orman yangınlarıyla mücadele, coğrafi bilgi sistemleri, uzaktan algılama teknolojileri ve orman kaynaklarının izlenmesi gibi geniş bir yelpazede bilgi, deneyim ve teknoloji paylaşımını öngörüyor.

Mutabakat zaptı kapsamında eğitim programları, ortak araştırma ve projeler, uzman değişimi ile bilimsel ve teknik bilgi paylaşımı gerçekleştirilecek. Ayrıca işbirliği faaliyetlerinin etkin şekilde yürütülmesi amacıyla Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı ile Gürcistan Çevre Koruma ve Tarım Bakanlığı koordinasyonunda Ormancılık Ortak Komitesi kurulacak.

Bu işbirliği, iki ülkenin orman ekosistemlerinin korunması, rehabilitasyonu ve sürdürülebilir yönetimi konularındaki ortak çabalarını güçlendirirken bölgesel çevresel sürdürülebilirliğe ve doğal kaynakların etkin yönetimine de katkı sağlayacak.

Mutabakat zaptı, Gürcistan Çevre Koruma ve Tarım Bakanı David Songulashvili ile Bakan Yumaklı tarafından imzalandı.

Gürcistan ile sulama ve drenaj alanında da anlaşma imzalandı.

Sulama ve drenaj yönetimi ile amelioratif altyapı alanlarında işbirliğinin geliştirilmesine yönelik imzalanan mutabakat zaptıyla iki ülke arasında bilgi, deneyim ve teknoloji paylaşımı teşvik edilerek su kaynaklarının daha verimli kullanılması ve tarımsal üretimde sürdürülebilirliğin artırılması amaçlanıyor.

Mutabakat zaptı kapsamında sulama altyapısının rehabilitasyonu, modern sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, akıllı sulama teknolojileri, su kullanıcı örgütlerinin geliştirilmesi, su verimliliği, iklim değişikliğine uyum, enerji verimli sulama uygulamaları ve arazi toplulaştırma çalışmaları gibi geniş bir yelpazede işbirliği yapılacak. Ayrıca uzman değişimi, eğitim programları, çalıştaylar ve teknik bilgi paylaşımı yoluyla iki ülke arasındaki kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Tarımsal su yönetimi alanında bölgesel işbirliğinin güçlendirilmesine ve iki ülke arasındaki dostane ilişkilerin daha da geliştirilmesine katkı sağlayacak anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle taraflar, sulama ve drenaj yönetiminde iyi uygulamaların paylaşılması ve ortak projelerin geliştirilmesi yönünde çalışmalarını sürdürecek.

Türkiye ile Özbekistan arasında da "Bakanlıklara Bağlı Araştırma Enstitüleri Arasında İşbirliğine Dair Yol Haritası" da Bakan Yumaklı ile Özbekistan Tarım Bakanı Ibrokhim Abdurakhmonov arasında imzalandı.