Bankadan yapılan açıklamada, en önemli para politikası göstergesi kabul edilen mevduat faizinin yüzde 2,25'ten yüzde 2,50'ye yükseltildiği bildirildi. Refinansman faizinin yüzde 2,65'e, marjinal fonlama faizinin de yüzde 2,90 seviyesine çıkarıldığı belirtilen açıklamada, yeni faiz oranlarının 16 Eylül 2026 tarihinden itibaren geçerli olacağı ifade edildi.

Faiz patikasında "veri odaklı" duruş sinyali

ECB açıklamasında, enflasyonun yüzde 2'lik orta vadeli hedefe dönmesini sağlamak amacıyla veri odaklı ve toplantı bazlı yaklaşımın süreceği vurgulandı.

Risklerin ve belirsizliklerin altının çizildiği açıklamada, "Enflasyon için yukarı yönlü, ekonomik büyüme içinse aşağı yönlü risklerin bulunması nedeniyle görünüm belirsizliğini korumaktadır." ifadesine yer verildi.

Açıklamada, ECB Yönetim Konseyi'nin para politikasının gelecekteki seyrine ilişkin önceden taahhütte bulunmayacağı yinelenerek, sonraki adımların tamamen ekonomik verilere bağlı olacağını kaydedildi. Varlık Alım Programı (APP) ve Pandemi Acil Varlık Alım Programı (PEPP) portföylerinin de ölçülü ve öngörülebilir bir hızda azaltılmaya devam edileceği bildirilen açıklamada, piyasalardaki düzensiz hareketlere karşı Aktarım Güvence Mekanizması'nın (TPI) hazırda bekletildiği belirtildi.

ABD Çalışma Bakanlığı, ağustos ayına ilişkin ÜFE verilerini açıkladı. Buna göre ÜFE, ağustosta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,4 yükseldi.

Ağustosta aylık bazda piyasa beklentilerine paralel artan üretici fiyatları, temmuzda yüzde 0,1 artış göstermişti.

Üretici fiyatlarında yıllık bazdaki artış ise ağustosta yüzde 5,4 oldu. Piyasa beklentisi, üretici enflasyonunun yıllık bazda yüzde 5,3 olması yönündeydi. ÜFE temmuzda yıllık yüzde 4,8 artmıştı.

Çekirdek ÜFE yıllık bazda beklentilere paralel

Değişken gıda ve enerji fiyatlarını içermeyen çekirdek ÜFE, ağustosta aylık bazda yüzde 0,2 ve yıllık bazda yüzde 4,6 arttı.

Yıllık bazda piyasa beklentileri dahilinde gerçekleşen çekirdek enflasyonun aylık bazda yüzde 0,3 olması bekleniyordu.

Çekirdek ÜFE, temmuzda aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 4,3 yükselmişti.

ÜFE, üretimde kullanılan girdilerin fiyatlarını ölçerek nihai ürün fiyatlarına ve manşet enflasyona ilişkin ipuçları veriyor. ABD Merkez Bankası, ÜFE dahil tüm enflasyon göstergelerini takip ediyor.

Uraloğlu, NSosyal hesabından konuya ilişkin paylaşım yaptı. 

Bu yılın ocak-ağustos döneminde limanlarda elleçlenen yük miktarının, geçen yılın aynı dönemini geride bıraktığını belirten Uraloğlu, toplam yük elleçleme miktarının 369 milyon 798 bin 698 ton olduğunu ifade etti. 

Uraloğlu, konteyner elleçleme miktarının 9 milyon 574 bin 562 TEU seviyesine ulaştığına işaret ederek, şunları kaydetti:

"Sıvı dökme yük elleçleme miktarı 112 milyon 660 bin ton oldu. Genel kargo elleçleme miktarı 45 milyon 260 bin ton olarak kaydedildi. Konteyner elleçleme miktarı (ton) 98 milyon 760 bin ton olarak gerçekleşti. Limanlarımızı güçlendirmeye, deniz ticaretimizin kapasitesini artırmaya ve Türkiye'nin üretim ve ihracatına katkı sunmaya devam ediyoruz."

Uluslararası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Julie Kozack, 2022'deki hayat pahalılığı krizinin ardından başlayan dezenflasyon sürecinin bir miktar durakladığını belirterek, merkez bankalarına "fiyat istikrarı hedeflerine odaklanmayı sürdürmeleri" tavsiyesinde bulundu.

Kozack, düzenlediği basın toplantısında küresel ekonomideki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Orta Doğu'daki 6 aylık savaşa rağmen küresel ekonominin dirençli kaldığını söyleyen Kozack, ekonominin enerji şoku başta olmak üzere sarsıntıları korkulandan daha iyi atlattığını ifade etti.

Kozack, dünya ekonomisinin yüzde 3'lük büyüme patikasında kalmaya devam ettiğini belirterek, belirsizliğin ise yüksek kalmayı sürdürdüğünü anlattı.

Küresel ekonominin enerji kaynaklı bir arz şoku ve yapay zeka öncülüğündeki talep şokuyla zıt yönlere çekildiğine değinen Kozack, "Bu iki güç, küresel ekonomiyi farklı yönlere sürüklüyor. Fakat bu dinamiklerin ekonomileri tek tek nasıl etkilediği konusunda oldukça belirgin farklar mevcut. Bu nedenle ekonomik görünüme yönelik risklerin yüksek seyretmeye devam ettiğini değerlendiriyoruz." dedi.

Kozack, enerji şokunun henüz sona ermediğini vurgulayarak, petrol ve doğal gaz fiyatlarının yüksek kalmaya devam ettiğini kaydetti.

"Kamu borcunun küresel çapta daha da artacağını tahmin ediyoruz"

Kamu borcu konusunda da baskıların arttığına dikkati çeken Kozack, küresel kamu borcunun Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYH) oranının neredeyse yüzde 100'e ulaştığını belirtti. Kozack, bunun da İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülen en yüksek seviye olduğuna değinerek, kamu borcunun küresel çapta daha da artacağını tahmin ettiklerini dile getirdi.

IMF Sözcüsü Kozack, "2022'deki hayat pahalılığı krizinin ardından başlayan dezenflasyon sürecinin bir miktar durakladığını söyleyebilirim." diye konuştu.

Temmuz ayındaki Dünya Ekonomik Görünümü raporu güncellemesinde, 2026 yılı küresel enflasyon tahminini yüzde 4,7'ye revize ettiklerini anımsatan Kozack, enflasyon beklentilerinin bu yıl için yükseldiğini, ancak uzun vadede çıpalı kalmaya devam ettiğini anlattı.

"Gelişmiş ülkelerde tahvil faizlerinin yükselmesi tüm ülkeleri etkiliyor"

Kozack, ABD, Fransa ve Japonya gibi kilit gelişmiş ekonomilerin 10 yıllık hazine tahvili faizlerinin uzun süredir görülmemiş en yüksek seviyelerde olduğuna işaret ederek, "Gelişmiş ekonomilerdeki gösterge borçlanma maliyetleri yükseldiğinde, bunun neredeyse tüm ülkeler üzerinde bir etkisi oluyor. Gelişmekte olan birçok ekonomi son yıllarda politika çerçevelerini güçlendirmek ve bağımsız merkez bankacılığına geçmek için ciddi adımlar atıp risk primlerini daraltmayı başarmış olsa da, bu primler artık daha yüksek gösterge faizlerin üzerine ekleniyor." ifadelerini kullandı. Dolayısıyla gösterge faizlerdeki artışın risk primlerindeki gerilemeyi dengelediğini belirten Kozack, bu zorlukların politika yapıcıların hem çevik hem de güvenilir olmalarını gerektirdiğini kaydetti.

Kozack, "Enflasyon tarafında merkez bankalarına tavsiyemiz, fiyat istikrarı hedeflerine odaklanmayı sürdürmeleridir. Mali otoriteleri ise orta vadeli, inandırıcı mali konsolidasyon planları hazırlamaları yönünde teşvik etmeye devam ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Bütçe açıklarının ve borcun nasıl düşürüleceğine dair net bir plan ve stratejiye sahip olmanın mali otoriteler için önemine işaret eden Kozack, üyelere büyümeyi canlandırma tavsiyesinde de bulunduklarını anlattı.

"Yapay zeka büyümeye kısa vadede pozitif etki yapacak"

Kozack, ABD'nin İran'a yönelik yürüttüğü "Ekonomik Dışlama Operasyonu" kapsamındaki ikincil yaptırımlara değinerek, "Konuyu titizlikle izliyoruz, hem Dünya Ekonomik Görünümü raporumuzda hem de Orta Doğu bölge değerlendirmelerimizde bu hususa daha kapsamlı yer vereceğiz." dedi.

Yapay zekanın büyüme üzerindeki etkilerine ilişkin Kozack, kısa vadede pozitif talep şokuyla büyümeye katkı yapacağını dile getirdi. Kozack, "Orta vadede yapay zeka tarafında asıl odaklanacağımız konu ise bunun verimlilik artışına ve nihayetinde kalıcı bir büyüme ivmesine yol açıp açmayacağıdır. Yapay zekanın büyüme, iş gücü piyasası ve istihdam üzerindeki orta vadeli etkileri araştırma gündemimizde yer almaya devam ediyor." diye konuştu.

Çin-ABD ticari ilişkilerine yönelik soru üzerine Kozack, şu ifadeleri kullandı:

"Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin bir araya gelmesini, diyalog kurmasını ve aralarındaki gerilimleri ya da anlaşmazlıkları çözme yollarını müzakere etmesini son derece memnuniyetle karşılıyor ve çok önemsiyoruz. ABD ve Çin'in temas halinde olması ve gerilimleri aşmanın yollarını araması hem ABD hem Çin, dolayısıyla tüm küresel ekonomi için olumlu bir gelişme."

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, ECB Yönetim Konseyinin eylül toplantısında, piyasa beklentileri doğrultusunda üç temel politika faizini 25'er baz puan artırmasının ardından Berlin’de basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.

Konuşmasına para politikası kararlarını açıklayarak başlayan Lagarde, ekonomik büyüme ve Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon eğilimleri üzerindeki etkilerine ilişkin kapsamlı bir sunum yaptıktan sonra gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Avro Bölgesi ekonomisinin enerji şoklarına rağmen beklenenden daha dirençli olduğunu belirten Lagarde, buna karşın enerji fiyatlarındaki şoklar ile küresel ticaret gerilimlerinin büyüme üzerinde risk oluşturmaya devam ettiğini kaydetti.

Orta Doğu'daki gerilimin fiyatlar üzerindeki baskısını sürdürdüğünü dile getiren Lagarde, "Orta Doğu'daki çatışmalar enflasyonist baskılar oluşturmaya devam ediyor ve enflasyonun uzun bir süre boyunca hedefin oldukça üzerinde kalması bekleniyor." dedi.

Lagarde, enflasyonda kısa vadeli beklentilerin yüksek seyrettiğini ancak orta vadede istikrar öngördüklerini vurgulayarak, beklentilerinden biraz daha düşük ama daha uzun soluklu bir enflasyon süreci yaşanacağını bildirdi.

ECB Başkanı Lagarde, para politikasını enflasyonu yüzde 2 hedefine ulaştıracak şekilde ayarlamakta kararlı olduklarının altını çizdi.

Yönetim Konseyi olarak bugünkü faiz kararını oy birliğiyle aldıklarını anlatan Lagarde, "Bu karar üzerinde tartışmaya gerek bırakmayacak kadar net bir adımdı. Ekonomik görünüme ilişkin belirsizlikler yüksek seyretmeye devam ediyor. Riskler enflasyon tarafında yukarı yönlü, ekonomik büyüme tarafında ise aşağı yönlü olmayı sürdürüyor. Buna karşın, jeopolitik çatışmaların yarattığı risklere karşı iyi bir pozisyonda bulunuyoruz." diye konuştu.

"Ekonomideki dirençli seyir ve enflasyon verileri sürpriz oluşturdu"

Christine Lagarde, bugünkü toplantıda gelecekteki olası adımları tartışmadıklarını vurgulayarak, "Piyasayı sıkmamak adına sürekli verilere odaklandığımızı söylemiyoruz. Ancak durum o kadar değişken ki çok ileriye bakmanın bir anlamı yok. Bir sonraki adım tahmin edilemez. Tamamen önümüze gelecek verilere odaklanmış durumdayız." ifadelerini kullandı.

ECB Yönetim Konseyinin hem Avro Bölgesi ekonomisinin gösterdiği direnç hem de enflasyon rakamları karşısında şaşkınlık yaşadığını söyleyen Lagarde, gıda fiyatlarında daha fazla baskı beklediklerini aktardı. Bununla birlikte genel enflasyonun yine de başlangıçta tahmin edilenden daha uzun süre yüksek kalmasının muhtemel olduğunu belirten Lagarde, her iki itici etkenin de bankanın tahminlerine dahil edildiğini ifade etti.

"Tahvil piyasasındaki hareketliliği yakından izliyoruz"

Küresel piyasalarda tahvil getirilerinin yükselmesinin yeni bir durum olduğuna ve tüm küresel piyasalarda farklı sebeplerle yaşandığına işaret eden Lagarde, şöyle devam etti:

"En büyük gerekçelerden biri arz ve talep dengesindeki değişimlerdir. Şirketlerin tahvil piyasası üzerinden finansman sağlama ihtiyacının artması etkili oluyor. Ayrıca yapay zeka yatırımları da küresel tahvil piyasaları için önemli bir itici etken haline gelmiştir. ABD tahvil piyasasının büyüklüğünün de bu hareketlilikte rol oynadığını düşünüyoruz. ECB olarak tahvil piyasasındaki durumu, özellikle uzun vadeli faiz oranları açısından çok yakından takip ediyoruz."

Lagarde, devlet tahvillerinde getiri farklarına yönelik bir soruya ise bu farkları izlediklerini ancak bunun kendi sorumluluk alanı dışında kaldığını belirterek yorum yapmaktan kaçındı.

ABD Hazine Bakanlığının döviz müdahalesi ve dijital avro

ABD Hazine Bakanlığının yenin değer kaybını önlemek amacıyla avro rezervi satarak döviz piyasasına yaptığı son müdahale hakkında yöneltilen soruyu yanıtlayan Lagarde, müdahalenin gerçekleştiğini yineledi ancak konuya ilişkin daha fazla yorum yapmayı reddetti.

Lagarde, dijital avro projesine büyük önem atfettiğini vurgulayarak, "Dijital çağda dijital merkez bankası parası bir zorunluluktur. Bu adım ayrıca Avrupa'yı Avro Bölgesi dışındaki aktörlere karşı daha az bağımlı hale getirecektir. Mevcut ödeme altyapıları potansiyel olarak kırılgan ve savunmasız durumda." şeklinde konuştu.

Ortak para birimine destek ve istifa iddiaları

Avro Bölgesi'nde popülist ve aşırı sağcı partilerin yükselişi ile ortak para biriminin geleceğinin tartışmaya açılmasına yönelik soru üzerine Lagarde, ortak para birimi avroya olan halk desteğinin tarihin en yüksek seviyesinde olduğunu savundu.

Lagarde ayrıca gelecek günlerde ECB'nin üç farklı senaryo analizinden elde edilen yeni sonuçları kamuoyuyla paylaşacağını duyurdu.

Görev süresi 2027 sonbaharında dolacak olan Lagarde, erken ayrılacağına yönelik iddialara karşı, "Kişisel geleceğimle ilgili herhangi bir gelişme olsaydı bu hemen duyurulurdu. Şu an için açıklanacak hiçbir şey yok." dedi.

Öte yandan, toplantıda hazır bulunan Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel da popülist ve aşırı sağcı partilerin yükselişinden "endişe duyduğunu" dile getirdi.

ESMA, Avrupa Birliği (AB) finans piyasalarındaki temel risk ve kırılganlıkları değerlendirdiği 2026 yılının ikinci risk izleme raporunu yayımladı.

Raporda, piyasaların şimdiye kadar dirençli kaldığı ancak teknoloji şirketlerinin yüksek değerlemeleri, artan jeopolitik gerilimler, kalıcı enflasyon ve zayıflayan ekonomik büyümenin bu dayanıklılığı sınadığı belirtildi.

Teknoloji ve yapay zeka bağlantılı sektörlerin güçlü performansının yatırımcı iyimserliği ile piyasa değerlemelerindeki hızlı toparlanmayı desteklediğine işaret edilen raporda, bunun finansal kırılganlıkların ortadan kalktığı anlamına gelmediği kaydedildi.

Kötüleşen makrofinansal koşullar ile yüksek piyasa değerlemeleri arasındaki ayrışmanın giderek büyüdüğü ifade edilen raporda, ekonomik risklerin gerçekleşmesi veya yatırımcı güveninin aniden değişmesi halinde sert piyasa düzeltmeleri yaşanabileceği bildirildi.

Raporda, Orta Doğu'daki çatışmaların başlamasının ardından sert biçimde gerileyen hisse senedi piyasalarının daha sonra çatışma öncesindeki seviyelere veya bu seviyelerin üzerine çıktığı anımsatıldı.

Tahvil piyasalarında finansman koşulları ve tahvillerin güvenli liman niteliğine ilişkin kaygıların arttığına dikkat çekilen raporda, devlet tahvili getirileri ile risk primlerinin yükseldiği kaydedildi.

Raporda, kripto varlık piyasalarındaki kırılganlıkların finansal sistemin geneline yayılma riskinin yakından izlenmesi gerektiği ifade edildi.

Piyasa altyapılarının son dönemdeki dalgalanmalara rağmen iyi işlediği belirtilen raporda, ileri yapay zeka teknolojilerinin operasyonel risk ortamını değiştirmesiyle siber tehditlerin önem kazandığı bildirildi.

Raporda, AB'de halka arz faaliyetlerinin sınırlı kaldığı, şirket tahvili ihraçlarının ise güçlü seyrini sürdürdüğü kaydedildi.

Rapora ilişkin değerlendirmelerde bulunan ESMA Başkanı Verena Ross, "Artan jeopolitik gerilimlere ve zayıflayan ekonomik görünüme rağmen yatırımcı iyimserliği yüksek değerlemeleri desteklemeye devam ediyor. Bu makas ne kadar açılırsa ani bir piyasa düzeltmesi riski de o ölçüde artar." ifadesini kullandı.

Bireysel ve kurumsal yatırımcıların ihtiyatlı davranması gerektiğini belirten Ross, yatırımcılara sert piyasa düzeltmelerine dayanabilecek biçimde hazırlıklı olmaları çağrısında bulundu.

TCMB'den faiz oranlarına ilişkin yapılan duyuruda, TCMB Başkanı Fatih Karahan başkanlığında toplanan Kurulun, politika faizinin yüzde 37'de sabit kalmasına karar verdiği bildirildi.

Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5'te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir." denildi.

Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.

Ekonomist Haluk Bürümcekçi, yaptığı değerlendirmede, "TCMB'nin risklere karşı koridor üst sınırı genişliğini asimetrik olarak yüksek tutmaya devam ettiği görülürken, beklentiler paralelinde bir adımla devam etmesi Türk lirası açısından nötr bir gelişme oldu." dedi.

Kurulun ana eğilimde eylülde devam edecek düşüş beklentisini ifade ederek iç talepteki zayıflık nedeniyle arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının dezenflasyonu desteklediği mesajını verdiğini belirten Bürümcekçi, duyuruda enerji fiyatları kaynaklı risklere dikkat çekilerek temkinli duruşun korunduğunu kaydetti.

Bürümcekçi, para politikası duruşuna ilişkin ana mesaj cümlesinin tekrarlanarak bir süre daha mevcut duruşun korunacağı sinyalinin verildiğini söyledi.

Kurulun makroihtiyati çerçeve ve likiditeye yönelik mesajlarının değişmediğine vurgu yapan Bürümcekçi, bu alanlarda temkinli duruşun korunmaya devam edileceğini düşündürdüğünü dile getirdi.

TCMB'nin küresel belirsizlikler nedeniyle bir sonraki toplantıya ilişkin net bir sinyal vermemeyi tercih ettiğinin altını çizen Bürümcekçi, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Yılın kalan döneminde küresel enerji fiyatlarında bir iyileşme gözlenmesi durumunda ise TCMB'nin sınırlı bir politika faizi indirim alanı (maksimum 200 baz puan) oluşabileceği söylenebilir. Bu bağlamda 22 Ekim'de gerçekleşecek PPK toplantısına kadar küresel gelişmeler, enflasyon görünümü ve rezerv gelişmeleri, TCMB tarafından yakından takip edilecektir. Son haber ajansları anketlerinde de yıl sonu politika faizi medyan beklentisi yüzde 35'e yükselmiş görünüyordu."

TCMB, dezenflasyondaki ilerlemeye rağmen temkinli duruşunu sürdürüyor

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör de karar metninin önceki toplantıya kıyasla enflasyon görünümü açısından daha olumlu ancak iç talep tarafında daha temkinli bir dile geçtiğini belirtti.

TCMB'nin dezenflasyondaki ilerlemeye rağmen temkinli duruşunu sürdürdüğünü ifade eden Gözgör, iktisadi faaliyet tarafında iç talepteki zayıf seyrin sürdüğü ve talep koşullarının dezenflasyon sürecine destek vermeye devam ettiğinin görüldüğünü dile getirdi.

Gözgör, bu çerçevenin korunmasını, enflasyon üzerindeki talep kaynaklı baskıların sınırlı kalması açısından para politikası için destekleyici bulduklarını söyledi.

İleriye dönük yönlendirmede değişiklik olmamasının ise temkinli duruşun korunduğuna işaret ettiğini belirten Gözgör, şunları kaydetti:

"Politika faizine ilişkin adımların enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilim ve beklentiler dikkate alınarak ara hedeflerle uyumlu biçimde belirleneceği vurgulanmaya devam ediyor. Enflasyon görünümünde kalıcı bir bozulma olması halinde para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı ifadesinin korunması ve yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı yaklaşımın sürdürülmesi, TCMB'nin faiz indirimi konusunda toplantı bazlı ve veri odaklı hareket edeceğine işaret ediyor. Mevcut enflasyon görünümünün korunması halinde TCMB'nin ekim ve aralık toplantılarında 100'er baz puanlık indirimlerle politika faizini yıl sonunda yüzde 35 seviyesine çekebileceğini değerlendiriyoruz."

Onikişubat Belediyesi, ilçe genelindeki ulaşım ağını güçlendirmek ve deforme olan yolları modern bir görünüme kavuşturmak amacıyla yürüttüğü çalışmalara kesintisiz devam ediyor. Son olarak Gayberli, Barbaros, Malik Ejder ve Oruç Reis mahallelerini doğrudan bağlayan 5,4 kilometrelik yeni ulaşım güzergâhı, düzenlenen bilgilendirme toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu.

Altyapıdan kamulaştırmaya, çevre düzenlemesinden engelli erişimine kadar her detayı titizlikle planlanan proje, hem 4 mahalleye hizmet verecek hem de şehir merkezinden batı istikametine giden araçlar için önemli bir alternatif güzergâh oluşturacak.

"2,5 YILDA 800 MİLYON LİRALIK YATIRIMLA 205 BİN TON ASFALT SERDİK"

İlçe genelinde yürütülen ulaşım hamlelerine ve yeni yol projesinin önemine değinen Onikişubat Belediye Başkanı Hanifi Toptaş, konuşmasında şu ifadelere yer verdi:

"Bugün hem Onikişubat ilçemiz için hem de şehrimize önemli bir ulaşım aksını kazandırmanın mutluluğunu paylaşmak için sizlerle bir aradayız. Tabii Onikişubat ilçemiz hakikaten çok büyük bir ilçe. 450 bin nüfusa sahibiz. 141 mahallemiz var; 84 kırsal mahallemiz, yine 57 de merkez mahallelerimiz var. Tabii ki her bölgemizin, her mahallemizin, her sokağımızın da kendine ait beklentileri var ve bizler de göreve başladığımız günden itibaren özellikle muhtarlarımızın, hemşehrilerimizin, vatandaşlarımızın taleplerini çözme noktasında yoğun bir çaba sarf ediyoruz. Özellikle ilçemizin temel sorunlarını çözme noktasında gerçekten yoğun bir çaba sarf ediyoruz ki ulaşım konusu da en öncelikli konulardan bir tanesiydi. 2,5 yıllık süre içerisinde 800 milyonluk bir yatırımla toplamda 205 bin tonluk bir asfaltı şu anda ilçemizle buluşturmuş bulunuyoruz. Tabii çalışmalarımızı sadece merkez mahallelerimizde yürütmüyoruz, aynı zamanda kırsal mahallelerimizde de çok yoğun bir çalışma var. Hem burada stabilize yol çalışmaları, aynı zamanda da özellikle gerek altyapı çalışmaları sonrasında deforme olan yollarımız, yine malumunuz çok ağır kış şartları geçirdik; bu sebeple deforme olan yollarımızın da şu anda bakım ve onarımlarını gerçekten yoğun bir şekilde gerçekleştiriyoruz."

"SADECE ASFALT DEĞİL, BÖLGENİN KRONİK BİR SORUNUNU ÇÖZDÜK"

Yeni açılan ulaşım koridorunun bölgedeki trafik sirkülasyonunu ne derecede rahatlatacağını açıklayan Başkan Hanifi Toptaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu çalışma vizyonumuzun bir getirisi, karşılığı olarak Gayberli, Barbaros, Malik Ejder ve Oruç Reis mahallelerimizde toplamda 5,4 kilometrelik bir ulaşım aksını ilçemize kazandırmış bulunuyoruz. Tabii öncelikle şunu ifade etmek istiyorum değerli arkadaşlar; burada biz sadece bir asfalt serimi gerçekleştirmedik. Burası bölgemizin gerçekten çok önemli bir sorunuydu ki şu anda Balık Pazarımızın olduğu yerden özellikle hem merkezden batı istikametine doğru giden hemşehrilerimizin buraya girdiğinde daha öncesinde yıkılan Turgut Özal Sitelerinden Kayseri Yolunu kullanarak batı istikametine ulaşımlarını sağlıyorlardı. Yine Orman Dairesi bölgesinde oturan hemşehrilerimiz de yine aynı şekilde burada Turgut Özal Sitelerine inip belirli bir batı istikametinde yol aldıktan sonra da adeta kıvrımlı yollardan evlerine, iş yerlerine ulaşımlarını sağlıyorlardı. Dolayısıyla burada gerçekten 120 günlük çok hummalı bir çalışma yürüttük."

BÜTÜNCÜL ALTYAPI VE ZEMİN İYİLEŞTİRME ÇALIŞMALARI

Zorlu arazi şartlarında yürütülen zemin iyileştirme ve kurumlar arası koordineli altyapı süreçlerini detaylandıran Başkan Toptaş, konuşmasına şu sözlerle devam etti:

"Ne yaptık burada? Öncelikle ulaşım aksımızı belirledik, bunu plana işledik ve bu doğrultuda belirli noktalarda kamulaştırma işlemlerimizi gerçekleştirdik. Sonrasında burada yol sathını oluşturduk. Tabii çok yoğun bir kazı dolgu işlemleri yaptık, yaklaşık 160 bin ton civarında bir kazı dolgu işlemi gerçekleştirdik ki Oruç Reis mahallemizde hemen biraz ileride heyelan sebebiyle gerçekten kapanan yollarımız vardı. Burada da şev stabilitesinin oluşturulması amacıyla da çok yoğun kazı dolgu işlemleri gerçekleştirdik. Ve akabinde malumunuz şu anda şehrimizde geniş bir altyapı seferberliği var İller Bankası tarafından yürütülen. Bu bölgelerimizde de yoğun bir çalışma var. Bu yol sathımızda yine altyapı çalışmaları, içme suyu ve kanalizasyon hatlarının yapılmasını firmalar tarafından bu süreci bekledik. Yine AKEDAŞ Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından hem elektrik hatlarının aşağıya alınması, altyapıya alınması ve aynı zamanda da aydınlatma direklerinin de burada teşkilini sağlamış olduk. Ve hemen akabinde de üstyapı imalatlarına burada geçtik ve bu kapsamda toplamda 19 bin ton civarında bir asfalt serimi burada gerçekleştirdik. Yaklaşık 14 bin metrelik bir ihata duvarı burada uygulaması yaptık ve yaklaşık 12 bin metrekarelik dekoratif parke ve 10 bin 650 metrelik de bordür uygulaması burada gerçekleştirdik."

MÜLKİYET ENGELLERİ KAMULAŞTIRMAYLA AŞILDI

Projenin önündeki en büyük engellerden biri olan mülkiyet sorunları da belediyenin kararlı adımlarıyla çözüme kavuşturuldu. Gayberli Mahallesi sınırları içerisinde yer alan ve imar yoluna denk gelen 19 ayrı parseldeki toplam 1.600 metrekarelik alan, 3 milyon 750 bin 629,40 TL bedelle kamulaştırılarak kamunun hizmetine sunuldu. Böylece vatandaşların ulaşımını kolaylaştıracak bu önemli güzergâhın önündeki hukuki ve mülkiyet engelleri tamamen ortadan kaldırıldı.

ENGELSİZ ULAŞIM VE YENİ YAŞAM ALANI

Projenin engelli erişimine uygunluğu ve vatandaşlar üzerindeki sosyal etkilerine değinen Onikişubat Belediye Başkanı Hanifi Toptaş, şunları söyledi:

"Tabii engelli vatandaşlarımızı da unutmadık. Görme engelli hemşehrilerimiz için de burada özellikle kaldırım uygulamaları yapılırken görme engellilerimiz için takip karosu uygulamasında yaklaşık 3 bin 400 metre olarak bu uygulamayı da burada gerçekleştirdik. Tabii bu ulaşım güzergahımızı şu anda ilçemize kazandırmış bulunuyoruz. Burada Gayberli, yine Barbaros, Malik Ejder ve Oruç Reis mahallelerimizdeki hemşehrilerimiz gerçekten yoğun bir şekilde kullanıyorlar. Ama sadece onlar için oluşturduğumuz bir yol değil. Burası merkezden batı istikametine giden hemşehrilerimizin alternatif bir yolu olarak Halimizin, Pazarımızın olduğu yerden Ağcalı Kavşağımıza kadar ki yerde de bir alternatif güzergah olarak kullanılıyordu. Şu anda hemşehrilerimizin de burayı yoğun olarak kullandığını görmek ki bunun haricinde yine buradaki hemşehrilerimizin bir yürüyüş yolu olarak burada burayı kullanıyor olmalarını görmek de açıkçası bizi çok fazla mutlu etti."

BÖLGEYE TOPLAM 150 MİLYON TL’LİK DEV YATIRIM

Projenin üstyapı maliyeti 110 milyon TL olarak açıklanırken; kamulaştırma, hafriyat ve zemin iyileştirme giderleri de dahil edildiğinde bölgeye yapılan toplam yatırım tutarı 150 milyon TL'yi (görsel detaylarındaki tüm gider kalemleriyle birlikte toplam 171 milyon 322 bin 929 TL) buldu. Bölgeye kazandırılan dev eserle ilgili açıklamasını teşekkür mesajıyla bitiren Başkan Toptaş, konuşmasını şu ifadelerle tamamladı:

"Üstyapı yatırımı olarak 110 milyonluk burada bir yatırım ve diğer kamulaştırma ve kazı dolgu faaliyetlerini ilave ettiğimizde toplamda 150 milyonluk yatırımı hem buradaki mahallelerimizdeki hemşehrilerimiz için hem de ilçemizdeki tüm hemşehrilerimiz için ilçemize kazandırmış olduk. Burada gerçekten çok yoğun bir emek vardı. Hem paydaş kurumlarımıza, altyapı kurumlarımıza, yine burada yoğun bir şekilde çalışan çalışma arkadaşlarımıza ve buradaki çalışmalar boyunca da bizlere desteklerini esirgemeyen çok değerli muhtarlarımıza çok teşekkür ediyorum. Yolumuzun ilçemize, şehrimize hayırlı olmasını temenni ediyorum."

Başkan Hanifi Toptaş’a mahalle muhtarları ve vatandaşlar eşlik etti.

Buna göre, AB ülkeleri, 2026'nın ilk 6 ayında yaklaşık 332 bin uluslararası koruma başvurusu aldı.

Başvuru sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17 azalırken, yılın ilk yarısında 2021'den bu yana kaydedilen en düşük seviyeye geriledi.

2024'ün sonlarından bu yana devam eden düşüşün, Suriye'deki "kırılgan ancak devam eden siyasi geçiş" sürecinin etkisiyle iltica başvurusu yapanların uyruklarının değişmesinin yanı sıra AB'nin menşe ve transit ülkelerle işbirliğini yansıttığı belirtildi.

En fazla başvuru Afganlardan

İlk 6 ayda en fazla iltica başvurusu yapan grup 39 bin başvuruyla Afganlar oldu. Afganların başvuruları da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7 azaldı.

Venezuelalıların başvuruları yaklaşık üçte bir oranında düşerek 33 bine gerilerken, bu başvuruların yüzde 93'ü İspanya'da yapıldı.

Bangladeşlilerin başvuruları ise yüzde 13 artarak 20 bine ulaştı.

En fazla başvuru Fransa'ya

AB ülkeleri arasında yılın ilk yarısında en fazla iltica başvurusu 69 bin ile Fransa'ya yapıldı.

Fransa, genel başvuruların yaklaşık beşte birini alırken, ülkeyi 66 bin başvuruyla İtalya, 55'er bin başvuruyla İspanya ve Almanya takip etti.

Nüfusa oranla en fazla başvuru ise Yunanistan'da kaydedildi. Yunanistan, 23 bin başvuruyla yaklaşık her 400 kişiye bir iltica başvurusu düşen ülke oldu.

2026'nın ilk yarısında AB ülkelerinde ilk derece kararlarında uluslararası koruma tanıma oranı yüzde 31 olarak gerçekleşti.

ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), ağustosta aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentiler dahilinde, yıllık bazda yüzde 5,4 ile tahminlerin üzerinde arttı.

Bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi, 4 Eylül itibarıyla 28,1 trilyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil, geçen hafta 589 milyar 555 milyon lira azalarak 32 trilyon 446 milyar 981 milyon liradan 31 trilyon 857 milyar 426 milyon liraya indi.

Tüketici kredileri 3 trilyon 459,5 milyar liraya çıktı

Tüketici kredilerinin tutarı, bu dönemde 6 milyar 670 milyon lira artarak 3 trilyon 459 milyar 480 milyon liraya yükseldi.

Bu tutarın 830 milyar 233 milyon lirası konut, 41 milyar 517 milyon lirası taşıt ve 2 trilyon 587 milyar 729 milyon lirası ihtiyaç kredilerinden oluştu.

Bu dönemde taksitli ticari kredilerin tutarı 17 milyar 169 milyon lira artarak 4 trilyon 252 milyar 251 milyon lira oldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise 18 milyar 329 milyon lira artışla 3 trilyon 469 milyar 172 milyon lira düzeyinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 313 milyar 807 milyon lirasını taksitli, 2 trilyon 155 milyar 365 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu.

Yasal öz kaynaklar azaldı

Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 4 Eylül itibarıyla önceki haftaya göre 17 milyar 244 milyon lira artışla 862 milyar 191 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 650 milyar 821 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları 488 milyon lira azalarak 5 trilyon 986 milyar 122 milyon liraya geriledi.

Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, "Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir." denildi.

Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.

Jeopolitik gelişmelerin maliyet kanalı, iktisadi faaliyet ve beklenti kanalı üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından takip edildiği vurgulanan duyuruda, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşu talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendirecektir. Kurul politika faizine ilişkin atılacak adımları; enflasyon gerçekleşmelerini, ana eğilimini ve beklentilerini göz önünde bulundurarak ara hedeflerle uyumlu biçimde dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirleyecektir. Para politikası kararları enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınmaktadır. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kurul enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurgulamıştır.”

Duyuruda, kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizmasının ilave makroihtiyati adımlarla destekleneceğinin altı çizildi.

Likidite koşullarının yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçlarının etkili şekilde kullanılmaya devam edileceği belirtilen duyuruda, "Kurul, politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır." denildi.

Duyuruda, Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti'nin beş iş günü içinde yayımlanacağı bilgisi verildi.

Üniversiteler, araştırma kuruluşları, kamu kurumları ve sanayi şirketlerinin dahil olduğu projeler, elektrik şebekeleri ve enerji sistemlerinden enerji verimliliğine, sürdürülebilir binalardan hidrojen ve güneş enerjisi teknolojilerine kadar geniş alanı kapsıyor.

Türkiye'nin enerji alanındaki Ufuk Avrupa performansı farklı teknoloji ve araştırma başlıklarına yayılırken fotovoltaik (PV) teknolojileri son dönemde öne çıkan alanlardan biri oldu. Yeni nesil PV teknolojilerinden üretim süreçlerine, döngüsellikten farklı sektörlerle entegre uygulamalara kadar birçok alanda Türkiye’den sanayi kuruluşları, araştırma merkezleri ve kamu kurumlarının yer aldığı güçlü bir ekosistem oluştu.

Bu ortaklık, özellikle yeni nesil fotovoltaik teknolojileri ile yenilenebilir enerji ağırlıklı elektrik sistemlerini daha esnek ve dayanıklı hale getirecek şebeke çözümlerinde öne çıkıyor.

Kamuya açık proje sonuçlarına göre, programın başladığı 2021'den bu yana Türkiye'den yaklaşık 150 katılımcı, enerji alanındaki yaklaşık 80 projede yer aldı. Bu projelerde Türk kuruluşlarının toplam proje bütçesi ise yaklaşık 94,5 milyon avroya ulaştı.

Türkiye 4 güneş projesinde koordinatör

Türkiye'den kuruluşlar fotovoltaik alanındaki 4 projenin ise koordinatörlüğünü yürütüyor.

Bunlardan yaklaşık 4,9 milyon avro bütçeli, tarım ve enerji üretimini aynı alanda buluşturan "PV4Plants" projesinin koordinatörlüğünü Kalyon PV yapıyor. Projede Türkiye'den ODTÜ Güneş Enerjisi Uygulama ve Araştırma Merkezi (ODTÜ-GÜNAM), Yıldız Teknik Üniversitesi, Tat Gıda ve ESG Yazılım da yer alıyor.

Proje kapsamında Türkiye, İspanya ve Danimarka'da pilot uygulamalar yapılmakta. Bu sahalarda patenti ODTÜ GÜNAM ve Yıldız Teknik Üniversitesine ait ve KalyonPV tarafından üretilen güneş panelleri ile panel eğimi, sulama düzeyi ve gübre miktarı gibi değişkenlerin gerçek zamanlı verilerle en uygun hale getiriliyor.

Yaklaşık 8,2 milyon avro bütçeli "SUN-TRANS" projesinin koordinatörlüğünü ise TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) üstleniyor. ODTÜ-GÜNAM, Bozankaya, Musoshi ve İzmir Elektrik Su Havagazı Otobüs ve Troleybüs Genel Müdürlüğünün (ESHOT) de yer aldığı projede, fotovoltaik sistemlerin elektrikli otobüsler ve son kilometre teslimat araçlarına entegre edilmesi hedefleniyor.

İzmir, Romanya'nın Alba Iulia ve İspanya'nın Bilbao kentlerindeki pilot uygulamalarda araçlara entegre güneş panelleri, güç elektroniği ve yapay zeka destekli filo yönetimi çözümleri test edilecek.

ODTÜ-GÜNAM ayrıca 2027 yılında başlayacak olan "PRELAM-IPV" ve "CRAFT-PV" projelerinin koordinatörlüğünü de yürütecek.

PRELAM-IPV projesinde Kalyon PV ve Cubichem, CRAFT-PV projesinde ise Elin Elektrik, ITECHSOLAR ve Solarvis de yer alıyor. Yaklaşık 3 yıl sürmesi planlanan projelerde kritik ham maddelerin kullanımının azaltılması, geri dönüştürülebilir ve uzun ömürlü güneş panellerinin geliştirilmesi ve yeni üretim süreçleri üzerinde çalışılacak.

Türkiye güneş hücresi ve paneli üretiminde öne çıkıyor

ODTÜ-GÜNAM Yönetim Kurulu Başkanı Doç. Dr. Selçuk Yerci, AA muhabirine, Türkiye'nin fotovoltaik teknolojilerinde yakaladığı ivmede kamu destekleri ve ülkedeki üretim kapasitesinin etkili olduğunu söyledi.

Yerci, Çin'in güneş enerjisi sektöründeki baskın konumu nedeniyle korunaklı olmayan bölgelerde sanayi kuruluşlarının sektörden çekildiğini, Türkiye'deki gibi korunaklı pazarlarda ise sektörün güçlendiğini dile getirdi.

Avrupa'nın güneş enerjisinde dünyanın en iyi AR-GE kurumlarına ev sahipliği yaptığına işaret eden Yerci, şunları kaydetti:

"Avrupa'da güçlü bir endüstrisi olmaması nedeniyle, Avrupalı araştırma merkezleri Türkiye endüstri temsilcileriyle işbirliği yaparak sektörün sorunları hakkında bilgi sahibi oluyor ve AR-GE anlamında rekabetçi kalabiliyor. Türkiye, halihazırda tüm Avrupa'nın toplamından daha fazla güneş hücresi ve paneli üretiyor ve ABD gibi diğer korunaklı pazarlara ihraç edebiliyor. Özellikle Çin ile işbirliği içerisinde tedarik zinciri açısından da ülkemiz, bölgemizde en gelişmiş ülke konumunda bulunuyor. Yerli hücreye ek olarak, cam, polimerler, bağlantı kutuları ve metal bağlantılar da artık yerli olarak üretilebiliyor."

Teknolojiye yön veren olmak hedefleniyor

Yerci, ODTÜ-GÜNAM ve Türk şirketlerinin önceki Ufuk Avrupa projelerinde genellikle teknoloji sağlayıcı ortak olarak bulunduğunu belirtti.

PRELAM-IPV ve CRAFT-PV projelerinin yürütücülüğüyle ODTÜ-GÜNAM'ın artık inovasyonu yönlendiren konuma geldiğini, Türk firmalarının ise temel yararlanıcı rolüne geçtiğini anlatan Yerci, sanayicinin teknolojiyi izleyen taraftan belirli alanlarda teknolojiye yön veren tarafa geçmesini hedeflediklerini ifade etti.

Yerci, "Amacımız sanayicimizin hayallerine de ortak olmaktır. Bu bağlamda Türkiye'de üretilen güneş panellerinin dünyada premium kalite olarak anılmasını sağlamanın çok önemli olduğunu düşünüyorum. Bu sayede Hint ve Koreli markalarla globalde mücadele edebiliriz." diye konuştu.

Projelerin başarısının yalnızca alınan AB fonuyla ölçülmemesi gerektiğini vurgulayan Yerci, "Projelerin hepsi Avrupa'nın en önemli AR-GE kuruluşları ile ülkemizin ve Avrupa'nın enerji bağımsızlığı öncelik verilerek yazıldı. Kaybedeni olamayacak 3 yıllık bir dönem başlamak üzere. Kazananı kesinlikle ülkemiz olacak ama ne kadar kazanacağımızı söylemek için henüz erken." değerlendirmesinde bulundu.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'dan (OVP) derlediği bilgiye göre iş ve yatırım ortamında yatırımcıların karşılaştıkları sorunların etkin biçimde çözülmesi, bürokratik süreçlerde zaman ve maliyetlerin azaltılması hedefleniyor.

Bu kapsamda oluşturulacak Yatırım Koordinasyon ve Uzlaştırma Kurulu ile yatırımcılar ve kamu idareleri arasındaki idari ve uygulamaya ilişkin sorunların yargı veya tahkim süreci öncesinde ele alınmasına yönelik bir mekanizma oluşturulacak.

İş ve yatırım süreçlerine ilişkin işlemler de kurulacak "tek durak ofis" aracılığıyla en aza indirilecek. Şirketlerin kuruluşundan tasfiyesine kadar karşılaştıkları idari yükler azaltılarak mevzuat sadeleştirilecek, kamu hizmetleri dijital, bütünleşik ve kullanıcı odaklı hale getirilecek.

Piyasa denetiminde kurumsal yapılanma

Program döneminde farklı idareler tarafından yürütülen piyasa gözetim ve denetim faaliyetlerinin toplulaştırılması için Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulacak. Bu yapıyla uygulama birliğinin sağlanması ve mükerrerliklerin önlenmesi amaçlanıyor.

Elektronik ve perakende ticarette haksız ticari uygulamalara ilişkin düzenlemelere uyumun sağlanması için denetimler yaygınlaştırılacak. Elektronik ticaret potansiyelinin geliştirilmesi ve bu alanın daha güvenli hale getirilmesine yönelik mekanizmalar oluşturulacak.

Teknoloji tabanlı girişimlerin kurulmasını teşvik etmek üzere şirket kuruluş kolaylığı ve başlangıç aşaması muafiyetleri sağlayan "Dijital Şirket" uygulaması hayata geçirilecek. Sınai mülkiyet tescil süreçlerinde yapay zekadan yararlanılarak işlemler hızlandırılacak ve karar kalitesi artırılacak.

Konkordato uygulamasındaki aksaklıklar giderilecek

Ticari hayatta konkordato uygulamasından kaynaklanan aksaklıkların giderilmesi ve bu kurumun kötüye kullanılmasının önlenmesine yönelik mevzuat çalışması yürütülecek. İcra ve iflas mevzuatı da günümüz şartları dikkate alınarak güncellenecek.

Uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümü yaygınlaştırılacak, alternatif çözüm yöntemleri güçlendirilecek. Etki analiziyle belirlenen yeni ihtiyaç alanlarında ihtisas mahkemeleri oluşturulacak.

Dijital çözüm platformları, çevrim içi uyuşmazlık ve elektronik duruşma yöntemleri geliştirilecek, elektronik tebligat uygulaması yaygınlaştırılacak. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü ile uyumlaştırma süreci tamamlanacak.

Teknoloji yatırımları için hedef yatırımcılar belirlenecek

Uluslararası doğrudan yatırımların teknoloji, bilgi transferi, nitelikli istihdam ve ihracata katkısı gözetilerek hedef odaklı yatırım çekme politikaları uygulanacak.

Türkiye Uluslararası Doğrudan Yatırım Stratejisi kapsamında tanımlanan nitelikli yatırım profillerine uygun hedef yatırımcılar belirlenecek.

Veri merkezleri, yapay zeka, yarı iletkenler, batarya teknolojileri, mobilite, biyoteknoloji, yenilenebilir enerji ekipmanları ve ileri imalat yatırımlarının öncelikli alanlar olarak desteklenmesine devam edilecek.

Yatırımcıların yatırım yeri, izin, altyapı ve finansmana erişim süreçleri kolaylaştırılırken yerli tedarikçiler ve AR-GE ekosistemleriyle bağlantıları artırılacak.

Kaynak ülke çeşitliliğinin artırılması amacıyla Avrupa, Kuzey Amerika, Körfez, Asya-Pasifik ve Orta Asya başta olmak üzere farklı coğrafyalardan Türkiye'ye yönelen yatırımlar artırılacak.

Serbest bölgelerde yenilenebilir enerji kullanımını ve yeşil ekonomiye katkıyı artıracak düzenlemeler yapılacak, bilgi teknolojilerinden yararlanılarak iş süreçleri hızlandırılacak.

İFM için sürdürülebilir finans yol haritası

İstanbul Finans Merkezinin (İFM) uluslararası finansal işlemler, bölgesel fon yönetimi, fintek, katılım finans ve sürdürülebilir finans merkezi olarak konumlandırılması hızlandırılacak.

İFM'nin sürdürülebilir finans alanında uluslararası cazibe merkezi olmasına yönelik yol haritası hazırlanacak. Nitelikli uluslararası yatırımcıların Türkiye'deki faaliyetlerini kolaylaştıracak, yatırım ve finansal işlemlere ilişkin hizmetlerin bütünleşik sunulmasını sağlayacak uygulamalar hayata geçirilecek.

İstanbul Finans ve Teknoloji Üssü (FintechZone), Start in Türkiye, Tech Visa ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları gibi mekanizmalarla Türkiye'nin bölgesel girişimcilik ve finansal teknoloji merkezi olması desteklenecek.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin ihracatı bu yılın ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 artarak 177,9 milyar dolardan 185 milyar dolara çıktı.

Bangladeş, Brunei, Çin, Doğu Timor, Endonezya, Filipinler, Güney Kore, Japonya, Kamboçya, Kuzey Kore, Laos, Malezya, Moğolistan, Myanmar, Pakistan, Singapur, Sri Lanka, Tayland, Tayvan ve Vietnam olmak üzere Uzak Doğu ülkelerine ocak-ağustos döneminde 5 milyar 736 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirildi.

Söz konusu dönemde Uzak Doğu ülkelerine ihracat yüzde 18,6 artışla 4 milyar 835 milyon dolardan 5 milyar 736 milyon dolara yükseldi. Böylece Türkiye'nin Uzak Doğu ülkelerine ihracatı söz konusu dönemde yaklaşık 901 milyon 237 bin dolar arttı.

Ocak-ağustos döneminde Uzak Doğu ülkeleri arasında en fazla ihracat 2 milyar 530 milyon 770 bin dolarla Çin'e gerçekleştirildi. Çin'e ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35,1 arttı.

Çin'i 480 milyon 206 bin dolarla Güney Kore, 423 milyon 784 bin dolarla Japonya, 365 milyon 519 bin dolarla Endonezya ve 361 milyon 643 bin dolarla Pakistan izledi.

Söz konusu dönemde Güney Kore'ye ihracat yüzde 15,8, Japonya'ya yüzde 11,8 ve Endonezya'ya yüzde 15,2 artarken, Pakistan'a dış satım yüzde 2,2 yükseldi.

İhracatın oransal olarak en fazla arttığı ülke Singapur oldu

Uzak Doğu ülkeleri arasında ihracatın oransal olarak en fazla arttığı ülke Singapur oldu. Bu ülkeye ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 154,2 artarak 127 milyon 662 bin dolardan 324 milyon 529 bin dolara çıktı.

Singapur'u yüzde 147,6 artışla Brunei, yüzde 82,7 ile Laos, yüzde 49,1 ile Kamboçya ve yüzde 35,1 ile Çin takip etti.

Ocak-ağustos döneminde Brunei'ye ihracat 3 milyon 62 bin dolara, Laos'a 5 milyon 799 bin dolara ve Kamboçya'ya 22 milyon 186 bin dolara ulaştı.

Uzak Doğu ülkelerinin 14'üne ihracat artarken, 6'sında düşüş oldu

Tutar bazında bakıldığında Çin, Güney Kore, Japonya ve Endonezya, Türkiye'nin Uzak Doğu'daki en büyük ihracat pazarları olarak öne çıktı. Bu 4 ülkeye gerçekleştirilen toplam ihracat, ocak-ağustos döneminde yaklaşık 3,8 milyar dolara ulaştı.

Bu dönemde Uzak Doğu ülkelerinin 14'üne ihracat artarken, 6'sında düşüş kaydedildi.

Söz konusu dönemde Uzak Doğu ülkelerine ihracatta sektörler arasında madencilik ürünleri öne çıktı. Sektörün bölge ülkelerine ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 39,1 artarak 1 milyar 242,2 milyon dolardan 1 milyar 727,3 milyon dolara ulaştı.

Madencilik ürünlerini 983,9 milyon dolarla kimyevi maddeler ve mamulleri, 408,3 milyon dolarla tekstil ve hammaddeleri takip etti.

Uzak Doğu ülkelerine en fazla ihracat 2 milyar 27 milyon dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi

Ocak-ağustos döneminde Türkiye'nin Uzak Doğu ülkelerine ihracatında İstanbul, Ankara, İzmir, Elazığ ve Kocaeli öne çıktı. Bu 5 ilin bölge ülkelerine gerçekleştirdiği toplam ihracat 4 milyar 121 milyon doları aştı.

Yılın 8 ayında Uzak Doğu ülkelerine en fazla ihracat 2 milyar 27 milyon 159 bin dolarla İstanbul'dan gerçekleştirildi.

İstanbul'u 1 milyar 333 milyon 264 bin dolarla Ankara, 366 milyon 129 bin dolarla İzmir, 202 milyon 828 bin dolarla Elazığ ve 192 milyon 29 bin dolarla Kocaeli takip etti.

 2027-2029 dönemini kapsayan OVP'den yaptığı derlemeye göre, ihracatçıların küresel pazarlarda rekabet gücünü artırmak amacıyla finansmana erişim imkanlarının geliştirilmesinden finansman maliyetlerinin azaltılmasına kadar birçok uygulama devreye alınacak.

Özellikle Türkiye'nin uluslararası ticarette rekabet gücünün ve lojistik merkez olma potansiyelinin güçlendirilmesi hedefiyle ticaret ve lojistik altyapısının etkinliği artırılacak. Böylece taşıma, depolama ve dağıtım süreçlerinin hızlandırılması ve maliyetlerin azaltılması sağlanacak, ülkenin bölgesel ticaret ve lojistik bağlantılarındaki konumu güçlendirilecek.

Uluslararası ulaştırma koridorlarının kapasitesi artırılacak

Türkiye'nin stratejik konumu ve gelişmiş ulaştırma altyapısından azami ölçüde yararlanılarak Asya, Avrupa, Orta Doğu ve Afrika arasındaki ticaret akışlarında küresel bir lojistik merkez haline gelmesi sağlanacak. Ayrıca ülkenin transit taşımacılıktaki payı ve lojistik hizmetlerden elde edilen katma değer artırılacak. Özellikle son dönemde bölgede yaşanan savaş ve gerilimler ile ulaşım hatlarında yaşanan krizler, Türkiye'nin stratejik konumunun önemini ortaya koymuştu.

Yapılacak çalışmalar ve devreye alınacak stratejik hatlarla bölgedeki bütün yollar Türkiye'ye çıkacak.

Bu kapsamda, Orta Koridor ve Kalkınma Yolu başta olmak üzere uluslararası ulaştırma koridorlarının kapasitesi, sürekliliği ve rekabet gücü artırılacak, doğu-batı ve kuzey-güney eksenlerinin Türkiye'de bütünleşmesi sağlanarak alternatif ve dirençli ticaret güzergahları geliştirilecek.

Türkiye'yi Azerbaycan, Orta Asya ve Çin'e bağlayan stratejik ulaşım ve ticaret bağlantısını sağlayan Orta Koridor kapsamında Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı, Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu Demir Yolu Projesi ve Zengezur Koridoru bağlantıları güçlendirilecek. Böylelikle Hazar havzasından Türkiye'ye ve buradan Avrupa'ya uzanan demir yolu güzergahlarının çeşitlendirilmesi ve taşıma kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Hicaz Demir Yolu'nun iyileştirilmesiyle uluslararası ulaştırma koridorlarının Orta Doğu yönündeki devamlılığı ve bölgesel ticaret bağlantıları güçlendirilecek.

İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi ile de Orta Koridor, Kalkınma Yolu ve Körfez bölgesinin Avrupa bağlantısı güçlendirilecek.

Türkiye'nin uluslararası ticaretteki merkezi rolü artırılacak

Asya'dan ve Basra Körfezi'nden gelen yüklerin, Türkiye üzerinden Avrupa'ya kesintisiz ve yüksek kapasiteli demir yolu bağlantısıyla ulaştırılması sağlanacak.

Kalkınma Yolu kapsamında Basra Körfezi'nden gelerek Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanan demir ve kara yolu bağlantıları geliştirilerek, "liman-demir yolu-kara yolu" entegrasyonu güçlendirilecek, Türkiye'nin kuzey-güney yönlü uluslararası ticaretteki merkezi rolü artırılacak.

Uluslararası koridorların liman, lojistik merkez, organize sanayi bölgesi, üretim merkezi, havalimanı ve sınır kapılarıyla bağlantısı güçlendirilecek. Böylelikle demir yolunun yük taşımacılığındaki payının ve intermodal taşımacılık kapasitesinin artırılması, yeni yatırım, üretim ve istihdam alanlarının oluşturulması sağlanacak.

Ayrıca "Yurt Dışı Lojistik Dağıtım Ağları"nın (YLDA) tedarik zincirindeki konumu güçlendirilecek. YLDA desteği kapsamında daha fazla firmanın dağıtım ağlarına dahil olması sağlanacak, uçtan uca teslimatların daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle gerçekleştirilmesiyle önemli pazarlarda ihracatın sürdürülebilirliğini destekleyecek altyapı oluşturulacak.

Kritik alanlarda stratejik tedarik mekanizmaları geliştirilecek

Ayrıca ekonominin 3 yıllık yol haritasında kritik girdi, ürün ve teknolojilerde dışa bağımlılığın bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önceliklendiriliyor.

Bu doğrultuda jeopolitik gelişmeler ve ticareti kısıtlayıcı uygulamalardan kaynaklanabilecek risklerin erken tespit edilmesi ve yönetilmesi amacıyla izleme ve erken müdahale kapasitesi geliştirilecek.

Yüksek risk taşıyan ülke, sektör ve ürünler için erken müdahale ve alternatif tedarik mekanizmaları geliştirilecek. Öte yandan kritik alanlarda stratejik tedarik mekanizmaları oluşturulacak.

Orta Doğu'da petrol tankerlerinin doğrudan hedef alınmasıyla tırmanan gerilimin ardından çatışmaların daha da şiddetlenebileceğine ilişkin endişelerle piyasalarda risk algısı yükseldi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın ABD savaş gemilerine ateş açmayı sürdürmesi halinde ekonomik bedel ödeyeceği mesajını verdi. Rubio, İran'ın dün gece 4 tankerinin hasar gördüğünü, bir tankerinin ise batırıldığını söyleyerek, "Bunun için bedel ödemeye devam edecekler. Bu sırada biz de onları ekonomik olarak boğmaya devam edeceğiz." dedi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD donanmasına ait iki savaş gemisini balistik füzelerle hedef aldıklarını duyurmuştu.

Söz konusu gelişmelerle petrol fiyatlarında sert yükselişler görüldü. Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 2 ayın ardından yeniden 100 doları aştı. Yükselen petrol fiyatları enflasyon endişelerini de beraberinde getirirken, tahvil faizleri de belirgin şekilde yükseldi.

Artan petrol fiyatları ile yükselen tahvil faizlerinin birleşimi yatırımcıların karar verme süreçlerini zorlaştırırken, ABD'de bugün açıklanacak üretici enflasyonu ve yarın açıklanacak tüketici enflasyonu öncesinde piyasalardaki belirsizliği artırıyor.

Analistler, söz konusu verilerin ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek dönemde atacağı politika adımlarına ilişkin net bilgi sağlayacağını kaydederek, enflasyonda olası hızlanma veya yavaşlama emarelerinin Fed'e ilişkin beklentileri değiştirebileceğini söyledi.

Öte yandan geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını duyuran ABD Hazine Bakanlığı, bugün 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağını açıkladı.

Hazinenin bu açıklamasının ardından ABD'nin 10 ve 30 yıllık tahvil faizleri yükseldi. ABD'nin 10 yıl vadeli tahvil faizi yüzde 4,86'ya yaklaşarak Kasım 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyesine çıktı. Ülkenin 30 yıl vadeli Hazine tahvili faizi de yüzde 5,31'e kadar yükseldi.

Analistler, tahvil faizlerindeki yükselişte, Hazine'nin uzun vadeli tahvil piyasasındaki satış baskısını daha güçlü şekilde karşılayacak bir geri alım bekleyen piyasalarda, 6 milyar dolarlık operasyonun beklentileri karşılamamasının etkili olduğunu dile getirdi.

Diğer taraftan, artan jeopolitik riskler ve yükselen enerji maliyetleri, hafta başından bu yana piyasaları destekleyen yapay zeka iyimserliğini törpüledi. Teknoloji hisselerinde genele yayılan olumlu hava yerini, hisse ve şirket bazlı gelişmelerin öne çıktığı fiyatlamalara bıraktı.

Bu gelişmelere ek olarak ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde katıldığı Cumhuriyetçi Parti Ulusal Kongresinde kendi seçmen tabanına "birlik olma" çağrısı yaparken, başkanlık döneminde "çok başarılı" olduğunu savundu.

Konuşmasının İran'la ilgili bölümünde, İran'ın nükleer silaha sahip olmaması için bu ülkeyle savaşa girdiklerini savunan Trump, "Bu savaşı kazanıyoruz." dedi. "Şu anda devam eden İran'la savaşı kazandığımız anda petrol fiyatları düşecek. Bu savaşı kazanacağız." diyen Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki ticareti kontrol ettiklerini ve boğazın "Trump Boğazı" olarak adlandırılabileceğini söyledi.

Bu gelişmelerin ışığında, enerji arzına yönelik endişelerin güçlenmesiyle dün yüzde 3,4 artışla 101,2 dolara çıkan kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı, yeni günde ise 101,1 dolarda dengelendi. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi de yüzde 4,85 seviyesinde, yaklaşık son 3 yılın zirvesindeki seyrini sürdürüyor.

ABD'de artan borçluluk ve tahvil faizlerinin yüksek seyri, dolara yönelik güveni baskılarken, avro ve Japon yenindeki değerlenmenin de etkisiyle dolar endeksi, faizlerin uzun süre yüksek kalacağına ilişkin beklentilere karşın düşüş eğilimi gösteriyor. Dolar endeksi, yüzde 0,1 azalışla 98,7 seviyesinde bulunuyor.

Dolar endeksindeki zayıflıktan destek bulan altının ons fiyatı, dün yüzde 1,1 artışla 4 bin 401 dolara çıkmasının ardından yeni işlem gününde de yüzde 0,1 yükselişle 4 bin 407 dolardan alıcı buluyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 0,48, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,77 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Avrupa borsalarında dün satıcılı bir seyir izlenirken, Orta Doğu'daki son gelişmeler ve ECB'nin bugünkü para politikası kararları yatırımcıların odağında bulunuyor.

Para piyasalarında, ECB'nin bugün 3 temel faiz oranında 25'er baz puan artış yapmasına kesin gözüyle bakılırken, bankanın yıl sonuna kadar ilave bir artış yapabileceği de fiyatlanıyor.

Bu arada Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) tarafından Almanya'nın başkenti Berlin'deki Bode Müzesi'nde düzenlenen resmi akşam yemeğinde bir konuşma yapan ECB Başkanı Lagarde, Avrupa ülkelerinin kendi içlerindeki bölünmüşlüğünü ve dışa bağımlılığını eleştirerek, "Her bir Avrupa ülkesinin siyasi ve ekonomik güçleri darmadağınık kalırsa, dünya siyasetinde esamesi okunmaz. 27 farklı ulusal gündeme bölünerek elimizdeki en büyük kozu çöpe atamayız." dedi.

Orta Doğu'da gerilimin artması, petrol tedarikine ilişkin süregelen risklerin artmasına neden olurken, Avrupa ekonomilerinin yaklaşan kış aylarında zorlu bir enerji durumuyla karşılaşabileceğine ilişkin soru işaretleri artıyor.

Avro/dolar paritesi yüzde 0,1 artışla 1,1640 seviyesinde bulunuyor.

Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, yıllık yaklaşık 2,6 trilyon avro büyüklüğündeki kamu ihale pazarında Avrupa şirketleri ve ürünlerine öncelik verilmesini kolaylaştıracak düzenleme teklifini açıkladı.

Söz konusu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,31, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,58, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,94 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,66 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.

Asya tarafı satıcılı seyrediyor

ABD ve Avrupa piyasalarındaki satıcılı seyir yeni günde Asya borsalarına da taşındı. Bölge piyasaları, artan enerji maliyetlerinin enflasyonun kalıcılığına ilişkin endişeleri artırması ve yükselen tahvil faizleri nedeniyle negatif seyrediyor.

Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,93 seviyesindeki yüksek seyrini korurken, dolar/yen paritesi yüzde 0,1 düşüşle 153,4'te bulunuyor.

Japonya Merkez Bankası (BoJ) üyesi Kazuyuki Masu, faiz artışı mesajı verdi. Masu, petrol ve zayıf yenin enflasyon risklerini artırdığına dikkati çekerek, ülkedeki finansal koşulların hala destekleyici olduğunu belirtti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,4, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,5 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 düştü.

Borsadan rekor işlem hacmi

Dün Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,70 değer kazanarak 14.505,48 puandan tamamlarken, 328,6 milyar lirayla tüm zamanların en yüksek işlem hacmini gerçekleştirdi.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.

Yurt içinde gözler TCMB'nin faiz kararına çevrildi.

AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, TCMB'nin politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutmasını bekliyor. Ankete katılan ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı da yüzde 35 olarak hesaplandı.

Dolar/TL dünü 48,4820'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,4940'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde TCMB faiz kararı, yurt dışında ise ECB faiz kararı ve ABD'de Üretici Fiyat Endeksinin (ÜFE) takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.400 ve 14.300 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Buna göre, Borsa Repo ve Ters Repo Pazarı'nda merkezi takas hizmeti verilmeyen işlemler, söz konusu işlemlerdeki menkul kıymetlerin Takasbank'ın belirlediği saate kadar bildirilmemesi ve fon adına ilgili hesapta bloke edilmemesi durumunda geçersiz sayılacak.

Söz konusu işlemler, Takasbank’ın bildirimi çerçevesinde Borsa tarafından iptal edilecek.

EIA'nın eylül ayına ilişkin "Kısa Dönem Enerji Görünümü" raporuna göre, uluslararası referans olarak kabul edilen Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatı ağustosta 91 dolara yükseldi. Bu seviye önceki aya göre 7 dolarlık yükselişe işaret ederken yükselişte Orta Doğu'dan petrol ihracatının kısıtlı kalması ve bölgedeki üretim kesintilerinin artması etkili oldu.

Küresel petrol stoklarının bu yıl yaklaşık 400 milyon varil azaldığı, yıl sonuna kadar gerilemeye devam edeceği ve bunun petrol fiyatlarını yüksek seviyelerde tutacağı tahmin ediliyor.

Buna göre, bu yıl Brent petrolün ortalama varil fiyatının 91,01 dolar seviyesinde olması bekleniyor. Bu fiyat önceki raporda 86,81 dolar olarak tahmin edilmişti.

Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ortalama varil fiyatının ise 84,65 dolar olacağı hesaplanıyor. Geçen ayki raporda, bu fiyat 80,88 dolar olarak belirtilmişti.

EIA, 2027 yılına ilişkin petrol fiyatı tahminlerini de önceki rapora göre yukarı yönlü revize etti.

Brent petrolün ortalama varil fiyatının 2027'de 73,74 dolar, WTI petrolün ortalama varil fiyatının ise 69,74 dolar seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Geçen ay Brent petrol için 69,39 dolar, WTI için 65,39 dolar öngörülmüştü.

EIA, söz konusu yukarı yönlü revizyonuna rağmen gelecek yıl için petrol fiyatlarındaki düşüş eğilimi beklentisini koruyor.

Buna göre, Orta Doğu'dan petrol ihracatının kademeli olarak artması, üretim kesintilerinin büyük bölümünün 2027'nin ikinci yarısında sona ermesi ve küresel petrol stoklarının yeniden artmaya başlamasıyla Brent petrolün ortalama varil fiyatının yılın ikinci yarısında 67 dolara kadar gerilemesi bekleniyor.

Ancak Hürmüz Boğazı ve alternatif güzergahlardaki petrol akışlarından kaynaklı kısa vadeli fiyat dalgalanmalarının da artabileceği değerlendiriliyor.

ABD'nin ham petrol üretiminde artış beklentisi

Küresel petrol üretiminin bu yıl günlük ortalama 100 milyon 620 bin varil, 2027'de ise 109 milyon 880 bin varil olacağı tahmin ediliyor.

Küresel üretimde gelecek yıl beklenen artışta, Orta Doğu'da üretim kesintilerinin sona ermesinin yanı sıra diğer üretici ülkelerdeki arz artışlarının etkili olması bekleniyor.

ABD'nin günlük ortalama ham petrol üretiminin ise bu yıl 13 milyon 830 bin varil, gelecek yıl ise 14 milyon 260 bin varil seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor.

Dava dosyasında, hamile çalışanlara “temel olanakların sağlanmadığı”, bazı hastane ziyaretleri için izin isteyen çalışanların veya ihtiyaç molası alan bebekli annelerin cezalandırıldıkları iddia edildi.

New York'taki bir federal mahkemede görülen davada dört kadın Amazon'u, 2022 Hamile Çalışanların Adil Muamele Yasası'nı ihlal etmekle suçlayarak ülke çapında toplu dava açma önerisinde bulundu.

Diğer taraftan, Amazon tarafından yapılan açıklamada, söz konusu iddialar reddedilirken, dava dilekçesindeki olayların anlatımının yanlış olduğu öne sürüldü.

Davacılar, Amazon deposundaki yöneticilerin hamile bir çalışana tabure sağlamayı veya tuvalet molası vermeyi reddederek federal yasayı ihlal etmekle suçladı.

2022 Hamile Çalışanların Adil Muamele Yasası, ABD Kongresi tarafından iki partinin de desteğiyle kabul edilmiş ve Haziran 2023'te yürürlüğe girmişti.

Bu yasa, 15 veya daha fazla çalışanı olan işverenlerin hamilelik ve doğumla ilgili tıbbi durumlar için "makul bir düzenleme" sağlamasını gerektiriyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin, terörün finansmanı, her türlü yasa dışı finansman faaliyeti, kara para aklama, yaptırımları delme girişim ve yasa dışı ticaretin tüm biçimleriyle mücadele etme konusunda kararlı olduğunu bildirdi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, 2027-2029 dönemine ilişkin "Orta Vadeli Program Uluslararası Medya Buluşması" kapsamında yabancı basın mensuplarıyla bir araya geldi.

Burada gazetecilerin sorularını yanıtlayan Şimşek, ABD'nin bağımsızlığının 250. yıl dönümü dolayısıyla bugün bu ülkenin Ankara Büyükelçiliği'nde düzenlenen kutlamaya katıldığını, özellikle ABD başta olmak üzere ortaklar ve müttefiklerle çok yakın bir işbirliği ve bilgi paylaşımları yaptıklarını anlattı.

Şimşek, ABD ile her düzeydeki diyaloğun yapıcı ve güçlü olduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu:

"Önceliğimiz her zaman kendi finansal sistemimizin bütünlüğünü korumak ve bu yolla uluslararası finansal sistemin bütünlüğüne katkı sağlamak olmuştur. Türkiye, terörün finansmanı, her türlü yasa dışı finansal faaliyet, kara para aklama, yaptırımların ihlali ve yasa dışı ticaretin tüm biçimleriyle mücadelede kararlıdır. Bildiğiniz üzere, yıllardır finansal sistemimizin şeffaflığını ve bütünlüğünü güçlendirmek adına büyük yatırımlar yaptık ve bu çabalarımızı sürdürüyoruz. Türkiye'de faaliyet gösteren tüm şirketler, ulusal mevzuatla tam uyum içinde faaliyette bulunmalı ve yaptırımlara konu olabilecek işlemlerden uzak durmalı. İster finans sektörü ister diğer sektörler olsun, yetkili kurumlarımız her türlü açıklamayı ve iddiayı gereken titizlikle ve hukukun üstünlüğü çerçevesinde değerlendirmektedir."

"Doğal gaz ödemelerinde yerleşik ve iyi işleyen bir çerçeve mevcut"

ABD yaptırımları bağlamında geçmişte belirli ülkelerden doğal gaz ithalatı için muafiyet alındığının altını çizen Şimşek, şöyle devam etti:

"İran'dan doğal gaz satın aldığımızda İran'a ödeme yapmıyoruz. Bu size şaşırtıcı gelebilir, 'Nasıl yani, gazı bedava mı alıyorsunuz?' diyebilirsiniz. Ancak elbette hiçbir şey bedava değil. Doğal gaz karşılığında İran'a ödeme yapmıyoruz. Bu konuda da ABD ile bir mutabakatımız var. Para, çok sıkı biçimde düzenlenen bir hesapta tutuluyor ve İran'a bu hesaptan yalnızca gıda, ilaç ve benzeri kalemler için ödeme yapılabiliyor. İran, yaptırım rejimi kapsamında izin verilen belirli ürünleri satın aldığında, bu ayrılmış hesapta biriken para o işlemlere ödeniyor. Dolayısıyla doğal gaz ödemelerinin nasıl yönetileceğine ilişkin yerleşik ve iyi işleyen bir çerçeve mevcut."

Şimşek, tedarik zincirleri bakımından çeşitlendirilmiş bir yapının olduğunu ve İran'ın Türkiye'nin doğal gaz ithalatının görece küçük bir bölümünü oluşturduğunu ifade etti.

Alternatif kaynaklara ve depolama kapasitesine çok ciddi yatırımlar yaptıklarına dikkati çeken Şimşek, ABD'nin Türkiye'nin önde gelen LNG tedarikçilerinden biri konumunda bulunduğunu, müttefiklerle yakın bir işbirliği içinde olunduğunu ve bu tür meseleleri ilerleyen dönemde yönetebileceklerine inandıklarını bildirdi.

"Kur rejimine ilişkin spekülasyonların hiçbir dayanağı yok"

Para Politikası Kurulu (PPK) Toplantısı nedeniyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan'ın toplantıya katılamadığını ifade eden Şimşek, kur rejimine yönelik bir soruya şu yanıtı verdi:

"Öncelikle, serbest dalgalı kur rejimine dönmek arzu edilen bir şeydir. Çünkü serbest dalgalı kur bir şok emici işlevi görür. Ancak yönetimli dalgalanma rejimindeyken, serbest dalgalanmaya geri dönebilmeniz için bazı koşulların oluşması gerekir. Burada öncelikle vurgulamak isterim ki mesele, serbest dalgalanmaya dönmekten çekinmek değil, bunun için gerekli koşulların sağlıklı ve doğru biçimde oluşmasını sağlamaktır. Normalde serbest dalgalanmaya geri dönebilmek için ideal olarak görece daha düşük bir enflasyon oranı istersiniz. Dalgalı kur rejimine geçiş için hala görece yüksek bir enflasyon oranımız var. İkincisi, enflasyon beklentileri de istediğimiz düzeyde değil. Üçüncüsü, normal şartlarda döviz piyasasında alıcı ve satıcının (iki yönlü hareketin) bulunması gerekir. Ancak bu yeni program, 2023'ün ortalarında uygulamaya konulduğundan bu yana piyasa, Türk varlıklarına aşırı ilgi gösteriyor ve dolayısıyla hareket tek yönlü oluyor ya da dış şoklar çıkışları tetikliyor. Söylemek istediğim özetle şu: Kur rejimine ilişkin spekülasyonların hiçbir dayanağı yok."

Şimşek, bu sorunun esasen TCMB'ye yönetilmesi gerektiğini çünkü günlük döviz kuru politikasının Banka tarafından yürütüldüğünü hatırlatarak, OVP'yi hazırlarken kendilerinin de her zaman nötr bir reel döviz kuru varsaydıklarını ve dolayısıyla döviz kuru üzerine bahis yapan bir kurum olmadıklarını vurguladı.

⁠"Fiyat istikrarına olan bağlılığımız tamdır"

Enflasyon hedeflerinin kural olarak hükümet ve Merkez Bankasınca ortaklaşa belirlendiğini ancak modellemelerin büyük ölçüde Merkez Bankasına dayandığını vurgulayan Şimşek, 2027 enflasyon tahmininin para politikasını gevşetmek amacıyla yukarı yönlü revize edildiğine ilişkin iddiaların gerçeği yansıtmadığına dikkati çekerek, şu ifadeleri kullandı:

"Bizim böyle bir gündemimiz asla olmamıştır. Bu tür söylemlerin hiçbir geçerliliği yoktur. Fiyat istikrarına olan bağlılığımız tamdır ve çok güçlü şekilde sürmektedir. Programları hazırlarken elimizde sihirli bir küre yok, küresel dinamikleri de tek başımıza kontrol edemiyoruz. Son birkaç aydır gerek enerji gerekse tarımsal ve endüstriyel emtia fiyatlarının ne denli yükseldiği ortadadır. Çünkü dünyanın şu an karşı karşıya olduğu arz şoku, tarihin en şiddetli şoklarından biridir. Dolayısıyla programımız küresel ve jeopolitik düzeydeki bu zorlu koşulları da yansıtmaktadır."

Yüksek enflasyon ortamlarında enflasyon katılığının oldukça etkili olduğunu belirten Şimşek, enflasyonun önemli bir kısmının geçmişe dayalı olduğunu, geçmiş enflasyonun yakın dönem enflasyonunu beslediğini dile getirdi.

"Arz yönlü adımlar çok somut sonuçlar vermektedir"

Şimşek, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde enflasyon ataletinin yaklaşık yüzde 40 civarında bir pay tuttuğunu belirterek, "Bugün enflasyonunuz yüzde 10 ise, diğer her şey kusursuz işlese dahi bunun örneğin yüzde 4’ü doğrudan bir sonraki yıla devreder.” değerlendirmesinde bulundu.

Söz konusu hedef ve tahminlerin siyasi saiklerle belirlenmediğini, tamamen sahadaki gerçekliklerin birer sonucu olduğunu vurgulayan Şimşek, Türkiye'nin küresel ve bölgesel koşullar açısından son birkaç yılda şanslı olmadığını ancak buna rağmen önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi.

Şimşek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde hükümetin, depremde tahrip olan konut stokunu hızla telafi etmek adına deprem bölgesinin yeniden inşasına öncelik verdiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Deprem bölgesine şu ana kadar 104 milyar dolar tutarında devasa bir kaynak aktardık. Deprem bölgesinde 621 bin konut teslim edildi veya teslim aşamasındadır. Deprem bölgesindeki illerde kira enflasyonu yaklaşık yüzde 20 seviyesine gerilemişken, ülkenin geri kalanında son verilere göre hala yüzde 40-50 bandında seyretmektedir. Görüldüğü gibi arz yönlü adımlar çok somut sonuçlar vermektedir. 500 bin yeni sosyal konut projesini başlattık. Önceden açıklanan 250 bin konutla birlikte önümüzdeki birkaç yılda devlet destekli toplam 750 bin sosyal konut inşa edilecek. Burada amacımız, geçim maliyetinin neredeyse yüzde 40'ını oluşturan konut ve kira baskısını hafifletmektir.”

“Hayat pahalılığı baskısını son derece ciddiye alıyoruz”

Burada gazetecilerin sorularını yanıtlayan Şimşek, özellikle imalat sanayisine yönelik selektif kredi politikasını kararlılıkla uyguladıklarını söyledi. Yürürlükteki inisiyatifleri, genişletmeye devam edeceklerini anlatan Şimşek, sanayi dönüşümü, değer zincirinde yukarı çıkma, dijital dönüşüm ve yeşil dönüşümün yanı sıra, emek yoğun geleneksel sektörlerin de hem mali desteklerle, hem de seçici kredi programlarıyla desteklendiğine işaret etti.

Şimşek, finansmana erişim, aktif iş gücü politikaları ve diğer teşviklerin birleşimiyle, mevcut istihdamı korumayı ve kayda değer miktarda yeni istihdam oluşturmayı hedeflediklerini vurguladı.

Gini katsayısına bakıldığında, gelir dağılımında anlamlı bir iyileşme olduğuna dikkati çeken Şimşek, "Katsayı hala yüksek, yanlış anlaşılmasın 'işimiz bitti' demiyorum. Ancak dezenflasyon programı başladığından bu yana, Türkiye'de gelir dağılımında belirgin bir iyileşme kaydedildi. Yolculuğumuzun henüz başlarındayız ama ilerleme var. İş gücünün GSYH'den aldığı paya bakarsanız, son 3 yılda ciddi bir artış olduğunu görürsünüz. Muhalefetin belirli çevrelerince üretilen anlatılanlara rağmen, ücretlerin milli gelir içindeki payı belirgin şekilde artmış ve şu anda uzun dönem ortalamalarının oldukça üzerine çıkmıştır. Hayat pahalılığı baskısını son derece ciddiye alıyoruz, Sayın Cumhurbaşkanımız bu konuda bizi görevlendirdi. Kararlılığımız tamdır ve bu yolda tavizsiz devam edeceğiz. Hiçbir ekonomi programı sabit değildir, program yaşayan bir organizmadır. Çünkü dış koşulları biz belirlemiyoruz, belirleyemiyoruz. Sürekli değişen dış koşullara göre de güncelleme ihtiyacı doğuyor. Bize yöneltilebilecek tek makul eleştiri, hedeflerimizde 'fazla iddialı' davrandığımız olabilir. Evet, iddialıydık ve bunun getirdiği maliyetler oldu, fakat programa bağlılığımız tamdır, programı kararlılıkla sürdüreceğiz ve dezenflasyonu tesis edeceğiz. Asıl önemli olan gittiğimiz yöndür ve yönümüz son derece nettir. Sınırlı bir ilerleme bile hiç ilerleme olmamasından çok daha iyidir." ifadelerini kullandı.

⁠"Asyalı ortaklarımızla ilk fırsatta temas kurmak istiyoruz"

Şimşek, "İkinci Çin Şoku"na ilişkin soruya verdiği yanıtta, Çin'in kümülatif ihracatının Afrika'ya yüzde 27'nin üzerinde, Asya'ya yaklaşık yüzde 16, AB'ye yüzde 14 ve Türkiye'ye yüzde 11 arttığını, ABD'ye ise yaklaşık yüzde 19 gerilediğini bildirdi.

Küresel ticarette ciddi bir kayma ve dengesizlik yaşandığının altını çizen Şimşek, Türkiye ile Çin arasındaki ticaret hacmine ilişkin, "Bu yıl Çin'e olan ihracatımız yıllıklandırılmış bazda 4 milyar doların hemen altındayken, ithalatımız 52 milyar dolar civarında. Dolayısıyla görebileceğiniz üzere, ortada oldukça büyük bir açık var. Bunu karşılıklı fayda sağlayacak şekilde nasıl daha sürdürülebilir kılabileceğimizi Çinli dostlarımızla görüşüyoruz." diye konuştu.

Asya'nın muazzam bir potansiyele sahip olduğunu dile getiren Şimşek, "Asya'ya inanıyoruz. Asya, Türkiye'nin ne yazık ki geçmişte yeterince güçlü odaklanamadığı bir bölge. Dolayısıyla buraya yönelik yenilenmiş bir odaklanmamız var ve Asyalı ortaklarımızla ilk fırsatta temas kurmak istiyoruz." dedi.

Nihai hedef sürdürülebilir yüksek büyüme ve adil gelir dağılımı

Şimşek, programın nihai amacının Türk halkının refahını artırmak olduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

“Programın nihai hedefi, sürdürülebilir yüksek büyüme oranı ve daha adil bir gelir dağılımıdır. Yani temelde Türk halkı için daha iyi yaşam standartlarıdır. Bu süreç pek çok konuya odaklanıyor ve bunların birçoğunda sonuç aldık. Dezenflasyon süreci ilerledikçe büyüme ile diğer politika öncelikleri arasında daha dengeli bir yapı oluşacaktır. 1990'larda enflasyon ortalama yüzde 70 civarında, reel GSYH büyüme oranı yüzde 3'e yakındı. 2002'den 2013'e kadar enflasyon tek hanelere gerilerken ortalama reel büyüme oranı neredeyse iki katına çıktı. Temel hedefimiz elbette sürdürülebilir yüksek bir büyüme oranı yakalamaktır, fakat bunun için enflasyonu daha da aşağı çekmemiz gerekiyor.”

“Asıl önemli olan gidilen istikamettir ve biz rotamızı koruyacağız”

Bakan Şimşek, sıkı para politikası etkisinin kaçınılmaz olarak hissedildiği bu dönemde, orta ve yüksek teknoloji alanları için yatırımcılara kredi imkanları sunduklarına değinerek, çiftçilere ve küçük işletmelere sübvansiyonlu krediler yoluyla destek sağladıklarını ve imalatçıların krediye erişimini kolaylaştırdıklarını anlattı.

İşsizlik konusunda hedeflerini gerçekleştirdiklerini bildiren Şimşek, Kur Korumalı Mevduat'tan (KKM) çıkış ve rezervlerin yeniden güçlendirilmesi gibi diğer önceliklerden de önemli sonuçlar aldıklarını kaydetti.

Şimşek, bu programın pek çok hedefi başardığının altını çizerek, sözlerini şöyle tamamladı:

“Elbette sonuç almanın daha zorlu olduğu bir alan da var. Enflasyon noktasında petrol fiyatları dahil olmak üzere, yaşanan birçok gelişme dezenflasyon sürecini olumsuz etkiledi. Hepimizin vurguladığı gibi asıl önemli olan gidilen istikamettir ve biz rotamızı koruyacağız. Bizim duruşumuz budur.”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "2026 yılı sonunda milli gelirimizin 1,8 trilyon doları aşacağını ve kişi başına düşen milli gelirin ilk kez 20 bin ABD doları seviyesine yaklaşacağını öngörüyoruz." dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, 2027-2029 dönemine ilişkin "Orta Vadeli Program Uluslararası Medya Buluşması" kapsamında yabancı basın mensuplarıyla bir araya geldi.

Programda, gazetecilere Orta Vadeli Program'a (OVP) ilişkin bilgi veren Yılmaz, OVP'nin kalkınma planlarıyla uyumlu olarak her yıl güncellenen, makroekonomik, mali ve yapısal politikalara yön veren temel çerçeve olduğunu belirtti.

Yılmaz, OVP'nin makroekonomik öngörüleri ve politika değişkenleri ortaya koymanın yanı sıra kamu gelirleri, harcamaları ve borçlanmasına ilişkin çerçeveyi de belirlediğini ifade etti.

OVP'nin yıllık bütçenin hazırlanmasına dayanak oluşturduğunu ve ilgili dönem için reform gündemini de tanımladığını anlatan Yılmaz, ilgili paydaşlarla istişare sürecine özel önem verdiklerini dile getirdi.

Yılmaz, Türkiye'nin küresel ekonominin bir parçası olduğunu anımsatarak, küresel düzeyde yaşanan gelişmelerin ekonomik öngörüleri ve politikaları da etkilediğini söyledi.

Küresel düzeydeki koşulların oldukça zorlu bir seyir izlediğine işaret eden Yılmaz, şunları kaydetti:

"Dünya genelindeki üretime bakıldığında, gerçekleşmesi beklenen seviyenin bir yıl öncesindeki tahminlerin altında kalacağı öngörülüyor. Özellikle kırsal bölgelerdeki ve sanayi sektöründeki büyüme Türkiye için kritik öneme sahip, zira ihracatımızın önemli bir kısmını bu alanlar oluşturuyor ve dolayısıyla dış talep ihracatımız açısından büyük önem taşıyor. Ticaret ortaklarımızı ele aldığımızda, geçen yıl Orta Vadeli Program'ı hazırlarken, ticaret ortaklarımızın büyüme oranına ilişkin uluslararası öngörü yüzde 2,4 seviyesindeyken, bugün bu oran yüzde 1,6'ya gerilemiş durumda."

"Savaş, küresel ekonomiyi etkiledi"

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, sanayi üretimindeki yavaşlamanın oldukça dikkati çekici olduğunu belirterek, "Geçen yıl, bu yıl için yüzde 3,4'lük bir büyüme öngörülürken, bugün yapılan tahminler yüzde 0,5'lik bir daralmaya işaret ediyor. Yani bölgede bir gerileme söz konusu. Bu durum, küresel ticaret koşullarının pek de elverişli olmadığını gösteriyor." diye konuştu.

Bunun temel nedeninin bölgedeki savaş olduğunu, bunun tüm küresel ekonomiyi, özellikle de Avrupa bölgesini etkilediğini ifade eden Yılmaz, bu etkinin yansımalarının Türkiye'nin ticaret performansında da görüldüğünü kaydetti.

Yılmaz, geçen yıl hazırlanan kapsamlı programda, bu yıl için Brent petrol fiyatlarının varil başına 64,3 dolar olmasının öngörüldüğünü hatırlatarak, Ancak bugün yapılan hesaplamalarda ortalama fiyatın 89,3 dolar seviyesinde olduğu görülüyor. Yani fiyatlarda ciddi bir artış söz konusu." dedi.

Aynı durumun enerji dışı emtia fiyatları için de geçerli olduğunu dile getiren Yılmaz, enerji dışı emtia fiyatlarının da yükseldiğine, küresel enflasyonun da yukarı yönlü bir seyir izlediğine işaret etti.

Yılmaz, bu durumun, OVP'deki öngörülerine de yansıdığını belirterek, şunları kaydetti:

"Büyüme oranımızın yüzde 3,8 olması öngörülüyordu ancak bu öngörüde bir revizyona gittik. Şu anda yüzde 3,3'lük bir büyüme oranı öngörüyoruz. Sanayi üretimi beklentisi de revize edildi, geçen yılki öngörülerle kıyaslandığında farklı bir seviyede seyrediyor. Yıl sonu tüketici fiyat endeksi (TÜFE) tahmini yüzde 16 seviyesindeydi ancak bunu yüzde 28,4'e revize ettik. Aslında Merkez Bankası bu tahmini farklı zamanlarda güncelledi ancak OVP yıllık olarak revize edildiği için biz de bu güncellemeyi yıllık bazda gerçekleştirdik.

Bu nedenle söz konusu revizyon, diğer dönemlerdeki revizyonlardan daha büyük önem taşıyor. Aslında bu planı hazırlarken Merkez Bankası ile istişarelerde bulunuyoruz. Dolayısıyla bu, çeşitli ekonomik kurumların öngörülerinin bir araya gelmesi ve mevcut koşullara dair ortak değerlendirmeler yapılması sonucunda ortaya çıkan bir tablodur."

"Değişiklikler cari işlemler dengelerini de etkiledi"

Öngörülerin, dış ticaret açığı gibi kalemler üzerinde de benzer etkiler yarattığına işaret eden Yılmaz, "Örneğin, daha önce 96 milyar dolar olarak öngörülen bir kalem... Bugün bu rakam 105 milyar dolar seviyesinde, yani geçen yıla kıyasla yaklaşık 9-10 milyar dolarlık bir fark söz konusu. Bunun temel nedeni, 63 milyar dolar olarak öngörülen ancak şu anda 71 milyar dolar olması beklenen enerji faturamızdaki artıştır." diye konuştu.

Turizm gelirleri beklentisinde de 3 milyar dolarlık bir düşüş yaşandığını aktaran Yılmaz, burada 68 milyar dolarlık bir gelir öngörülürken, şu anda 65 milyar dolar beklendiğini, bu değişikliklerin cari işlemler dengelerini de etkilediğini dile getirdi.

Yılmaz, büyüme öngörülerine bakıldığında 2025 yılı için küresel ticaretin yüzde 5, küresel büyümenin ise yüzde 3,5 oranında gerçekleşmesinin beklendiğini söyledi.

Dünya ekonomisinin bu yıl yüzde 3, dünya ticaretinin ise yüzde 3,5 oranında büyümesinin beklendiğini belirten Yılmaz, "Ancak iyi haber şu ki 2027 yılına ilişkin uluslararası beklentilerin tamamı olumlu yönde. Küresel düzeyde büyümenin yüzde 3,4 olacağı tahmin ediliyor ve ticaretin, yani küresel ticaretin önümüzdeki yıl yüzde 4,3 artacağı öngörülüyor. Bu, elbette Türkiye gibi ihracatçı ülkeler için özellikle iyi bir haber." dedi.

Emtia fiyatları üzerindeki arz kaynaklı yukarı yönlü baskıya bakıldığında, özellikle savaşın etkisiyle, enerji fiyatlarında olduğu kadar enerji dışı emtialarda da çok önemli bir artış görüldüğüne dikkati çeken Yılmaz, bununla birlikte bir yavaşlama ve gerilemenin de bulunduğunu ancak fiyatların geçmişteki seviyelerinden çok daha yüksek olduğunu kaydetti.

"Türk lirasına duyulan güven arttı"

Verilere bakıldığında, Türkiye'deki toplam yatırımın toplam tüketimden daha hızlı büyüdüğünün görüldüğünü belirten Yılmaz, şunları ifade etti:

"Bu, Türkiye'deki büyümenin kalitesi açısından özellikle önemlidir. Bu verilere göre büyüme daha dengeli, daha verimli ve daha sürdürülebilir bir nitelik taşıyor. Bu da makul bir büyüme seviyesiyle enflasyonla mücadele etmemize yardımcı oluyor. Yani, bazı gözlemciler ve basın mensupları bu konuyu soruyorlar. Yani, büyüme ile enflasyonla mücadele programı arasındaki tutarlılık nedir? Bu anlamda doğru yönde ilerlediğimiz ve büyüdüğümüz açık. Ancak bu büyüme, enflasyonla mücadele programımıza aykırı değildir. Daha dengelidir ve hem üretim kapasitemizi hem de verimliliğimizi artırmaktadır. Bu da çeşitli sektörlerdeki enflasyonist sorunların üstesinden gelmemize ve aynı zamanda enflasyon düşürme programımızı uygulamamıza yardımcı olmaktadır. Türk lirasına duyulan güvenin arttığı da bu grafikten çok net bir şekilde anlaşılmaktadır."

Yılmaz, üç yıl öncesinde döviz mevduatlarının çok yüksek olduğunu, Türk lirası mevduatlarının ise oldukça düşük seviyede bulunduğunu hatırlatarak, ancak bugün Türk lirası mevduatların neredeyse iki katına çıktığını, döviz mevduatlarının ise yüzde 40'ın altına düştüğünü gördüklerini aktardı. Yılmaz, "Türk ekonomisi için çok önemli bir koşullu yükümlülük olan döviz korumalı mevduatlar ise artık sıfır seviyesinde. Yani tamamen ortadan kaldırıldı ve bunu, finansal piyasalara veya finansal istikrara zarar vermeden, aslında sorunsuz bir süreçle başardık." dedi.

Yılmaz, bu üç yıllık dönemde elde edilen en önemli başarılardan birinin, bu koşullu yükümlülüğün ortadan kaldırılması ve Türk lirasının konumunun güçlendirilmesi olduğuna vurgulayarak, "Bu güçlü artışa baktığımızda, aslında rezervlerimizde bir başka çok önemli gelişme görüyoruz. 2023 yılının Mayıs ayında, toplam rezervler, yani brüt rezervler 98,5 milyar ABD dolarıydı. Bugün, 28 Ağustos 2026 itibarıyla, rezervlerimiz 188,2 milyar dolara yükseldi, yani rezervlerimizde neredeyse 90 milyar dolarlık bir artış oldu." ifadelerini kullandı.

Yılmaz, bunun oldukça önemli bir gelişme olduğuna ve son aylarda altın fiyatlarındaki bu düşüşe rağmen gerçekleştiğine dikkati çekti.

"Şirket borçlarının GSYİH'ye oranı oldukça makul"

Rezervlerde oldukça önemli bir artış olduğunu vurgulayan Yılmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Risk göstergesi olarak CDS'ye baktığımızda, Mayıs 2023'te 700 puanın üzerindeyken şu anda 220'nin altında. Yani risk primlerimizde büyük bir düşüş söz konusu ve bu durum hem kamu sektörü hem de özel sektör için, özellikle de döviz cinsinden krediler söz konusu olduğunda, borçlanma maliyetleri açısından da çok önemli. Yani, kamu borcumuzun Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYİH) oranı yaklaşık yüzde 20 civarında. Kesin rakam yüzde 23,9, GSYİH'mizin yüzde 24'üne yakın, oysa bu oran gelişmekte olan ekonomilerde neredeyse yüzde 80, gelişmiş ekonomilerde ise yüzde 100'ün üzerindedir. Türkiye'de bu oran yaklaşık yüzde 10, gelişmekte olan piyasalarda yaklaşık yüzde 46 ve gelişmiş ekonomilerde ise neredeyse yüzde 68'dir.

Türkiye'de şirket borçlarının GSYİH'ye oranı da oldukça makul seviyededir. Türkiye'de bu oran yüzde 38,9, gelişmekte olan piyasalarda yüzde 52,4 ve gelişmiş ekonomilerde ise neredeyse yüzde 90'dır. Bu çok önemli bir konu, zira salgınların ardından birçok ülke borç biriktirmiş durumda ve bu durum, belirli politikaları uygulamaları açısından çok önemli bir kısıtlama oluşturuyor. Türkiye, borç göstergelerimiz göz önüne alındığında, bu küresel koşullarda önemli bir avantaja sahip olacak. Bunlar 2025 yılına ait rakamlardır."

Cari işlemler dengesi

Yılmaz, 2024 ve 2025 yılları göz önüne alındığında, cari işlemler açığının yüzde 2'nin altında olduğunu belirtti.

Cari işlemler dengesi ile Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYİH) oranı açısından tarihsel ortalamaların altında olunduğuna işaret eden Yılmaz, "Son verilere göre, bu yıl cari açığımızda geçici bir artış gözlemleniyor. Bu rakam yüzde 2,3'lük bir eksi değer. Ancak bu artışın büyük bir kısmı, bölgemizdeki savaşın etkisinden kaynaklanıyor. Dolayısıyla bu, cari işlemler açığındaki geçici bir artış olup, yapısal bir bozulma değildir. Cari işlemler açığımız tarihsel ortalamalarımızın oldukça altında ve bunun böyle devam edeceğine inanıyoruz." diye konuştu.

Genel enflasyona bakıldığında, programın temel önceliği olan enflasyonla mücadelede önemli ilerleme kaydettiklerini dile getiren Yılmaz, Mayıs 2024'te yüzde 75,5'e yükselen enflasyonun uygulanan politikalar sonucunda belirgin bir düşüş eğilimine girdiğini söyledi.

Arz tarafındaki baskılar nedeniyle bu güçlü düşüş eğiliminin geçici olarak durduğunu, Ağustos 2026 itibarıyla yüzde 31,5 seviyesinde seyrettiğini aktaran Yılmaz, "Enflasyonun 2026 yılının son çeyreğinde yeniden düşüş eğilimine girmesini ve yıl sonunda yüzde 28,4 seviyesinde kalmasını bekliyoruz." dedi.

“Düşüş eğiliminin yeniden belirginleşmesini bekliyoruz”

Gıda, yakıt, doğal gaz ve ulaşım hizmetlerinden oluşturulan endeksin, dünya genelindeki gelişmelerin etkisiyle belirgin bir artış gösterdiğini gözlemlediklerini ifade eden Yılmaz, bu kalemlerin Tüketici Fiyat Endeksi sepetinin toplamının yüzde 34,5'ini oluşturduğunu, enerji ve emtia fiyatlarındaki artışın, nakliye maliyetleri ve gıda fiyatları üzerindeki baskılarla birleşerek bu gruptaki fiyat hareketlerini hızlandırdığını dile getirdi.

Savaştan doğrudan etkilenen bu kalemler hariç tutulduğunda, enflasyonun temel eğilimindeki düşüşün devam ettiğini aktaran Yılmaz, "Dolayısıyla mevcut veriler, genel enflasyondaki düşüşün son dönemde gözlenen yavaşlamasının, programın temel dinamiklerinden değil, savaştan doğrudan etkilenen ve TÜFE sepetinde önemli bir ağırlığa sahip kalemlerden kaynaklanan ek fiyat baskılarından kaynaklandığını göstermektedir." ifadelerini kullandı.

Arz şoklarının etkisi azaldıkça, sıkı ve koordineli bir politika çerçevesinin desteğiyle enflasyondaki düşüş eğiliminin yeniden belirginleşmesini beklediklerini dile getiren Yılmaz, bütçe açıklarına bakıldığında, deprem ve depremle ilgili geçici harcamalara rağmen, bütçe açığının GSYH'ye oranının oldukça makul seviyelerde kaldığını söyledi.

“Milli gelirimizin 1,8 trilyon doları aşacağını öngörüyoruz”

Depremle ilgili harcamaların bütçe açıklarında önemli bir rol oynadığını, ancak zaman içinde bütçedeki deprem harcamalarının payının azaldığını anlatan Yılmaz, azalma eğilimi olsa da bu ilave harcamaların mali yükünün bir süre daha gündemlerinde kalmaya devam edeceğini kaydetti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın vizyonu ve güçlü siyasi liderliği doğrultusunda, programı kararlılıkla ve bütüncül bir yaklaşımla yürüttüklerinin altını çizen Yılmaz, şöyle konuştu:

"Bu süreçte, istikrarı koruyup dengeli bir büyüme sağlarken, enflasyonda belirgin bir düşüş elde etme, dış dengeyi güçlendirme, rezervleri artırma ve finansal dayanıklılığı pekiştirme konularında önemli ilerlemeler kaydettik. Nitekim, 2026 yılı sonunda milli gelirimizin 1,8 trilyon doları aşacağını ve kişi başına düşen milli gelirin ilk kez 20 bin ABD doları seviyesine yaklaşacağını öngörüyoruz. Önümüzdeki iki yıl boyunca da bu eşiğin üzerinde kalınması beklenmektedir.

Temel hedefimiz, enflasyonu tek haneli seviyelere indirerek fiyat istikrarını kalıcı hale getirmek ve mali disiplinimizi tavizsiz bir şekilde sürdürmektir. Mali disiplini halihazırda sağladığımıza inanıyoruz. Ancak bu konudaki çalışmaları sürdürmeli ve disiplini daha da güçlendirmeliyiz. Büyümenin toplumun tüm kesimlerine daha güçlü bir şekilde yansımasını sağlamak amacıyla, üzerimizdeki yükleri hafifletecek ve iş gücü üzerindeki baskıları azaltacak politikaları hayata geçireceğiz. Özellikle küresel koşulları göz önünde bulundurarak, kritik girdilerin arz güvenliğini güçlendirmeye yönelik politikalarımızı sürdüreceğiz."

Yılmaz, her şeyden önce, üretim birimlerinin dayanıklılığı artırılarak yapısal reformların etkisinin güçlendirilmesi, böylece verimliliğin ve rekabet gücünün yükseltilmesi gerektiğini vurguladı.

“Ekonomimizle ilgili risk algısında çok net bir düşüş var”

Ülke riski primindeki belirgin düşüşe de değinen Yılmaz, "Ekonomimizle ilgili risk algısında çok net bir düşüş var. Brüt uluslararası rezervler artmıştır. Genel enflasyon düşmüştür, ancak kaydedilen ilerlemeyi göz önünde bulundurduğunuzda, önemli bir ilerleme olduğu görülmektedir. Yine de, tek haneli rakamlara ulaşmak için önümüzdeki dönemde enflasyonla mücadele etmemiz gerekmektedir." değerlendirmesinde bulundu.

Risk algısının azaldığını, dış tamponların geçmişe kıyasla daha güçlü olduğunu vurgulayan Yılmaz, enflasyonun üç yıl öncesine göre çok daha düşük seviyede olduğunu, koşullu yükümlülüklerin azaltılmasıyla finansal istikrarın güçlendirildiğini ifade etti.

“OVP'yi geçmişteki kazanımlarımız üzerine inşa ettik”

Yılmaz, yeni OVP'ye ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"Şimdi ise bu programla ana hedefimiz, bu makroekonomik istikrarı temel alarak, bu istikrarı sürdürülebilir büyüme ve verimliliğe dönüştürmektir. Ana çerçevemiz budur. Büyüme rakamlarına baktığınızda, 2026-2029 Orta Vadeli Programımızı geçmişteki kazanımlarımız üzerine inşa ettiğimizi vurgulamak isterim. 2026'da yüzde 3,3 olarak gerçekleşmesini beklediğimiz büyümenin kademeli olarak güçlenerek 2027'de yüzde 4,2'ye, 2028'de yüzde 4,6'ya ve nihayet programın sonunda yüzde 5'e ulaşacağını öngörüyoruz.

Yeni program döneminde, makroekonomik istikrarla uyumlu, üretim kapasitesini ve verimliliği artıran ve enflasyonun bastırılmasına yol açmayan bir sürdürülebilir büyüme anlayışını benimsiyoruz. Büyümenin niteliğini dönüştürmek için, tarımda teknoloji ve verimlilikte artış, sanayide üretim kapasitesi ve teknolojik yoğunlukta yükseliş ve hizmet sektöründe bilgi ve teknolojiye dayalı yüksek katma değerli faaliyetlerin daha fazla ön plana çıkmasını sağlayarak toplam faktör verimliliğini kalıcı bir şekilde artıracağız."

Son üç yıl boyunca toplam faktör verimliliğinin katkısının arttığına da dikkati çeken Yılmaz, 2026 yılı için, toplam faktör verimliliğinin büyüme oranına yaklaşık 1,2 puan katkı sağlayacağını öngördüklerini bildirdi.

Büyümenin üçte birinden fazlasının verimlilikten kaynaklandığını belirten Yılmaz, bu durumun program dönemi boyunca da devam edeceğini, her yıl toplam faktör verimliliğinden 1,1 puanlık bir katkı beklediklerini dile getirdi.

“2,1 milyon ilave istihdam sağlanmasını bekliyoruz”

Önemli olanın, makul bir seviyede büyümeye devam etmek olduğunu vurgulayan Yılmaz, "Bu seviye aslında tarihsel ortalamalarımızın altındadır. Büyüme oranları açısından tarihsel ortalamamız yüzde 4,8'dir. Dolayısıyla, enflasyonun düşürülmesi meselemizle, büyümeyle ve ek politika önlemleriyle çelişmeyen bir büyüme kaydetmeye devam edeceğiz." diye konuştu.

Öte yandan Yılmaz, ek tedbirlerle işsizlik oranının yüzde 8'in altına düşmesini beklediklerini, halihazırda tek haneli seviyelerde olunduğunu aktardı.

Bunun Türk ekonomisi için alışılagelmiş bir durum olmadığına dikkati çeken Yılmaz, şunları kaydetti:

“Geçmişte oran yüzde 10 civarındaydı. Oysa şimdi, tarihsel ortalamalarımız da dikkate alındığında oldukça makul bir seviyedeyiz ve oranın yüzde 8'in altına inmesini öngörüyoruz. Bu program kapsamında 2,1 milyon ilave istihdam sağlanmasını bekliyoruz. Bu, yıllık yaklaşık 700 bin ilave istihdam anlamına geliyor ki bu da tarihsel ortalamalarımızla uyumlu bir rakam. Tarihsel verilere baktığımızda Türk ekonomisinin yılda yaklaşık 700 bin kişilik istihdam yarattığını görüyoruz. Bu istihdam elbette büyüme yoluyla sağlanacak ancak sadece büyüme ile sınırlı kalmayıp, aynı zamanda iş gücü piyasası reformlarını ve aktif iş gücü piyasası politikalarını da hayata geçiriyoruz.”

Genç nüfusun istihdama katılımı için elverişli bir ortam hazırladıklarını anlatan Yılmaz, iş gücüne katılımı ve istihdamı desteklediklerini mesleki eğitime ve beceri kazandırmaya daha fazla ağırlık verdiklerini söyledi.

“Enflasyonun tek haneli seviyelere inmesini öngörüyoruz”

Bu sürecin büyüme ve istihdam politikalarının bir bileşimi niteliğinde olduğunu, eğitim sisteminin de daha iyi işlediğini ifade eden Yılmaz, "Yakın zamanda açıklanan PISA sonuçlarında, Türkiye'nin performansının birçok açıdan yükseldiğini görmekten memnuniyet duyuyoruz." dedi.

Yılmaz, iş gücü kalitesindeki bu iyileşmenin, iş gücü piyasası politikalarına da katkı sağlayacağını dile getirdi.

Programın merkezinde fiyat istikrarına yönelik güçlü bir kararlılık yer aldığını belirten Yılmaz, şunları kaydetti:

"Enflasyonun bu yıl yüzde 28 civarında gerçekleşmesini, ancak gelecek yıl yüzde 21'e, onu takip eden yılda ise yüzde 13,5'e düşmesini bekliyoruz. Programın sonunda enflasyonun yeniden tek haneli seviyelere inmesini öngörüyoruz, zira enflasyonu düşürmenin sürdürülebilir büyüme ve sosyal politikalarımız açısından yararlı olduğuna inanıyoruz.

Daha düşük enflasyon ve daha güçlü bir fiyat istikrarı, yüksek ve sürdürülebilir büyüme hedefimizi güçlendireceği gibi, sosyal adalet ve gelir dağılımı hedeflerimize de katkı sağlayacaktır. Şunu da tekrar vurgulamalıyım ki, tüm bu bakış açısı, başardıklarımız ve hedeflediklerimiz, özellikle güçlü liderliği ve vizyonuyla Cumhurbaşkanımızdan gelen kuvvetli bir siyasi desteğe sahiptir."

“Türkiye, iklim hedeflerini kalkınma hedefleriyle birleştirerek ilerletebilen şanslı ülkelerden biri”

Programın ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Yılmaz, Türkiye'nin bu yıl COP31'e ev sahipliği yapacağını, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, Türkiye için büyük önem taşıyan bu zirveyi hazırladığını belirtti.

Türkiye'nin uzun vadeli karbonsuz ekonomi hedefleri doğrultusunda çalışmalarını sürdürdüğünü aktaran Yılmaz, fosil yakıt ithalatçısı bir ülke olarak iklim gündeminin makroekonomik politikalarla da uyumlu olduğuna inandıklarını ifade etti.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yeşil ekonomide ilerleme kaydedersek bu sadece iklim hedeflerimize katkıda bulunmakla kalmayacak aynı zamanda cari açığı azaltarak ve iç kapasitemizi artırarak makroekonomik istikrarımızı da güçlendirecektir. Dolayısıyla Türkiye'nin, iklim hedeflerini kalkınma hedefleriyle birleştirerek ilerletebilen şanslı ülkelerden biri olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle gelişmekte olan ülke olarak iklim hedeflerine büyük önem veriyoruz ve bu yeşil gündemin kalkınma hedeflerimize aykırı bir şey olmadığını, aksine bizim için bir güçlendirici faktör olduğuna inanıyoruz. Kalkınma Stratejimizin ve 12. Kalkınma Programımızın omurgasına baktığımızda, bu programın temelini yeşil ve dijital dönüşüm oluşturmaktadır. Türkiye'nin kalkınma stratejisi, iklim hedefleriyle açıkça uyumludur.”

Uluslararası kuruluşların gerçeklere göre hedeflerini ve amaçlarını revize ettiklerini anlatan Yılmaz, dünyadaki dönüşümlere bakıldığında ticaret ve gümrük vergisi savaşları, sahadaki çatışmalar ile Avrupa, ABD ve diğer bölgelerde görülen yeni korumacı gündemin programın kontrolü dışındaki faktörler olduğunu söyledi.

Uzun vadede önemli olanın dış faktörlerden ziyade programın kendisi olduğunu belirten Yılmaz, dış faktörlerin zaman çizelgesi ve tahminler üzerinde belirli etkiler yaratabileceğini ancak programın ana yönünü değiştirmeyeceğini dile getirdi.

Makroekonomik tahminlerini revize eden tek ülkenin Türkiye olmadığını vurgulayan Yılmaz, "Sahadaki gerçeklere göre kendini uyarlayan gerçekçi bir program yerine durağan bir program izleseydik eleştirilmemiz gerekirdi ancak hedeflerimiz, temel yönelimimiz ve ana çerçevemiz değişmiyor. Bunlar, fiyat istikrarı, sürdürülebilir büyüme ve sosyal refahtır, bu doğrultuda çabalarımızı sürdüreceğiz." diye konuştu.

“Yeni ekonominin gerçeklerinin de farkındayız”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Asya'nın küresel ekonomide yükselişte olduğunun farkında olduklarını, bir süredir Asya ile ticareti artırdıklarını ve buna devam edeceklerini söyledi.

Türkiye'nin ticari ilişkilerini çeşitlendirmesi gerektiğine inandıklarını dile getiren Yılmaz, "Bunu enerji piyasaları ve daha pek çok alanda yaptık, bu durum ekonomimize yönelik riskleri de azaltıyor. Pazar çeşitlendirmesi, ticaret politikamızdaki stratejilerden biridir. Özellikle Japonya çok dostane bir ülkedir ve kendileriyle çok iyi ilişkiler geliştiriyoruz." dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae arasında son derece verimli ve yapıcı görüşmeler ve temasların gerçekleştiğini aktaran Yılmaz, pek çok alanda Japonya ile işbirliğini sürdüreceklerini belirtti.

Asya ve Çin'in, dünya ekonomisinde giderek daha fazla yükseldiğine dikkati çeken Yılmaz, şunları kaydetti:

"Bu gerçeklerin farkındayız ve kendimizi bu gerçeklere göre uyarlıyoruz. Öte yandan, kurallara dayalı bir uluslararası ticaret sistemine de bağlıyız ve bunun tüm dünya için yararlı olduğuna inanıyoruz, bu sistemi destekliyoruz. Ancak aynı zamanda yeni ekonominin gerçeklerinin de farkındayız. Farklı ihtiyaçları beraberinde getiren yükselen bir korumacılık eğilimi söz konusu ve Türkiye elbette politikalarını bu yeni gerçeklikler çerçevesinde şekillendirecektir. Uluslararası kurallara dayalı sisteme bağlılığımız sürmekle birlikte hiçbir ortağımızın iç piyasalarımızı istikrarsızlaştırmak amacıyla başka yöntemlere başvurmasına da izin vermeyeceğiz.

Ortaklarımızla karşılıklı faydaya dayalı ilişkiler yürüteceğiz, temel politikamız aslında budur. Karşılıklı fayda esasına dayalı ilişkiler sürdürülebilir nitelikte olacaktır. Aksi takdirde yalnızca tek bir tarafın kazançlı çıktığı bir ilişki, uzun vadede sürdürülebilir olamaz. Bu nedenle, karşılıklı faydayı artırmaya her zaman kararlıyız ve bu bağlamda mesele sadece mal ticaretiyle sınırlı değil, hizmetler sektörünü de göz önünde bulundurmalıyız. Yani sadece mallara değil, hizmetlere de dayalı dengeli bir ilişki hedeflemeliyiz. Finansal ilişkiler de önem taşıyor. Büyük ticaret açığı verdiğimiz bazı ülkeler Türkiye'ye milyonlarca turist gönderiyor ya da Türkiye'de finansal yatırımları veya doğrudan yabancı yatırımları bulunuyor. Dolayısıyla, ülkeler arasındaki bu dengeli veya karşılıklı faydaya dayalı ilişkileri değerlendirirken genel ekonomik ilişkilere bakmalıyız, sürdürülebilir bir ilişkinin yolunun buradan geçtiğine inanıyoruz."

THY'nin internet sitesinden yapılan duyuruya göre, ekonomi sınıfı ve tek yön seferlerde geçerli indirimden yararlanmak isteyen yolcular, 11 Eylül'e kadar satın alacakları biletlerle 1 Kasım 2026 ile 17 Ocak 2027 tarihleri arasında (30 Aralık 2026-3 Ocak 2027 hariç) KKTC'ye 1499 liradan başlayan fiyatlarla uçuş imkanı elde edecek.

Kampanya kapsamındaki biletler, THY mobil uygulaması ve internet sitesi üzerinden satın alınabilecek.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Çerkezköy ilçesinde "Horoz Lojistik e-Ticaret Lojistik Kampüsü" açılış törenine katıldı.

Bolat, burada yaptığı konuşmada, lojistik sektörünün hayati bir sektör olduğunu söyledi.

Ulaşım ve lojistik sektörünün hizmetler sektörü alanında yer aldığını ifade eden Bolat, şunları kaydetti:

"Hizmetler sektörü istihdamın yüzde 60'ından fazlasını, yüzde 65'ini oluşturuyor. Milli gelirin yine yüzde 60 civarında bir payını oluşturuyor. Türkiye, 2025 yılı verileriyle lojistik ve taşımacılık hizmetleri alanında dünyada 9. sıraya yerleşti. 42,5 milyar dolar taşımacılık lojistik geliri elde ettik, ihracat geliri. 125 milyar dolar geçen yıl hizmet geliri elde ettik. Bunun 65 milyar doları turizmden geldi. 42,5 milyar doları da lojistik sektöründen, taşımacılık sektöründen geldi. Bu sayede 63 milyar dolar hizmetler sektöründe ticaret fazlası elde ettik. Bu sayede dış ticaret açığımızı azaltarak cari işlemlerde geçen yıl 29,5 milyar dolar gibi açık ile kapattık."

Bolat, Tekirdağ'ın önemli bir ulaşım ağına sahip olduğunu ve ulaşım imkanlarının çok olmasının kent için avantaj olduğunu dile getirdi.

Ulaşım ve lojistik sektöründe binlerce kişinin istihdam edildiğini belirten Bolat, "Türkiye'de lojistik sektörünün toplam milli gelire katkısı 115 milyar dolar, büyük bir rakam bu. Bu inşallah daha da büyüyecek. 2022-2025 yılları arasında taşımacılık lojistik sektörüne 3,2 milyar lira desteği Ticaret Bakanlığı olarak gerçekleştirildi." diye konuştu.

Bolat, bakanlığın 2012'den bu yana hizmetler sektörüne 31 milyar lira destek verdiğini dile getirerek, şöyle devam etti:

"2024 yılında, 2025 yılında 1,5 milyar lira destek verdik. 2026 yılı bu yıl 12,5 milyar lira hizmet sektörlerini destekliyoruz. O da 63 milyar dolar fazla kazandırarak ülkemizin cari işlemler açığının gerilemesini sağlayan çok önemli bir sektör. Bugün açılışın yapacağımız bu büyük yatırımın, otomasyon destekli operasyon altyapısı ve yüksek işlem hacmi ile başta e-ticaret sektörü olmak üzere tüm sanayicilerimizin artan lojistik ihtiyaçlarına hızlı, verimli ve sürdürülebilir çözümler sunacağına inanıyorum."

Horoz Lojistik Yönetim Kurulu Başkanı Taner Horoz, Bakan Bolat'a hediye takdim etti.

Ardından açılış kurdelesini kesen Bolat ve beraberindekiler kampüsü gezdi.

Açılışa, Ticaret Bakan Yardımcısı Volkan Ağar, AK Parti Tekirdağ milletvekilleri Çiğdem Koncagül, Mestan Özcan ve Gökhan Diktaş, belediye başkanları ve sanayiciler katıldı.

Geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını duyuran ABD Hazine Bakanlığı, geri alım operasyonlarına ilişkin taslak takvimini yayımladı.

Takvimde, ABD Hazinesinin 10 Eylül'de 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağı aktarıldı.

Daha ileri tarihlerde yapılacak 10 ila 20 yıl ve 20 ila 30 yıl vadeli tahvillere yönelik geri alım operasyonlarının limitinin de en az 4 milyar dolar olacağı kaydedildi.

ABD Hazine Bakanlığı, 19 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, uzun vadeli nominal kuponlu menkul kıymetleri kapsayan likidite destekli geri alım operasyonlarında limit artışına gideceğini duyurmuştu.

Açıklamada, mevcut durumda operasyon başına en fazla 2 milyar dolar olan tutarın, en az 4 milyar dolara çıkarılacağı kaydedilmişti.

Söz konusu değişikliğin 9 Eylül itibarıyla yürürlüğe gireceği ve mevcut borçlanma döneminin sonu olan 4 Kasım'a kadar geçerli olacağı aktarılmıştı.

ABD Hazine Bakanlığından yapılan açıklamada, Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisinin (OFAC) Amerikalıları hedef alan siber dolandırıcılık, kara para aklama ve diğer suç faaliyetlerini desteklemek amacıyla kullanılan Çince bir platform olan Xinbi Guarantee'ye yaptırım uyguladığı bildirildi.

Xinbi Guarantee'nin büyük ve yasa dışı bir çevrim içi pazar yerini işlettiğine değinilen açıklamada, platformun Çinli siber suçlular tarafından yoğun biçimde kullanıldığı kaydedildi.

Açıklamada, OFAC'ın ayrıca dijital para birimi ve diğer finansal hizmetleri sağlayarak platformun faaliyetlerini destekleyen iki kuruluşu da yaptırım listesine eklediği bildirildi.

Xinbi Guarantee'nin 2022'den bu yana platformları üzerinden 24 milyar doların üzerinde dijital varlık ve itibari para işlemi gerçekleştirdiği belirtilen açıklamada, platformun faaliyetlerinde mesajlaşma uygulaması ile XinbiPay kripto cüzdanının kullanıldığı aktarıldı.

Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Güneydoğu Asya'daki dolandırıcılık merkezlerinin her yıl Amerikalı kurbanlardan milyarlarca dolar çaldığını belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin bu suç örgütlerini ortadan kaldırma konusunda birlik içinde hareket ettiğini vurgulayan Bessent, "Hazine Bakanlığı, bu dolandırıcılığın arkasındaki ağları çökertmek ve Amerikalıları korumak için araçlarını kullanmaya devam edecektir." ifadesini kullandı.

DTÖ, Küresel Mal Ticaret Barometresi Eylül Raporu'nu yayımladı. Buna göre, haziranda 101,7 olan Mal Ticareti Barometresi, eylülde 102,0 seviyesine yükseldi.

Raporda, küresel mal ticaretinin genel eğilimin üzerinde seyrettiği ve büyüme ivmesini koruduğu belirtildi. Barometre değerlerinde 100'ün üzerindeki rakamlar eğilim üstü ticaret hacmine işaret ederken, 100'ün altındaki seviyeler ise ticaretin genel eğilimin altına gerilediğini ortaya koyuyor.

Raporda, "Orta Doğu'daki çatışmaların ticaret üzerindeki olumsuz etkileri, yapay zeka yatırımlarıyla bağlantılı elektronik bileşenler ve diğer mallara yönelik güçlü talep sayesinde kısmen dengelenmeye devam ediyor." ifadesine yer verildi.

DTÖ'nün raporunda, ticaret politikalarındaki yüksek belirsizliklere ve devam eden jeopolitik gerilimlere rağmen mal ticareti büyümesinin dirençli kalmayı başardığı vurgulandı.

AB Komisyonu, AB içindeki kamu ihalelerinde kuralları sadeleştirmek, yerli üretimi desteklemek ve üçüncü ülkelere bağımlılığı azaltmak amacıyla hazırlanan yeni "Kamu İhale Yasası" teklifini kamuoyuyla paylaştı.

Teklife göre, mevcut üç ayrı kamu ihale direktifi ile farklı sektörlere yayılan hükümler, üye ülkelerde doğrudan uygulanacak tek bir düzenlemede birleştirilecek.

Halihazırda beş olan kamu ihale usulü sayısı üçe indirilecek. Kamu kurumlarına, ihale sürecinde şirketlerle müzakere edebilme konusunda daha fazla esneklik sağlanacak.

Ortak kamu ihale pazarı

AB genelindeki ulusal ve yerel elektronik ihale sistemleri birbirine bağlanarak ortak bir dijital kamu ihale pazarı kurulacak.

Şirketler, kayıtlı bilgi ve belgelerini tekrar sunmadan bağlantılı platformlar üzerinden AB genelindeki ihalelere katılabilecek. Kamu kurumları da şirketlerin ihaleye katılım şartlarını otomatik olarak kontrol edebilecek.

İhalede en düşük fiyat dönemi bitiyor

İhalelerde yalnızca en düşük fiyatın esas alınması yerine, "en iyi fiyat-kalite oranı" standart değerlendirme yöntemi haline getirilecek.

Kalite ölçütlerinin toplam değerlendirmedeki ağırlığı en az yüzde 30 olacak. İş gücü yoğun sözleşmelerde ise bu oran en az yüzde 50 olarak uygulanacak.

Kamu kurumları, çevre, sosyal koşullar, yenilikçilik, güvenlik, dayanıklılık ve "made in EU" olarak bilinen "Avrupa tercihi" gibi ölçütleri ihale değerlendirmelerine dahil edebilecek.

Teklif kapsamında, kritik altyapı ve teknolojilere ilişkin ihalelerde siber saldırı, casusluk, yabancı müdahale ve üçüncü ülke tedarikçilerine aşırı bağımlılık gibi risklerin dikkate alınması gerekecek.

Düzenlemeyle, AB'nin uluslararası hukuki yükümlülüklerine uygun olarak kamu alımları için "yatay" bir Avrupa tercihi çerçevesi getirilecek.

Bu kapsamda, Birliğin uluslararası ihale taahhütlerinin hangi işletmeleri ve ürünleri kapsadığı netleştirilerek bu konunun kontrol edilmesi kolaylaştırılacak.

Üçüncü ülke şirketleri ve ürünleri dışlanabilecek

AB Komisyonu, üçüncü bir ülkenin Birlik işletmelerine adil pazar erişimi sağlamaması durumunda, arz güvenliği bağımlılıklarını önlemek veya ekonomik güvenlik çıkarlarını korumak için kısıtlamaların gerekli olması halinde bu kapsamı daraltabilecek.

Böylece üçüncü ülke şirketlerinin ve ürünlerinin ihalelerden dışlanabilmesine imkan sağlanacak.

AB Komisyonu, Avrupalı şirketlere kendi kamu ihalelerinde adil erişim sağlamayan ülkeler söz konusu olduğunda, tedarik güvenliği açısından risk oluşturan sektörlerde veya ekonomik güvenlik çıkarlarını korumak amacıyla "Avrupa tercihi"ni zorunlu hale getirebilecek.

AB Komisyonunun teklife ilişkin ayrıntıları içeren açıklamasında, "Avrupa tercihi AB ve üçüncü ülkeler açısından ne anlama geliyor?" başlıklı bir bölüm yer aldı.

Açıklamada, yeni düzenlemeyle kamu harcamalarının AB'nin güvenliğini, dayanıklılığını ve adil rekabeti desteklemesinin amaçlandığı belirtildi.

Bu kapsamda zararlı dışa bağımlılıkların azaltılacağı, adil olmayan ticari uygulamalarla mücadele edileceği ve Avrupa'nın sanayi kapasitesinin güçlendirileceği kaydedildi.

Düzenlemenin, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Kamu Alımları Anlaşması veya serbest ticaret anlaşmaları kapsamında AB kamu ihalelerine tam erişim hakkına sahip üçüncü ülke şirketleri ve ürünleri ile bu kapsamda bulunmayanları açık biçimde ayıracağı bildirildi.

AB'nin kamu ihaleleri konusunda uluslararası taahhüdünün bulunmadığı üçüncü ülkelerden gelen tekliflerin ihale dışında bırakılabileceğine işaret edilen açıklamada, tedarikçi ve ürünlerin menşeinin belirlenmesi için kamu kurumlarına çevrim içi bir araç sunulacağı aktarıldı.

Açıklamada, ekonomik güvenlik veya tedarik güvenliği açısından tehdit oluşması ya da bir ticaret ortağının hukuki taahhütlerine rağmen AB şirketlerine kamu ihalelerinde adil erişim sağlamaması halinde, AB Komisyonunun "Avrupa tercihi" şartlarını zorunlu hale getirebileceği belirtildi.

Türkiye açısından etkileri

Teklifte, AB ile gümrük birliği anlaşması bulunan üçüncü ülkelerdeki şirket ve ürünlerin de belirli şartlarla "kapsama alınmış" sayılabileceği belirtildi. Bunun için ilgili gümrük birliği anlaşmasının kamu alımlarına karşılıklı erişim taahhüdü içermesi ve söz konusu ihalenin bu taahhüdün kapsamına girmesi gerekecek.

Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği bulunmasına rağmen mevcut anlaşma kamu ihale pazarlarına karşılıklı ve eşit erişim hakkı sağlamıyor. Türkiye ayrıca Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması'na (GPA) taraf değil.

Bu nedenle teklifin mevcut haliyle kabul edilmesi durumunda Türk şirketleri, yalnızca Gümrük Birliği gerekçesiyle AB kamu ihalelerinde "kapsama alınmış ekonomik işletmeci" statüsünden otomatik olarak yararlanamayacak.

AB'deki kamu kurumları, Avrupa tercihi uyguladıkları ihalelerde Türk şirketlerinin katılımını sınırlandırabilecek veya tekliflerini reddedebilecek.

AB, üçüncü ülkelerin kamu ihalelerine erişiminde mütekabiliyet şartı arayacak

AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Stephane Sejourne, Brüksel'de AB Kamu İhale Yasası teklifine ilişkin düzenlenen basın toplantısında, üçüncü ülke şirketlerinin AB kamu ihalelerine erişiminde mütekabiliyet ilkesinin esas alınacağını söyledi.

AB'nin bazı üçüncü ülkelerle kamu ihalelerini de kapsayan anlaşmalar yaptığını belirten Sejourne, bu ülkelere verilen erişim hakkının karşılıklı olarak uygulanıp uygulanmadığının kontrol edileceğini ifade etti.

Sejourne, "Bazı üçüncü ülkelere yönelik belirli taahhütlerde bulunduk ve bu taahhütleri yerine getireceğiz. Ancak yerine getirdiğimiz taahhütlerin Avrupa'ya karşı da uygulanmasını sağlamak istiyoruz." dedi.

Liste değişebilecek

AB kamu ihale pazarına tam erişim sağlayabilecek ülkelerin listesinin zaman içinde değişeceğini aktaran Sejourne, bir ülkenin siyasi kararlar veya yönetim değişikliği sonucunda daha önce yerine getirdiği yükümlülükleri uygulamaktan vazgeçebileceğine dikkati çekti.

Sejourne, AB'nin çeşitli ülkelerle kamu ihalelerini de kapsayan 40'tan fazla ticaret anlaşması bulunduğunu, bunların yaklaşık 20'sinin karşılıklılık esasına dayandığını bildirdi.

Ülkelere uygulanacak ölçütler ve erişim şartlarına ilişkin çalışmaların sürdüğünü kaydeden Sejourne, AB Komisyonunun bu konudaki yöntemlerin yetki devrine dayalı düzenlemeyle belirleneceğini söyledi.

Yeni kuralların kamu kurumları ve şirketlerin idari yükünü azaltarak yıllık yaklaşık 650 milyon avro tasarruf sağlaması bekleniyor.

AB'de kamu kurumları, her yıl Birlik ekonomisinin yaklaşık yüzde 15'ine karşılık gelen 2,6 trilyon avroluk mal ve hizmet alımı gerçekleştiriyor.

Teklifin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu (AP) ve AB Konseyi tarafından onaylanması gerekiyor.

Şirketten yapılan açıklamada, ABD merkezli teknoloji devinin 2027 ve 2028 yıllarında hayata geçireceği bu projenin, Google'ın Avrupa'da tek seferde gerçekleştireceği en büyük yatırım olacağı belirtildi. Yatırım kapsamında veri merkezleri inşa edilecek, elektrik şebekeleri iyileştirilecek, temiz enerji ve batarya projeleri devreye alınacak. Bu altyapı adımları, Gemini, Google Arama, Haritalar ve YouTube gibi temel servislerin hızla büyüyen küresel talebini karşılayacak.

İstihdama ve ülke ekonomisine milyarlarca avroluk katkı

Google Küresel Altyapıdan Sorumlu Başkan Yardımcısı Bikash Koley, projenin inşaat aşamasında ülke genelinde 37 binden fazla istihdamın destekleneceğini belirtti. Yatırımın, Finlandiya'nın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'na (GSYH) yıllık yaklaşık 3,6 milyar avro katkı sağlaması öngörülüyor. Tesisler tam kapasiteyle faaliyete geçtiğinde ise mühendislerden güvenlik ve operasyon personeline kadar binlerce kişiye kalıcı iş imkanı sunulacak.

Google, Hamina, Kajaani, Muhos ve Vaala bölgelerindeki yerel toplulukları, eğitimi ve ekonomik büyümeyi desteklemek amacıyla 4 yıl için 31 milyon avroluk bütçe ayırdı. Bu kaynakla yerel kolejlerle ortaklıklar kurularak 4 bin 400'den fazla çalışana yapay zeka alanında yetkinlik kazandırılacak. Ayrıca, 100 Finlandiyalı öğrenciye veri merkezlerinde kariyer yapmaya yönelik özel eğitim fırsatları sunulacak.

Nükleer güç ve temiz enerji ortaklığı

Sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda Finlandiya'nın enerji şebekesini desteklemek isteyen Google, Loviisa Nükleer Güç Santrali'nin işletme ömrünün uzatılması amacıyla 22 yıllık bir anlaşmaya imza attı. Şirket, şebekeye yeni karasal rüzgar enerjisi kapasitesi eklemenin yanı sıra soğuk ve rüzgarsız dönemlerde enerji fiyatlarını dengelemek için 94 megavatlık yeni bir batarya sistemi kurmayı da taahhüt etti.

Serin iklimi yatırım çekiyor

Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, Google'ın dev yatırım kararını, "Ülkemizin güçlü yönlerinin açık bir kanıtı." şeklinde değerlendirdi.

Bu arada, Finlandiya, veri merkezlerinin soğutma ihtiyacını azaltan serin iklimi ve zengin düşük karbonlu elektrik kaynakları nedeniyle küresel teknoloji şirketleri için stratejik bir merkez konumunda bulunuyor. Microsoft ve TikTok'un sahibi ByteDance gibi diğer küresel şirketler de enerji maliyetlerini düşürmek ve iklim hedeflerine ulaşmak için yatırımlarında Finlandiya'yı tercih ediyor.

Teklife göre, ulusal, bölgesel ve yerel yönetimler, belirli bir bölgeyi "konut baskısı altında" ilan ederek kısa süreli konaklama kiralamalarına veya birincil ikamet amacı dışında kullanılan konutlara yönelik tedbirler uygulayabilecek.

Bir bölgenin konut baskısı altında sayılabilmesi için ortalama büyüklükteki bir konutun fiyatının çok yüksek olması gerekecek. Yerel yönetimler değerlendirmelerinde nüfus hareketleri, konut arzı ve talebi ile bölgesel piyasa koşullarını dikkate alacak.

Düzenleme, yerel yönetimlerin kısa süreli kiralamaların bölgedeki konut fiyatları veya arzı üzerinde en az 3 yıldır olumsuz etki yarattığını kanıtlamaları halinde bu faaliyetlere sınırlama getirmelerine imkan sağlayacak.

Tedbirler, özellikle uzun süreli kiralama piyasasındaki konut stokunu azaltan faaliyetlere yönelik olacak. Ev sahibinin sürekli ikamet ettiği konutta sunduğu kısa süreli kiralamalar ise bu kapsamda değerlendirilmeyecek.

Yetkili makamların, alınan önlemlerin gerekli, orantılı ve belirli bir bölgeyle sınırlı olmasını sağlaması gerekecek. Teklif, yerel yönetimlerin ikinci konutlar ile uzun süre boş bırakılan evlere ilişkin tedbirler almasına da ortak bir hukuki çerçeve sağlayacak.

AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Teresa Ribera, teklife ilişkin Brüksel'de düzenlenen basın toplantısında, "Bugün Uygun Fiyatlı Konut Yasası teklifini kabul ettik." dedi.

Düzenlemenin, konut sorunuyla mücadele eden AB genelindeki yerel yöneticilere hukuki güvence sağlayacak bir Avrupa çerçevesi oluşturduğunu belirten Ribera, ortak kriterler sayesinde tek pazar genelinde benzer uygulamaların hayata geçirilmesinin amaçlandığını söyledi.

Ribera, konut sorununun, mevcut AB Komisyonunun öncelikli konuları arasında yer aldığına işaret ederek, krizin ulaştığı boyutun acil müdahaleyi gerektirdiğini ifade etti.

AB Komisyonunun Enerji ve Konuttan Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, "Bir konut kriziyle karşı karşıyayız. Konut konusunda harekete geçmemiz gerekiyor." diye konuştu. Teklifle üye ülkelere ve yerel yönetimlere konut sorunlarının bir bölümünün çözümünde kullanabilecekleri yeni araçlar sağlandığını kaydeden Jorgensen, kısa süreli kiralamaların birçok kentte sorunun bir parçası haline geldiğini ifade etti.

Jorgensen, kısa süreli kiralamalara bütünüyle karşı olmadıklarını vurgulayarak, bu uygulamanın bazı kişilere daha fazla ülkeyi ziyaret etme imkanı sunduğunu, ev sahipleri için de ek gelir kaynağı oluşturduğunu anlattı.

Bazı kentlerde kısa süreli kiralamalardaki artışın yerel halkın yaşadığı bölgelerden uzaklaşmasına ve konut fiyatlarının çok yüksek düzeylere çıkmasına yol açtığına dikkati çeken Jorgensen, fiyatlardaki gelişmelerin endişe verici olduğunu dile getirdi. Jorgensen, son 10 yılda kiraların Berlin’de yüzde 59, Madrid’de yüzde 75 ve Lizbon’da yüzde 103 arttığını belirterek, "Bu durum, hemşirelerin, öğretmenlerin ve polislerin çoğu zaman çalıştıkları kentlerde yaşamalarını imkansız hale getiriyor." dedi.

Konutun öncelikle piyasada alınıp satılan bir mal olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Jorgensen, "Bir eve sahip olmak insan hakkıdır. Ev, insanların hayatına güvenlik, huzur ve onur kazandırır." değerlendirmesinde bulundu.

AB Komisyonunun verilerine göre, Avrupalıların yüzde 40’ı uygun fiyatlı konuta erişimi yaşadıkları bölgede acil bir sorun olarak görüyor. Bu oran şehirlerde yaşayanlar arasında yüzde 51'e yükseliyor.

AB’de büyük çevrim içi platformlar üzerinden gerçekleştirilen kısa süreli kiralama faaliyetleri 2018-2024 döneminde yüzde 93 arttı. Madrid’in merkezinde uzun süreli kiraya sunulan her 100 konuta karşılık yaklaşık 40 kısa süreli kiralık konut bulunuyor.

Teklifin yasalaşması için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi onayı gerekiyor.

Kurulu gücüyle bugün Türkiye'nin üçüncü büyük hidroelektrik santrali olan Keban HES, yıllık 6,2 milyar kilovatsaat üretim kapasitesi, 1330 megavat kurulu gücü ve 8 ünitesiyle 52 yıldır ülkeye kesintisiz enerji sunuyor.

Santral, bu yılın 8 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 87,39 artışla 5,2 milyar kilovatsaatin üzerinde elektrik üretti.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı koordinesinde 2019 yılında başlatılan ve Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Enerji Enstitüsü bünyesindeki Türk mühendis ve teknisyenler tarafından yürütülerek son aşamasına gelen yerli ve milli rehabilitasyon çalışmalarıyla santralin teknolojik altyapısı tamamen yenilendi, enerji verimliliğinde artış sağlandı.

"52 yılda 294 milyar kilovatsaat enerji üretimini gerçekleştirmiştir"

Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, AA muhabirine, Türkiye'nin mühendislik tarihindeki en büyük adımlarından biri olan Keban HES'in, hizmete alındığı dönemde ülkenin en büyük barajı olduğunu söyledi.

Türkiye'nin, Atatürk ve Karakaya'dan sonra üçüncü büyük hidrolik santrali olan Keban HES'in önemine işaret eden Hatipoğlu, "Keban Barajı'mız adeta Elazığ ile özdeşleşmiş bir Cumhuriyet anıtıdır. 1974'te faaliyete girdiğinden bu yana ülkemize çok büyük değer katmıştır. Keban HES kurulduğu yıllarda ülkemiz enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 20'sini karşılamaktaydı. Ülkemizdeki artan enerji ihtiyacıyla bu oran elbette düştü ancak ülkemizdeki stratejik konumu hiçbir zaman için değişmedi." dedi.

Hatipoğlu, Keban HES'in 52 yıldır ülkenin enerji ihtiyacına katkı sunduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

“Bu yapı kurulduğu günden bugüne yaklaşık 294 milyar kilovatsaat enerji üretimini gerçekleştirmiştir. Aynı zamanda hem Keban Baraj Gölü'nde hem de Karakaya Baraj Gölü'nde yürütülen balıkçılık çalışmalarıyla Elazığ, ülkemiz iç sularında su ürünleri üretiminde birinci konuma geldi. Yine Keban Baraj Gölü'nde şu an itibarıyla çalışmaları devam eden sulama projelerimizle Elazığ tarımda da ivme kazanmaya devam edecek.”

"Bu yıl 2019 yılından daha fazla enerji üretmeyi hedefliyoruz"

Keban HES İşletme Müdürü Bekir Kaya da santralin Türkiye'nin artan enerji ihtiyacının yüzde 1,1'ini karşıladığını söyledi.

Bu yıl bereketli yağışların enerji üretiminde önemli bir artış sağladığını ifade eden Kaya, "Son 10 yılın ortalamasında 4,6 milyar kilovatsaat enerji ürettik. 2026 yılının eylül ayı itibarıyla 5,2 milyar kilovatsaat enerji üretildi. Son 10 yılda gelen su miktarı ortalama 15 milyar metreküp. Şu an itibarıyla gelen su miktarı 21 milyar metreküp civarında. 2019 yılında bereketli bir yıl geçirmiştik, 7 milyar kilovatsaat enerji üretmiştik. Bu yıl 2019 yılından daha fazla enerji üretmeyi hedefliyoruz." diye konuştu.

yar kilovatsaat enerji üretti

Keban Hidroelektrik Santrali (HES), 52 yılda yaklaşık 294 milyar kilovatsaat elektrik üretti.

ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırılar, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndan petrol ve petrol ürünleri sevkiyatına ilişkin endişeleri artırdı. Arz güvenliğine yönelik kaygıların güçlenmesiyle ham petrol ve petrol ürünleri fiyatları yükseldi.

Petrol ürünleri fiyatlarındaki yükseliş, rafinerilerin ham petrolü işleyerek elde ettiği benzin, motorin ve jet yakıtı gibi ürünlerin değeri ile ham petrol maliyeti arasındaki farkı gösteren rafineri marjlarını etkiledi.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından bir gün önce 27 Şubat'ta Akdeniz havzasında varil başına yaklaşık 27 dolar seviyesinde bulunan rafineri marjı, çatışmaların ardından mart ayında 47,5 dolara yükseldi.

Sonraki dönemde küresel petrol ürünleri piyasasında yeni arz kayıplarının ortaya çıkması, ürün fiyatlarını destekleyerek rafineri marjlarının yüksek seviyelerde kalmasına neden oldu. Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırıları nedeniyle ülkenin rafinaj kapasitesinde yaşanan kayıplara, Moskova'nın akaryakıt ihracatına yönelik kısıtlamaları da eklenince petrol ürünleri arzına ilişkin endişeler daha da arttı.

Bu gelişmelerin etkisiyle Akdeniz havzasındaki rafineri marjı 8 Eylül'de varil başına 78,5 dolara yükseldi. Rafineri marjı, eylül ayında gün içi işlemlerde 81 dolar seviyesini test etmişti.

Dünya genelinde marjlar rekor seviyeye çıktı

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) temmuz ayına ilişkin son petrol piyasası raporuna göre, mevsimsel olarak artan talep, arz açıkları ve düşük stokların etkisiyle dizel, jet yakıtı ve benzin ürün fiyat farklarının yükselmesi, Atlantik Havzası'ndaki rafineri marjlarını temmuzda tüm zamanların en yüksek seviyelerine taşıdı.

Rapora göre, küresel rafinerilerin günlük ham petrol işleme miktarı temmuzda önceki aya göre 1,8 milyon varil artmasına rağmen, geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık 5 milyon varil daha düşük kaldı.

Sistem genelindeki diğer rafinerilerin kapasiteleri petrol ürünlerindeki arz darboğazlarını telafi edemezken, deniz yoluyla yapılan petrol ürünü ticareti ise geçen yıla göre günlük 3,8 milyon varil azaldı.

Özellikle Rusya, Orta Doğu ve Asya'dan günlük motorin ihracatı yıllık bazda 1,3 milyon varil gerilerken, bu düşüş küresel deniz yoluyla yapılan motorin ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geldi.

Küresel ölçekte petrol ürünleri piyasasında yaşanan sıkışıklık, Avrupa ve ABD'deki rafineri marjlarına da yansıdı.

Eylül başında uluslararası basında yer alan haberlere göre, Avrupa'da motorin rafineri marjı varil başına 78,91 dolara çıkarak rekor kırdı. Dünyanın en büyük petrol üreticisi ABD'de ise motorin rafineri marjı ilk kez varil başına 100 dolar seviyesini aşarken, gün içi işlemlerde 108,02 dolarla rekor seviyeye ulaştı.

Küresel baskı Türkiye'ye de yansıyor

Küresel piyasalardaki hareketliliğin yol açtığı rafineri marjlarındaki bu artış, Türkiye'deki akaryakıt fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor.

Türkiye'de akaryakıt fiyatları serbest piyasa koşullarında belirlenirken, fiyatlamada uluslararası piyasalardaki petrol ürünleri fiyatları önemli rol oynuyor. Türkiye'deki benzin ve motorin fiyatlarının hesaplanmasında Akdeniz piyasasındaki ürün fiyatları referans alınıyor.

Benzin ihtiyacının tamamına yakınını yerli rafinerilerden karşılayan Türkiye, motorin ihtiyacının yaklaşık yüzde 53'ünü yurt içi üretimden, yüzde 47'sini ise ithalat yoluyla sağlıyor.

Türkiye, küresel piyasalardaki olağanüstü fiyat hareketlerinin tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla 5 Mart'ta Eşel Mobil sistemini devreye almıştı. Sistem, uluslararası petrol fiyatlarındaki değişimin pompa fiyatlarına etkisini vergiler üzerinden dengeleyerek akaryakıt fiyatlarındaki artışı sınırlamayı amaçlayan bir mekanizma olarak uygulanıyor.

TUSAŞ'tan yapılan açıklamaya göre, ekonomi ve iş dünyası portalı Turkishtime tarafından bu yıl 13'üncü kez hazırlanan araştırma, Türkiye ihracat sıralamasındaki ilk 500 şirket ile AR-GE merkezlerine sahip şirketlerin 2025 yılı verileri üzerinden gerçekleştirildi. Araştırmaya göre, 500 şirketin toplam AR-GE yatırımı 257 milyar 875 milyon liraya ulaştı.

Şirketlerin AR-GE harcamaları, AR-GE personel sayısı, patent, faydalı model, tasarım tescili ve marka verilerinin incelendiği araştırmada TUSAŞ, 65 milyar 207 milyon 978 bin 740 liralık AR-GE yatırımıyla liderliğini sürdürdü. TUSAŞ, bir önceki yıla göre AR-GE harcamasını yüzde 26,6 artırdı.

Araştırmanın faydalı model tescili kategorisinde de TUSAŞ zirvede yer aldı. TUSAŞ’ın 2025 yılı içerisinde aldığı 43 faydalı model tescili dikkati çekti. TUSAŞ, 66 patentle patent sıralamasında da dördüncü sırada yer aldı.

Bu yıl ilk kez hazırlanan "AR-GE Ürünleriyle En Fazla İhracat Gerçekleştiren İlk 100" sıralamasında TUSAŞ, 2023-2025 döneminde AR-GE ürünlerinden elde ettiği 58 milyar 932 milyon liralık ihracatla üçüncü sırada yer aldı. Savunma ve havacılık sanayisi, bu kategoride 245,1 milyar liralık ihracatla otomotiv sektörünün ardından ikinci sırada konumlandı.

AR-GE merkezlerindeki istihdamda da savunma ve havacılık sanayisi şirketleri öne çıkarken, TUSAŞ 5 bin 100 AR-GE personeli ve 1190 kadın AR-GE çalışanıyla sektörün ikinci büyük istihdam sağlayıcısı konumunda yer aldı.

Elde edilen sonuçlar, TUSAŞ’ın yerli ve milli teknoloji geliştirme vizyonu doğrultusunda sürdürdüğü AR-GE yatırımlarının Türkiye’nin inovasyon ekosistemindeki lider konumunu bir kez daha teyit etti.

Uraloğlu, yazılı açıklamasında, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdürlüğünün ağustos ayına ait hava yolu uçak, yolcu ve yük verilerini değerlendirdi.

Söz konusu ayda yolcu ve çevre dostu havalimanlarında iniş-kalkış yapan uçak sayısının iç hatlarda 97 bin 625, dış hatlarda 106 bin 231 olduğunu ifade eden Uraloğlu, böylece toplam uçak trafiğinin üst geçişlerle 255 bin 970'e ulaştığını bildirdi.

Uraloğlu, bu yıl ağustosta dış hatta hizmet verilen uçak trafiğinin geçen yılın aynı ayı ile kıyaslandığında yüzde 1,5 arttığını belirtti.

Ağustosta iç hat yolcu trafiğinin 11 milyon 144 bin 749, dış hat yolcu trafiğinin ise 17 milyon 643 bin 496 olarak gerçekleştiğine işaret eden Uraloğlu, "Ağustos ayında havalimanlarımızda direkt transit yolcularla birlikte toplam 28 milyon 794 bin 764 kişiye hizmet verildi. Yolcu trafiği geçen yılın aynı ayı ile kıyaslandığında iç hatta yüzde 6,8, dış hatta yüzde 2,7 artış, direkt transit dahil toplam yolcu trafiğinde ise yüzde 4,1 yükseliş gerçekleşti." bilgisini verdi.

Uraloğlu, ayrıca, geçen ay yük trafiğinin iç hatlarda 111 bin 397 ton, dış hatlarda 456 bin 124 ton olmak üzere toplam 567 bin 521 tona ulaştığına dikkati çekti.

8 ayda uçak trafiği toplam 1,6 milyon oldu

Ocak-ağustos döneminde havalimanlarına iniş-kalkış yapan uçak trafiğinin iç hatlarda 667 bin 653, dış hatlarda 611 bin 588 olduğunu ifade eden Uraloğlu, böylece söz konusu sayının üst geçişlerle toplam 1 milyon 619 bin 476'ya ulaştığını bildirdi.

Uraloğlu, bu dönemde Türkiye geneli havalimanları iç hat yolcu trafiğinin 71 milyon 625 bin 767, dış hat trafiğinin 95 milyon 858 bin 691 olduğunu, direkt transit yolcularla toplam 167 milyon 552 bin 966 yolcuya hizmet verildiğini vurguladı.

Bu yılın ağustos sonunda hizmet verilen yolcu trafiğinin, 2025'in aynı dönemi ile kıyaslandığında, direkt transit dahil olmak üzere toplam yolcu trafiğinde yüzde 2,8 arttığını aktaran Uraloğlu, yılın 8 ayında havalimanları yük trafiğinin iç hatlarda 654 bin 295 ton, dış hatlarda 2 milyon 940 bin 674 ton olmak üzere toplam 3 milyon 594 bin 969 tona ulaştığının altını çizdi.

İstanbul Havalimanı 8 ayda 56,6 milyon yolcuya hizmet verdi

Uraloğlu, Türkiye'nin mega projelerinden İstanbul Havalimanı'nda geçen ay uçak trafiğinin iç hatlarda 12 bin 285, dış hatlarda 40 bin 183 olmak üzere toplam 52 bin 468'e ulaştığını ifade etti.

Söz konusu havalimanında ağustosta iç hatlarda 1 milyon 882 bin 925, dış hatlarda 6 milyon 697 bin 516 olmak üzere toplam 8 milyon 580 bin 441 yolcuya hizmet verildiğine işaret eden Uraloğlu, ocak-ağustos döneminde iç hatlarda 82 bin 746, dış hatlarda 282 bin 741 olmak üzere toplam 365 bin 487 uçak trafiği gerçekleştiğini kaydetti.

Uraloğlu, yılın 8 ayında iç hatlarda 11 milyon 934 bin 652, dış hatlarda 44 milyon 714 bin 313 olmak üzere toplam 56 milyon 648 bin 965 yolcu trafiği oluştuğunu vurguladı.

Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan 33,2 milyon yolcu hizmet aldı

İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'nın uçak ve yolcu trafiği hakkında da bilgi veren Uraloğlu, "Ağustosta iniş-kalkış yapan uçak trafiği iç hatlarda 12 bin 413, dış hatlarda 15 bin 530 olmak üzere toplam 27 bin 943'e ulaştı. Yolcu trafiği ise, iç hatlarda 2 milyon 329 bin 411, dış hatlarda 2 milyon 812 bin 633 olmak üzere toplam 5 milyon 142 bin 44 oldu." ifadelerini kullandı.

Uraloğlu, söz konusu havalimanında 8 ayda iç hatlarda 84 bin 77, dış hatlarda 104 bin 756 olmak üzere toplam 188 bin 833 uçak trafiği gerçekleştiğini aktararak, iç hatlarda 15 milyon 261 bin 922, dış hatlarda 17 milyon 894 bin 688 olmak üzere toplam 33 milyon 156 bin 610 yolcuya hizmet verildiğini belirtti.

Öte yandan İstanbul Atatürk Havalimanı'nın uçak trafiğinin ağustosta 2 bin 594 olduğuna işaret eden Uraloğlu, 8 ayda da bu sayının 17 bin 903'e ulaştığını bildirdi.

Turizm merkezleri 8 ayda 41,6 milyon yolcu ağırladı

Uraloğlu, turizm merkezlerindeki havalimanlarında hizmet sunulan yolcu sayısının ise 8 ayda iç hatlarda 14 milyon 146 bin 256, dış hatlarda 27 milyon 465 bin 682 olmak üzere toplam 41 milyon 611 bin 938'e ulaştığını ifade etti.

Bu dönemde iç hatlarda 106 bin 18, dış hatlarda 171 bin 417 olmak üzere toplam 277 bin 435 uçak trafiği gerçekleştiğine dikkati çeken Uraloğlu, 8 ayda İzmir Adnan Menderes Havalimanı'nda 8 milyon 925 bin 405, Antalya Havalimanı'nda 25 milyon 103 bin 581, Muğla Dalaman Havalimanı'nda ise 3 milyon 726 bin 496 yolcuya hizmet verildiğini belirtti.

Uraloğlu, ocak-ağustos döneminde Milas-Bodrum Havalimanı'nda 3 milyon 240 bin 486 yolcuya hizmet sunulurken Gazipaşa Alanya Havalimanı'nda 615 bin 970 yolcu trafiği gerçekleştiğini ifade etti.

İstanbul Havalimanı'nın yıllık 90 milyon, Antalya Havalimanı'nın ise yıllık 82 milyon yolcu kapasitesiyle Türkiye'nin en yüksek yolcu kapasiteli iki havalimanı olduğuna dikkati çeken Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Türkiye genelindeki havalimanlarında 2002 yılında yaklaşık 34,5 milyon yolcuya hizmet veriliyordu. Ülkemizin en yüksek yolcu kapasiteli İstanbul ve Antalya havalimanları sadece 8 ayda 81,7 milyon yolcuyu ağırladı. Böylece yalnızca bu iki havalimanımızda 8 ayda ağırladığımız yolcu sayısı, 2002 yılında Türkiye genelinde hizmet verilen yolcu sayısının iki katını aştı."

ECB açısından temel risk enerji fiyatları olarak öne çıkıyor. Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle petrol fiyatları yeniden 100 doları görürken, Avrupa'da doğal gaz fiyatları 2023'ten bu yana görülmeyen seviyelere yükseldi.

Avro Bölgesi'nde yıllık enflasyon, enerji fiyatlarındaki hızlı artışın etkisiyle ağustos ayında yüzde 3,3'e çıkarak yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesini gördü.

ING Group Başekonomisti Peter Vanden Houte, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Avro Bölgesi ekonomisinin oldukça dirençli bir seyir izlemesi ve yüksek enerji fiyatlarının enflasyonu yeniden yüzde 3'ün üzerine çıkarması nedeniyle ECB'nin mevduat faiz oranını 25 baz puan artırarak yüzde 2,5'e yükselteceği öngörüsünde bulundu.

Bununla birlikte mevcut enflasyonist baskıların büyük ölçüde enerji kaynaklı olduğunu belirten Houte, çekirdek enflasyon ve hizmetler enflasyonunun daha geniş kapsamlı enflasyon endişelerine işaret etmediğini, bunun da bankanın basın toplantısında aşırı şahin bir tutum sergilemesini engelleyebileceğini ifade etti.

Houte, "ECB’nin yeni projeksiyonlarında, büyüme ve enflasyon tahminlerine yalnızca ılımlı bir yukarı yönlü revizyon yapılmasını bekliyoruz. Finans piyasaları bu yılın ilerleyen dönemlerinde faiz oranlarında yeni artışların olacağını fiyatlara yansıtıyor olsa da biz biraz daha temkinliyiz." dedi.

Eylül ayındaki faiz artırımının ardından ECB'nin muhtemelen bekle-gör tutumuna geçebileceğini dile getiren Houte, "Ancak Orta Doğu'daki çatışmaların uzaması ve bunun sonucunda enerji fiyatlarının daha da yükselme ihtimali ortaya çıkarsa, ECB aralık ayında faiz oranlarını yeniden artırmayı düşünebilir." diye konuştu.

Piyasalar, güncellenen makroekonomik tahminleri takip edecek

ABN AMRO Makro Araştırma Başkanı ve Kıdemli Avro Bölgesi Ekonomisti Bill Diviney de ECB'nin politika faizini artırmasının beklendiğini belirtti.

Piyasaların dikkatini en çok çekecek konuların güncellenecek makroekonomik tahminler ve Lagarde'ın basın toplantısındaki açıklamaları olacağını ifade eden Diviney, ECB'nin 2027 yılı enflasyon tahmininde yukarı yönlü bir revizyon görülebileceğini aktardı.

Diviney, "Piyasalar, eylül ayındaki faiz artışının ardından yaklaşık iki faiz artışı daha fiyatlamış durumda olduğundan, Lagarde'a gelecekteki adımlarla ilgili sorular yöneltilmesi muhtemeldir. Enflasyon konusunda şahin bir söylem beklesek de Lagarde'ın ECB'nin 'toplantı bazında' yaklaşımını yinelemesi muhtemeldir." şeklinde konuştu.

Natixis Avrupa Makro Araştırmalar Başkanı Alain Durre ise ECB Başkanı Christine Lagarde'ın yakın gelecekte tüm seçenekleri açık tutmak ve uzun süreli bir faiz artırımı döngüsü beklentilerini tetiklemekten kaçınmak amacıyla tarafsız bir üslup benimseyebileceğini, böylelikle veriye dayalı ve toplantı bazında belirlenen ECB politika yaklaşımını tekrarlayacağını öngördü.

Eylül ayından sonra, karmaşık bir ekonomik dengeye rağmen üç ana faktörün desteğiyle 2027 yılının sonuna kadar faiz artırımlarına ara verilmesini beklediğini dile getiren Durre, şöyle devam etti:

"Öncelikle, Orta Doğu'daki çatışmaların ocak ayı başlarına kadar çözülmesi enerji fiyatlarını düşürebilir. İkincisi, o zamana kadar işgücü piyasasındaki koşulların gevşemesi, ikinci tur etkilerin ortaya çıkma riskini sınırlayabilir. Üçüncüsü, avroda öngörülen değer kazanımı, hem genel enflasyonu hem de çekirdek enflasyonu daha da düşürebilir."

Commerzbank Kıdemli Ekonomisti Marco Wagner de "Eylül ayındaki faiz artırımının ardından ne olacağı kesin değil. Vadeli işlem piyasalarındaki yatırımcılar, önümüzdeki yılın ortasına kadar iki faiz artırımının daha yapılmasını bekliyor. Ancak önümüzdeki aylarda ana faiz oranlarının değişmeyeceği ihtimalini daha olası görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Avrupa'nın en büyük enerji tüketicisi olan ülkede, doğal gaz depolama tesislerindeki doluluk oranlarının tarihi dip seviyelere gerilemesi, yaklaşan kış dönemi öncesinde arz güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Almanya Gaz Depolama Girişimi (INES), 8 Eylül'de tesislerdeki doluluk oranlarının eylül başında yüzde 53'e gerileyerek son 15 yılın en düşük seviyesine indiğini duyurmuş ve çetin bir kış senaryosunda ocak ayında arz kesintileri yaşanabileceği uyarısında bulunmuştu. Doğal gaz depolarındaki doluluk oranı geçen yılın aynı döneminde yüzde 71 seviyesindeydi.

INES'e göre, kış sezonunun resmi başlangıcı kabul edilen 1 Kasım 2026'ya kadar teknik olarak yüzde 77'lik bir doluluk seviyesine ulaşılması hala mümkün ancak bunun için gelecek iki ayda, geçmiş üç ayın toplamından daha fazla gazın depolanması gerekiyor.

INES'in hassasiyet analizlerine göre, 1 Kasım'da ulaşılabilecek yüzde 77'lik doluluk oranı normal kış sıcaklıklarında arz güvenliğini sağlarken dondurucu soğukların yaşandığı bir senaryoda yetersiz kalacak. Aşırı soğuk hava dalgalarının oluşması durumunda, özellikle ocak ayında gaz arzında yüzde 25'i aşan açıklar meydana gelebilecek.

Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığı ise arz güvenliğine yönelik endişelerin yersiz olduğunu savunuyor.

Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanı Katherina Reiche, Federal Meclis'teki bütçe görüşmeleri sırasında yaptığı açıklamada, gaz depolama lobisinin uyarılarını ve muhalefetin sert eleştirilerini reddederek enerji arzının güvende olduğunu bildirdi.

Depolama tesislerinin önemli bir rol oynadığını ancak bunun sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalleriyle desteklendiğini belirten Reiche, hükümetin her türlü senaryoya hazırlıklı olduğunu ve gerekli mekanizmaları oluşturduğunu vurguladı.

Bakan Reiche, Almanya'nın mevcut gaz ihtiyacının yüzde 38'ini Hollanda ve Belçika'dan, yüzde 36'sını boru hatlarıyla Norveç'ten ve yüzde 18'ini LNG olarak tedarik ettiğini açıkladı.

Hürmüz Boğazı krizi depolamayı ticari açıdan cazip olmaktan çıkardı

Sektör temsilcileri, depolardaki yavaş dolum hızının arkasında Orta Doğu'daki gerilimlerin ardından bozulan ekonomik dengelerin yattığına dikkati çekiyor. Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının ardından artan gaz fiyatları ve yaz-kış dönemleri arasındaki negatif fiyat makası, piyasa oyuncuları için depolamayı ticari açıdan cazip olmaktan çıkardı.

Gelecek kış dönemi için vadeli doğal gaz fiyatlarının şu an satın alınıp depolanacak gazın maliyetinden daha ucuz olması nedeniyle INES, depolama maliyetlerinin düşürülmesini içeren acil önlem paketi talep ediyor.

Gelişmeler üzerine Federal Meclis Ekonomi Komitesi, gaz arzını görüşmek üzere özel bir oturum gerçekleştirdi.

Alman basınına sızan komite raporlarına göre, bakanlık fiyat riskini kabul etse de fiziki bir gaz kıtlığı tehlikesi görmüyor. Mecliste muhalefet ise Alman hükümetini ihmalkarlıkla suçlayarak depoların boş olduğunu ve ciddi bir krizin kapıda olduğunu savunuyor.

Hükümet ve enerji şirketleri arasında "arz güvenliği" trafiği

Öte yandan Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığı, Norveç'ten boru hatlarıyla yapılan kesintisiz teslimatları ve yeni devreye giren LNG terminallerini gerekçe göstererek mevcut aşamada devlet müdahalesine ihtiyaç duyulmadığını açıkladı.

Alman ve uluslararası basında yer alan haberlere göre, Alman hükümeti kamulaştırılan enerji şirketleri Uniper ve Sefe Energy ile kış öncesi gaz depolarının doldurulmasına yönelik finansal destek senaryolarını ele alıyor.

Konuya ilişkin Sefe ve Uniper'den yapılan açıklamalarda ise arz güvenliğinin tam olarak sağlanması ve taahhütlerin eksiksiz yerine getirilmesi adına Ekonomi Bakanlığı başta olmak üzere tüm ilgili piyasa aktörleriyle yakın temasın sürdürüldüğü teyit edildi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan "Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu"ndan yaptığı derlemeye göre, çatı tipi güneş enerjisinin yaygınlaştırılması, elektrik üretiminin daha fazla noktaya dağıtılmasını sağlayarak enerji sisteminin merkezi yapısının azaltılmasına ve güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payının artırılmasına imkan sunuyor.

Bu model, aynı zamanda enerji üretiminde sübvansiyonlara bağımlılığın azaltılması ve tüketicilerin kendi elektriğini daha uygun maliyetlerle üretmesi açısından da önemli bir seçenek olarak değerlendiriliyor.

Türkiye'nin en yüksek çatı tipi güneş enerjisi potansiyeline sahip 3 ili ise nüfus bakımından ülkenin en büyük şehirleri olan İzmir, İstanbul ve Ankara olarak öne çıkıyor.

Rapora göre, çatı tipi güneş enerjisi sistemlerinin yaygınlaştırılması yalnızca yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması açısından değil, enerji güvenliğinin güçlendirilmesi bakımından da önem taşıyor.

Özellikle deprem gibi doğal afetler sonrasında merkezi enerji sistemlerinde meydana gelebilecek kesintilere karşı çatı tipi güneş enerjisi sistemleri, elektrik arzının belirli ölçüde devamlılığını sağlayarak daha dayanıklı ve dağıtık bir enerji yapısına katkıda bulunabiliyor.

Büyük ölçekli güneş enerjisi santrallerine kıyasla önemli avantajlar sunan çatı tipi güneş PV sistemlerinin yaygınlaşmasının önünde ise düzenleyici ve uygulamaya ilişkin çeşitli engeller bulunuyor.

Türkiye, 2019'da aylık mahsuplaşmaya dayalı net ölçüm (net metering) sistemini uygulamaya koyarak konut tipi güneş enerjisi kullanıcılarının ihtiyaç fazlası elektriği tüketici tarifeleri üzerinden satmasına imkan sağladı.

Ancak çatı tipi güneş enerjisinde kurulum süreçlerinin uzunluğu, yatırımların yaygınlaşmasını sınırlayan unsurlar arasında yer alıyor. Başvurudan kuruluma kadar birden fazla kurumun onayını gerektiren süreç 27 haftaya kadar uzayabiliyor.

Rüzgar ve güneşte izin süreçleri kısalıyor

Türkiye, 2035'e yönelik rüzgar ve güneş enerjisi hedeflerine ulaşmak amacıyla çeşitli reform ve yatırımları hayata geçiriyor.

24 Temmuz 2025'te yapılan yasal değişikliklerle rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin izin süreçlerinin yaklaşık 48 aydan 18 aya indirilmesinin önü açıldı.

Başvuru süreçlerinin daha da iyileştirilmesi ve yeni yapılacak binalar ile kamu binalarında çatı tipi güneş enerjisi sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi, Türkiye'nin enerji hedeflerine ve enerji alanında kendi kendine yeterlilik hedeflerine katkı sağlayabilecek adımlar arasında gösteriliyor.

Türkiye'de güneş fotovoltaik teknolojisi, lisanssız elektrik üretimi rejiminden en fazla yararlanan kaynak oldu. Lisanssız üretim uygulaması, özellikle konut ve tarım sektörlerinde çatı tipi güneş enerjisi kurulumlarının hızla artmasına katkı sağladı.

Güneş enerjisi lisanssız elektrik üretiminin yüzde 97'sini oluşturdu

Fotovoltaik güneş, 2025 sonu itibarıyla Türkiye'nin lisanssız elektrik üretim kapasitesinin yüzde 97'sini, yaklaşık 23 gigavatını oluşturdu.

Rapora göre, bu kapasitenin artırılması için dağıtık enerji altyapısının güçlendirilmesi önem taşırken, akıllı sayaçların küçük ölçekli ve dağıtık yenilenebilir enerji altyapısının gelişimini desteklemesi bekleniyor.

Bu kapsamda hazırlanan yol haritasının temel hedeflerinden biri, elektrik sistemine 35 gigavatlık esnek kaynak kazandırmak.

Söz konusu kapasitenin 10 gigavatını depolama sistemleriyle birlikte çatı tipi güneş enerjisi, 10 gigavatını büyük ölçekli enerji depolama, 5 gigavatını şebeke yönetimi ve 10 gigavatını talep tarafı yönetimi oluşturacak.

Dağıtık üretimin yaygınlaştırılması, akıllı sayaçların devreye alınması ve enerji depolama kapasitesinin artırılmasıyla çatı tipi güneş enerjisinin, Türkiye'nin elektrik sisteminde hem yenilenebilir enerji payının artırılmasında hem de enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesinde daha fazla rol üstlenmesi bekleniyor.

"Çatı tipi güneş santrallerinin yaygınlaşması için düzenlemelere ihtiyaç var"

Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği (GENSED) Genel Sekreteri Hakan Erkan, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, söz konusu verilerin uzaydan görüntülerle çekildiğini ve Türkiye'nin 120 gigavatlık çatı güneş santrali hedefine rahatlıkla ulaşabileceğini ifade etti.

Çatı güneş santrali için belirlenen 120 gigavatlık potansiyelin değerlendirilmesi için mutlaka altyapı yatırımlarına ihtiyaç duyulduğunu belirten Erkan, "Altyapı yanında mevzuatta düzenlemeler ve finansman olanaklarının olması gerekiyor. Söz konusu düzenlemelerin paket halinde gerçekleştirilmesi de gerekli. Mevcut durumda çatılarda herhangi bir işlem yapılabilmesi için 8 ayla 1 yıl arası izin süreçlerine ihtiyaç var çünkü mevcut durumda kapasite ile ilgili sorunlar bulunuyor. Bu süre ise bu yatırımlar için çok uzun." diye konuştu.

Erkan, meskenler için 25 kilovat altı çatı kurulumlarında, çanak anteni ya da doğal gaz tesisatı kurar gibi sistemin basitleştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Sorumluluk yatırımcıda ya da uygulayıcı firmada gibi çözümler olması lazım ki çatılarda belirlenen bu hedeflere ulaşalım. Orta ve büyük ölçekli çatı GES yatırımları için de kapasite sorununun çözülmesi yanında depolama sistemi gibi unsurlarla kendi kendine yeten sistemler kurulması gerekiyor. Bakanlığa öz tüketim amaçlı elektrik üretimi gibi modeller sunduk, bunlara izin verilmesi halinde çatı hedefleri kolaylıkla yakalanabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'de farklı güneşlenme süreleri olduğunu ve bölgelerin farklı talepleri bulunduğunun altını çizen Erkan, "Mevzuatlar düzenlenir, bölgelere uygun standartlar belirlenirse çatı tipi güneş santrallerinin yaygınlaşmaması için bir engel bulunmuyor." ifadesini kullandı.

Ankara, İstanbul ve İzmir'deki zam oranlarının açıklanmasıyla üç büyükşehirde okul servis ücretleri netleşmiş oldu.

Bu kapsamda İstanbul'da okul servis ücreti geçen eğitim öğretim yılına göre yüzde 10, Ankara'da yüzde 25,49, İzmir'de yüzde 35 arttı.

İstanbul'daki en uzun mesafe servis ücreti 93 bin lirayı aştı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce, kentteki okul servis ücretleri yıllık 0-1 kilometrede 39 bin 970 lira, 1-3 kilometrede 42 bin 804 lira, 3-5 kilometrede 46 bin 258 lira, 5-7 kilometrede 48 bin 249 lira, 7-9 kilometrede 50 bin 868 lira, 9-11 kilometrede 58 bin 923 lira, 11-13 kilometrede 67 bin 822 lira, 13-15 kilometrede 71 bin 239 lira, 15-17 kilometrede 76 bin 899 lira, 17-19 kilometrede 81 bin 304 lira, 19-21 kilometrede 86 bin 515 lira, 21-23 kilometrede 90 bin 112 lira, 23-25 kilometrede 93 bin 610 lira olarak belirlendi.

Başkent ve İzmir'deki ücretler

Başkentte ise 2026-2027 eğitim öğretim yılı için belirlenen servis ücretleri 0-3 kilometrede 27 bin 331 lira, 3-6 kilometrede 30 bin 155 lira, 6-10 kilometrede 34 bin 785 lira, 10-15 kilometrede 40 bin 432 lira, 15 kilometreyi aşan her kilometre için de 527 lira olarak belirlendi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında uygulanacak okul servis taşımacılığı ücret tarifesi Belediye Meclisinde onaylanarak yürürlüğe girmişti.

Söz konusu servis ücreti, 0-3 kilometrede 32 bin 850 lira, 4-6 kilometrede 40 bin 50 lira, 7-10 kilometrede 43 bin 20 lira, 11-15 kilometrede 50 bin 940 lira, 16-20 kilometrede 61 bin 110 lira, 21-25 kilometrede 67 bin 950 lira, 26-30 kilometrede 74 bin 880 lira, 31-35 kilometrede 78 bin 480 lira, 36-40 kilometrede 83 bin 250 lira oldu.

"Başladığımız işi yarı yolda bırakmayız, sezonu bitireceğiz"

Ankara Servis Aracı İşletmecileri Odası Başkanı İlyas Aktürk, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ülke genelindeki büyük şehirlerde servis ücretlerinde yüzde 35 ile 40 arasında bir artış olduğuna dikkati çekti.

Aktürk, "İstanbul'da yüzde 10 artış yapıldı ama bu ilimizdeki servis ücretlerinde 2026 yılı içinde yüzde 40'lık ara bir artış olmuştu. Ankara'da yeni öğretim yılı içinde yüzde 25,49, İzmir'de ise yüzde 35 servis ücretlerinde artış yapıldı. Türkiye'de illerimize baktığımızda en düşük servis ücretinin Ankara'da olduğunu görüyoruz." ifadesini kullandı.

Giderlerdeki artış nedeniyle Ankara'daki servis ücretlerinin yüzde 60 artırılmasını talep ettiklerini dile getiren Aktürk, önce yüzde 40 zam üzerine bir anlaşma sağladıklarını fakat Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin son kararıyla yüzde 25,49 artış yapıldığını söyledi.

Aktürk, Ankara'da korsan servislere yönelik denetim yapıldığını da belirterek, bu kapsamda denetleme yapan kurumlara teşekkür etti.

Servislere yönelik anlaşmaların yıllık yapıldığına işaret eden Aktürk, "Dünyadaki gelişmelerden kaynaklı akaryakıt fiyatlarındaki artışlardan dolayı servis esnafı için zor bir yıl olacak ama bizler Ahi Evran kültürüyle yetişmiş bir esnaf topluluğuyuz. Başladığımız işi yarı yolda bırakmayız, sezonu bitireceğiz." dedi.

Tarımsal üretimde maliyet baskılarını azaltacak yapısal dönüşüm adımlarının hızlandırılmasıyla gıda fiyatlarındaki oynaklığın azaltılması, böylece gıdaya makul fiyatlarla erişimin sağlanması hedefleniyor.

2027-2029 yıllarına ilişkin OVP'den derlediği bilgilere göre, son dönemde değişim gösteren gıda fiyatlarının hedeflerle uyumlu bir şekilde seyrinin sağlanması için çalışmalar yürütülecek.

Bu kapsamda, gıda arz güvenliğinin güçlendirilmesi, tarımsal verimliliğin ve katma değerin artırılması ile kaliteli gıdaya makul fiyatlarla erişimin sağlanması öncelikler arasında yer alırken söz konusu öncelikler doğrultusunda, dış ticaret ve destekleme politikaları bütüncül bir çerçevede uygulanacak.

Tarımsal üretim süreçlerinde maliyet baskılarını hafifletecek yapısal dönüşüm adımları hızlandırılarak gıda fiyatlarındaki oynaklık azaltılacak.

Düşük gelirli kesimlerin refahı desteklenecek

Fiyat istikrarına katkının güçlendirilmesi sağlanarak gıda harcamalarının hanehalkı bütçesi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve özellikle düşük gelirli kesimlerin refahının desteklenmesi hedeflenecek.

Gıda ve tarımsal ürünlerdeki kısa ve uzun dönemli arz-talep ve ihracat-ithalat değişimleriyle, dağıtım zincirindeki gelişmelerin fiyatlara olası etkileri, erken uyarı yaklaşımıyla izlenerek değerlendirilecek.

Fiyat istikrarının desteklenmesi kapsamında, ilgili kurumlarla eş güdüm içinde maliye ve dış ticaret politikaları uygulanmaya devam edecek.

Gıda arz güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla stratejik tarım ürünlerinin üretiminde arz ve talep dengesi, yeterlilik düzeyleri, su kısıtı ve bölgesel üretim potansiyelleri dikkate alınarak, uygulamada üretim planlaması sürdürülecek.

Tarımsal girdilerde yerli üretim kapasitesi artırılacak

Gıda arz güvenliğinin ve tarımsal dayanıklılığın güçlendirilmesi hedefiyle veri altyapısı, üretim planlaması ve stratejik tarımsal girdilerde, yerli kapasite geliştirilecek. Verimlilik, kaynak etkinliği ve iklim değişikliğine uyumu destekleyen yenilikçi üretim modelleriyle, tarımsal üretim altyapısı güçlendirilecek.

Genel Tarım Sayımı sonuçları esas alınarak, tarım envanterinin güncellenmesi sağlanacak, tarımsal veri ve istatistik altyapısı için veri toplama ve yönetim standartları geliştirilecek. Tarımsal AR-GE ve yenilik ekosistemi güçlendirilerek, yerli genetik kaynakların korunması, ıslahı ve geliştirilmesi sağlanacak.

İklim değişikliğine dayanıklı, yüksek verimli ve uluslararası rekabet gücüne sahip bitki çeşitleri ile hayvan genetik materyallerinin geliştirilmesi desteklenecek.

Gübre, bitki koruma ürünleri, aşı ve benzeri temel tarımsal girdilerde, arz güvenliğini sağlama amacıyla yerli üretim kapasitesi artırılacak.

Sözleşmeli üretim modelleri yaygınlaştırılacak

Tarımsal üretimde verimlilik, kalite ve kaynak kullanım etkinliğinin artırılması hedefiyle dijitalleşme, yapay zeka ve hassas tarım uygulamaları yaygınlaştırılacak, üretimin izlenmesi, verim tahmini ile hastalık ve zararlıların erken tespitine yönelik karar destek ve izleme sistemleri geliştirilecek.

Öte yandan tarıma dayalı sanayinin ham madde ihtiyacının öngörülebilir ve sürdürülebilir şekilde karşılanmasına yönelik sözleşmeli üretim modelleri artırılacak.

Tarımsal üretimde verimlilik ve rekabet gücünün yükselmesi için üretim, işleme ve lojistik altyapısının bütünleşik olarak planlandığı organize tarım bölgeleri yaygınlaştırılacak. Söz konusu bölgelerde, jeotermal ve yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin kullanımıyla, kaynak ve enerji verimliliği desteklenecek.

Ayrıca, tarımsal üretimde iklim değişikliğine uyumun güçlendirilmesi ve doğal kaynaklar üzerindeki baskının azaltılması amacıyla da toprak sağlığını, su kullanım etkinliğini ve karbon tutumunu artıran onarıcı ve düşük karbonlu üretim modellerinin kullanımına ağırlık verilecek.

Sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi amacıyla bazı adımlar atılacak.

Prim tabanının genişletilmesi, tahsilatın artırılması ve yeni çalışma biçimlerine uyum sağlanması hedefleniyor. Bu kapsamda demografik gelişmelerin sosyal güvenlik dengesine etkileri de dikkate alınacak.

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 yılı verilerine göre, ülkede 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus 5 yılda yüzde 20,5 artarak 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı da yüzde 11,1'e çıktı. Ülkedeki yaşlı nüfus 2020 yılında 7 milyon 953 bin 555 kişi iken toplam nüfus içindeki oranı yüzde 9,5'ti.

Geçen yıl sonu itibarıyla yaşlı nüfusun yüzde 62,9'u 65-74 yaş grubunda, yüzde 27,9'u 75-84 yaş kategorisinde yer alıyor. 85 ve daha üzeri yaş grubundaki nüfus yüzde 7,8'lik kesimi oluşturuyor. Türkiye'de 100 yaş ve üzerinde 8 bini aşkın insan yaşıyor.

Uzun dönemli bakım sigortası için altyapı oluşturulacak

Devlet bu göstergeleri ve doğurganlıktaki düşüş eğilimini de dikkate alarak sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini sağlayacak adımlar atılmasını kararlaştırdı. Bu kapsamda, "uzun dönemli bakım sigortası", 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Program'a (OVP) konuldu. İlgili bakanlıkların ortak çalışmasıyla uygulamaya dönük altyapı oluşturulacak. Yaşlılık ve kronik rahatsızlıklar nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini tek başına gerçekleştiremeyen kişilere evde ya da kurumlarda sağlanan bakım desteğinin daha da güçlendirilmesi hedefleniyor. Evde sağlık ve palyatif bakım hizmetleri, süreklilik arz eden hizmetler haline getirilecek. Uzaktan sağlık hizmetleriyle bütünleşik bir yapı hedefleniyor.

Böylece, artan yaşlı bağımlılık oranı ve aileler üzerindeki bakım yükü hafifletilmiş olacak.

Bakım ekonomisinin güçlendirilmesi hedefi, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğine yönelik politikalar arasında yer alıyor. Program döneminde sağlık hizmetlerine erişim kısıtlanmadan finansal sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik adımlar atılacak. Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizini ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecek.

Veri analizi yoluyla geri ödeme kriterleri incelenecek, değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak. Hızlı artış gösteren gruplarda harcamaların etkinleştirilmesi sağlanacak. Yeni yılın ilk çeyreğinde bu konuda somut çıktıların üretilmesi öngörüldü.

Ayrıca, Sağlık Market uygulaması daha fazla ilaç ve medikal malzemeyi kapsayacak şekilde genişletilerek tedarik zinciri güçlendirilecek. Üniversite hastanelerinin yönetim modeli de eğitim, araştırma ve hizmet fonksiyonları bakımından etkin ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulacak. Bu adımların sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğine katkı sağlaması hedefleniyor.

"İstihdamda daha uzun süre kalma" hedefi

Yeni OVP kapsamında, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemelerin de hayata geçirilmesi planlanıyor.

Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi, kapsamda yer almayan grupların sisteme girişlerinin sağlanması için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek.

İlgili mevzuat, değişen iş gücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma biçimlerine daha uyumlu hale getirilecek. Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecek.

Kurumların bilişim sistemleri güçlendirilerek veri paylaşımı artırılacak ve uzun dönemli mali sürdürülebilirliğe ilişkin göstergeler düzenli olarak izlenecek.

Çin Ulusal İstatistik Bürosunun (UİB) açıkladığı fiyat verilerine göre, ağustosta Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 3,8 arttı.

Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı küresel enerji ve ham madde fiyatlarındaki artışın üretici fiyatları üzerindeki etkisi ağustosta da sürdü.

İmalat ürünlerinin fabrika çıkış fiyatları dikkate alınarak hesaplanan ÜFE, bu yıl ocakta yüzde 1,4, şubatta yüzde 0,9 geriledikten sonra Orta Doğu'daki savaşın etkilerinin hissedilmeye başlamasıyla martta yüzde 0,5, nisanda yüzde 2,8, mayısta yüzde 3,9, haziranda yüzde 4,1 ve temmuzda yüzde 3,5 artış kaydetmişti.

Çin'de ÜFE'de 2022'nin son çeyreğinde başlayan düşüş sonraki 3 yıl boyunca devam etmişti. Endeks, 2023'te yüzde 3, 2024'te yüzde 2,2 ve 2025'te yüzde 2,6 gerilemişti.

Tüketici fiyatlarında artış sürüyor

Öte yandan enflasyonun temel göstergesi kabul edilen TÜFE, ağustosta geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,8 arttı.

Enerji fiyatlarındaki artışın, 3 yıldır durgun seyreden tüketici fiyatlarında da yükselişe yol açtığı gözlendi. TÜFE, ocakta yüzde 0,2 arttıktan sonra şubatta yüzde 1,3 artışla son 3 yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Endeks, martta yüzde 1, nisanda yüzde 1,2, mayısta yüzde 1,2, haziranda yüzde 1 ve temmuzda yüzde 0,5 artmıştı.

Çin'de tüketici fiyatları 2023'ten itibaren durgun seyretmeye başlamıştı. Ülkede enflasyon 2023 ve 2024'te yalnızca yüzde 0,2 artarken, 2025'te ise sabit kalmıştı.

Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleriyle Basra Körfezi'nde tırmanan gerilim nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yüzde 30'a yakınının ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, LNG'nin yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor. Boğazdaki tanker trafiğinde yaşanan kesintiler, küresel petrol tedarikinde aksamalara ve buna bağlı fiyat artışlarına yol açıyor.

Dün 99,46 dolara kadar yükselen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, günü 97,92 dolardan tamamladı. Brent petrolün kasım vadeli varil fiyatı, bugün saat 10.15 itibarıyla kapanışa göre yüzde 2,31 yükselerek 100,19 dolar oldu. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün ekim vadeli varil fiyatı da 94,85 dolar olarak belirlendi.

Orta Doğu'daki çatışmaların uzaması, enerji altyapısı ve deniz taşımacılığının hedef alınması, küresel petrol arzında daha büyük kesintiler yaşanabileceği endişelerini güçlendirerek fiyatları 100 doların üzerine taşıyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin İran'a ait petrol tankerlerine yönelik saldırılarına karşılık olarak ABD donanmasına ait USS Delbert D. Black (DDG-119) ve USS John Paul Jones (DDG-53) adlı iki savaş gemisinin balistik füzelerle hedef alındığını duyurdu.

İran ordusu, ABD'nin 5 İran tankerini hedef almasına karşılık Hürmüz Boğazı'nda 2 ABD gemisi, 8 tanker ve 10 farklı geminin hedef alındığını bildirmişti.

Ürdün ordusu ise ülke topraklarının İran kaynaklı balistik füze saldırısına maruz kaldığını, hava savunma sistemlerinin 18 füzeyi imha ettiğini ve 2 füzenin boş alanlara düştüğünü açıkladı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'ın ABD donanmasına ait gemileri hedef almaya devam etmesi halinde "tankerlerini kaybedeceğini" söyledi.

Öte yandan, İran'ın Basra Körfezi'nin kuzeyinde yer alan petrol ihraç terminalinin bulunduğu Hark Adası ile Hürmüzgan Eyaleti’ne bağlı Cask kenti yakınlarında patlama seslerinin duyulduğu bildirildi.

Bölgede gerilimin tırmanması, İran destekli Husilerin salı günü Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarının ardından gerçekleşti. Yemen'deki İran destekli Husiler, sabah saatlerinde Suudi Arabistan'ın güneyindeki Aramco tesislerine ve Kral Halid Hava Üssü'ne füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırılar düzenlediklerini açıkladı.

Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, yaptığı görüntülü açıklamada, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçlerinin Yemen'e yönelik son günlerde artan hava saldırılarına karşılık Suudi Arabistan'ın iç kesimlerindeki stratejik tesisleri ve askeri üsleri hedef aldıklarını söyledi.

Analistler, ABD-İran geriliminin petrol arzı ve sevkiyatında daha büyük kesintilere yol açabileceği endişesiyle piyasada yüksek bir risk priminin devam etmesini bekliyor.

Brent petrolde teknik olarak 100,73 doların direnç, 95,37 doların ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), temmuz dönemine ilişkin inşaat maliyet endeksi verilerini açıkladı.

Buna göre endeks, temmuzda bir önceki aya kıyasla yüzde 1,15, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,33 yükseldi.

Aylık bazda malzeme endeksi yüzde 1,28, işçilik endeksi yüzde 0,92 arttı.

Yıllık bazda malzeme endeksi yüzde 27,13, işçilik endeksi yüzde 30,51 artış gösterdi.

Bina inşaatı maliyet endeksi, temmuzda bir önceki aya göre yüzde 1,08, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,37 artış kaydetti.

Bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 1,21, işçilik endeksi yüzde 0,86 yükseldi. Geçen yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 27,34, işçilik endeksi yüzde 30,19 arttı.

Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi, temmuzda bir önceki aya göre yüzde 1,38, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28,19 arttı.

Söz konusu yapılarda bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 1,49, işçilik endeksi yüzde 1,15 arttı. Malzeme endeksi, temmuzda yıllık bazda yüzde 26,5, işçilik endeksi yüzde 31,65 yükseldi.

TCMB'nin TRPOS Ödeme Kuruluşu AŞ’nin faaliyet izninin iptal edilmesine dair tebliği Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, TRPOS Ödeme Kuruluşu AŞ’nin 20 Haziran 2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında 29 Eylül 2023 tarih ve 11506/21105 sayılı TCMB kararıyla verilen ödeme kuruluşu olarak faaliyette bulunma izni, Kanun'un 16'ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) uyarınca iptal edildi.

THY İletişim Başkanlığının sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, "İngiltere hava trafik kontrol sisteminde meydana gelen teknik arıza nedeniyle, İngiltere varışlı ve çıkışlı bazı seferlerimizde gecikme ve iptaller yaşanabilmektedir. Uçuşunuzun güncel durumunu TK Asistan uygulaması ve internet sitesindeki uçuş durumu sorgulama linki üzerinden takip edebilirsiniz." ifadelerine yer verildi.

SPK, fiili dolaşım oranı ve pay sahipliğine ilişkin kararlarını açıkladı.

Buna göre, 11 Eylül 2026 gün sonundan itibaren kurul, borsada işlem gören ihraççıların sermayesindeki pay sahipliği bildirim yükümlülük sınırının yüzde 3 olmasına karar verdi.

Diğer taraftan doğrudan yüzde 3 ve üzeri paya sahip gerçek ve tüzel kişileri gösteren tablo ile serbest fonlar dahil dolaylı yoldan yüzde 10 ve üzeri paya sahip olan gerçek ve tüzel kişileri gösteren tablo, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından anlık güncellenecek.

MKK tarafından açıklanan dolaylı pay sahipliği verileri pay alım teklifi yükümlülüğü gibi dolaylı pay sahipliğinin değerlendirildiği düzenlemeler açısından doğrudan esas alınabilecek nitelik arz etmeyecek.

Söz konusu veriler, malvarlıksal hakların oranına ilişkin bilgi sunma amaçlı olarak verilecek.

Fiili dolaşımdaki pay kavramı "halka açıklık oranını gösteren kavram" olarak tanımlanacak ve fiili dolaşımdaki pay oranı MKK tarafından izlenebilen paylar üzerinden hesaplanan fiili dolaşımdaki pay adedinin MKK’nin izleyebildiği toplam pay adedine bölünmesi suretiyle hesaplanacak.

Kamu tüzel kişiliğinin mülkiyetindeki paylar ile şirketin, şirket kurucularının ve konsolidasyona tabi ilişkili kuruluşların sahip olduğu paylar hesaba dahil edilmeyecek.

Geri Alınan Paylar Tebliği ve pay geri alımlarına ilişkin SPK ilke kararları kapsamında gerçekleştirilen geri alım işlemleriyle alınan paylar da fiili dolaşım dışında tutulacak. Şirket sermayesinin yüzde 10 veya daha fazlasına sahip ortakların ellerindeki paylar da aynı kapsamda değerlendirilecek.

Şirketin yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeleri, genel müdür veya yetki ve görevleri itibarıyla genel müdüre denk ya da daha üst konumlarda görev yapanların sahip olduğu paylar da fiili dolaşım hesabına dahil edilmeyecek. Genel müdüre veya genel müdüre denk kişilere doğrudan bağlı olarak çalışan genel müdür yardımcısı ve benzeri unvanlara sahip üst düzey yöneticilerin payları da kapsam dışında tutulacak.

Şirketlerin sandık ve vakıflarının mülkiyetindeki paylar da hesaplamaya dahil edilmeyecek. Sermaye piyasası mevzuatı kapsamında özkaynak olarak verilenler, kredili işlemle alınarak teminata konu edilenler veya İstanbul Takas ve Saklama Bankası AŞ piyasaları için teminata konu edilenler dışında teminat olarak verilen paylar da fiili dolaşım dışında tutulacak.

Hukuken kısıtlı ve alım satıma konu edilemeyen payların yanı sıra yasaklı ve hacizli paylar da fiili dolaşımdaki pay tanımına dahil edilmeyecek.

Yurt dışı piyasalarda işlem gören paylar fiili dolaşımdaki pay tanımının dışında tutulacak

Fiili dolaşım hesabına dahil edilmeyen paylara sahip kişilerin, serbest veya serbest özel fon katılma payları ile Borsa İstanbul'da işlem gören halka açık şirketlerdeki payları nedeniyle sahip oldukları ihraççı paylarının ilgili fon veya halka açık şirketteki sahiplik oranına isabet eden kısmı da fiili dolaşım dışında tutulacak.

Şirket sermayesinin yüzde 10 veya daha fazlasına sahip ortakların belirlenmesinde de bu kişilerin serbest veya serbest özel fon katılma payları ile Borsa İstanbul'da işlem gören halka açık şirketler üzerinden sahip oldukları paylar dikkate alınacak. Söz konusu paylar, ilgili fon veya halka açık şirketteki sahiplik oranları nispetinde hesaplamaya dahil edilecek.

Yurt dışı piyasalarda işlem gören paylar da fiili dolaşımdaki pay tanımının dışında tutulacak.

Fiili dolaşımdaki pay adedi ve fiili dolaşımdaki pay oranı verileri, 11 Eylül 2026 tarihinden itibaren MKK tarafından günlük olarak hesaplanacak ve kamuya duyurulacak.

Borsa İstanbul'da payları işlem gören tüm şirketler de fiili dolaşımdaki pay kriterleri kapsamına giren gerçek ve tüzel kişilerin kimlik ve unvan bilgilerini her ayın ilk iş gününde MKK'ye bildirecek. Bu konuda MKK görevlendirilecek.

“Kazanan şirket, denemiş olan şirkettir”

“Bir pazaryerine ürün koymak ya da web sitesini İngilizceye çevirmek e-ihracat yapmak anlamına gelmiyor” diyen Çiğdemli, şirketlere önce hedef pazara uygun iş modelini kurmalarını, ardından teknolojiyi seçmelerini önerdi. Çiğdemli’nin büyümek isteyen şirketlere bir diğer mesajı ise “Kazanan şirket, denemiş olan şirkettir” oldu.

Toplam 6,1 trilyon dolarlık ticaret hacmini yöneten dünyanın önde gelen e-ticaret pazaryerleri, 3-5 Eylül tarihlerinde Haliç Kongre Merkezi’nde düzenlenen İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi’nde (IGEXX 2026) buluştu. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) iş birliğiyle gerçekleştirilen zirve; Amazon, Alibaba, Walmart Marketplace, eBay, TikTok Shop, SHEIN, Tmall ve JD.com’un da aralarında bulunduğu 50’ye yakın küresel e-ticaret platformunu İstanbul’da bir araya getirdi. Zirve kapsamında düzenlenen panelde konuşan TOBB E-ticaret Meclis Üyesi ve Ticimax Kurucu CEO’su Cenk Çiğdemli, Türkiye’den dünyaya açılmak isteyen şirketlerin yaptığı hataları ve sürdürülebilir büyümenin kritik noktalarını anlattı.

“Web sitesini İngilizce yapmak e-ihracat için yeterli değil”

Ticimax olarak sahada yüzlerce şirketle çalıştıklarını ve binlerce şirketin ihtiyaçlarını dinlediklerini belirten Çiğdemli, e-ihracatta karşılaştığı en büyük yanılgının teknolojiyle işe başlamak olduğunu söyledi. “Benim gördüğüm en büyük hata, bir işletmenin iş modelinden önce teknolojiyi seçmesi” diyen Çiğdemli, Türkiye’de başarıyla çalışan bir e-ticaret modelinin aynı şekilde başka bir ülkeye taşınmasının sonuç vermeyebileceğine dikkat çekti.

Çiğdemli, “Bir işletme yurt dışındaki bir pazaryerine ürünlerini koyduğunda ‘Ben e-ihracat yapıyorum’ zannediyor. Veya kendi web sitesini açıp dilini İngilizce yaptığında, döviz kurunu eklediğinde tamamen e-ihracata hazır olduğunu düşünüyor. Oysa Almanya’daki kullanıcının beklediği teslim süresi ve iade koşullarıyla Körfez ülkelerindeki tüketicinin alışkanlıkları ve ödeme yöntemleri birbirinden farklı” dedi.

E-ihracata başlamadan önce bu 5 soruya cevap verin

Şirketlerin teknoloji yatırımından önce hedef pazarın dinamiklerini çözmesi gerektiğini vurgulayan Çiğdemli’ye göre e-ihracata çıkmadan önce beş temel sorunun yanıtlanması gerekiyor: Hangi ülkeye satış yapacağım? Kime satacağım? Hangi ödeme yöntemiyle satacağım? Ürünü kaç günde teslim edeceğim? İade sürecini kaç günde tamamlayacağım?

Bu soruların cevaplarının kullanılacak teknolojiyi de büyük ölçüde belirleyeceğini ifade eden Çiğdemli, “Eğer bu soruların cevabını verebiliyorsak, cevaplar zaten hangi teknolojiyi kullanmamız gerektiğini söylüyor. Veremiyorsak sorun teknoloji değil, iş modelinin henüz belirlenmemiş olmasıdır” diye konuştu.

“Yarın olmak istediğiniz şirket hangi altyapıyı kullanıyor?”

E-ticaret şirketlerinin teknoloji altyapısını yalnızca bugünkü ihtiyaçlarına göre seçmemesi gerektiğini belirten Çiğdemli, şirketlere üç-beş yıl sonrasını düşünerek hareket etmelerini önerdi. “Ben üç yıl sonra olmak istediğim yerde bulunan, benden beş kat büyük bir şirketi kendime örnek alıyorsam, ‘O şirket hangi altyapıyı kullanıyor?’ diye bakmam lazım” diyen Çiğdemli, teknoloji sağlayıcılarının sunduğu uzun özellik listelerinden çok, bu özelliklerin gerçek şirketler tarafından nasıl kullanıldığına bakılması gerektiğini söyledi. Yaklaşık 21 yıldır e-ticaret teknolojileri geliştirdiklerini belirten Çiğdemli, “Size yüzlerce özellik gösterebilirim. Broşürlerde veya web sitesinde ‘Bizde şu özellikler var’ diyebilirsiniz. Ama asıl soru şu; Müşteri bunları gerçekten kullanıyor mu ve o altyapıyla hedeflediği büyüklüğe ulaşabiliyor mu? Bence en iyi kriterlerden biri bu” dedi.

İkinci ülkeyle birlikte e-ihracat “mühendislik işine” dönüşüyor

Tek bir ülkeye satış yapmanın görece daha kolay olduğunu ifade eden Çiğdemli’ye göre asıl sınav ikinci ve üçüncü pazara açılırken başlıyor. “Birinci ülke pazarlama, ikincisi artık mühendislik işi” diyen Çiğdemli, her yeni pazarın farklı sipariş, ödeme, lojistik, depo ve iade sistemleri anlamına geldiğine dikkat çekti. Çiğdemli, “Amerika’ya satış yapacağım, Amazon depolarını kullanacağım. Bunlara entegre olabiliyor muyum? Fransa’ya gireceğim; oranın kültürüne ve farklı ödeme sistemlerine uyum sağlayabiliyor muyum? Bunların hepsini sorgulamak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Büyüme sürecinde gözden kaçırılan konulardan birinin teknoloji maliyetleri olduğunu söyleyen Çiğdemli, şirket hacmi büyüdükçe toplam teknoloji maliyetinin artmasının doğal olduğunu ancak birim maliyetin düşmesi gerektiğini vurguladı. Çiğdemli, “Bu altyapıda büyüdükçe, satışım arttıkça maliyetim ne olacak? İşletmenin hacmi büyüdükçe birim fiyatının düşmesi lazım. Toplam maliyet elbette artacaktır ama birim fiyatları düşerek artmalı” dedi.

Altyapınızı değiştirmeniz gerektiğini gösteren 3 sinyal

Çiğdemli’ye göre şirketlerin mevcut e-ticaret altyapılarının büyümelerine artık yetişemediğini gösteren üç temel sinyal bulunuyor: Operasyonu yönetebilmek için sürekli daha fazla insana ihtiyaç duyulması, ihtiyaç duyulan özelleştirmelerin yapılamaması ve dönüşüm oranlarının yükselmemesi. “Belirli bir hacme geldiniz ve kendinizi artık bir kalıbın içinde hissediyorsunuz. Bazı özelleştirmelere ihtiyacınız var ve altyapı sağlayıcınız ‘Ben bu kadarım’ diyorsa artık değiştirmeniz gerekiyor” diyen Çiğdemli, buna karşılık şirketin büyüme hızına ayak uydurabilen ve yeni ihtiyaçlara çözüm geliştirebilen altyapıların değiştirilmesine gerek olmadığını söyledi.

“Kazanan şirket, denemiş olan şirkettir”

E-ihracatta teknolojinin ve doğru iş modelinin yanında üçüncü bir unsurun daha kritik olduğuna dikkat çeken Çiğdemli, bunu “cesaret” olarak tanımladı. Ancak cesaretin kontrolsüz yatırım anlamına gelmediğinin altını çizen Çiğdemli, “Hiçbir fizibilite yapmadan, pazarı araştırmadan, ürün gerçekten uygun fiyata satılabilecek hale gelmeden para yakmaya başlarsanız çok sayıda başarısız işletme örneği görürsünüz. Fizibilitenin düzgün yapıldığı ve ürünlerin gerçekten kârlı biçimde satılabildiği noktada ise cesaretle gelen çok büyük başarılar gördük” dedi. Türkiye’de şirketlerin artık e-ticarete girme konusunda önemli bir çekince yaşamadığını ancak aynı cesaretin e-ihracatta henüz oluşmadığını söyleyen Çiğdemli, şirketlere küçük ölçekli denemelerle yeni pazarlara açılma çağrısında bulundu:

“Kazanan şirket, denemiş olan şirkettir. Çok fazla para yakmadan deneyin, test edin, farklı stratejiler uygulayın. Olmuyorsa geri dönersiniz. Ucuza geri dönmek başka bir şeydir; hiç cesaret etmemek başka bir şey. E-ihracatta başlamak, cesaret etmek ve ilerlemek değerli.”

Güvenli bir dijital yaşam için her yaştan bireyin bilinçlenmesinin öneminden hareket eden siber güvenlik şirketi ESET, gençler  çevrimiçi güvenliklerini nasıl artırabilirler sorusuna cevap aradı, önerilerini paylaştı.

Gençlerin karşı karşıya olduğu başlıca çevrimiçi tehditler

Genç kullanıcıların karşılaştığı siber tehditler, yetişkinlerin karşılaştıklarına benzerlik gösterse de bu tehditlerin gençler üzerindeki duygusal ve psikolojik etkileri çok daha ağır olabilir. Öne çıkan tehdit başlıkları:

• Kötü amaçlı indirmeler: Ücretsiz uygulamalar, oyunlar ya da korsan içerikler; parola hırsızlığı, reklam yazılımı bulaşması ve cihazın kontrolünü ele geçirme gibi riskler barındırıyor. Bütçesini düşünen gençler bu içeriklere yönelme eğiliminde olabilir.
• Hesap ele geçirme: Güçlü parolalar ve MFA kullanılmaması hâlinde sosyal medya ve oyun hesapları gibi platformlar, kaba kuvvet saldırılarıyla kolayca ele geçirilebiliyor.
• Cinsel şantaj: Gençler, açık içerikli fotoğraf ya da videolar göndermeye ikna edilip daha sonra şantaja uğrayabiliyor. Bu tehdit, yapay zekâ ile üretilen çıplaklaştırma görselleri ya da kötü amaçlı yazılımlarla kullanıcıyı izlendiğine inandıran e-postalarla da şekillenebiliyor.
• Çevrimiçi dolandırıcılık: Sosyal medya, yatırım vaadi sunan ve kişisel bilgi ya da para talep eden dolandırıcılıkların ana kanallarından biri hâline geldi. Deepfake teknolojileri, ünlü isimlerin sözde onaylarıyla kandırma yöntemini daha da inandırıcı kılıyor.

Dijital yerliler için güvenlik ipuçları

Tüm internet kullanıcıları gibi gençlerin de temel siber güvenlik uygulamalarını benimsemesi gerekiyor; çevrimiçi tehditlere karşı kendilerini daha iyi koruyabilmesi için şu adımlar öneriliyor:

• Sadece resmi uygulama mağazalarını kullanın ve korsan içerik indirmeyin. Bu, kötü amaçlı yazılım bulaşma riskini azaltır.
• Yeni bir uygulamayı indirmeden önce yorumları ve geliştiricinin geçmişini kontrol edin.
• İşletim sistemlerini ve yazılımları güncel tutun. Bu, cihazın en son güvenlik yamalarına sahip olmasını sağlar.
• Tüm cihazlara güvenilir güvenlik yazılımları yükleyin. Bu, kötü amaçlı yazılım bulaşmalarını ve zararlı indirmeleri engellemeye yardımcı olur.
• Kimlik avına karşı dikkatli olun. Şüpheli e-posta veya mesajlardaki bağlantılara tıklamayın, ekleri açmayın. Gönderenin adresini kontrol edin, şüpheli mesajları doğrudan ilgili kurumla doğrulayın.
• Sosyal medya dolandırıcılıklarına karşı tetikte olun. Tıklamalar konusunda dikkatli olun, tanıdığınız kişilerden gelen mesajlara bile temkinli yaklaşın.
• Gizlilik ayarlarını gözden geçirin. Sosyal medyada fazla bilgi paylaşmak, hedefli saldırılar veya deepfake içerik üretimi için veri sağlayabilir.
• Gerçek olamayacak kadar iyi görünen şeylere şüpheyle yaklaşın. Dolandırıcılar çoğunlukla bu tür "fırsatları" kullanarak kandırır.

Şimşek, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, PISA 2025 sonuçlarını değerlendirdi.

Türkiye'nin, PISA 2025 sonuçlarına göre sıralamasını tüm alanlarda yükseltirken, fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerinde performans gösterdiğine işaret eden Şimşek, şu ifadeleri kullandı:

"91 ülke arasında sıralamamız, fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18, matematikte 11 basamak yükseldi. OECD ülkeleri arasında 2022'ye kıyasla her üç alanda puanını en fazla artıran Türkiye, son 10 yılda üç alanda da performansını sürekli artıran tek OECD üyesi oldu. 2026 yılı bütçesinde en yüksek payı, yüzde 15,3 ile eğitime ayırdık. Kalkınmanın temel unsurlarından biri olan beşeri sermayemizin niteliğini daha da güçlendirmek için eğitim politikalarımızı sürdürecek, elde ettiğimiz kazanımları daha ileriye taşımaya devam edeceğiz."

Buna göre, ağustosta aylık en yüksek reel getiri, yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 7,17, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 7,93 oranlarıyla külçe altında görüldü.

Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde, yatırım araçlarından devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) yüzde 0,66, avro yüzde 0,61 ve mevduat faizi yüzde 0,33 ile yatırımcısına reel getiri sağlarken, dolar yüzde 0,86 ve BIST 100 endeksi yüzde 1,83 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) yüzde 1,38, avro yüzde 1,34 ve mevduat faizi yüzde 1,05 ile yatırımcısına reel getiri sağlarken, dolar yüzde 0,15, BIST 100 endeksi yüzde 1,13 oranlarında yatırımcısının kaybetmesine yol açtı.

DİBS üç aylık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,46, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 4,77 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak hesaplandı.

Aynı dönemde BİST 100 ekdeksi, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 7,15, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 5,98 ile yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Altı aylık değerlendirmeye göre mevduat faizi (brüt), Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 1,19, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 2,87 ile yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı olarak öne çıktı.

Külçe altın ise Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 19,35, TÜFE ile indirgendiğinde de yüzde 18,01 oranlarında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı olarak görüldü.

Yıllıkta en yüksek reel getiri külçe altında

Finansal yatırım araçları yıllık olarak değerlendirildiğinde, külçe altın Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 19,73, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 16,49 oranlarında yatırımcısına en yüksek reel getiri sağlayan yatırım aracı oldu.

Yıllık değerlendirmede, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yatırım araçlarından DİBS yüzde 4,21, mevduat faizi (brüt) yüzde 3,35 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken, BIST 100 endeksi 0,20, dolar yüzde 8,36, avro yüzde 8,68 oranlarında yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise DİBS yüzde 1,39 ve mevduat faizi (brüt) 0,56 oranlarında yatırımcısına reel getiri sağlarken, BIST 100 endeksi 2,9, dolar 10,84 ve avro 11,16 oranlarında yatırımcısının kayba uğramasına yol açtı.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'dan (OVP) derlediği bilgilere göre, küresel belirsizlik ve jeopolitik risklere bağlı olarak uluslararası finans piyasalarında aşırı oynaklıkların görüldüğü 2026 yılında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından dezenflasyon sürecinde politika faizini destekleyici bir araç olarak kullanılan makroihtiyati politika adımlarıyla Türk lirasına geçiş teşvik edildi ve kredi büyümesinin enflasyonla uyumlu seviyelerde seyretmesi sağlandı.

Bu çerçevede, ocak ayında yabancı para (YP) kredilere ilişkin büyüme sınırı sıkılaştırılırken tüketici kredili mevduat hesaplarının (KMH) limitleri için de büyüme sınırı getirildi.

Martta, kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulamasında istisna edilen kredilerin kapsamı daraltıldı. Mayıs sonunda ise tüketicilere kullandırılan ihtiyaç ve taşıt kredileri ile KMH limitleri ve Türk lirası ticari krediler için kredi büyüme sınırları düşürüldü. YP kredilere ilişkin büyüme sınırının düşürülmesinin etkisiyle kur etkisinden arındırılmış yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışı 28 Ağustos itibarıyla yüzde 11,2 seviyesine geriledi. Ayrıca ocakta TL cinsi yurt dışı repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan krediler için zorunlu karşılık oranları artırıldı.

Program döneminde kredi faizleri, TCMB'nin politika adımlarıyla uyumlu hareket etti. Fonlama maliyetlerindeki artış hem ticari hem de bireysel kredi faiz oranlarına yansıdı. Ticari kredi kompozisyonu, YP kredi büyümesindeki kısıtların etkisiyle Türk lirası lehine gelişti. Sıkı finansal koşulların etkisiyle reel sektörün borçluluğu ve finansal kaldıraç oranı tarihi ortalamalarının altında kalırken YP krediler büyük ölçekli firmalarda yoğunlaştı.

Makroihtiyati düzenlemeler hanehalkı borçluluğunu da dengelerken bireysel kredi kartı ve KMH büyümesi yavaşladı. Hanehalkı varlıklarında TL mevduat tercihi öne çıkarken değerli metal fiyatlarındaki hızlı yükseliş, YP mevduat kompozisyonunda kıymetli maden hesaplarının payının artmasına neden oldu.

Bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı, Temmuz 2026 itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,2'den yüzde 2,9'a yükseldi ancak tarihi ortalamasının altında seyretmeye devam etti. Söz konusu yükselişte küçük ve orta büyüklükteki işletme (KOBİ) kredileri, tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarının alacak bakiyesindeki artış etkili oldu.

Ocak 2026 itibarıyla kredi kartları ve ihtiyaç kredilerine yeniden yapılandırma imkanı getirildi. Takipteki alacaklar için ayrılan yüksek karşılık oranları ve bankaların güçlü sermaye yapısı, finansal istikrara yönelik riskleri sınırlandırdı.

Bankacılık sektörünün istikrarlı karlılık yapısı, sermaye yeterliliğini destekleyen en önemli unsur olmaya devam ederken Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplamasında kullanılan geçici esneklikler 2026 yılı itibarıyla sonlandırıldı.

Aralık 2025 itibarıyla yüzde 19,7 seviyesinde bulunan sektör SYR'si, söz konusu düzenlemelerin de etkisiyle Ocak 2026 itibarıyla yüzde 16,8'e geriledi ve Temmuz 2026 itibarıyla yüzde 16,6 seviyesinde gerçekleşti. Söz konusu rasyo, Basel kriterlerine göre belirlenen yüzde 8'lik yasal alt sınırın ve BDDK'nin yüzde 12 olarak belirlediği hedef oranın üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından çıkış stratejisi çerçevesinde, 23 Ağustos 2025 itibarıyla gerçek kişiler için hesap açma ve yenileme işlemleri sonlandırıldı. Karar sonrası 9,6 milyar dolar seviyesinde bulunan gerçek kişi KKM bakiyesi, Ağustos 2026'da tamamen sıfırlandı.

Tüzel kişiler için 15 Şubat 2025 itibarıyla hesap açma ve yenileme işlemleri sonlandırıldı ve tüzel kişi KKM bakiyesi, 2025 yılı ağustos ayındaki 200 milyon dolar seviyesinden Aralık 2025 itibarıyla sıfıra indi.

Bu kapsamda, Ağustos 2023'te toplam mevduat içinde yüzde 26,2 paya ulaşan KKM bakiyesi tasfiye edilirken KKM'nin Türk lirasını teşvik edici rolü çerçevesinde TL cinsi mevduatın toplam mevduat içindeki payı 28 Ağustos 2026 itibarıyla yüzde 61,5'e yükseldi.

Türk lirası cinsinden yatırım araçları teşvik edilecek

OVP'ye göre, Türk lirası cinsinden yatırım araçları teşvik edilecek, kredi büyümesine yönelik para politikasıyla uyumlu politikalar sürdürülecek, yatırım ve ihracata yönelik faaliyetlerde finansman koşulları iyileştirilecek.

Yabancı para mevduatın cazibesinin azaltılması, Türk lirası mevduatın payının artırılması ve vadesinin uzatılmasına yönelik politikalar uygulanmaya devam edilecek. Cari işlemler dengesini ve sürdürülebilir büyümeyi desteklemek amacıyla yatırım ve ihracata yönelik faaliyetlerde finansmana erişim koşulları iyileştirilmeye devam edilecek.

İç talebi dengelemek, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve cari işlemler açığını azaltmak amacıyla bireysel krediler ve hedefli olmayan ticari kredilerde para politikası duruşunu destekleyici politikalar uygulanmaya devam edilecek.

Finansal sektör düzenlemeleri, uluslararası standartlara uyum ile sektörde yaşanan yeni gelişmeler gözetilerek geliştirilecek. Basel III Final (Basel IV) düzenlemesine uyum sağlanması amacıyla, AB mevzuatı da göz önünde bulundurularak bankaların kamuya açıklama yükümlülükleri ile ilgili mevzuatta gerekli değişiklikler yapılacak ve uygulamaya geçirilecek.

Tasarruf finansman şirketlerinin faaliyetlerine ilişkin süreçlerin sağlıklı sürdürülmesi, dengeli bir şekilde büyümelerinin sağlanması ve müşterilerin menfaatlerinin korunması amacıyla düzenlemeler yapılmaya devam edilecek.

Düzenlemelerin sadeleştirilmesi çalışmalarına devam edilerek finansal sektörün aracılık faaliyetlerini etkin bir şekilde sürdürmesi sağlanacak. Uluslararası iyi uygulamalara uyum sağlanması amacıyla bankaların kurumsal yönetim ilkeleri ile iç sistemleri ve içsel sermaye değerlendirme süreçlerine ilişkin ilgili mevzuatta değişiklikler yapılacak.

Kalkınma bankacılığının yeniden yapılandırılması ve etkinliğinin artırılması için mevzuat altyapısı ve organizasyon yapısı güçlendirilecek.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, NSosyal hesabından, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın duyurduğu Yarısı Bizden Kampanyası'nın 1 yıl daha uzatılmasına ilişkin paylaşımda bulundu.

Bakan Kurum, "Siz istediniz, Yarısı Bizden'i 1 yıl daha uzattık. Yeni süre, 31 Aralık 2027. Evini dönüştürmek isteyen vatandaşlarımızın yanında olmaya devam edeceğiz." açıklamasını yaptı.

Kampanya kapsamında bugüne kadar İstanbul'da 435 bin 683 bağımsız bölümün dönüşüm kapsamına alındığı bilgisini paylaşan Kurum, 108 bin 881 bağımsız bölümün ise dönüşümünün tamamlandığını bildirdi.

Kurum, bu yıl sonuna kadar 500 binden fazla konutun ise kampanya kapsamına alınmasının hedeflendiğini kaydetti.

Yarısı Bizden Kampanyası

İstanbul'da kentsel dönüşümü hızlandırmak için 22 Şubat 2024'te Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yürürlüğe giren Yarısı Bizden Kampanyası kapsamında vatandaşlara evlerini yeniden inşa ettirmeleri için 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira da tahliye desteği olmak üzere 1 milyon 875 bin lira destek veriliyor.

Aynı koşullarda hak sahibinin bir dükkanı veya iş yeri için 437 bin 500 lira hibe ve 437 bin 500 lira kredi, 125 bin lira taşınma desteği sağlanırken, hak sahibinin diğer her bir dükkanı için 875 bin lira da kredi imkanı sunuluyor.

Alan bazlı site benzeri büyük dönüşümlerde ise TOKİ veya Emlak Konut inşaatları üstleniyor. Bu modelde her bir hak sahibi için 875 bin liralık hibe desteği ve 125 bin liralık taşınma desteği sağlanıyor. Hibe tutarı bina maliyetinden düşürülüyor, arta kalan borç ise yine uzun vadeli uygun ödeme koşullarıyla taksitlendiriliyor.

Bakanlık, ağustos ayı ve yılın 8 ayına ilişkin faaliyet illerine göre ihracat verilerini açıkladı.

Buna göre İstanbul, geçen ay 5 milyar 503 milyon dolarla en fazla ihracat yapan il oldu. Kentin ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13 arttı. İstanbul'u, 3 milyar 122 milyon dolar ve yüzde 16,6 yükselişle Kocaeli ile 1 milyar 842 milyon dolar ve yüzde 1,2 azalışla İzmir takip etti.

Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar faslı, 1 milyar 585 milyon 465 bin dolarla İstanbul'un ihracatında ilk sırada yer aldı. Bu faslı, 444 milyon 940 bin dolarla örme giyim eşyası ve aksesuarları, 420 milyon 309 bin dolarla kazanlar-makineler izledi.

Kocaeli'de, motorlu kara taşıtları 1 milyar 16 milyon 136 bin dolarla en fazla dış satım yapılan sektör oldu. Bu faslı, 335 milyon 903 bin dolarla elektrikli makine ve cihazlar, 296 milyon 975 bin dolarla mineral yakıtlar ve yağlar takip etti.

İzmir'in ihracatında, mineral yakıtlar ve yağlar, 292 milyon 454 bin dolarla ilk sırada yer aldı. Söz konusu faslın ardından, 183 milyon 569 bin dolarla kazanlar-makineler, 180 milyon 198 bin dolarla demir ve çelik geldi.

İlk 3 ilin en fazla ihracat yaptığı ülkeler

İstanbul'un ihracatında, 986 milyon 101 bin dolarla İsviçre ilk sırada yer aldı. Bu ülkeyi, 479 milyon 727 bin dolarla ABD ve 336 milyon 420 bin dolarla Birleşik Arap Emirlikleri izledi.

Kocaeli, en fazla ihracatı 304 milyon 910 bin dolarla İngiltere'ye yaptı. Bu ülkenin ardından, 280 milyon 591 bin dolarla Almanya ve 179 milyon 400 bin dolarla ABD geldi.

İzmir'in en fazla ihracat yaptığı ülke, 177 milyon 652 bin dolarla Almanya oldu. Bu ülkeyi, 169 milyon 126 bin dolarla ABD, 144 milyon 824 bin dolarla İspanya takip etti.

İhracatını tutar bazında en çok artıran iller

Ağustosta, yıllık bazda ihracatını en fazla artıran iller sıralamasında İstanbul 634 milyon dolarlık artışla ilk sırada geldi. İstanbul'u, 467 milyon dolarla Mersin, 444 milyon dolarla Kocaeli izledi.

Böylece ocak-ağustos döneminde 25 il 1 milyar doların üzerinde ihracat yaptı, 56 il de ihracatını artırdı.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'dan (OVP) derlediği bilgiye göre küresel şoklar, jeopolitik gerilimler ve rekabet baskılarına karşı ekonomik güvenliğin artırılması amacıyla enerji, tarım, gıda, sağlık, teknoloji ve savunma gibi stratejik alanlarda kaynak güvenliği güçlendirilecek.

Kritik ürün, teknoloji ve hizmetlerde dışa bağımlılığı azaltmak üzere yerli üretim ve yenilik kapasitesi geliştirilecek, tedarik zincirleri çeşitlendirilecek ve stratejik alanlarda güvenilir işbirlikleri derinleştirilecek.

Demografik dönüşüm, afetler, jeopolitik gelişmeler ve küresel arz şoklarına karşı toplumsal ve fiziksel dayanıklılığın güçlendirilmesiyle ekonominin çoklu şoklara karşı direncinin artırılması hedefleniyor.

Yarı iletkenler ve yapay zekada kapasite artırılacak

Teknolojik bağımsızlığın ve ekonomik güvenliğin güçlendirilmesi amacıyla savunma, sağlık, yarı iletkenler ve yapay zeka gibi stratejik sektörlerde yerli AR-GE, üretim ve yenilik kapasitesi artırılacak. Bu alanlarda geliştirilen teknolojilerin ekonomiye ve sivil kullanım alanlarına aktarımı desteklenecek.

Savunma sanayisi teknolojilerinin sivil uygulamalarla etkileşimi artırılırken teknoloji yoğun sivil alımlarda yerli ve milli savunma sanayisinin yeteneklerinden yararlanılması teşvik edilecek. Böylece bu alanlardaki yerlilik oranının yükseltilmesi ve katma değerli ihracatın desteklenmesi sağlanacak.

Çevik üretim yöntemlerinin yaygınlaştırılmasıyla savunma sanayisi ürünlerinin kullanım alanı genişletilecek ve yerli katkı oranı artırılacak.

İmalat sanayisi, enerji, tarım, sağlık ve ulaştırma sektörlerinde arz güvenliğinin güçlendirilmesi için kritik alanlarda teknoloji geliştirilmesini ve yerli üretimi destekleyici eylem planları hazırlanacak. Planlar, Ekonomi Koordinasyon Kurulunun değerlendirme ve kararına sunulmak üzere Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilecek.

Sağlık teknolojilerinde yerli üretim güçlendirilecek

Savunma sanayisinde kazanılan teknolojik yetkinliklerin aktarılacağı alanların başında sağlık sektörünün gelmesi öngörülüyor.

Ulusal sağlık sisteminin ihtiyaç duyduğu aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti, biyoteknolojik ürün ve yapay zeka tabanlı sağlık teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik AR-GE ve ÜR-GE faaliyetleri desteklenecek. Bu çalışmalarla sağlık sektöründeki yerli üretim kapasitesi güçlendirilecek.

Ayrıca kimlik, pasaport ve endüstriyel uygulamalarda kullanılan yarı iletken çiplerin Türkiye'de üretilmesini sağlayacak modern tesisler kurulacak. Yarı iletken sektöründe AR-GE, tasarım, üretim ve ticarileştirme kabiliyetleri geliştirilecek.

Kamu kurum ve kuruluşlarındaki verilerin yapay zeka uygulamalarında kullanılabilecek standartlara uygun şekilde hazırlanmasına yönelik süreçler de oluşturulacak.

Dost ülkelerle platformlar kurulacak

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da OVP'yi paylaşırken savunma sanayisinde elde edilen birikimin sivil sektörlere taşınmasının önemine işaret ederek, şu ifadeleri kullandı:

"Savunma sanayisinde elde ettiğimiz teknoloji ve yetkinlikleri sivil endüstrilere de aktarmak istiyoruz. Bunların başında sağlık endüstrileri geliyor. Burada da kamu alımlarının çok önemli role sahip olduğunu biliyoruz. Kendimizi daha güvende hissedeceksek diğer kritik teknolojileri de ülkemize kazandırmamız lazım. Burada sadece Türkiye olarak bakmıyoruz, dost ve kardeş ülkelerle ortak platformlarla üreterek gitmek durumundayız. ABD dünyanın en zengin ülkelerinden, buna rağmen F-35'i üretirken bir platform kurdular. Biz de dahil olmak üzere pek çok ülke burada yer aldı. Biz de önümüzdeki dönem ürün bazlı olarak dost ülkelerle platformlar oluşturmaya hem geliştirme hem pazarlama açısından dikkat edeceğiz."

Meta'nın bazı ekiplerde çalışan sayısını yüzde 60'a kadar azaltmayı ve görevlerin önemli bölümünü yapay zeka ajanlarına devretmeyi öngören yeniden yapılanma planı, beklenen verimliliğin sağlanamamasının ardından geri çekildi.

Reuters'ın şirket içi belgelere dayanan araştırmasına göre Meta, ilk işten çıkarma dalgasının ardından planlanan yeni kesintileri durdurdu. Şirket içi veriler yapay zeka sistemlerinin öngörülen verimlilik artışını sağlamadığını, buna karşılık teknik sorunların ve çalışanların bu sorunları çözmek için harcadığı sürenin arttığını gösterdi.

Meta CEO'su Mark Zuckerberg daha sonra 2026 içinde şirket çapında yeni bir işten çıkarma planlanmadığını açıkladı.

Benzer bir geri dönüş daha önce İsveç merkezli finansal teknoloji (fintech) şirketi Klarna'da yaşandı. Yapay zeka destekli müşteri hizmetleri sisteminin yüzlerce çalışanın işini yapabildiğini açıklayan ve işe alımları büyük ölçüde durduran şirket, hizmet kalitesine ilişkin sorunların ardından yeniden insan çalışan istihdam etmeye başladı.

Klarna CEO'su Sebastian Siemiatkowski, şirketin maliyet azaltmaya fazla odaklandığını kabul ederken yeni modelde yapay zekanın rutin talepleri karşılamaya devam etmesi, ancak müşterilerin gerektiğinde gerçek bir çalışana ulaşabilmesi benimsendi.

Yazılım mühendisliği işe alımları daha dirençli

Şirketlerin yapay zeka kullanımından vazgeçtiğine dair bir işaret bulunmuyor. Bunun yanında teknolojinin insan çalışanların doğrudan yerine geçirilmesine ilişkin beklentilerde değişime gidiliyor.

Bu durum özellikle yazılım sektöründeki istihdam verilerinde kendisini gösteriyor. SignalFire'ın 2026 teknoloji istihdamı raporuna göre, büyük teknoloji şirketlerinde toplam işe alım 2019'a kıyasla yüzde 25 gerilerken, yazılım mühendisliği işe alımlarındaki düşüş yüzde 11'de kaldı. Yazılım mühendislerinin toplam işe alımlar içindeki payı ise yüzde 46'dan yüzde 55'e yükseldi.

Yapay zeka ve makine öğrenimi mühendisleri gibi alanlarda istihdam artarken, tasarım, pazarlama ve ürün yönetimi gibi pozisyonlarda çok daha sert düşüşler yaşandı.

Stanford Digital Economy Lab'in ABD bordro verilerine dayanan araştırması da ekonomi genelinde yapay zeka kaynaklı yaygın bir iş kaybına dair kanıt bulamadı. Ancak yapay zekaya yüksek ölçüde maruz kalan mesleklerde 22-25 yaş grubunun istihdamının daha zayıf seyrettiği görüldü.

Araştırmacılara göre bu etkinin önemli bölümü işten çıkarmalardan değil, şirketlerin giriş seviyesi çalışanları daha az işe almasından kaynaklanıyor.

Teknoloji sektöründe küçülmeler sürüyor ve şirketler yapay zeka yatırımlarını artırmaya devam ediyor. Ancak Meta ve Klarna örnekleri ile son işe alım verileri, şirketlerin yapay zekayı insan çalışanların doğrudan yerine koymaktan çok daha küçük, daha teknik ve yapay zekayı kullanan ekipler kurmak için kullandığını gösteriyor.

Son dönemdeki deneyimler, yapay zekadan elde edilen verimlilik artışını doğrudan çalışan sayısını azaltmaya çevirmeye çalışmanın da belirgin sınırları olduğunu ortaya koyuyor.

UNESCO Gençlik, Okuryazarlık ve Beceri Geliştirme Bölümü Başkanı Herve Huot-Marchand, yapay zeka ve dijital okuryazarlık becerileri olmayan kişilerin dezenformasyon ve manipülasyon gibi risklere karşı savunmasız hale geldiğini belirtti.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Gençlik, Okuryazarlık ve Beceri Geliştirme Bölümü Başkanı Herve Huot-Marchand, UNESCO'nun 1966'daki kararıyla her yıl 8 Eylül'de kutlanan "Dünya Okuryazarlık Günü" kapsamında AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Okuryazarlıkla ilgili "metinler aracılığıyla okuma, yazma, yorumlama, iletişim kabiliyeti" şeklindeki nitelendirmenin, 20 yılı aşkın süredir değişmediğini ancak bu yeteneklerin uygulanma ve geliştirme yollarının değiştiğini belirten Huot-Marchand, bugün okuryazarlığın yalnızca yazılı ya da basılı materyallere değil, dijital alana da bağlı olduğunu vurguladı.

Huot-Marchand, "Dijital ve yapay zeka okuryazarlığı ihtiyacı, insanların internet ve dijital teknolojilere erişiminin olduğu yerlerde giderek artıyor ancak dijital öğrenim fırsatlarına ve yapay zeka araçlarına erişim yetersiz düzeyde." ifadelerini kullandı.

Okuryazarlık becerisi kısıtlı kişilerin, dijitalleşmenin sunduğu eğitim, ekonomik ve sosyal fırsatlardan faydalanmada zorlanabileceği uyarısında bulunan Huot-Marchand, şunları kaydetti:

"Dijitalleşme, elektriğe, internet bağlantısına, dijital araçlara, okuryazarlık becerilerine, eğitim fırsatlarına, dijital becerilere ve yapay zeka okuryazarlığına erişim eşitsizliği nedeniyle birbiriyle bağlantılı birçok eşitsizliğin ortaya çıkması riskine yol açabiliyor."

Huot-Marchand, "Temel okuryazarlık becerilerine sahip olmayan kişiler, yapay zekayla giderek daha çok şekillenen dünyaya dahil olurken ciddi engellerle karşı karşıya kalabilir. Hem yapay zeka hem de yapay zekayla üretilen bilgiyle baş etmek için donanımı olmayan kişiler, dezenformasyon, algoritma taraflılığı, manipülasyonun yanı sıra eğitim, istihdam ve dijital hizmetlerden dışlanma riskine karşı daha savunmasız hale geliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Yapay zeka ve dijital okuryazarlığın teşviki konusunda kanun yapıcıların bu iki alanı "birbiriyle çakışan öncelikler" olarak görmemesi gerektiğini vurgulayan Huot-Marchand, eğitimin ilerleyişinin altyapısı olarak temel okuryazarlık becerilerini herkesin edinmesinin önemli olduğunun altını çizdi.

Okuryazarlık becerilerinin "güçlü" olmasının, yeni beceri gereksinimlerine daha hızlı uyum sağlanmasına yol açacağını ifade eden Huot-Marchand, bu beceriler bir temele oturtulduğunda yapay zeka ve dijital okuryazarlığın yaş gruplarına uygun şekilde tanıtılabileceğini belirtti.

Huot-Marchand, yapay zeka öğrenim hedeflerinin mevcut müfredata entegrasyonunun desteklenmesi, öğrencilerin yapay zeka çağında sorumluluklarına hazırlanması için UNESCO'nun, "Yeterlilik Çerçeveleri" geliştirdiğini aktardı.

Yapay zeka ve dijital teknolojiler topluma entegre oldukça eğitim sistemlerinin yapay zekanın tanımı, çalışma şekli, riskleri ve kısıtlamaları konusunda öğrencileri bilgilendirici hale gelmesinin önemini vurgulayan Huot-Marchand, "Ancak yapay zeka öğrenimi, temel okuryazarlık becerilerinin göz ardı edilmesi pahasına gerçekleşmemelidir." ifadesine yer verdi.

Huot-Marchand, yapay zeka ve dijital okuryazarlığın gelişmesi için temel okuryazarlık becerilerinin vazgeçilmez olduğunu kaydetti.

Okuryazarlık ve yapay zeka

UNESCO, okuryazarlığı okuma, yazma ve matematikte yeterliliğin sürekliliği ve metinler aracılığıyla okuma, yazma, yorumlama, iletişim kabiliyeti olarak görüyor.

Yapay zeka ve dijital teknolojilerin gelişimi, okuryazarlık kavramının kapsamını genişletirken okuryazarlık açığını derinleştirme riski nedeniyle endişelere de yol açıyor.

Yapay zeka ve dijital teknolojilerin ortaya çıkmasıyla kişilerin bu konudaki becerilerini geliştirerek ahlaki değerlere ve sorumluluklarına uygun kullanması da okuryazarlık düzeyine, bilgiyi anlama ve derinlemesine düşünme becerilerine bağlı hale geldi.

UNESCO verilerine göre, dünya genelinde okuryazar olmayan yetişkinlerin yüzde 77'sinden fazlası Sahra Altı Afrika ve Güney Asya'da bulunuyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yazılı açıklamasında, Avrasya Tüneli'ndeki geçişlere ilişkin bilgi verdi.

Tünelde günlük araç geçiş rekoru kırıldığını vurgulayan Uraloğlu, "Avrasya Tüneli'nden 4 Eylül Cuma günü 94 bin 489 araç geçerek günlük araç geçiş rekoru yenilendi." ifadesini kullandı.

Önceki rekor 13 Haziran 2024'te kırılmıştı

Uraloğlu, Avrasya Tüneli'nde bir önceki günlük araç geçiş rekorunun 13 Haziran 2024'te kırıldığını anımsatarak, o gün 94 bin 459 araç geçişi kaydedildiğini aktardı.

Tünelin Asya ve Avrupa kıtalarını deniz tabanının altından birleştiren çift katlı ilk ve tek kara yolu tüneli olduğuna dikkati çeken Uraloğlu, "5 kilometre uzunluğundaki Avrasya Tüneli, İstanbul'da araç trafiğinin en yoğun olduğu Kazlıçeşme-Göztepe hattında yaklaşım yollarıyla beraber toplamda 14,6 kilometrelik bir güzergahta neredeyse 10 yıldır hizmet vermeye devam ediyor." değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Bolat, kadın kooperatiflerinin ticaret hayatında daha güçlü yer alması için çalışmayı sürdüreceklerini belirterek "Kadınlarımızın emeği büyüdükçe Türkiye büyüyecek, kadınlarımızın üretim gücü, Türkiye Yüzyılı'nın ekonomisine güç katacak" dedi.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, kadın kooperatiflerinin dijital pazarlara erişimini kolaylaştırmak amacıyla Bakanlık ve e-ticaret platformları arasında yapılan işbirliğini değerlendirdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde ortaya konulan "Türkiye Yüzyılı" vizyonuna işaret eden Bolat, bu kapsamda en önemli hedeflerden birinin, milletin her bir ferdinin üretimden ticarete, ekonomiden sosyal hayata kadar her alanda daha güçlü şekilde yer alması olduğunu belirtti.

Bakan Bolat, kadınların emeğini ve üretim gücünü ekonominin daha güçlü bir parçası haline getiren söz konusu işbirliğini son derece önemsediklerini vurguladı.

Bu kapsamda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın koordinasyonuyla, kadınların ekonomik ve sosyal hayattaki konumunu güçlendirmeye yönelik yapılan kararlı çalışmaların üretime önemli katkılar sunduğuna dikkati çeken Bolat, şunları kaydetti:

"Bakanlık olarak, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımız başta olmak üzere hükümetimizin tüm kurumlarıyla güçlü koordinasyon ve işbirliği içerisinde, kadın kooperatiflerimizin ve kadın girişimcilerimizin daha fazla üretmesi, daha geniş pazarlara ulaşması ve ticaret hayatında daha güçlü yer alması için çalışmaya devam edeceğiz. Kadınlarımızın emeği büyüdükçe Türkiye büyüyecek, kadınlarımızın üretim gücü, Türkiye Yüzyılı'nın ekonomik gücüne güç katacak."

Dünya Bankası Grubu kuruluşu Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ile ortak finanse edilecek proje kapsamında kurulacak tesis, GRT'nin Çin dışındaki ilk üretim üssü olacak.

Enerji tasarruflu cam filmleri, karbondioksit ve uçucu organik bileşiklerin emilimine yönelik malzemeler ile boya koruma filmlerinin üretileceği tesisin, endüstriyel emisyonların azaltılmasına katkı sağlaması ve düşük emisyonlu ileri malzemelerin gelişmekte olan pazarlarda kullanımını desteklemesi hedefleniyor.

Yatırımla yerel üretim kapasitesinin artırılmasının yanı sıra Türkiye'nin Avrupa, Asya ve çevre pazarlarını birbirine bağlayan bölgesel bir üretim merkezi olarak konumunun güçlendirilmesi amaçlanıyor.

"Banka, son 10 yılda tüm üyeleri arasında en büyük ikinci yatırımını Türkiye'de gerçekleştirdi"

Asya Altyapı Yatırım Bankası Başkan Yardımcısı Ajay Bhushan Pandey, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Türkiye'nin Asya Altyapı Yatırım Bankası'nın çok önemli bir ortağı olduğunu belirterek, Türkiye'nin bankanın kurucu üyelerinden biri olduğunu dile getirdi.

Bankanın son 10 yılda tüm üyeleri arasında en büyük ikinci yatırımını Türkiye'de gerçekleştirdiğini dile getiren Pandey, "Yatırım yaptığımız yaklaşık 40 proje ve 9 milyar dolar tutarında bir hacimden bahsediyoruz. Hazırlık aşamasında olan daha pek çok proje de bulunuyor. Portföyümüzde en büyük yatırımımız Hindistan’da, hemen ardından ikinci sırada Türkiye geliyor. Kişi başına düşen yatırım miktarına baktığınızda Türkiye birinci sırada yer alır." dedi.

Pandey, Türkiye'de kamu, özel sektör ve yerel finans kuruluşları aracılığıyla gerçekleştirilen yatırımların olduğunu aktararak, "Türkiye’deki birçok kalkınma bankasıyla ortaklık kurduk, ayrıca Türk bankalarının ihraç ettiği tahvillere katılım sağladık. Çok çeşitli finansal araçlar kullanıyoruz." ifadelerini kullandı.

"Gelecek yıllarda çok daha fazlasını başarabileceğimizi öngörüyorum"

Ajay Bhushan Pandey, hem kamu sektöründe hem de özel sektörde Türkiye'nin altyapı gelişimine katkı sağlama kararlılığını sürdürdüğünü kaydederek, Türkiye’de daha fazla proje hayata geçirmek ve daha fazla finansman sağlamak için büyük bir potansiyel olduğuna işaret etti.

Projeler için finansmanı doğrudan kendilerinin sağlayabileceği gibi çok taraflı kalkınma bankalarıyla veya Türkiye içindeki kalkınma finansmanı kuruluşlarıyla işbirliği yaparak da organize olabileceklerini ifade eden Pandey, "Gelecek yıllarda geçmişte yaptıklarımızdan çok daha fazlasını başarabileceğimizi öngörüyorum." diye konuştu.

Pandey, bankanın mevcut portföyünün enerji, ulaştırma, atık yönetimi, kentsel gelişim ve iklim direnci alanlarında yoğunlaştığına dikkati çekerek, "Sürdürülebilir şehirler, elektrifikasyon ve sıfır atık alanlarında daha da büyümek istiyoruz. Türkiye için onaylanmış bir jeotermal projemiz de mevcut." açıklamasını yaptı.

Mevcut jeopolitik durum nedeniyle her ülkenin kendi enerji güvenliğini sağlama arayışında olduğunu kaydeden Pandey, "Enerji güvenliğinden bahsettiğinizde yenilenebilir enerji ve elektrifikasyon, bu politikanın ayrılmaz birer parçası haline gelir." ifadelerini kullandı.

"Banka, Türkiye'de gelecek birkaç yıl içinde daha da fazlasını yapmayı hedefliyor"

Ajay Bhushan Pandey, bankanın çok güçlü bir portföye sahip olduğunu belirterek, Türkiye'de gelecek birkaç yıl içinde daha da fazlasını yapmayı hedeflediklerini vurguladı.

Türkiye'deki proje portföylerinin oldukça dinamik olduğuna dikkati çeken Pandey, "Bizim açımızdan 'Türkiye’de yalnızca şu kadar sayıda projeyi finanse ederiz' gibi bir sınırlama ya da üst sınır söz konusu değil. Türkiye hükümetiyle birlikte fizibilitesi yüksek, kaliteli projeler tespit ettiğimiz sürece bunları finanse ederiz. Şayet 10 iyi proje belirlersek, önümüzdeki birkaç yıl içinde bu 10 projenin tamamını finanse etmeye çalışırız." ifadelerini kullandı.

Pandey, altyapı geliştirirken aynı zamanda iklim sorununa da çözüm üretmek zorunda olunduğuna işaret ederek, "Dolayısıyla yeşil altyapı ve altyapı finansmanı hayati önem taşır. Önümüzdeki yıllarda Asya altyapısının ihtiyaç duyacağı kaynak ile mevcut sermaye arasında devasa bir finansman açığı bulunuyor." dedi.

Çok taraflı kalkınma bankalarının (MDB) rolünün son derece kritik olduğuna dikkati çeken Pandey, şu değerlendirmelerde bulundu:

"MDB'ler, gerek kendi bilançoları üzerinden gerekse çeşitli finansal enstrümanlar aracılığıyla özel sermayeyi harekete geçirerek bu açığın kapatılmasına yardımcı olabilir. MDB'ler, projelerin tespit edilip finanse edilebilir nitelikte yapılandırılmasına katkı sunar. Böylece projelerin çok taraflı kalkınma bankalarından, özel sermayeden veya kredi iyileştirme ve garanti mekanizmaları gibi farklı enstrümanlardan finansman temin etmesi mümkün hale gelir."

Uluslararası Enerji Ajansı'nın Dünya Enerji Görünümü 2025 raporu ve uluslararası sektör raporlarından derlediği bilgilere göre, teknoloji ve endüstrinin geleceğini şekillendiren ve tedarik riski yüksek olan "kritik mineraller" ve 17 özel elementten oluşan "nadir toprak elementleri" ABD başta olmak üzere birçok ülkenin ajandasında ön sıralarda yer alıyor.

Bakır, lityum ve grafit gibi enerji dönüşümü, savunma sanayisi ve yapay zeka teknolojileri açısından önem taşıyan kritik minerallerin işlenmesi ve rafinajının büyük ölçüde yurt dışında gerçekleştirilmesi, ABD'nin tedarik zincirlerindeki dışa bağımlılığını artırıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, kritik mineralleri ekonomik bir ham madde meselesinin ötesinde, ülkenin ulusal güvenliği, savunma sanayisi ve Çin'e olan stratejik bağımlılığının azaltılması açısından kritik bir alan olarak değerlendiriyor.

Bu süreçte özellikle Çin'in kritik minerallerin küresel tedarik zincirlerindeki güçlü konumu, ABD'de kritik malzemelerin tedarik güvenliğinin güçlendirilmesine yönelik iki partili girişimleri hızlandırıyor.

Trump, geçen yıl göreve başlarken ilan ettiği Ulusal Enerji Acil Durumu'nda, ABD'nin enerji ve kritik mineraller alanındaki üretim, işleme, rafinaj ve altyapısının ülkenin ihtiyaçlarını karşılama konusunda "fazlasıyla yetersiz" olduğunu söylemiş ve kritik mineralleri enerji güvenliği, imalat, ulaşım, tarım ve savunmayla ilişkilendirmişti.

ABD yönetimi, kritik minerallerin madenciliğinden işlenmesine ve geri dönüşümüne kadar uzanan tedarik zincirlerini ülke içinde yeniden yapılandırmayı ve böylece savunma sanayisinden yapay zeka teknolojilerine kadar stratejik sektörlerin ihtiyaç duyduğu malzemelerin güvenliğini sağlamayı amaçlıyor.

Trump, nadir toprak elementleri için stratejik ortaklık peşinde

Trump yönetimi, nadir toprak elementleri ve kritik mineraller konusunda Çin'in küresel tekelini kırmak amacıyla birçok ülke ile aktif şekilde hem stratejik ortaklıklar kuruyor hem de derin işbirlikleri yürütüyor.

ABD'nin Ukrayna'ya mali desteğinin karşılığında Trump, Kiev'in nadir toprak elementlerine ve diğer minerallerine erişim sağlayacak anlaşma yapılmasını istediğini söylemiş ve "Onların nadir topraklarını ve diğer şeyleri" istediğini belirtmişti.

Ukrayna minerallerine ilgisinin arkasındaki önemli nedenlerden biri, kritik mineraller ve nadir topraklarda Çin'in hakimiyetine karşı alternatif tedarik kaynakları oluşturmak olarak ortaya çıktı.

ABD ile Ukrayna arasında imzalanan anlaşma, iki ülkenin gelecekteki doğal kaynak projelerinde ekonomik pay ve stratejik erişim sağladı. Ancak anlaşma yalnızca nadir toprakları değil, geniş bir yelpazede yer altı kaynaklarını da kapsadı.

ABD, kritik mineral ve nadir toprak elementleri için altyapı tazeliyor

Trump yönetimi, Alaska'daki Ambler Road projesini yeniden canlandırarak kritik mineral yataklarına erişimin önünü açtı. Yönetim bunu ulusal güvenlik, ekonomik büyüme ve yabancı kaynaklara bağımlılığın azaltılmasıyla ilişkilendirdi.

Trump, Avustralya ile kritik mineraller ve nadir topraklar konusunda yapılan anlaşmayı "fırsatları bir üst seviyeye taşımak" ve "bu fırsatları değerlendirmek" şeklinde niteledi.

Bu süreçte uluslararası kamuoyunu şaşırtan açıklamalar yapan Trump, ABD'nin Grönland'a sahip olması gerektiğini belirtti.

Burada dikkat çekici nokta, Trump'ın gerekçeyi özellikle kritik mineraller değil, ulusal güvenlik olarak sunmasıydı. ABD, Grönland'a "ulusal güvenlik nedeniyle" ihtiyacı olduğunu söyledi.

Trump, bu yıl şubatta Oval Ofis'te ABD'nin ilk Stratejik Kritik Mineraller Rezervi'nin oluşturulduğunu açıkladı. Rezervi acil durumlarda sivil kullanım için kritik minerallerin stoklanması olarak tanımladı.

Trump, federal kurumların kritik mineraller ve diğer stratejik malzemelerde ABD kaynaklı tedarike yönelmesini istedi ve Truth Social hesabından "Tüm Federal Kurumlar Amerikan Malı Satın Almalı-Bahane yok!" paylaşımında bulundu.

Tüm bunlara ek olarak, Trump Çin'in fiyatlama ve arz üzerindeki hakimiyetine karşı batılı ülkeler arasında kritik mineral ticaret bloğu oluşturma fikrini ilerletti. Planın odağında lityum, kobalt, nadir topraklar, antimon, grafit ve tungsten gibi mineraller bulunuyor.

Geniş kapsamlı ortaklıklar artıyor

Trump, kritik mineraller ve geri kazanılabilir kritik malzemelerin ABD ulusal savunması için gerekli olduğunu belirten başkanlık kararını imzaladı. Ticaret Bakanlığına gerektiğinde bu malzemelerin ihracatını kısıtlama yetkisi verildi. Trump yönetimi kritik mineraller ve batarya projelerine 3 milyar dolarlık yatırım açıkladı.

Trump'ın yaklaşımı, özellikle Çin'e bağımlılığı azaltmak ve savunma sanayisinin ihtiyaç duyduğu malzemelerin ABD'de üretilmesini sağlamak üzerine kuruldu.

Çin'in küresel kritik mineral ve nadir toprak elementleri tekelini kırmayı hedefleyen ABD Başkanı Donald Trump, uluslararası sahneyi yeniden şekillendirecek çok uluslu tedarik ortaklıkları için düğmeye bastı.

Avustralya, Japonya, Güney Kore, Singapur ve İsrail gibi müttefiklerin katılımıyla "Pax Silica" koalisyonunu hayata geçirdi.

"Önce Amerika" doktrinini ham madde diplomasisine uyarlayan Beyaz Saray, finansman gücünü kullanarak kritik mineral arzını garantiye alacak bir dizi ikili anlaşmaya da imza attı. Bu kapsamda Güneydoğu Asya ülkelerinden Suudi Arabistan'a, maden işletmesinden mıknatıs üretimine uzanan geniş kapsamlı tedarik zinciri ortaklıkları kuruldu.

Ukrayna ile yapılan ve ülkenin stratejik yer altı kaynaklarına ABD'ye öncelikli erişim tanıyan pakt ise Washington'ın jeopolitik hamlelerini pekiştirdi.

Trump, sadece ABD'nin yerli üretimini artırmakla kalmayıp, ülkenin finansman gücünü (EXIM ve DFC bankaları vasıtasıyla) kullanarak kapsamı ve coğrafyası geniş mineral ortaklığı ağı inşa ediyor.

Hayvancılık ile bitkisel üretimde temel destek ve planlı üretim desteği tutarlarının artırılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararları, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Tarım ve Orman Bakanlığından konuya ilişkin yapılan açıklamada, bitkisel üretimden hayvancılığa, arıcılıktan su ürünleri yetiştiriciliğine kadar birçok alanda desteklerin arttıldığı bildirildi.

Bitkisel üretimde destek katsayısı artırıldı

Söz konusu karar kapsamında, bu yılın üretim uygulamaları için dekar başına 310 lira olan destek katsayı değerinin 367 liraya yükseltildiği belirtilen açıklamada, 2025 üretim yılında 244 lira olan dekar başına destek katsayı değerinin yüzde 50,4 artmış olduğu vurgulandı.

Açıklamada, 2027 üretim yılı desteklemeleri için destek katsayı değerinin 442 liraya çıkarıldığı aktarılarak, şunlar kaydedildi:

"Ürün bazında en yüksek artış ise mercimek ve nohut desteklerinde gerçekleşti. Planlama kapsamında yer alan mercimek ve nohut ürünlerinde planlı üretim desteği yüzde 141 artırılarak dekara 884 liraya yükseltildi. Mercimek ve nohut üreten üretici temel ve planlı üretim desteği olarak 2026 üretim yılı için dekara 734 lira destek alırken, 2027 üretim yılı için dekara 1326 lira destek alacak. Üretim planlaması kapsamına giren ürünlerden buğday, arpa ve mısırda, temel destek ve planlı üretim desteği toplamı 2026 üretim yılı için 806 lira olarak belirlenmişken, bu rakam 954 lira olarak güncellendi. 2027 üretim yılı içinse bu tutar 1149 liraya yükseltildi."

Açıklamada, ayçiçeği, fasulye, soya ve kanolada bu yıl için 930 lira olan temel destek ve planlama desteğinin 1101 lira olarak güncellendiği, 2027 üretim yılında ise bu tutarın 1326 liraya yükseldiği bildirildi.

Pamukta 1395 lira olan destek tutarının 1652 lira olarak güncellendiği ve 2027 için bu tutarın 1989 lira olduğu belirtilen açıklamada, "Patates, soğan ve aspirde ise 620 lira olan temel destek ve planlama desteği toplamı 734 lira olarak güncellendi, 2027 içinse 884 lira olarak belirlendi." bilgisi paylaşıldı.

Açıklamada, sertifikalı tohum kullanım desteğinde de önemli artışlar yapıldığına işaret edilerek, "2027 üretim yılında sertifikalı tohum kullanımında dekar başına destek, soya ve yer fıstığında yüzde 101 artışla 442 liraya, nohut ve yem bezelyesinde yüzde 201 artışla 442 liraya, mercimekte yüzde 141 artışla 353,6 liraya çıktı. Tarımsal yayım ve danışmanlık desteği de bir önceki yıla göre yüzde 40 artırılarak 345 bin 450 liradan 483 bin 630 liraya yükseltildi." ifadesi kullanıldı.

Hayvancılık desteklerinde yüzde 43'e varan artış

Söz konusu karar kapsamında büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık desteklerinin de arttıldığı vurgulanan açıklamada, şu bilgilere yer verildi:

"Büyükbaş hayvancılıkta hayvan başına buzağı temel desteği 1400 liradan 2 bin liraya, malak desteği ise 2 bin 800 liradan 4 bin liraya çıkarıldı. Bu desteklerdeki artış oranı yüzde 43 oldu. Küçükbaş hayvancılıkta ise hayvan başına kuzu ve oğlak temel desteği yüzde 43 artırılarak 300 liradan 430 liraya yükseltildi. Çoban desteği de yüzde 43 artırılarak 81 bin liradan 116 bin 100 liraya çıkarıldı."

Karar kapsamında, arıcılık desteğinde, üretici ve yetiştirici örgütlerine üye üreticilere arılı kovan başına verilen temel desteğin 140 liradan 250 liraya yükseltildiği kaydedilen açıklamada, örgüt üyesi olmayan üreticiler için temel destek tutarının kovan başına 100 liradan 200 liraya çıkarıldığı aktarıldı.

Açıklamada, ipek böceği temel desteğinin yüzde 36 artırılarak kilogram başına 1100 liradan 1500 liraya, tiftik üretimi temel desteğinin ise yüzde 38 artırılarak kilogram başına 160 liradan 220 liraya çıkarıldığı bildirildi.

Üreticilere ilave destekler

Atık desteğinin kapsamının genişletildiği ve verilen desteklerde yüzde 100 artış yapıldığına işaret edilen açıklamada, "Gebe hayvanlarda, Bakanlık tarafından uygulanan programlı aşılar nedeniyle meydana gelen yavru kayıpları için ödenen desteğin kapsamına, bulaşıcı hastalıklar nedeniyle meydana gelen yavru kayıpları da dahil edildi. Buzağı/malak başına verilen destek 20 bin liraya, kuzu/oğlak başına verilen destek ise 4 bin liraya çıkarıldı." bilgisi paylaşıldı.

Yeni düzenleme kapsamında bazı üretim alanlarında ilave desteklerin de sağlanacağı bildirilen açıklamada, Güçlü Besi Güçlü Üretim Projesi kapsamındaki hayvanlarda, etçi ırk sperma ile yapılan tohumlama sonucunda doğan buzağılar için ilave bin lira destek verileceği, göçer sevk kontrol noktasında doğan kuzu ve oğlaklar için ilave 215 lira/baş, ari işletmelerde doğan dişi kuzu ve oğlaklar için ise ilave 860 lira/baş destek sağlanacağı aktarıldı.

Tam izole bölgelerde koruma altına alınan arı gen kaynaklarını tampon koruma bölgesinde muhafaza eden yetiştirici örgütlerine üye üreticilere arılı kovan başına ilave 75 lira, üye olmayanlara ise ilave 60 lira desteğin verileceği belirtilen açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:

"Çiğ süt desteği kapsamında ise ürettikleri sütü, mesleki yeterlilik belgesine sahip çiğ süt toplama veya depolama sorumluları aracılığıyla işleme tesislerine satan üreticilere temel desteğe ilave destek sağlanacak. Su ürünleri yetiştiriciliği yapan işletmelere, ürettikleri türler ve üretim şekillerine göre verilen temel destek oranlarında yüzde 30 ile yüzde 100 arasında değişen artışlar yapıldı. Hayvan gen kaynakları için verilen birim destek tutarları da bir önceki yıla göre yüzde 60 artırıldı."

"Çiftçilerimizi her koşulda desteklemeye devam edeceğiz"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, planlı ve öngörülebilir bir tarım vizyonu sunduklarını belirtti.

Tarımsal Üretim Planlaması desteklerini 3 yıllık dönemler halinde ve üretim sezonundan önce açıkladıklarına dikkati çeken Yumaklı, şunları kaydetti:

"Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, tarımsal üretimimizi artırmak ve gıda arz güvenliğimizi güvence altında tutmak için hazırladığımız bitkisel ve hayvansal üretimde destekleme tutarlarını artıran kararlar Resmi Gazete'de yayımlandı. Ayrıca bölgedeki savaş ve çatışmalardan dolayı artan girdi maliyetleri karşısında üreticilerin yükünün hafifletilmesine yönelik, bitkisel üretimde 2026 üretim yılı için daha önce açıklanan temel destek ve planlı üretim desteği tutarları da güncellendi. Hayvancılık Yol Haritamızı merkeze alan destekleme modelimizle büyükbaştan, küçükbaşa; arıcılıktan, balıkçılığa kadar kapsayıcı şekilde üreticimizin yanında oluyoruz. Stratejik ürünlerimizi koruyan, aile işletmelerimizi güçlendiren ve verimliliği merkeze alan bu destekleme modeliyle üreten Türkiye'nin gücüne güç katacak, çiftçilerimizi her koşulda desteklemeye devam edeceğiz. Tarladan sofraya emeği geçen tüm çiftçilerimize ve yetiştiricilerimize hayırlı, bereketli olsun."

Dünya enerji tedarikinin en önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda güvenli gemi trafiğinin sağlanmasına yönelik anlaşmada sona yaklaşılıyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran ve Umman'ın boğazda güvenli denizcilik rotası belirlenmesine ilişkin anlaşmayı nihai hale getirme aşamasında olduğunu söyledi.

Ancak bölgede geçmiş dönemlerde olduğu gibi iyimser havanın kısa sürede değişebileceği ihtimali, yatırımcıların nihai bir anlaşmaya kadar temkinli hareket etmesine neden oluyor. Söz konusu anlaşmaya yönelik olumlu haber akışına karşın, petrol şirketi Saudi Aramco'nun Cizan petrol tesislerinin vurulduğu yönündeki gelişmelerin ardından petrol fiyatlarının yükselmesi dikkati çekiyor.

Analistler, enerji maliyetlerinin gerilememesi nedeniyle enflasyon risklerinin varlığını koruduğunu belirterek, bu çerçevede küresel merkez bankalarının şahin tutumunun devam edebileceğini söyledi.

Bu doğrultuda, ABD'de cuma günü açıklanacak enflasyon verisinin öneminin arttığını kaydeden analistler, verinin beklentiler doğrultusunda gerçekleşip gerçekleşmemesine bağlı olarak ABD Merkez Bankasının (Fed) politika adımlarına ilişkin beklentilerde oynaklık yaşanabileceğini dile getirdi.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, Kanadalı uçak firması Bombardier'in ürünlerinin artık ABD'de de satılmayacağını belirterek Kanada'yı Amerikan şirketlerinin ülkedeki faaliyetlerini engellemekle suçladı.

Açıklamada şirketin gelirlerinin yüzde 50'den fazlasının ABD'den geldiğini ve ürünlerinin ise yeterince iyi olmadığını öne süren Trump, "Artık Bombardier ürünleri ABD'de satılmayacak." ifadesini kullandı.

Buna ek olarak Trump, sosyal medya üzerinden Kanada, Meksika ve Grönland dahil çevredeki bölgeleri "ABD toprağı" olarak gösteren bir harita paylaştı.

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Trump'ın paylaşımına tepki gösterdi. Sheinbaum, Meksika'nın "özgür, bağımsız ve egemen" bir ülke olduğunu belirterek, "hiçbir yabancı ülkenin himayesi altında olmadığını ve olmayacağını" ifade etti.

Bu gelişmelerin yanı sıra yapay zeka alanındaki olumlu gelişmeler piyasaları desteklemeye devam ediyor.

ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI'ın şimdiye kadarki en gelişmiş ve akıllı yapay zeka modeli olarak duyurduğu GPT-6 Astra'nın ardından diğer yapay zeka geliştiricilerinin de yatırımlarını artıracağı beklentisi, yarı iletken sektöründe talebin artacağı öngörülerini güçlendirerek teknoloji hisselerine yönelik risk iştahını canlı tuttu.

Altın yönünü yukarı çevirdi

Bu gelişmelerin ışığında enerji arzına yönelik endişelerin tam olarak giderilmemesi nedeniyle petrol fiyatları güçlü kalmaya devam etti. Dün yüzde 0,8 artışla 97 dolara çıkan kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı, yeni günde de yüzde 0,6 yükselişle 97,6 dolarda seyrediyor.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi ise yatay seyrini sürdürerek yüzde 4,78 seviyesinde bulunuyor. Hürmüz Boğazı'na ilişkin olası anlaşma ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle dün yüzde 0,3 düşerek 98,8 seviyesine gerileyen dolar endeksi, yeni işlem gününde önceki kapanışına yakın seyrediyor.

Doların görece zayıflaması ve tahvil faizlerindeki yükselişin frenlenmesiyle alternatif maliyeti azalan altının ons fiyatı ise yüzde 0,7 artışla 4 bin 434 dolardan alıcı buluyor.

Dün İşçi Bayramı dolayısıyla işleme kapalı olan New York borsası bugün yeniden işlem görmeye başlayacak. ABD'de endeks vadeli kontratlar ise güne karışık başladı.

Avrupa borsaları karışık seyretti

Avrupa borsalarında dün karışık bir seyir izlenirken, ABD-İran geriliminin enerji fiyatları üzerindeki etkileri yatırımcıların odağında kalmaya devam ediyor.

Dün açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,6 büyüme kaydetti. Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, eylül ayında yükselişini üst üste beşinci aya taşıyarak Şubat 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Almanya'da sanayi üretimi, temmuz ayında piyasa beklentilerinin aksine yüzde 1,1 geriledi.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Grönland'da dijital bağlantı, temiz enerji ve kritik ham madde alanlarını desteklemek üzere 200 milyon avroluk yatırım paketini duyurdu.

Ayrıca AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Almanya için Alternatif (AfD) partisinin Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerini kazanmasını, Rusya kaynaklı olduğu öne sürülen Avrupa'ya yönelik hibrit saldırı tehditlerine "gözlerini kapatan kesimlerin zemin kazanması" olarak değerlendirdi.

Söz konusu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,08 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,15 düşerken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,25 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,33 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.

Asya tarafında yapay zeka desteği sürüyor

Mevcut gelişmelerin ışığında Asya tarafındaki fiyatlamalarda yapay zekaya yönelik iyimserlik, bölgede açıklanan makroekonomik verilerden alınan sinyaller ve dolar/yen paritesindeki hareket etkili oluyor.

Japonya'da nihai büyümenin ilk tahminlerin üzerinde gerçekleşmesi ve reel ücretlerdeki artış, Japonya Merkez Bankasına (BoJ) yönelik sıkılaşma beklentilerini desteklerken, Çin'in ağustos ayına ilişkin ihracat ve ithalat verileri güçlü dış ticaret görünümüne işaret ediyor.

Japonya ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,4 ile öncü tahminlerin üzerinde büyüdü. Ülkede cari işlemler dengesi temmuzda yaklaşık 2,99 trilyon yen (yaklaşık 19,5 milyar dolar) fazla verdi.

Çin'in ağustos 2026 dönemi dış ticaret fazlası, piyasa beklentilerine paralel olarak 119,09 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde ülkenin ihracatı yıllık bazda yüzde 25, aylık bazda da yüzde 28,2 artış kaydetti.

Bu arada Japonya'da kura müdahale söylemlerinin yükseldiği dönemde dolar/yen paritesi 152,89'a gerileyerek 18 Şubat'tan bu yana en düşük seviyesine indi. Analistler, yenin dolar karşısında değer kazanmasının dolar endeksinde gevşemeye katkı sağladığını belirterek, söz konusu durumun varlık fiyatlarında oynaklığın artmasına neden olabileceğini kaydetti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,8 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 düştü.

BIST 100 endeksi günü yükselişle tamamladı

Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,99 değer kazanarak 14.151,59 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,20 yükseldi.

Dolar/TL dünü 48,4320'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,4560'tan işlem görüyor.

Analistler, yarın yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Almanya'da dış ticaret dengesinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.300 ve 14.400 puanın direnç, 14.000 ve 13.900 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Milli Eğitim Bakanlığınca, 45 bin sözleşmeli öğretmen ataması kapsamında 2023 yılında atanan ve 3 yıllık yasal çalışma süresini Eylül ayı itibarıyla tamamlayarak kadroya geçecek öğretmenlerce beklenen mazerete bağlı yer değişikliği duyurusu yayımlandı.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Bakanlığa bağlı resmi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden, "2026 Yılı Yaz Tatili Öğretmenlerin İller Arası Mazerete Bağlı Yer Değiştirme" işlemleri kapsamında ataması gerçekleşmeyenler, söz konusu dönemden sonra mazereti oluşanlar ile sözleşmeli öğretmenken ön başvurunun son günü olan 14 Eylül 2026 tarihi itibarıyla kadroya geçecek olan ve mazereti bulunan öğretmenlere yönelik "2026 Yılı Öğretmenlerin İller Arası Mazerete Bağlı Yer Değiştirme Duyurusu 2" yayımlandı.

Bu kapsamda başvurular iki aşamalı olarak gerçekleştirilecek.

Ön başvurular 9-14 Eylül arasında, tercih başvuruları ise 16-17 Eylül arasında "https://mebbis.meb.gov.tr veya https://personel.meb.gov.tr" adresleri üzerinden alınacak.

Buna göre, atamalar 18 Eylül'de ilan edilecek, tebligat ve ilişik kesme işlemleri de aynı tarihten itibaren başlatılacak.

Bakan Tekin'den duyuruya ilişkin paylaşım

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, öğretmenlerin mazeret durumlarını gözeterek iller arası yer değişikliği sürecine ilişkin yeni duyuruyu yayımladıklarını bildirdi.

Tekin, şunları kaydetti:

"Bu kapsamda, yaz tatili döneminde mazerete bağlı yer değişikliği gerçekleşmeyenler, sonrasında mazereti oluşanlar ve 14 Eylül itibarıyla kadroya geçecek sözleşmeli öğretmenlerimiz başvuruda bulunabilecek. Ön başvuruları 9-14 Eylül, tercih başvuruları ise 16-17 Eylül tarihlerinde alınacak. Atamalar ise 18 Eylül 2026 tarihinde gerçekleşecek. Öğretmenlerimiz ve ailelerimiz için hayırlı olsun."

Çiftçi, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, okullarda öğrencilerin huzur ve güven içinde eğitim görmesinin en temel önceliklerinden biri olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

"Kabine Toplantımızın ardından Muhterem Cumhurbaşkanı'mız Recep Tayyip Erdoğan'ın vurguladıkları üzere, okul güvenliğine ilişkin tedbirlerimizi kararlılıkla uygulayacağız. Çocuklarımızın güvenliği, ailelerimizin huzuru ve şehirlerimizin emniyeti için tüm kurumlarımızla çalışmalarımızı sürdüreceğiz.

Huzur ve güvenliği hayatın her alanında kalıcı hale getirme irademizin en önemli hedeflerinden biri de 'Terörsüz Türkiye'dir. Muhterem Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde Türkiye Yüzyılı hedefleri doğrultusunda kararlılıkla ilerleyecek, süreci zehirleyecek hiçbir istismara asla müsaade etmeyeceğiz."

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Bizim vakur, soğukkanlı tavrımız kimseyi farklı hayallere sürüklemesin. Kılıç şakırtıları altında can alıp can vererek kendimize yurt eylediğimiz bu topraklarda kimseye ameliyat yaptırmayız." dedi.

Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki Kabine Toplantısı'nın ardından millete seslendi.

Toplantıda adalet, ekonomi, şehircilik ve sokakların daha emniyetli hale getirilmesi başta olmak üzere birçok önemli konuyu istişare ettiklerini belirten Erdoğan, vatandaşların refah, huzur ve güvenliğini artıracak kararlar aldıklarını söyledi.

Bunlara geçmeden önce son toplantıdan bu yana millete hizmet mücadelelerinde neler yaptıklarını hatırlatmak istediğini dile getiren Erdoğan, "Biz tarihine sırt çeviren değil, 'Mazisi olmayanın istikbali olmaz' düsturuyla hareket eden bir kadroyuz. Bu topraklarda kurduğumuz son devletimiz olan Türkiye Cumhuriyeti'ni bir kopuş olarak değil, maziden atiye uzanan binlerce yıllık yolculuğumuzun en nadide halkası olarak görüyoruz. Milletimizin, medeniyetimizin yüzyıllara sari köklü tarihini 100-150 sene öncesiyle başlatan inkarcı yaklaşımları kabul etmiyoruz. Selçuklu'yu, Osmanlı'yı yok sayıp eski Türk tarihinden tek hamlede Cumhuriyet'e atlayan tarih okumalarını da kesinlikle iyi niyetli bulmuyoruz. Bunlar, Türkiye'yi ve Türk milletini asli kimliğine yabancılaştırmaya çalışan ruhsuz, köksüz ve hatta İslamsız bir millet hayali gören son derece tehlikeli, son derece art niyetli toplumsal mühendislik projeleridir." ifadelerini kullandı.

“Ecdadın ayak izlerini takip etmeyi sürdüreceğiz”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, tek parti döneminde bu tarz projelerin uygulanmak istendiğine işaret ederek "Ama milletimizi ruh kökünden koparmayı amaçlayan bu projelerin hiçbiri muvaffak olamamıştır. Bundan sonra da milletimiz asli kimliğine, zaferlerle dolu görkemli tarihine bir bütün olarak sahip çıkmaya devam edecektir. Biz de inşallah ecdadın ayak izlerini takip etmeyi sürdüreceğiz." diye konuştu.

Bu anlayışla son yıllarda Ahlat ve Malazgirt'te Okçular Vakfı'nın öncülüğünde çok anlamlı etkinlikler düzenlediklerini hatırlatan Erdoğan, bu sene de Kabine olarak, Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve diğer siyasi parti liderlerinin katılımıyla Ahlat ve Malazgirt'te muhteşem bir buluşmaya imza attıklarını söyledi.

Erdoğan, Muş ve Bitlis başta olmak üzere farklı illerden gelenlerle Malazgirt Zaferi'nin 955. yıl dönümünü bir kez daha gururla kutladıklarını, Sultan Alparslan ve kahraman ordusuyla birlikte "ilayi kelimetullah davası" uğrunda can veren tüm şehitleri şükranla yad ettiklerini belirtti.

“Türkiye, her hukuksuzluğun karşısındadır”

Malazgirt'ten verdikleri mesajların muhataplarına ulaştığını sonrasında çıkan seslerden gördüklerini dile getiren Erdoğan, şöyle devam etti:

"Şunu bir defa açık ve net söylemek isterim; bizim vakur, soğukkanlı tavrımız kimseyi farklı hayallere sürüklemesin. Kılıç şakırtıları altında can alıp can vererek kendimize yurt eylediğimiz bu topraklarda kimseye ameliyat yaptırmayız. Aynı şekilde bölgemizde ülkemizi çevrelemeye dönük hasmane adımları tribünden seyretmeyiz. 

Türkiye, hiçbir ülkenin, hiçbir toplumun, hiçbir inanç ve kültürün karşısında değildir. Olması da zaten düşünülemez. Fakat Türkiye, her hukuksuzluğun, her haksızlığın, her zorbalığın, kimden gelirse gelsin her haydutluğun karşısındadır. Olmaya da devam edecektir. Tekrar söylüyorum, kategorik olarak kimseye düşmanlık beslemiyoruz. Tam tersine, içinde bulunduğumuz zor coğrafyada bağımsız, istikrarlı ve müreffeh bir devlet olarak yolumuza devam etmek istiyoruz. Bunun önünün kesilmesine asla fırsat vermeyeceğiz. Ülkemizin güçlenmesinden, bölgesinde barış ve istikrarın tesisi için çaba sarf etmesinden rahatsız olanlar bizi yolumuzdan geri döndüremezler. Hiç şüpheniz olmasın, tarihin akışını değiştirmeye kimsenin gücü yetmez. Türkiye, dostlarıyla el sıkışacak, akrabalarıyla kucaklaşacak, kardeşleriyle yeniden kenetlenecektir. Türkiye'ye dost olan kazanacak, husumet besleyen ise kaybedecektir. İttifak ve ittihat siyasetimiz doğrultusunda gönül coğrafyamızın tamamında birlik ve dirliğin kök salması için çalışmakta kararlıyız. Bunda da en küçük bir tereddüt göstermeyeceğiz."

Diyanet İşleri Başkanlığının 28 Ağustos'ta Mevlid-i Nebi Haftası münasebetiyle İstanbul'da düzenlediği programa iştirak ettiğini anımsatan Erdoğan, "Siret ve suretiyle, veladet ve nübüvvetiyle kurtuluşa susayan gönüllere ferahlık veren Hatemül Enbiya Efendimizin güzel ahlakını Kur'an ve sünnet ışığında bir kez daha tefekkür ettik. Bu vesileyle Peygamber Efendimizin yeryüzüne teşriflerinin 1501. sene-i devriyesinin milletimiz, ülkemiz, İslam coğrafyası ve tüm insanlık için hayırlara kapı aralamasını Rabb'imden niyaz ediyorum." dedi.

Girne ve Silivri açıklarındaki gemi kazaları

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu yıl 30 Ağustos Zafer Bayramı'nı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nden gelen bir kaza haberinin gölgesinde kutladıklarını hatırlatarak, şunları kaydetti:

"Girne'den Taşucu'na giden bir yolcu gemisinin alabora olması sebebiyle yaşanan elim kazada 239 kardeşimiz kurtulurken maalesef 14 kardeşimiz vefat etti. 14 kardeşimiz ise halen kayıp durumda. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile işbirliği içerisinde halihazırda 9 gemi ve 11 hava aracıyla arama çalışmalarına destek veriyoruz. Kaza sonrasında Kuzey Kıbrıs makamları tarafından soruşturma açılmış, geminin kaptanı dahil 8 mürettebat gözaltına alınmıştır. Yargı süreci, resmi kurumlarımızca yakından takip edilmektedir.

Aynı şekilde 2 Eylül'de, Silivri açıklarında insan kaynaklı hatalar nedeniyle meydana geldiği anlaşılan çarpışma sonucu batan kuru yük gemisindeki 10 mürettebatla ilgili arama kurtarma çalışmalarımız da devam ediyor. Bugün bir kez daha kazazedelerimize geçmiş olsun diyor, hayatını kaybeden kardeşlerimize Allah'tan rahmet, ailelerine sabır diliyorum."

Bu yıl 104'üncü yıl dönümü kutlanan Büyük Zafer'in zorluklar karşısında milletin mücadele azmini gösteren önemli bir referans olduğunu belirten Erdoğan, milletin 30 Ağustos'ta istiklal ve istikbalinden asla taviz vermeyeceğini, namusunu kimseye çiğnetmeyeceğini tüm dünyaya gösterdiğini söyledi.

Erdoğan, 26 Ağustos 1071'de Sultan Alparslan ve ordusunun açtığı Anadolu kapısının 30 Ağustos 1922'de müstevlilerin yüzüne ilanihaye kapandığını ve ebediyen kapalı kalacağını vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Türkiye, tarihi ve kültürel birikimiyle büyük iktisadi ve beşeri potansiyeliyle dünyada yıldızı giderek parlayan bir ülkedir. Millet olarak üç kıtaya yayılmış büyük bir imparatorluğun mirasçılarıyız. Çok geniş bir coğrafyayla tarihi bağlarımız, akrabalık ilişkilerimiz var. Günümüzün dünyasında toplumlar arası yakınlaşmanın ticari ve kültürel bağları güçlendirmenin ne kadar önemli olduğunu çok iyi biliyoruz. Bu anlayışla dış politikada Türkiye'yi ve Türkiye'nin çıkarlarını merkeze alan bir yaklaşımla tüm ülkelerle işbirliğimizi ilerletmenin gayretindeyiz. Diyalog ortağı olduğumuz Şanghay İşbirliği Teşkilatı, son yıllarda ilişkilerimizin yoğunlaştığı bölgesel kuruluşların başında gelmektedir.”

“Türkiye'nin teşkilat için taşıdığı önemi vurguladık”

Şanghay İşbirliği Örgütü'nün 4 milyarı bulan nüfusu ve 35 trilyon dolara varan ekonomisiyle çok güçlü bir potansiyeli bünyesinde barındırdığına dikkati çeken Erdoğan, şunları ifade etti:

“Bizim de sadece teşkilat üyesi ülkelerle ticaret hacmimiz yıllık 150 milyar dolara yaklaşıyor. Bu rakamı daha dengeli bir yapıda artırmak istiyoruz. Teşkilatın 1 Eylül tarihinde Bişkek'te icra edilen liderler zirvesine iştirak ederek, bu irademizi teyit etmiş olduk. Bizim açımızdan verimli geçen zirvede enerji güvenliği ve bağlantısallık başta olmak üzere Türkiye'nin teşkilat için taşıdığı önemi vurguladık. Tehdit ve sınamaların etkisinde yeniden şekillenen uluslararası sistemde teşkilatın çok kutupluluğa yaptığı katkıları detaylıca değerlendirdik. Zirve kapsamında ayrıca aralarında Rusya Devlet Başkanı Sayın Putin'in de bulunduğu birçok devlet ve hükümet başkanıyla görüşmelerimiz oldu. Birleşmiş Milletler'in tamamlayıcısı olarak gördüğümüz Şanghay İşbirliği Teşkilatı ile münasebetlerimizi geliştirmeye devam edeceğiz.”

“Birçok ülkede petrol fiyatları tarihi seviyeleri görmüş durumda”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, geride kalan haftada ekonomiye dair önemli verilerin açıklandığını anımsatarak, şöyle konuştu:

“İhracatta yakaladığımız ivmenin devam etmesinden büyük memnuniyet duyuyoruz. Ağustos ayı mal ihracatımız geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,1 artışla 23,5 milyar dolara yükseldi. Bu rakamla Ağustos ayı ihracatında rekor kırdık. İhracatımız 2026 yılının 8 ayında yüzde 4 artışla 185 milyar dolara çıktı. Yıllıklandırılmış ihracatımız ise yüzde 4,2 artışla 280,3 milyar dolara ulaştı. Sene sonu hedefimiz olan 282 milyar dolara sadece 1,7 milyar dolarlık fark kalmış oldu. Ağustos ayı ihracat rakamlarının hayırlı uğurlu olmasını diliyorum. Bu başarıda emeği geçen ihracatçılarımızı gönülden tebrik ediyorum. Enflasyon tarafında İran merkezli küresel krizin etkilerini tüm dünya gibi biz de hissediyoruz. Amerika dahil dünyanın birçok ülkesinde petrol fiyatları tarihi seviyeleri görmüş durumda. Bilhassa dizel fiyatlarında daha önce görülmedik artışlar yaşanıyor.”

“İsrail'in tahrikleriyle başlayan savaşın faturasını herkes ödemekte”

Hürmüz Boğazı'ndaki düğüm çözülmediği sürece petrol fiyatlarındaki artışın herkesi zorlamaya devam edeceğini dile getiren Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Burada şunu bir kez daha hatırlatmakta fayda görüyorum. İsrail'in tertip ve tahrikleriyle başlayan savaşın faturasını sadece İran halkı, sadece kardeş körfez ülkeleri değil, ilgili ilgisiz herkes ödemektedir. Tüm bölgemize rahat bir nefes aldıran İslamabad Mutabakatı'nı akim bırakan da yine İsrail'in yalanları ve sabotajlarıdır. En küçük bir barış ihtimalini bile kendisine tehdit gören bu radikal zihniyet değişmedikçe, bölgemizdeki kriz fırtınası dinmeyecektir. Bu gerçekler ışığında hedeflerimizde bazı ayarlamalar yapıyor olsak da Türkiye ekonomisini kalkınma ve büyüme rotasında tutmayı sürdürüyoruz. Dün açıkladığımız Orta Vadeli Program bunun en son örneğidir.”

“Üretimi önceleyen politikalarımızda değişiklik söz konusu değil”

Erdoğan, Orta Vadeli Program'la ekonomide gelecek 3 yıla ait yol haritasını kamuoyuyla paylaştıklarını anımsatarak, şunları kaydetti:

“Orta Vadeli Program ile tarım ve sanayi sektörleriyle turizm başta olmak üzere hizmetler sektörümüzün güçlendirilmesi, yüksek teknoloji ve katma değere dayalı üretimin artırılması, ihracat kapasitemizin geliştirilmesi ve ekonomimizin rekabet gücünün daha ileri seviyelere taşınması yönündeki politikalarımızı ortaya koyduk. Jeopolitik risk ve belirsizliklerden kaynaklanan sıkıntılara rağmen yatırımı, istihdamı, üretimi ve ihracatı önceleyen politikalarımızda hiçbir değişiklik söz konusu değildir. Aynı şekilde, enflasyonla mücadeledeki kararlı duruşumuz sürecektir. Milletimizin refahını artıracak, ekonomimizin yapısal sorunlarına kalıcı çözümler üretecek adımları atmaya devam edeceğiz. Ekonomik güvenlikten iş ve yatırım ortamına, imalat sanayinden fiyat istikrarına, kamu maliyesinden ticaret, istihdam ve beşeri sermayeye Türkiye ekonomisini her alanda daha güçlü, daha rekabetçi ve daha dayanıklı bir yapıya kavuşturmak için ne gerekiyorsa yapacağız. Önümüzdeki 3 senenin makro ekonomik rotasını belirleyen Orta Vadeli Program'ın hazırlanmasına katkı sunan herkesi tebrik ediyor, programın ülkemiz, milletimiz ve ekonomimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum.”

Kabine Toplantısı'nda 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek COP31 Zirvesi ile sosyal konut projesini ele aldıklarını belirten Erdoğan, dünyanın en büyük iklim diplomasisi platformlarından biri olan COP31'e başarıyla ev sahipliği yapmak için yürüttükleri hazırlıkların devam ettiğini söyledi.

Erdoğan, organizasyonun toplam 1,1 milyon metrekare büyüklüğe sahip Antalya EXPO alanında gerçekleştirileceğini hatırlatarak, "Bu alanı yeniliyor, altyapıdan ulaşıma, güvenlikten konaklamaya kadar her türlü hazırlığı yapıyoruz. Bu kapsamda Antalya'mızda trafiği de çok rahatlatacak bir adımı attık ve TOKİ'mizle 38 kilometrelik yol çalışmasını tamamladık." ifadelerini kullandı.

Tüm bunların sadece COP31 için yapılmadığını dile getiren Erdoğan, şunları kaydetti:

“Misafirlerimiz gidecek, zirve bitecek, ama bu yollar, bu yatırımlar, Ankara'da olduğu gibi milletimize kalacak, milletimiz tarafından uzun yıllar kullanılacak. EXPO alanı yenilenmiş haliyle Antalya'nın yeni cazibe noktası olacak. Dolayısıyla turizmcimiz, esnafımız, vatandaşımız, Antalya'mız, yani tüm ülkemiz kazanacak. 190'dan fazla ülkenin katılacağı, 100 bini aşkın ziyaretçinin beklendiği iklim zirvesini, tıpkı NATO Zirvesi gibi inşallah ülkemize yakışır şekilde icra edeceğiz.”

“Evleri, piyasa rayiçlerinin altında kullanımına sunacağız”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Ev Sahibi Türkiye" diyerek yeni bir sosyal konut kampanyası başlattıklarını ve 81 ilde 500 bin sosyal konut inşa etmek için kuraları çektiklerini anımsattı.

Gelecek yılın mart ayı itibarıyla anahtarları teslim etmeye başlayacaklarını belirten Erdoğan, "Tabii bu proje kapsamında bir de kiralık konut projemizi açıklamıştık. İstanbul'da yapacağımız 100 bin sosyal konuta ek olarak 15 bin kiralık konutu da vatandaşlarımızla buluşturacağız. Kiralık konutlarımızla ilgili başvuruları 14 Eylül'de almaya başlıyoruz. İnşallah ekim ayında ilk 1000 kiralık konutumuzun kurasını çekeceğiz. Evleri, piyasa rayiçlerinin altında kira bedelleriyle vatandaşlarımızın kullanımına sunacağız." diye konuştu.

Erdoğan, "Yarısı Bizden" kampanyasıyla İstanbul'daki riskli yapıların dönüşümünü hızlandırdıklarını dile getirerek, şunları kaydetti:

“Bugüne kadar 108 bin 881 bağımsız bölümün dönüşümünü tamamladık. Yani 500 bine yakın vatandaşımızı sağlam konutlarına kavuşturduk. 435 bin 683 bağımsız bölümün de yapım süreçlerini başlattık. Yıl sonuna kadar bu sayıyı 500 binin üzerine çıkarmayı hedefliyoruz. Böylece sadece bu kampanyayla İstanbul'daki 2 milyon vatandaşımızı güvenli ve afetlere dirençli yuvalarına kavuşturmuş olacağız. İstanbullulara bir müjde daha vermek istiyorum, bu yıl sonu bitmesi planlanan 'Yarısı Bizden' projemizin süresini 31 Aralık 2027 tarihine kadar uzatıyoruz. Gelecek yıl da kentsel dönüşümden yararlanmak isteyen vatandaşlarımız 'Yarısı Bizden' kampanyamızdan faydalanabilecekler. Hayırlı, uğurlu olsun diyorum.”

“Her bir yavrumuza başarılar niyaz ediyorum”

Erdoğan, Trendyol 2026 CEV Kadınlar Avrupa Şampiyonası finalinde İtalya'yı 3-2 mağlup ederek üst üste ikinci kez Avrupa şampiyonu olan "Filenin Sultanları"nı tebrik etti.

Okullarda uyum haftasının başlamasına işaret eden Erdoğan, "Uyum haftası kapsamında bugün dersbaşı yapan okul öncesi, ilkokul ve ortaokul birinci sınıf öğrencilerimizin tek tek gözlerinden öpüyor, her bir yavrumuza Rabb'imden üstün başarılar niyaz ediyorum." ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

"14 Eylül'de başlayacak 2026-2027 eğitim-öğretim yılının evlatlarımız, ailelerimiz, hocalarımız ve maarif teşkilatımız için hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum. Geçtiğimiz aylarda yaşanan müessif hadiselerin tekrarlanmaması için aldığımız güvenlik tedbirlerini okullarımızda kararlılıkla uygulayacağımızı da altını çizerek ifade etmek istiyorum."

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı ile cumhuriyet başsavcılıkları koordinesinde, il emniyet müdürlüklerince uyuşturucu madde satıcılarına yönelik son 10 günde operasyonlar düzenlendi.

Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bartın, Batman, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Elazığ, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Hakkari, Hatay, Iğdır, Isparta, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Karaman, Kars, Kayseri, Kırıkkale, Kırklareli, Kilis, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Muş, Nevşehir, Niğde, Ordu, Osmaniye, Rize, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tekirdağ, Tokat, Trabzon, Uşak, Van, Yalova, Yozgat ve Zonguldak'taki operasyonlara bin 345 ekip, 3 bin 360 personel, 11 hava aracı ve 43 narkotik dedektör köpeği katıldı.

Operasyonlarda 2 ton 367 kilo 634 gram uyuşturucu madde ile 4 milyon 34 bin 459 uyuşturucu hap ele geçirildi. Uyuşturucu maddeler arasında 1 ton 917 kilo sentetik ecza ham maddesi de yer aldı.

Yakalanan 894 şüpheliden 424'ü çıkarıldıkları sulh ceza hakimliklerince tutuklanırken, 93'ü hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı. Diğer zanlıların işlemleri devam ediyor.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığından yapılan açıklamada, "Ahbaplar suç örgütü" soruşturmasının temel konusunu 6 Şubat 2023'teki deprem felaketi sonrasında kamu yararına çalışan dernek statüsü bulunmayan dernek üzerinden toplanan deprem bağışlarının akıbetinin oluşturduğu bildirildi.

İçişleri Bakanlığının müfettiş ve özel denetim raporlarının, dernek envanterinin ve mali kayıtlarının, harcama açıklamalarını içeren derneğin kurumsal irade beyanlarının, banka hareketlerinin, itiraf içeren yeni ifadelerin ve tüm delillerin dikkatlice tetkik edildiği belirtilen açıklamada, İzmit'te derneğe ait depolarda yüzlerce çadırdan tekerlekli sandalyeye, elektrikli bisikletten kırtasiye ürünlerine, depremzedeler için hayati önem taşıyan sair malzemelere kadar ciddi bir emtianın çürümeye terk edildiğinin belirlendiği kaydedildi.

Elde edilen veriler ışığında 6 Şubat-31 Aralık 2023 tarihlerinde depremde can ve mal kaybı yaşayan vatandaşlara ulaştırılması amacıyla derneğe 4,3 milyar lira bağış toplandığı, bu bağışların 4,2 milyar liralık kısmının sarf edildiği anlatılan açıklamada, şu bilgiler paylaşıldı:

“Derneğin kendi hesapları arasında çok sayıda işlem yapıldığı, bu durumun olağan yardım akışı karakterine uymadığı ve şüphe yarattığı, toplanan bağışların 950 milyon liralık kısmının 13 Şubat-25 Mayıs 2023 tarihleri arasında nakit olarak çekildiği, çekim işlemlerinden birisinin tek seferde 500 milyon lira olduğu, 3,5 ay içerisinde oluşan bu nevi bir para çekim hacminin, 'Alanda nakdi yardım/harcama' olarak açıklanamayacak bir boyut taşıdığı, ne kadar miktarın hangi harcama kalemine sarf edildiğinin açıklanamadığı, ⁠⁠2 milyar liranın üzerinde bir kısmın konut projeleri için harcandığı ancak yapılan konut ve okulların sayı ve nitelikleri karşısında bu miktarın oldukça yüksek olduğu ve durumun ciddi şüphe içerdiği, konut ve okul harcamaları hakkında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı TOKİ Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan bilirkişi heyetinin, yerinde incelemeler de dahil olmak üzere tüm mali ve fiziki incelemeleri kapsayan detaylı bir çalışma yapmakta olduğu, toplanan bağışlardan 1 milyar liranın üzerinde bir kısmın ise mal ve hizmet alımlarında sarf edildiği, yapılan mal ve hizmet alımlarının, oluşturulan ikinci bilirkişi heyeti tarafından incelenmekte olduğu, harcamalar karşısında mal veya hizmet alınıp alınmadığının ve alınmışsa ticari teamüllere uygun olup olmadığının tanzim olunacak bilirkişi raporuyla net olarak ortaya çıkarılacağı, bu aşamada ise özellikle itiraf içerikli ifadeler ve mal yahut hizmet satın alınan kişilerle şüphelilerin şahsi hesapları arasındaki para akışına dair bilirkişi raporu, çok yüksek miktarlı harcamaların karşılığının hiç olmadığına dair net tespitler, dernekle organik üye veya muhasebe ilişkisi bulunan şüphelilerce nakliye şirketi kurularak deprem yardımlarının taşınmasından dahi şahsi menfaat elde edildiğine dair net veriler ve yardımların kamu kurumlarına teslimine dair tutanaklarda büyük bölümlerinin faturaya kıyasla eksik teslimine dair belgeler esas alınarak 53 şüpheliyi kapsayan 5. dalga operasyonunun icra edildiği anlaşılmaktadır.”

45 şüpheli gözaltına alındı

Açıklamada, soruşturmanın ruhunu kutsal bir amacın oluşturduğu, bu doğrultuda kararlılıkla ve net delillerle ilerlediği, deprem felaketinin yarattığı toplumsal etkinin, kasten ve sistematik biçimde siyasal eksene çekildiği, bu eksen kayması üzerinden de toplumsal etki alanının ve bağış toplama kapasitesinin genişletildiği belirtildi.

Bağışta bulunmak isteyen hassas vatandaşların hislerinin istismar edildiğinin, oluşan kamu kaynağının hiçbir manevi değer dikkate alınmaksızın acımasızca şahsi menfaatlere dönüştürüldüğünün altı çizilen açıklamada, şahsi menfaate dönüştürülen her bir kuruşun tespit edilerek faillerinden geri alınacağı, depolanan deprem yardımlarının hak sahiplerine tek tek ulaştırılacağı, toplumsal ya da siyasal duygu istismarları üzerinden yaratılan etki alanları kullanılarak oluşturulan kamusal kaynakların istismarı karşısında Türkiye Cumhuriyeti'nin hukuk sisteminin varlığını güçlü şekilde hissettirmeye devam edeceği vurgulandı.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şubesi ekiplerince yapılan tespit ve analizlerin ardından gözaltı kararı verilen şüphelilerin yakalanması için belirlenen adreslere eş zamanlı operasyon düzenlendi.

Operasyonda yakalanan 45 şüpheli işlemleri için emniyete götürüldü, 8 zanlı ise polis ekiplerince aranıyor.

Bakan Gürlek: 4,3 milyar lira bağış toplayıp 950 milyon lira nakit çektiler

Adalet Bakanı Akın Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, depremlerde yaşanan acıların ve vatandaşların dayanışma duygusunun kişisel menfaate dönüştürülmesine müsamaha gösterilmeyeceğini belirtti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde, Ahbap Derneği üzerinden toplanan deprem bağışlarının akıbetine ilişkin İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünce 5. dalga operasyon başlatıldığını duyuran Gürlek, operasyonun İçişleri Bakanlığı müfettiş ve özel denetim raporları, derneğin mali kayıtları, envanteri, banka hareketleri, bilirkişi incelemeleri ile etkin pişmanlıktan yararlanan şüphelilerin ifadeleri doğrultusunda gerçekleştirildiğini kaydetti.

Soruşturmada elde edilen verilere dikkati çeken Gürlek, şu bilgileri paylaştı:

"6 Şubat-31 Aralık 2023 tarihleri arasında depremzedelerimize ulaştırılmak üzere 4,3 milyar lira bağış toplandığı, bunun 4,2 milyar lirasının harcandığı, 950 milyon liranın ise nakit olarak çekildiği ve bu çekimlerden birinin tek seferde 500 milyon lira olduğu belirlendi. 29 şirket ve 7 şahıs şirketine toplam 1 milyar 757 milyon 547 bin 770 lira transfer edildiği, bazı yüksek tutarlı harcamaların karşılığında mal veya hizmet alımı bulunmadığı, yardımların nakliyesinden şahsi menfaat sağlandığı ve bazı yardımların kamu kurumlarına faturalarda belirtilenden eksik teslim edildiği tespit edildi."

Tüm tespitler doğrultusunda 53 şüphelinin yakalanması için İstanbul merkezli 20 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendiği bilgisini veren Gürlek, para transferi yapılan şirketlerin gerçek ticari faaliyetlerinin de incelendiğini vurguladı.

İzmit'teki depolarda depremzedeler için temin edilen yüzlerce çadır, tekerlekli sandalye, elektrikli bisiklet, kırtasiye ürünü ve çeşitli yardım malzemesinin kullanılmadan bekletildiğinin belirlendiğini bildiren Gürlek, bu malzemelerin hak sahiplerine ulaştırılması için gerekli işlemlerin başlatıldığını belirtti.

Bakan Gürlek, soruşturmayı yürüten adli makamlara ve emniyet mensuplarına teşekkür ederek, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde vatandaşlarımızın iyi niyetinin, yardımseverliğinin ve milletimizin dayanışma ruhunun istismar edilmesine karşı hukuk devletinin tüm imkanlarını kararlılıkla kullanmaya devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Cormann, yarın açıklanacak PISA 2025 kapsamında, Türkiye'nin performansına yönelik beklentiler ve eğitim sistemlerinde küresel ölçekteki niteliksel dönüşüme ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Pandemi sürecinin 2022 PISA sonuçları üzerindeki etkisini, "mevcut sorunun daha da kötüleşmesi" olarak niteleyen Cormann, "Amaç sadece eski seviyemize geri dönmek değil. OECD ülkelerinde okuma ve fen bilimlerindeki ortalama sonuçlar, Kovid-19'dan yaklaşık 10 yıl öncesinden itibaren düşüş gösteriyordu. Ardından matematik, 2018 ile 2022 arasında yaklaşık 15 puanlık, yani yaklaşık 3 çeyrek okul yılı öğrenme kaybıyla keskin bir düşüş yaşadı." açıklamasını yaptı.

Pandeminin öğrenme rutinlerini bozup öğrencileri öğretmenlerinden ve sınıf arkadaşlarından ayırdığını, buna rağmen bazı eğitim sistemlerinin iyi performans sergilediğini belirten Cormann, "PISA 2022, bu daha dirençli sistemlerin daha güçlü ebeveyn desteğine ve daha güvenli, daha düzenli sınıflara sahip olma eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Bu dersler bugün de geçerli. Şimdi asıl sınav, sadece pandemi öncesi seviyelere geri dönmek değil. Daha iyi öğrenmeyi destekleyen koşulları, güçlü temel becerileri, okulda aidiyet duygusunu, ilgili velileri, güvenli ve iyi yönetilen sınıfları ve bağımsız öğrenme yeteneğini güçlendirmek amaçlanıyor." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin üzerine inşa edebileceği gerçek bir başarı geçmişi bulunduğunu dile getiren Cormann, 2003'te ilk kez katıldığından beri PISA sonuçlarının, yol boyunca bazı iniş çıkışlarla birlikte yükseldiğini söyledi.

Cormann, "PISA 2022'de Türkiye'nin matematik ve fen bilimlerindeki puanları şimdiye kadarki en iyileri arasındaydı ve okuma uzun vadeli ortalamasına yakındı. Türkiye ayrıca az sayıda ülkenin başardığı bir şeyi de yapıyor, dezavantajlı öğrencilerden güçlü sonuçlar alıyor. Türkiye'deki öğrencilerin üçte biri, sınava giren tüm öğrenciler arasında en dezavantajlı gruptan geliyordu. Buna rağmen, ortalama matematik puanları, benzer geçmişe sahip öğrenciler arasında dünyanın her yerindeki en yüksek puanlar arasındaydı." değerlendirmesini yaptı.

"En güçlü eğitim sistemleri, dezavantajlı öğrencinin potansiyeline ulaşmasını sağlayanlar olacak"

Cormann, 2022'de Türkiye'deki öğrencilerin yüzde 61'inin matematikte temel yeterliliğe ve yüzde 5'inin en yüksek seviyelere ulaştığı, OECD genelinde bu oranların yüzde 69 ve yüzde 9 olduğu bilgisini verdi.

İlerlemenin sürdürülmesi için her iki tarafta da sonuçları yükseltmek gerektiğine işaret eden Cormann, şu ifadeleri kullandı:

"Daha fazla öğrencinin temelleri öğrenmesine ve daha fazla öğrencinin en üst seviyeye ulaşmasına yardımcı olmak gerekiyor. Reformların 15 yaşındaki öğrencilerin sonuçlarında kendini göstermesi zaman alır. Bu nedenle ilerleme, tek bir PISA döngüsünde değil, birkaç PISA döngüsünde değerlendirilmeli. Türkiye'nin uzun vadeli istikameti umut vaat edici. Şimdi asıl zorluk, bunu tüm öğrenciler tarafından paylaşılan tutarlı ve güçlü sonuçlara dönüştürmekte. PISA 2025, Türkiye'nin bu ilerlemeyi sürdürüp sürdürmediğine dair bir sonraki göstergeyi verecek."

Cormann, OECD'nin dezavantajlı geçmişe sahip olup kendi ülkesinin en iyi çeyreğinde performans gösteren öğrencileri "akademik olarak dirençli" şeklinde tanımladığını belirterek, şöyle devam etti:

"PISA 2022'de Türkiye'deki dezavantajlı öğrencilerin yüzde 12'si matematikte akademik olarak dirençliydi, bu oran OECD ortalaması olan yüzde 10'a kıyasla oldukça yüksekti. Dezavantaj, bir öğrencinin geleceğini belirlemek zorunda değil. Ebeveynler ve öğretmenlerden güçlü destek ile güvenli, düzenli sınıflar fark yaratıyor. Ayrıca öğrencilerin öğrenme yeteneklerine inanmaları, motive kalmaları, hedefler belirlemeleri ve bunları takip etmeleri de yardımcı oluyor. Amaç, bir çocuğun okul başarısını etkileyen en önemli faktörün aile geçmişi olmasını azaltmak, bu da dezavantajlı öğrencilere yüksek kaliteli eğitime erişim ve yeterli öğrenme fırsatı sağlamak anlamına geliyor. İlerleyen süreçte, en güçlü eğitim sistemleri yüksek performansı adil fırsatlarla birleştiren ve daha fazla dezavantajlı öğrencinin potansiyeline ulaşmasını sağlayan sistemler olacaktır."

"PISA 2029, Medya ve Yapay Zeka Okuryazarlığını değerlendirecek"

OECD Genel Sekreteri Cormann, beklenen PISA 2025 sonuçları ışığında eğitimdeki küresel eğilimlere ilişkin de şu bilgileri paylaştı:

"Üç şey öne çıkıyor. Birincisi, temel bilgiler hala en önemli alan. PISA 2022'de OECD ülkelerindeki öğrencilerin yüzde 31'i matematikte, yüzde 26'sı okumada ve yüzde 24'ü fen bilimlerinde temel yeterlilik seviyesinin altında performans gösterdi. Yeni beceriler, güçlü okuma, matematik ve bilimsel anlayışın yerini almamalı, üzerine inşa edilmeli. Öğrenciler yaşamları boyunca öğrenmeyi sürdürmeye hazır olmalı. İkincisi, yapay zeka öğrencilerin nasıl öğrendiği konusunda riski yükseltiyor. Üretken yapay zeka, öğrencilerin bir görevi tamamlamasına yardımcı olabilir, ancak yapay zeka bilgi ve becerilerin geliştiği düşünme ve çaba süreçlerinin yerini aldığında, öğrenme süreci olumsuz etkilenebiliyor. Bu durum, öğrencilerin kendi öğrenmelerinin sorumluluğunu üstlenmelerini ve öğretmenlerin onlara rehberlik etmelerini daha da önemli hale getiriyor.

Üçüncüsü ise PISA'nın bu değişiklikleri yansıtacak şekilde geliştiği. 8 Eylül'de açıklanacak PISA 2025 sonuçları, öğrencilerin okul çalışmalarında yapay zeka kullanımına, meraklarına, azimlerine ve öğrenme sorumluluğunu üstlenme yeteneklerine dair yeni kanıtlar sunacak. Daha ilerisi için konuşursak, PISA 2029 Medya ve Yapay Zeka Okuryazarlığını değerlendirecek. Bu, öğrencilerin dijital içeriği değerlendirebilme ve yapay zekayı etkili, etik ve sorumlu bir şekilde kullanabilme yeteneklerini de içeriyor. "

Rekabet Kurulu, iş gücü piyasasına yönelik rekabet ihlallerine taraf oldukları şüphesiyle otomotiv yan sanayisi sektöründe faaliyet gösteren 37 teşebbüs ve 2 teşebbüs birliği hakkında soruşturma açılmasına karar verdi.

Rekabet Kurumundan yapılan açıklamada, TOSB Otomotiv Tedarik Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi ve üyelerinin iş gücü piyasasına yönelik çalışan ayartmama anlaşmaları ve rekabete hassas bilgi değişimi yoluyla Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun'u ihlal ettikleri iddiasına yönelik olarak yürütülen önaraştırma, Kurul tarafından karara bağlandı.

İncelemelerde, teşebbüslerin söz konusu organize sanayi bölgesi ve Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) bünyesinde gerçekleştirilen toplantılar ve çeşitli iletişim vasıtaları aracılığıyla birbirlerinden çalışan istihdam etmemeye yönelik centilmenlik anlaşmaları içerisinde bulundukları belirtildi. Ayrıca, çalışan ücretleri ile diğer çalışma koşullarına ilişkin rekabete hassas bilgi değişiminde bulundukları yönünde yeterli şüphe oluştuğunun değerlendirildiği ifade edildi.

Bu uygulamaların rekabeti kısıtladığına ilişkin şüphelerin ciddi ve yeterli düzeyde olduğu kanaatine varıldığı kaydedilen açıklamada, haklarında soruşturma başlatılan teşebbüs ve birlikler şöyle sıralandı:

"A Raymond Bağlantı Elemanları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Aisin Otomotiv Parçaları Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Alba Kalıp ve Otomasyon Makinaları İmalatı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Assan Hanil Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Autoliv Cankor Otomotiv Emniyet Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Benteler Gebze Taşıt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Beyçelik Gestamp Otomotiv Sanayi Anonim Şirketi, Birinci Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Cavo Otomotiv Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi, Cengiz Makina Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret Anonim Şirketi, Denso Otomotiv Parçaları Sanayi Anonim Şirketi, Diniz Adient Oto Donanım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Ecoplas Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Egebant Zımpara ve Polisaj Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Eku Fren ve Döküm Sanayi Anonim Şirketi, Farba Otomotiv Anonim Şirketi, Fark Holding Anonim Şirketi, Farplas Otomotiv Anonim Şirketi, Ferro Döküm Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi, Galsan Plastik ve Kalıp Sanayi Anonim Şirketi, İleri Mekanik Makina Kalıp İmalat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Kanca El Aletleri Dövme Çelik ve Makina Sanayii Anonim Şirketi, Kaynak Tekniği Sanayii ve Ticaret Anonim Şirketi, Küçükoğlu Holding Anonim Şirketi, Mata Ahşap ve Otomotiv Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, Parsan Makina Parçaları Sanayii Anonim Şirketi, Pimsa Otomotiv Anonim Şirketi, Tekno Kauçuk Sanayii Anonim Şirketi, Tırsan Treyler Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, T.K.G. Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Tm Pressform Savunma Teknolojileri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Toksan Yedek Parça İmalat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi, Toyota Boshoku Türkiye Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Toyotetsu Otomotiv Parçaları Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Van Leeuwen Distribution Boru Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Zf Sachs Süspansiyon Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ünvanlı teşebbüsler ile sektörel teşebbüs birliği niteliğindeki TAYSAD Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği ile TOSB Otomotiv Tedarik Sanayi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi."

Kurulca alınan soruşturma kararları, hakkında soruşturma açılan teşebbüslerin ilgili kanunu ihlal ettikleri ve yaptırımla karşı karşıya kaldıkları veya kalacakları anlamına gelmiyor.

Tata Motors bünyesinde faaliyet gösteren JLR'nin üst yöneticisi (CEO) PB Balaji, otomotiv sektöründe değişen piyasa koşullarına uyum sağlamak ve şirketin rekabet gücünü artırmak amacıyla gönüllü işten ayrılma programı başlatılacağını duyurdu.

Balaji, otomotiv sektörünün teknolojik dönüşüm, yoğun rekabet ve devam eden jeopolitik belirsizlikler nedeniyle önemli zorluklarla karşı karşıya bulunduğunu belirtti.

Şirketin organizasyon yapısını sadeleştireceklerini ve verimliliği artıracaklarını kaydeden Balaji, bu kapsamda gelecek iki yılda yaklaşık 1,7 milyar sterlin tasarruf etmeyi hedeflediklerini bildirdi.

Balaji, söz konusu dönüşüm kapsamında küresel iş gücünün gelecek iki yılda yaklaşık 4 bin kişi azaltılacağını ifade etti.

JLR'nin İngiltere'de yaklaşık 34 bin çalışanı bulunuyor. İşten çıkarmaların büyük bölümünün İngiltere'de ve üretim dışındaki pozisyonlarda gerçekleşmesi bekleniyor.

JLR, son dönemde yüksek enerji maliyetleri, ABD'nin uyguladığı gümrük tarifeleri ve geçen yıl üretimin yaklaşık 5 hafta durmasına neden olan siber saldırının etkileriyle karşı karşıya kaldı.

Şirketin nisan-haziran dönemindeki geliri de geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10 geriledi.

Elektrikli araçlara yönelik talebin beklentilerin altında kalması ve Çinli üreticilerin daha düşük fiyatlı modellerinden kaynaklanan rekabet de JLR'nin sıfır emisyonlu araç üretimine yönelik hedeflerini düşürmesine neden oldu.

Piyasalara yönelik araştırmalar yapan Frankfurt merkezli Sentix, eylül ayına ilişkin Avro Bölgesi Genel Yatırımcı Güven Endeksi verilerini açıkladı.

3-5 Eylül 2026 tarihlerinde 209'u kurumsal olmak üzere 1052 yatırımcının katılımıyla gerçekleştirilen anket sonuçlarına göre, ağustosta 0,9 puan olan endeks, eylülde 4,2 puanlık artışla 5,1 puana yükseldi. Piyasalarda beklenti, endeksin 2 puana yükselmesi yönündeydi.

Yatırımcıların gelecek 6 aya yönelik öngörülerini ölçen Beklentiler Endeksi 10,3 puandan 13,8 puana çıkarken Mevcut Durum Endeksi ise eksi 8 puandan eksi 3,3 puana yükselerek Mart 2022'den bu yana en iyi seviyesine ulaştı.

Avro Bölgesi resesyon eğilimlerini tamamen geride bıraktı

Sentix Genel Müdürü Manfred Hübner, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Avro Bölgesi'ndeki ekonomik yükselişin eylülde ivme kazanmaya devam ettiğini vurguladı.

“Avro Bölgesi’nin resesyon eğilimlerini tamamen geride bıraktığına” işaret eden Hübner, "Mevcut durum endeksindeki artışla birlikte beklentilerin 13,8 puana yükselmesi, Sentix tarafından ankete katılan yatırımcıların Avro Bölgesi'nde ekonomik toparlanmanın başladığına ve bunun devam edeceğine kesin gözüyle baktıklarını gösteriyor." ifadesini kullandı.

Hübner, Saksonya-Anhalt eyaletinde pazar günü yapılan ve Almanya'da sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin birinci parti çıktığı ancak salt çoğunluğu elde edemediği seçimlere de değinerek, "Seçimler yatırımcıları tedirgin etmemiş görünüyor." değerlendirmesinde bulundu.

Avro Bölgesi'nin en büyük ekonomisi olan Almanya da bu iyileşmeye önemli bir katkı sağladı. Almanya için Sentix Yatırımcı Güven Endeksi, ağustos ayındaki eksi 11,9 seviyesinden eksi 2,8 puana yükselerek Temmuz 2025'ten bu yana en yüksek değere ulaştı.

Volkswagen, Katar'ın Tel Aviv yönetimine yönelik vetosunun ardından Osnabrück fabrikasını İsrailli yatırım fonu Aurelius Capital ve Aşağı Saksonya eyaletine devrederek tesiste savunma sanayisi projeleri yürütülmesi konusunda anlaşmaya vardı.

Volkswagen tarafından yapılan açıklamada, Asya’dan gelen rekabet sonrası işten çıkarma ve fabrika kapatma planları nedeniyle tarihinin en derin krizlerinden birini yaşayan şirketin, paydaşlarla aylardır sürdürdüğü görüşmeler neticesinde taraflar arasında niyet mektubu imzalandığı belirtildi.

Anlaşma kapsamında Aurelius Capital, tesisin çoğunluk hissedarı olurken Aşağı Saksonya eyaletinin de tesiste payı bulunacak.

Finansal detayları henüz açıklanmayan anlaşmada, sürecin tamamlanması için ilgili kurulların ve rekabet otoritelerinin onayları bekleniyor.

İlk proje İsrailli Rafael ile yapılacak

Volkswagen'den yapılan açıklamada, tesisteki ilk "çapa projesinin" İsrailli savunma şirketi Rafael Advanced Defense Systems ile gerçekleştirilecek bir işbirliği olacağı doğrulandı.

Şirket açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

"Bu planlar, Almanya ve Avrupa için hava savunma sistemlerine yönelik sistem ve bileşenlerin potansiyel üretimini içeriyor. İşbirliği sürecinde Rafael, modern hava savunma sistemleri alanındaki teknolojik uzmanlığını ve köklü deneyimini aktarırken Osnabrück fabrikasındaki iş gücü de imalat operasyonlarının kurulmasında ve üretimin endüstriyelleştirilmesinde merkezi bir rol oynayacaktır. Söz konusu ortaklığın, yeni kurulacak şirketin çatısı altında gelecekte hayata geçirilecek diğer işbirlikleri ve projelerin de önünü açması hedeflenmektedir."

Söz konusu devir formülüyle, Volkswagen’in yüzde 17'lik hissesine sahip olan büyük ortağı Katar'ın, İsrailli Rafael Advanced Defense Systems ile doğrudan ortaklığa karşı çıkması nedeniyle yaşanan siyasi krizin de aşıldığı belirtiliyor.

Alman federal hükümetinin ve şirkette yüzde 20 payı bulunan Aşağı Saksonya eyaletinin desteklediği bu dönüşüm, Katar'ın vetosunun yanı sıra yerel halkın ve savaş karşıtı grupların protestolarıyla karşı karşıya kalmıştı.

Fabrikanın devredilmesi sayesinde Volkswagen, doğrudan işin içinde yer almadan tesiste savunma teknolojisi üretebilecek.

İstihdam 2029’a kadar korunacak​​​​​​​

Anlaşma kapsamında, fabrikada çalışan mevcut yaklaşık 1800 personelden ilk etapta 1400'ünün korunması hedefleniyor.

Doğal ayrılmalar ve erken emeklilik süreçlerinin ardından yeni yapılanmada 1200 pozisyonun kalması beklenirken bu çalışanlara 2029 sonuna kadar istihdam garantisi sunulacak. Teknik geliştirme departmanında kalan diğer personel için ise çözüm arayışları sürüyor.

Aşağı Saksonya Başbakanı Olaf Lies, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, eyaletin bu yatırıma katılmasını değişen güvenlik mimarisiyle gerekçelendirerek, "Almanya ve Avrupa yetkinliklerini artırmalı ve daha bağımsız hale gelmelidir. Aşağı Saksonya olarak bu sürecin katma değer ve güvenli istihdam yaratmasını istiyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Volkswagen Üst Yöneticisi (CEO) Oliver Blume da "Volkswagen, Osnabrück fabrikasına karşı sorumluluğunun arkasındadır. Bugün imzalanan anlaşmayla, tesis için yeni bir endüstriyel geleceğin kapılarını aralamak adına önemli bir adım atıyoruz. Osnabrück çalışanları, bu tesisin ne kadar büyük bir uzmanlığa, esnekliğe ve kararlılığa sahip olduğunu defalarca kanıtlamıştır. Tesis, gelecekte de bu güçlü yönleri üzerine inşa edilecektir." ifadelerini kullandı.

Otomobil üretimi sona eriyor, askeri projeler başlıyor

Bu arada söz konusu anlaşma, Osnabrück kentinde 125 yılı aşkın süredir devam eden otomotiv üretimi geleneğinin de sonunu getirecek. 2010 yılında Volkswagen bünyesine katılan fabrikada araç üretimi aşamalı olarak azaltılacak ve 2027 yazında banttan inecek son T-Roc Cabriolet modeliyle otomobil üretimi tamamen durdurulacak.

Bu tarihten sonra Volkswagen tesisin mülkiyetinden çıkacak ancak altyapı ve uzmanlık desteği vermeyi sürdürecek.

Ayrıca Volkswagen’in 2029 yılına kadar olan geçiş sürecinde personel maliyetlerinin bir kısmını karşılamaya devam edeceği belirtiliyor.

Savunma sanayisine geçiş planı “etik sınavı” olarak görülüyor

Volkswagen’in savunma sanayisine geçiş planı, Avrupa'nın yeniden silahlanma sürecinde olduğu bir dönemde, binek araç bölümündeki kayıpları telafi etme ve istihdamı koruma stratejisinin kritik bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Öte yandan Volkswagen'in İkinci Dünya Savaşı döneminde Nazi rejimi için askeri araç üretmiş olması ve zorla işçi çalıştırması, fabrikanın tekrar askeri üretime geçmesini tarihsel açıdan tartışmalı kılıyor. İsrail'in Gazze'deki saldırıları nedeniyle bu ülkeyle söz konusu tesis üzerinden yapılacak bir işbirliği de Almanya'da hem siyasi hem de hukuki bir "etik sınavı" olarak görülüyor.

Peki bulunduğu yere değer katmak yerine onu kendi yaşam alanına dönüştürenlerin yarattığı bu düzenin sonu nereye varır?

Bir şehir düşünün…

Bir kurum düşünün…

Adını koymayın. Yerini tarif etmeyin. Çünkü anlatacağım yer belki sizin yaşadığınız şehir, belki her gün kapısından girdiğiniz kurum, belki de yıllardır uzaktan izlediğiniz bir yapıdır.

Şimdi o şehrin veya kurumun üzerine yavaş yavaş çöken bir topluluk düşünün.

Ben onlara “küresel çöl istilacıları” diyorum.

Çünkü çölleşme yalnızca toprağın kuruması değildir. Bir yerde üretimin, çeşitliliğin, umudun ve yaşamın giderek azalması da bir tür çölleşmedir.

Benim sözünü ettiğim “küresel çöl istilası” ise coğrafi değil, toplumsal bir metafordur.

Bir şehri ele geçiren zihniyetin, o şehrin düşüncesini kurutmasıdır.

Bir kuruma yerleşen insanların; liyakati, üretimi ve ortak aklı tüketmesidir.

İnsanların konuşamadığı, itiraz edemediği, yeni fikirlerin filizlenemediği ve yalnızca belirli çevrelerin beslendiği bir düzenin, zamanla bulunduğu yeri çöle çevirmesidir.

Çünkü bazı insanlar gittikleri yere hayat götürmez.

Gittikleri yerde hayatı tüketir.

KURUMU KENDİ MÜLKÜ ZANNEDENLER

Bu istilacı tiplerin en önemli özelliği, bulundukları yeri zamanla kendilerine ait zannetmeleridir.

Kurum devletinmiş, milletinmiş, şehrinmiş, toplumunmuş… Pek umurlarında değildir.

Sanki babalarından miras kalmıştır.

Kimseye gerçek anlamda söz hakkı tanımazlar. Üst makamların talimatlarını dinler gibi görünürler. Ancak iş uygulamaya geldiğinde yine kendi bildiklerini okurlar.

Çünkü zamanla kendilerini makamdan daha güçlü görmeye başlarlar.

İşin en ilginç tarafı da budur.

Makam değişir, başkan değişir, yönetici değişir, amir değişir…

Ama istilacı zihniyet bir şekilde yaşamaya devam eder.

Bugün buradadır, yarın başka yerde.

Çünkü istilacı için önemli olan yer değildir. Önemli olan, besleneceği bir alan bulmasıdır.

Şehrin geleceğini düşünüyor mu?

Çoğu zaman hayır.

Kurumun geleceğini düşünüyor mu?

İşine geldiği kadar.

Çevresindeki insanları düşünüyor mu?

Kendisine fayda sağlayacaksa evet.

Çünkü onun temel meselesi geleceği inşa etmek değil, bugünü kurtarmaktır.

HERKES BİLİYOR, KİMSE KONUŞMUYOR

Asıl problem yalnızca istilacı tiplerin varlığı değildir.

Daha vahim bir durum vardır:

Herkes onları bilir.

Hangi kurumda kim ne yapıyor, hangi şehirde kim hangi düzeni kurmuş, kim kimin üzerinden güç kazanıyor, kim hangi makamı kişisel alanına çevirmiş…

Çoğu zaman herkes bilir.

Ama ne hikmetse kimse konuşmaz.

Böylece mesele birkaç kişinin davranışı olmaktan çıkar. Sessizliğin oluşturduğu bir düzene dönüşür.

Bir süre sonra bu insanlar, resmî makamlarından bile daha güçlü davranmaya başlar.

Her sorunu bilirler.

Ama hiçbir sorunu çözmezler.

Daha kötüsü, sorunun artık sorun olarak görülmemesini sağlarlar.

Yanlış normalleşir.

Eksiklik alışkanlığa dönüşür.

Düzensizlik, düzen diye anlatılmaya başlanır.

Ve şehir yavaş yavaş çölleşir.

İşin başka bir tarafı daha vardır.

Bu insanlar çoğu zaman dışarıdan baktığınızda son derece güler yüzlüdür.

Herkese iyi davranırlar. Herkesin sırtını sıvazlar, herkese güzel cümleler kurarlar.

Çünkü bazı düzenler kavga ederek değil, insanlara “her şey yolunda” hissi verilerek korunur.

Oysa önemli olan bir insanın kaç kişiye gülümsediği değil, bulunduğu yere ne kattığıdır.

Bir insan yıllarca bir kurumda bulunmuş olabilir.

Peki ne üretmiştir?

Bir şehirde yıllarca söz sahibi olmuş olabilir.

Peki o şehre ne bırakmıştır?

İşte asıl soru budur.

ZARAR SADECE KENDİLERİNE DEĞİLDİR

Bugün bir kurum amiri düşünün.

Bir başkan düşünün.

Bir yönetici düşünün.

Etrafındaki bu yapının farkına varmıyorsa ortada bir problem vardır. Farkında olduğu hâlde ses çıkarmıyorsa daha büyük bir problem vardır.

Çünkü istilacı zihniyetin oluşturduğu zararın faturası çoğu zaman onlara değil, onları görmezden gelen yöneticilere çıkar.

Bugün sizin yanınızda görünürler.

Yarın başka bir güç ortaya çıktığında onun yanında görünürler.

Çünkü onların sadakati kişilere, kurumlara veya şehirlere değil; çoğu zaman kendi varlıklarını sürdürebilecekleri düzene yöneliktir.

Bu yüzden bir şehri gerçekten sevenlerle, şehir üzerinden yaşayanları birbirinden ayırmak gerekir.

İkisi aynı şey değildir.

“DEPREM KAÇAKLARI” DİYENLERE BİR SORU

Gelelim çok daha ağır bir meseleye…

Deprem.

Bir felaket yaşandı.

İnsanların hangi şehirde bulunduğu üzerinden memleket sevgisi ölçülmez.

Şehre sahip çıkmak bir adres meselesi değildir.

Vicdan meselesidir.

Bir insan felaketten sonra başka bir şehre gitmiş olabilir. İşini kaybetmiş, evini kaybetmiş, ailesinin geleceği için yeni bir hayat kurmak zorunda kalmış olabilir.

Böyle insanlara isim takmak kolaydır.

Asıl zor olan, o insanın neden gitmek zorunda kaldığını sormaktır.

İnsanların nerede yaşadığına bakarak memleket sevgisini ölçmek yerine, o memleket için ne yaptıklarına bakmak gerekir.

Çünkü bir şehirde oturmakla o şehre sahip çıkmak aynı şey değildir.

İNSAN HAYATINI İDAME ETTİRMEK ZORUNDADIR

Bir başka yanılgımız daha var.

İnsanların hayatlarına müdahale etmeyi kendimizde hak görüyoruz.

Bir insan bugün burada yaşar, yarın başka bir şehirde çalışır, öbür gün başka bir ülkede hayat kurabilir.

Hayat budur.

İnsan geçimini sağlamak zorundadır.

Ailesini korumak, çocuklarının geleceğini düşünmek zorundadır.

İş bulmak, üretmek, çalışmak ve yeniden ayağa kalkmak zorundadır.

Bunların hiçbiri ihanet değildir.

Tam tersine, insanın hayatta kalma mücadelesidir.

Fakat biz bazen elinden tutmamız gereken insanlara etiket takmayı tercih ediyoruz.

Destek olmamız gereken insanları dışlıyoruz.

Ayağa kaldırmamız gereken insanları hayattan soğutuyoruz.

Sonra da toplum neden ilerlemiyor diye soruyoruz.

Çünkü insanı kazanmak yerine insan kaybediyoruz.

Üreteni teşvik etmek yerine küstürüyoruz.

Yeni fikirleri desteklemek yerine bastırıyoruz.

Sonra geriye kupkuru bir alan kalıyor.

Ben buna küresel çöl istilası diyorum.

ÇÖLLEŞEN SADECE TOPRAK DEĞİLDİR

Çöl istilası her zaman kumlarla gelmez.

Bazen takım elbiseyle gelir.

Bazen makam odasında oturur.

Bazen yıllardır aynı koridorda yürür.

Bazen dost gibi yaklaşır.

Bazen herkesle fotoğraf verir.

Bazen de şehri en çok kendisinin sevdiğini söyler.

Ama geçtiği yerde üretim azalıyorsa, insanlar susuyorsa, yetenekli kişiler uzaklaşıyorsa, gençler umudunu kaybediyorsa, liyakat değersizleşiyorsa ve yalnızca belirli çevreler büyüyorsa orada başka türden bir çölleşme başlamış demektir.

Doğanın değişmeyen bir kuralı vardır:

Kendisine yaşam alanı bırakmayan yapıyı sonsuza kadar taşımaz.

Toplumlar da böyledir.

Bir süre susarlar.

Bir süre seyrederler.

Bir süre alışmış gibi görünürler.

Ama hiçbir düzen sonsuza kadar sürmez.

Bugün kendisini vazgeçilmez görenler, yarın isimlerinin bile hatırlanmadığını görebilir.

Çünkü makamlar kalıcı değildir.

Koltuklar kalıcı değildir.

Yetkiler kalıcı değildir.

İnsanlardan geriye kalan tek şey, bulundukları yere bıraktıkları izdir.

Kimileri arkasında yeşeren bir alan bırakır.

Kimileri ise koskoca bir çöl.

Ve istilacı tiplerin anlamadığı gerçek tam olarak budur:

Bir yeri ele geçirmek, o yere ait olmak değildir.

Bir makamda uzun yıllar bulunmak, o kurumu sahiplenmek değildir.

Bir şehirde kalmak, o şehri sevmek değildir.

Şehri sevmek; insanını korumaktır.

Kurumu sevmek; liyakati korumaktır.

Toplumu sevmek; insanları ötekileştirmemektir.

Ve insan olmak; düşene isim takmak değil, elini uzatmaktır.

Çünkü günün sonunda asıl mesele nerede durduğunuz değil, durduğunuz yerde neyi yeşerttiğinizdir.

Çöl mü bıraktınız?

Yoksa sizden sonra da yaşayacak bir şey mi?

İşte herkesin kendisine sorması gereken soru budur.

AB Komisyonunun Enerji ve Konuttan Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, Politico internet sitesine, bu hafta açıklanması beklenen "Uygun Fiyatlı Konut Yasası" hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Jorgensen, kısa süreli kiralamaların Avrupa'daki konut krizinin temel nedeni olmadığını, ancak özellikle büyük kentlerde konut sorununu daha da ağırlaştırdığını belirtti.

Plan kapsamında, bir bölgenin konut baskısı altında olup olmadığının belirlenmesine yönelik AB genelinde ortak ölçütler oluşturulacağını aktaran Jorgensen, üye ülkeler ile bölgesel ve yerel yönetimlere konut arzındaki sıkıntıyı hafifletmek amacıyla hedefli önlemler alma konusunda hukuki dayanak sağlanacağını bildirdi.

Dan Jorgensen, "Halihazırda konut sıkıntısı yaşanan bir şehirde binlerce ev konut piyasasından çekiliyorsa bunun konutların fiyatı ve erişilebilirliği üzerinde etkisi olmadığını söyleyemeyiz." ifadesini kullandı.

Kayıtlı kısa süreli kiralık konutların AB'deki toplam konut stokunun yaklaşık yüzde 1,2'sini oluşturduğuna işaret eden Jorgensen, bu oranın bazı turistik bölgelerde yüzde 20'ye kadar çıkabildiğini kaydetti.

Jorgensen, insanların yuvaları olarak gördükleri yerlerde yaşamaya devam edebilmeleri gerektiğini belirterek, yeni düzenlemeyle yerel yönetimlerin hukuki ihtilaf ve dava riskine maruz kalmadan etkili önlemler alabileceğini anlattı.

Hangi bölgelerin konut baskısı altında olduğuna ve buralarda hangi tedbirlerin uygulanacağına ulusal, bölgesel ve yerel makamların karar vereceğini vurgulayan Jorgensen, "Konut bir haktır, yalnızca ticari bir meta değildir. İnsanlar kardan önce gelmelidir." sözlerini sarf etti.

Jorgensen, düzenlemenin konut krizini tek başına çözemeyeceğine dikkati çekerek, bu alanda yatırımların artırılması, kuralların sadeleştirilmesi, konut arzının genişletilmesi ve mevcut konut stoku üzerindeki baskının azaltılması için ilave adımlar atılması gerektiğini dile getirdi.

Avrupa'nın turistik kentlerinde kısa süreli kiralamaların yaygınlaşması nedeniyle konut arzında sorunlar yaşanırken, kiralar çok yüksek seviyelere ulaşabiliyor.

Pek çok turistik şehirde normal işlerde çalışanlar, o şehirde yaşayabilecek seviyede gelir sağlayamıyor.

Barcelona, yaklaşık 10 bin ruhsatlı turistik daireyi 2028'e kadar aşamalı olarak kaldırmayı planlarken Amsterdam, Paris ve Floransa gibi kentler ruhsat zorunluluğu, kiralama süresi sınırı ve yeni ilanlara kısıtlama gibi önlemler uyguluyor.

Ancak bu tedbirler, ev sahipleri, turizm işletmeleri ve kiralama platformlarının açtığı davalar nedeniyle uzun hukuki süreçlere konu olabiliyor. AB'nin hazırladığı düzenlemeyle, yerel yönetimlerin konut sıkıntısı yaşanan bölgelerde alacağı önlemlerin hukuki zemininin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Avrupa Çelik, Boru ve Metal Dağıtım ve Ticaret Federasyonu (EUROMETAL) öncülüğündeki sektör temsilcileri, "Üretimi Avrupa'da Tutun" teması kapsamında Brüksel'de AB kurumlarının bulunduğu Schuman Meydanı'nda bir araya geldi.

Göstericiler, "Ucuz ithalatı durdurun", "AB'de üretimi koruyun", "AB çelik talebi huzur içinde yatsın", "Avrupa fabrikaları huzur içinde yatsın" yazılı pankartlar taşıdı.

Eylemciler, Avrupa'da üretim kapasitesi ve istihdam kaybına dikkati çekmek amacıyla AB Komisyonunun binası çevresinde üzerinde "Huzur içinde yatsın" yazılı 10 sembolik tabut taşıdı.

Göstericiler, AB'deki çelik fabrikaların ucuz ithalat nedeniyle zor durumda olduklarına dikkati çekti.

EUROMETAL, Avrupa'daki üreticilerin AB'nin çevre ve iklim kurallarına uymak için yüksek maliyetlere katlandığını, buna karşılık AB dışından gelen bazı ürünlerin aynı yükümlülüklere tabi olmadığını savunuyor.

AB'ye ithal edilen çelik, kota, ticaret savunma önlemleri ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) kapsamında çeşitli kurallara tabi tutuluyor. Ancak çeliğin AB dışında işlenerek makine, otomotiv parçası veya diğer mamul ürünlere dönüştürülmesi halinde bu ürünler aynı kurallara tabi olmadan AB pazarına erişebiliyor.

Sektör temsilcileri, bu durumun ithal ürünlere maliyet avantajı sağladığını, Avrupalı üreticilerin rekabet gücünü azalttığını ve üretimin AB dışına kaymasına yol açabileceğini ifade ediyor.

Uraloğlu, yazılı açıklamasında, TCDD Taşımacılık AŞ tarafından hayata geçirilen "Boş Yer Takip Butonu" özelliğine ilişkin bilgi verdi.

TCDD Taşımacılık AŞ'nin dijital dönüşüm çalışmalarına bir yenisinin daha eklendiğini belirten Uraloğlu, "Trenlerde bilet bulamayan yolcuların iade, iptal veya başka nedenlerle yer açılması halinde otomatik olarak bilgilendirilmesini sağlayan 'Boş Yer Takip Butonu' özelliği hayata geçirildi." ifadesini kullandı.

Uraloğlu, yeni uygulamayla bilet bulamayan yolcuların seyahat etmek istedikleri tren için uyarı talebi oluşturabileceğine dikkati çekti. Söz konusu uygulamayla sağlanan avantajlara işaret eden Uraloğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Uygulamayla bilet bulamayan yolcularımız, trenler için sistem üzerinden e-posta adreslerini tanımlayarak, bilet satış ekranını sürekli kontrol etmesine gerek kalmayacak. Yolcularımızın iade, iptal veya başka nedenlerle yer açılması halinde anında haberdar olmalarını ve biletlerini kolayca satın almalarını sağlıyoruz. Dijital imkanları kullanarak vatandaşlarımızın hayatını kolaylaştırmaya ve seyahat planlamalarını daha erişilebilir hale getirmeye devam ediyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Bilet ve faturalara dijital erişimde

Uraloğlu, TCDD Taşımacılık AŞ'nin e-belge dönüşüm çalışmaları kapsamında, 1 Eylül 2026 itibarıyla e-bilet ve e-fatura uygulamalarının da hayata geçirildiğini anımsatarak, e-Bilet uygulamasıyla yolcuların bilet satın alma işleminin ardından kendilerine gönderilen "Yolculuk Bilgilendirme" e-postasındaki PDF dokümanda yer alan bağlantı üzerinden e-biletlerine ulaşabildiklerini aktardı.

e-Fatura uygulamasıyla da taşımacılık hizmetlerinden yararlanan müşterilerin, faturalarına dijital ortamda erişebileceğini değinen Uraloğlu, şunları kaydetti:

"Uygulama fatura oluşturma, iletme ve arşivleme süreçlerinde zaman ve maliyet avantajı sağlıyor. Kağıt, baskı ve fiziksel arşivleme ihtiyacını azaltarak, hem maliyetlerimizi düşürüyor, hem de doğal kaynakların daha verimli kullanılmasına katkı sunuyoruz. Hedefimiz, dijital imkanlardan daha fazla yararlanarak, demir yolu hizmetlerimizi vatandaşlarımız her yerden, her zaman ulaşılabilir ve işlemleri daha hızlı, kolay, verimli ve çevreci hale getirmek. Bu kapsamda, ilk 4 günde yaklaşık 286 bin e-bilet ve 1554 e-fatura düzenlendi."

Programda, dezenflasyon sürecinin kararlı ve kesintisiz sürmesiyle, enflasyondaki ataletin kırılması ve program döneminde enflasyon oranının tek haneli seviyelere indirilerek fiyat istikrarının sağlanması temel amaç olarak öne çıkıyor.

Bu kapsamda, program döneminde enflasyonla mücadele çerçevesinde para, maliye ve gelirler politikalarının güçlü eş güdümü sürdürülecek ve talep koşullarının enflasyonist olmayan bir patikada seyretmesi sağlanacak. Toplam talep koşullarının enflasyondaki düşüşe sağladığı katkı daha elverişli maliyet koşullarıyla desteklenecek, ürün piyasalarında rekabetin geliştirilmesi ve arz yönlü politikaların güçlendirilmesiyle üretim potansiyeli yukarı taşınacak.

Enflasyon oranındaki düşüşle birlikte, gelir dağılımında daha dengeli bir yapı tesis edilerek, kalıcı refah artışına katkı sunulacak. Fiyat istikrarı kalıcı olarak tesis edilene kadar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tüm politika araçlarını etkin bir biçimde kullanmaya devam edecek.

Enflasyondaki atalet kırılacak

Enflasyonla mücadelede TCMB bünyesinde enflasyon hedeflemesi uygulamasına ve dalgalı döviz kuru rejimine kararlılıkla devam edilecek, döviz kurlarının serbest piyasa koşullarında arz ve talep dengesine göre oluşması sağlanacak.

Enflasyon beklentilerinin hedeflerle uyumlu şekilde çıpalanması için iletişim kanalları güçlendirilecek.

Piyasa şeffaflığını artırmak amacıyla zincir marketlerdeki fiyatları paylaşan "Market Fiyatları" internet sitesinin kamuoyundaki bilinirliği artırılacak.

Ayrıca, bütüncül bir yaklaşımla geçmişe endeksli fiyatlama davranışının yerini, enflasyon beklentilerine dayalı fiyatlamanın alması sağlanacak ve fiyat katılıklarının önüne geçilerek enflasyondaki atalet kırılacak. Yönetilen ve yönlendirilen fiyatların, enflasyon tahmin ve hedefleriyle uyumu artırılacak.

Gıda fiyatlarında istikrar ve arz güvenliği sağlanacak

Tarımsal ürünlerin alım fiyatları, kamu maliyesine etkileri, piyasa dinamikleri ve program hedefleri dikkate alınarak, geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde belirlenecek.

Gıda ve tarımsal ürünlerdeki kısa ve uzun dönemli arz-talep ile ithalat-ihracat değişimleri, erken uyarı yaklaşımıyla izlenecek. Gıda arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla stratejik tarım ürünlerinin üretiminde arz-talep dengesi, yeterlilik düzeyleri, su kısıtı ve bölgesel üretim potansiyelleri dikkate alınarak uygulamadaki üretim planlaması sürdürülecek.

Enflasyon tahminleri

OVP hedeflerine göre, 2026 yılı sonunda TÜFE yıllık artışının yüzde 28,4 olarak gerçekleşmesi öngörülürken yıl sonu enflasyonunun 2027'de yüzde 21'e, 2028'de yüzde 13,5'e ve program dönemi sonu olan 2029'da ise yüzde 9 seviyesine gerileyerek, tek haneye inmesi hedefleniyor.

Jeopolitik riskler ve iklimsel faktörler emtia piyasasında arz endişelerine neden olurken özellikle tarım grubu ürünlerinde geçen ay kayda değer yükselişler görüldü.

Chicago Ticaret Borsası'nda kile başına fiyatlar, buğdayda yüzde 21, mısırda yüzde 16, soya fasulyesinde yüzde 8,5 ve pirinçte yüzde 9,2 arttı.

ABD'de faaliyet gösteren emtia borsası Intercontinental Exchange'de libre bazında fiyatlar kahvede yüzde 1 azalırken şekerde yüzde 21,5, pamukta yüzde 13,9 artış gösterdi.

Rusya ve Ukrayna arasındaki gerilimin artması da Karadeniz tahıl ticaretini tehdit ediyor.

Karadeniz'deki tahıl yükleme faaliyetlerinin Rusya ve Ukrayna arasındaki saldırılar nedeniyle neredeyse durması ve limanların kapanması, buğdayda arz endişelerini artırırken bu durum buğday fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu.

El Nino hava olayının etkisi, kurak hava koşulları ve Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan kaynaklı jeopolitik riskler nedeniyle mısır fiyatları da yükseldi.

Brezilya kaynaklı mısır üretiminde ve ABD kaynaklı mısır rekoltesinde düşüşler de mısır fiyatlarını destekledi. Mısır fiyatlarındaki yükselişte petrol fiyatları da etkili oldu. Petrol fiyatları yükseldiğinde biyodizel üretiminde kullanılan mısıra talep artıyor.

Dünyada üretilen mısırın yaklaşık yüzde 60'ı endüstriyel alanda kullanılıyor.

Çin'in soya fasulyesi talebinin güçlü olması ise bu üründeki fiyat artışlarını destekledi. Güney Amerika'da soya fasulyesi üretiminin düşeceğine dair tahminler de fiyatlardaki yükselişte etkili oldu.

Özellikle Hindistan olmak üzere Asya'daki başlıca pirinç üreten ülkelerde görülen düzensiz hava koşulları ve normalin altında kalan muson yağışları, bu ürünün verimi konusunda endişeleri artırdı ve gelecekteki arz beklentilerini azalttı.

Petrol fiyatlarındaki yükselişler şeker fiyatlarını destekledi

Brezilya'da yağışların artabileceğine yönelik tahminler kahve fiyatlarında gerilemeye neden oldu.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, şeker fiyatlarındaki yükselişi tetikledi. Şeker kamışı, etanol üretimi için kullanılan ham maddelerden biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki değişim, üreticilerin şeker veya etanol üretimini tercih etmesine neden oluyor.

Diğer taraftan, ABD'nin pamuk üreten bölgelerinde sıcak hava ve kuraklık sürüyor.

Geçen sene sert düşen kakao fiyatlarında ise bu sene ibre tersine döndü.

Kakaonun ton başına fiyatı, uluslararası piyasalarda geçen ay yüzde 25,5 artarak 6 bin 771 dolar oldu ve yükselişini altıncı aya taşıdı.

Kakaonun ton fiyatı, Batı Afrika'daki kuraklık endişelerinin azalması ve rekoltedeki artışla geçen yıl uluslararası piyasalarda yüzde 48,1 ile tüm zamanların en hızlı yıllık düşüşünü kaydetmişti.

2026 yılına kötü başlayan ve ocak ile şubat aylarında sert düşüşler kaydeden kakaonun ton başına fiyatı, daha sonra yükselişe geçti.

ABD'de faaliyet gösteren emtia borsası Intercontinental Exchange'de kakaonun ton başına fiyatı ocakta yüzde 31,3, şubatta yüzde 30,7 geriledi. Kakao fiyatları martta yüzde 14,3, nisanda yüzde 8,2, mayısta yüzde 9,9, haziranda yüzde 29,4, temmuzda yüzde 6,3 arttı.

2026/27 döneminde kakao arzında açık oluşabilir

Intesa Sanpaolo Kıdemli Emtia Ekonomisti Daniela Corsini, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Kakao fiyatlarındaki artışın başlıca nedenleri arasında, Orta Doğu’daki savaşın enerji maliyetlerini artırması, iklim değişikliğinin yarattığı sorunlar ve El Nino'nun neden olduğu rekor sıcaklıkların hasatları olumsuz etkilemesi yer alıyor." ifadelerini kullandı.

Batı Afrika'daki tedarik kesintilerinin ileriki aylarda daha da kötüleşebileceğini vurgulayan Corsini, El Nino hava olayının genellikle bölgeyi etkisi altına alan yıllık Harmattan rüzgarlarını şiddetlendirerek kakao ağaçlarını daha da zor duruma soktuğunu belirtti.

Corsini, "Bu nedenle, birçok analist 2026/27 küresel arz fazlası tahminlerini düşürdü ve bazıları da özellikle Asya'da güçlenen talep nedeniyle küresel piyasada tekrar kakao arzına ilişkin açığın oluşması riski konusunda uyarıda bulundu." dedi.

Rabobank Emtia Analisti Oran van Dort da "2026/27 üretimine ilişkin endişeler, geçen ayın başında başlayan kakao rallisinde etkili oldu. Bu endişelerin başında El Nino riski ile Fildişi Sahili ve Gana'da mahsul gelişiminin ve çiçeklenmenin yavaş olması geliyor." diye konuştu.

Dort, piyasalardaki algının büyük ölçüde en kötü senaryodaki El Nino ihtimali ve zayıf ürün beklentisiyle şekillendiğini, bunun da spekülatif yatırımcıların yükseliş beklentisini artırıyor olabileceğini söyledi.

2027-2029 dönemini kapsayan yeni Orta Vadeli Program'dan (OVP) yaptığı derlemeye göre, atıl iş gücünün azaltılmasını hedefleyen bütüncül politikalar hayata geçirilecek.

Bu kapsamda, potansiyel iş gücünün ekonomik faaliyete katılımını artırmak amacıyla iş gücü piyasasına girişin önündeki beceri, bakım, iş arama ve bölgesel uyumsuzluk kaynaklı engeller azaltılacak.

İş gücü piyasası dışında kalan bireylerin kayıtlı ve sürdürülebilir istihdama geçişleri desteklenecek.

Atıl iş gücünün kalıcı şekilde azaltılması amacıyla erken yaşlardan itibaren üretim kültürünü aşılayarak çalışma hayatına hazırlayan ve iş gücüne katılımı teşvik eden programlar uygulamaya alınacak.

Çalışmanın fazileti ve üretmenin toplumsal değeri, örgün eğitim sürecinin başlangıcından itibaren müfredata yansıtılacak.

Potansiyel iş gücünde bulunan bireyler, iş ve meslek danışmanlığı hizmetleriyle aktif iş gücü programlarına dahil edilecek, profil bazlı yönlendirme ve beceri geliştirme imkanlarıyla iş gücüne katılımları artırılacak.

Çocuk bakımı için uzaktan istihdam desteklenecek

Sosyal yardım sistemi ile aktif ve pasif iş gücü programları arasında bağlantı güçlendirilecek, sosyal yardım alan bireylerin iş gücüne katılımını ve istihdam edilebilirliğini sağlamaya yönelik aktif iş gücü programları yaygınlaştırılacak.

Yeniden beceri kazandırma, takip ve eşleştirme mekanizmaları güçlendirilerek aktif iş gücü programlarına katılanların iş gücü açığı bulunan sektörlerde kalıcı istihdama geçişleri desteklenecek.

Ebeveyn izni, bakım sorumluluklarının daha dengeli paylaşılmasına imkan sağlayacak şekilde yeniden düzenlenecek.

Merkezi hükümet, yerel yönetimler ve özel sektörün işbirliğini sağlayacak şekilde kurumsal bakım ve kreş hizmetleri yaygınlaştırılacak, iş yerlerindeki kreş ve bakım hizmetleri sunumu özellikle kadınlar başta olmak üzere istihdamı destekleyecek şekilde geliştirilecek.

Çocuk bakım yükümlülüğü bulunan çalışanlar için işletmelerin kısmi ya da tamamen uzaktan istihdam olanakları sunmaları desteklenecek.

Çalışma günlerinin ayarlanması ve esnek süreli istihdam formülleri

Atıl iş gücüne meslek kazandırmaya yönelik programlar yerel iş gücü talebi ve bölgesel ihtiyaçlar gözetilerek geliştirilecek.

İş ve yaşam uyumunun ve çalışan verimliliğinin artırılması doğrultusunda, çalışma günlerinin ayarlanması ile esnek süreli istihdam modellerine ilişkin geliştirme çalışmaları yapılacak.

ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verilerine göre, 2025'in son çeyreğinde Hürmüz'den günlük 21,6 milyon varil petrol geçti. ABD/İsrail-İran Savaşı başladıktan sonra yılın ikinci çeyreğinde bu miktar günlük 4,9 milyon varile kadar geriledi. Aynı dönemde günlük LNG akışı ise 10,5 milyar fitküpten 800 milyon fitküpe düştü.

Böylece söz konusu dönemde Hürmüz'den geçen petrol miktarı yüzde 77 azalırken LNG'deki düşüş yüzde 92'yi buldu. LNG akışındaki sert düşüş, stratejik öneme sahip bu güzergahta LNG taşımacılığının daha fazla sekteye uğradığını gösteriyor.

Gaz İhraç Eden Ülkeler Forumuna (GECF) göre, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) LNG ihracatında kullandığı tek deniz güzergahı olan Hürmüz Boğazı üzerinden küresel LNG arzının yaklaşık beşte biri geçiyor.

Çatışmaların tırmanmasının ardından mart-haziran döneminde küresel LNG piyasasında ciddi düşüş yaşandı. GECF, bu dönemde Katar'dan 300'den fazla, BAE'den ise yaklaşık 20 LNG kargosunun sevk edilemediğini tahmin ediyor.

Londra merkezli denizcilik veri ve analiz şirketi Clarksons Research'ün haftalık verileri de petrol ve LNG taşımacılığındaki ayrışmanın gemi trafiğine yansıdığını ortaya koyuyor. Hürmüz'den 21-27 Haziran haftasında 66 ham petrol tankeri ve 16 LNG gemisi geçerken 23-29 Ağustos haftasında 4 ham petrol tankeri geçişine karşılık LNG gemisi geçişi kaydedilmedi.

Petrol tarafında ise alternatif taşıma güzergahları devreye girdi. EIA'ya göre, Suudi Arabistan'ın petrolün bir bölümünü Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı (Petroline) üzerinden Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'na yönlendirmesinin de etkisiyle Babülmendep Boğazı'ndan geçen petrol miktarı 2025'in son çeyreğindeki günlük 5,4 milyon varilden 2026'nın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile yükseldi.

LNG'nin petrol kadar esnek altyapısı bulunmuyor

Almanya merkezli Calypso Commodities'in Kıdemli LNG Uzmanı Mehdy Touil, AA muhabirine, petrol ve LNG'de taşımacılık ve altyapı açısından önemli yapısal farklılıklar bulunduğunu söyledi.

Touil, petrolün daha büyük ve esnek tanker filosunun yanı sıra geniş depolama kapasitesine sahip olduğunu, LNG'de aynı esnekliğin bulunmadığını belirtti.

Kriyojenik taşımacılık için özel tasarlanan LNG gemilerinin sigorta açısından da önemli bir farklılık oluşturduğuna işaret eden Touil LNG tarafında risk toleransının diğer hidrokarbonlara kıyasla daha düşük olduğunu anlattı.

Touil, Katar'ın LNG ihracat altyapısının belirli bir bölgede yoğunlaşmasının da önemli bir kısıt oluşturduğunu ifade etti.

Katar'ın LNG ihracat sisteminin Ras Laffan'da yoğunlaştığına ve ülkenin deniz yoluyla gerçekleştirdiği LNG ihracatının Hürmüz Boğazı'ndan geçmek zorunda olduğuna dikkati çeken Touil, Katar LNG'si açısından alternatif bir deniz çıkışı bulunmadığını vurguladı.

Touil, "Bir kargonun rotasını değiştirebilirsiniz ancak Katar'ın onlarca yılda geliştirdiği dev ihracat altyapısının rotasını değiştiremezsiniz." dedi.

Hürmüz üzerinden LNG arzında yaşanan kaybın diğer üreticiler tarafından kısa sürede karşılanmasının da güç olduğunu belirten Touil, küresel sıvılaştırma tesislerinin büyük bölümünün maksimum kapasitede, bazılarının ise zaman zaman bunun üzerinde çalıştığını dile getirdi.

Touil, yeni LNG ihracat tesislerinin geliştirilmesinin birkaç yıl gerektirdiğini vurgulayarak, Katar'ın küresel LNG sektöründeki temel konumunun yakın zamanda başka bir üretici tarafından üstlenilmesini beklemediğini ifade etti.

LNG tankerleri Hürmüz geçişinde güvenlik risklerine karşı daha temkinli

Clarksons LNG Analizleri Başkanı Fabio Reale, petrol tankerlerinin LNG tankerlerine göre daha düşük maliyetli olduğunu, bu farkın gemi sahiplerinin risk yaklaşımında etkili olabileceğini söyledi.

Reale, LNG gemisi sahiplerine kıyasla petrol tankeri sahiplerinin Hürmüz'den geçiş riskini almaya daha istekli olabileceğine işaret etti.

Bazı ilave savaş sigortası primlerinin geminin değeri üzerinden hesaplandığını ve LNG gemisi sahiplerinin bölgedeki güvenlik riskini üstlenmek istemediğini aktaran Reale, LNG trafiğinin yeniden toparlanması için saldırı ve mayın kaynaklı hasar riskinin belirgin şekilde azalması gerektiğini kaydetti.

Yakın zamanda LNG'nin savaş öncesi seviyelere dönmesi beklenmiyor

Oslo Üniversitesi Doktora Sonrası Araştırma Görevlisi Francesco Sassi ise bölgedeki çatışmaların gemi trafiği ve enerji üretim altyapısı üzerinde oluşturduğu risklerin LNG taşımacılığındaki düşüşü daha belirgin hale getirdiğini belirtti.

Sassi, savaşın devam etmesiyle Körfez ülkelerinin enerji kargolarının güvenliğini sağlamada kendi imkanlarına başvurduğunu, bu durumun petrol, LNG ve diğer emtia piyasalarında güvenlik ve jeopolitik unsurların rolünü artırdığını dile getirdi.

Savaş öncesi LNG taşımacılığı seviyelerine dönüşün mevcut koşullarda oldukça güç olduğunu vurgulayan Sassi, enerji akışlarının ne zaman istikrara kavuşacağına ilişkin tahminlerin yüksek belirsizlik taşıdığını ifade etti.

Sassi, petrolün LNG'ye kıyasla boru hatları dahil çeşitli alternatif altyapılar üzerinden taşınabildiğini, buna rağmen petrol akışının da yakın zamanda savaş öncesi seviyelere dönmesini beklemediğini söyledi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Bakanlığın kooperatiflerin üretim ve ticaret hayatındaki etkinliğini artırmaya, kadın emeğini daha görünür ve güçlü hale getirmeye yönelik çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüğü ifade edildi.

Protokolün, 2025-2029 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında ele alındığı belirtilen açıklamada, "Ortaklarının çoğunluğu kadınlardan oluşan ve kadın emeğini değerlendiren kooperatiflerin dijital pazarlara erişimini güçlendirmek amacıyla Ticaret Bakanlığımız ile Hepsiburada, N11, PttAVM, Pazarama ve Trendyol arasında 'Ticaret Bakanlığı ve e-Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcıları Arasında Kadın Kooperatiflerini e-Ticaret Yoluyla Destekleme Protokolü' imzalandı." ifadelerine yer verildi.

Kadın kooperatiflerine 5 yıl boyunca önemli avantajlar sağlanacak ​​​​​​

Açıklamada, protokol kapsamında kadın kooperatiflerinin e-ticaret platformlarında daha kolay yer alması ve ürünlerini daha geniş pazarlara sunabilmesi için önemli destekler sağlanacağı bildirildi.

Bu kapsamda kadın kooperatiflerinin, protokole taraf e-ticaret platformlarına ücretsiz kaydolabileceği vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Kooperatiflerden alınacak komisyon oranı ilk 6 ay boyunca yüzde sıfır, takip eden 4,5 yıl boyunca ise yüzde 1 olarak uygulanacak. Kooperatif ürünleri, platformların 'ana sayfa bannerları', özel kategori alanları ve sosyal medya kampanyalarında öne çıkarılarak görünürlükleri artırılacak. e-Ticaret ortamlarında ürünleri bulunan kooperatifler için 'Kooperatif Ürünleri' etiketiyle özel görünürlük alanları oluşturulacak ve özel kampanya dönemleri düzenlenecek. Sağlanan bu imkanlarla kadın kooperatiflerinin dijital ticaret kanallarına girişlerinin kolaylaştırılması, satış ve pazarlama kapasitelerinin geliştirilmesi ve ürünlerinin Türkiye genelinde daha geniş tüketici kitlelerine ulaştırılması amaçlanıyor. İşbirliğinin, kadın kooperatiflerinin dijital dönüşümünü hızlandırmasının yanı sıra e-ticaret ekosistemindeki görünürlüklerini ve pazar paylarını artırmasına katkı sağlaması bekleniyor. Ticaret Bakanlığı olarak, üreten, istihdam sağlayan ve ekonomimize değer katan kadın kooperatiflerimizin yanında olmaya, kooperatiflerimizin dijitalleşmesini, pazara erişimini ve rekabet gücünü destekleyen politikaları kararlılıkla hayata geçirmeye devam edeceğiz."

Gönen, yaptığı açıklamada, Türkiye'nin tarım ve özellikle sebze üretiminde önemli ülkeler arasında yer aldığını ifade etti.

Türkiye'nin domates üretiminde de dünyada öne çıktığını belirten Gönen, ülkenin domates tedarikinde dünyanın ilk 5 ülkesi arasında bulunduğunu kaydetti.

Tohumculuk sektöründe 1980'den sonra önemli değişimler yaşandığını anlatan Gönen, bu süreçte Türkiye'nin attığı adımlarla küresel ölçekte önemli bir tohumculuk ülkesi haline geldiğini dile getirdi.

Gönen, Uluslararası Tohumculuk Federasyonunun Dünya Tohumculuk Kongresi'ne geçen yıl İstanbul'da ev sahipliği yaptıklarını hatırlatarak, bu yıl da Asya Pasifik Tohumcular Birliğinin (APSA) "Uluslararası Asya Tohumculuk Kongresi"nin (ASC 2026) Türkiye'de düzenleneceğini söyledi.

Türkiye'nin Asya Pasifik ülkelerine yönelik stratejisinin tarım ve tohumculuk faaliyetleriyle örtüştüğünü belirten Gönen, APSA ile ilişkilerin Kovid-19 salgını döneminde başladığını ve sonrasında giderek güçlendiğini dile getirdi.

APSA'nın Asya Pasifik ülkelerindeki çok sayıda tohumculuk firmasını bünyesinde barındırdığını ifade eden Gönen, Türkiye Tohumculuk Endüstrisi Derneği ile Türkiye Tohumcular Birliğinin de APSA'ya üye olduğunu söyledi.

Gönen, ASC 2026'nın Türkiye'nin Asya Pasifik pazarına yönelik çalışmalarının önemli bir sonucu olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

"Ülkesel tohumculuk çok önemli fakat tohum firmalarına baktığınızda sadece bulunduğu ülkeyi hedefleyerek ilerlemiyor. Uluslararası alanda çalışan birçok tohum firmamız var. Dolayısıyla hem ithalatını hem ihracatını yapıyor. Asya pazarına yaklaşmamızdaki hedefimiz, tohumculuktaki ticari ölçeği yükseltmek, firmaları daha çok kaynaştırmak. Hem o firmaları buraya çekmek hem de bizim oraya gitmemizde yeni bir yol haritası çizmek. Mühim olan karşılıklı ticaret."

Tohumculuk artık dijitalleşiyor

ASC 2026 kapsamında zirai karantina, teknik uygulamalar ve sektörel işbirlikleri başta olmak üzere birçok konunun ele alınacağını anlatan Gönen, tohumculuğun yalnızca ticari değil, aynı zamanda yüksek düzeyde teknik bilgi gerektiren bir sektör olduğunu vurguladı.

Toprak verimliliği, iklim değişikliğinin etkileri, virüs ve bakterilerle mücadele gibi konularda uluslararası bilgi paylaşımının önemine dikkati çeken Gönen, ortak sorunlara ortak çözümler geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Gönen, tohumculuk sektöründe dijitalleşmenin de giderek önem kazandığına işaret ederek, "Tohumculukta artık dijitalleşme var. Uluslararası bir şapka giydiğiniz zaman bilgileri almak, uygulamak, rekabet etmek zorundasınız. Tohumcular için yapay zeka yeni bir teknoloji. Tabii ki kullanan firmalar var ama alınması gereken mesafe de söz konusu." diye konuştu.

Gönen, Türkiye'nin uluslararası tohumculuk pazarındaki konumunu güçlendirmek için sektördeki firmaların küresel işbirliklerini artırmasının ve yeni pazarlara açılmasının önem taşıdığını kaydetti.

Asya kıtasına 40 milyon kilogramlık tohum ihracatı

Türkiye, 2025'te Asya kıtasına toplam 40 milyon 384 bin 966 kilogram tohum ihracatı gerçekleştirdi. Bundan da 106 milyon 292 bin 812 dolar gelir sağlandı.

En çok tohum ihracatı 12 milyon 951 bin 238 kilogramla Irak'a, 8 milyon 157 bin 999 kilogramla Suriye'ye, 2 milyon 996 bin 981 kilogramla Özbekistan'a yapıldı. Bu ülkeleri Kıbrıs, Azerbaycan, Kazakistan izledi.

Türkiye'nin Asya pazarındaki tohum ihracatının omurgasını hibrit mısır, ayçiçeği tohumluğu, sebze tohumları, tahıl grubu, pamuk tohumu ve yonca oluşturuyor. Ancak ürün deseni bölgeye göre değişiyor. Orta Asya ve Kafkasya’da tarla bitkileri-tohumlukları, Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan gibi Doğu-Güney Asya pazarlarında ise yüksek değerli sebze tohumları öne çıkıyor.

Küçükşabanoğlu, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın ardından yeni Orta Vadeli Program'da da (OVP) yapay zeka, ileri teknolojiler, dijital dönüşüm, Ar-Ge ve nitelikli insan kaynağına dair hedeflerin güçlü biçimde yer aldığına işaret etti.

Bu durumu, devletin yapay zeka konusundaki kararlılığını göstermesi açısından son derece önemli bulduklarını ifade eden Küçükşabanoğlu, "Yapay zekanın artık yalnızca teknoloji politikalarının değil, kalkınma, üretim, istihdam ve küresel rekabet politikalarının da temel unsurlarından biri olarak ele alındığını görüyoruz." dedi.

Küçükşabanoğlu, OVP'de teknolojide dışa bağımlılığın azaltılması ve uluslararası rekabetçiliğin artırılması amacıyla Ar-Ge temelli yatırımların ve yenilikçi girişimcilik faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik güçlü bir yaklaşım ortaya konulduğunu dile getirdi.

Programda yapay zekanın siber güvenlik, otonom sistemler, kuantum teknolojileri, uzay ve uydu teknolojileri, çip, blokzincir ve robotik gibi derin ve ileri teknoloji alanlarıyla önceliklendirilmesinin önemini vurgulayan Küçükşabanoğlu, şöyle konuştu:

"Yapay zeka artık yalnızca bir teknoloji meselesi değildir. Ekonomiden milli güvenliğe, eğitimden üretime, kamu yönetiminden uluslararası rekabete kadar ülkelerin geleceğini doğrudan etkileyen stratejik bir güç alanıdır. Bu nedenle yapay zekanın devletimizin önümüzdeki dönem yol haritasında açık biçimde öncelikli alanlar arasında yer alması çok kıymetli. Türkiye olarak yalnızca dünyada geliştirilen teknolojileri kullanan ve tüketen bir ülke olmayı yeterli görmemeliyiz. Kendi teknolojisini geliştiren, girişimlerini küresel ölçekte büyüten, fikri mülkiyet üreten ve teknolojisini dünyaya ihraç eden bir Türkiye hedeflemeliyiz. OVP'de Ar-Ge'ye, teknoloji girişimciliğine ve yüksek katma değerli teknoloji ihracatına verilen önem bu açıdan çok değerlidir."

"En büyük rekabet alanlarından biri nitelikli insan kaynağı olacak"

Küçükşabanoğlu, OVP'de yapay zeka, siber güvenlik, savunma sanayisi ve uzay teknolojileri gibi stratejik alanlarda nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine yönelik lisansüstü eğitimlerin desteklenmesi ile kamu-üniversite-özel sektör işbirliğinde eğitim programlarının yaygınlaştırılmasının da önemine dikkati çekti.

En büyük rekabet alanlarından birinin nitelikli insan kaynağı olacağını dile getiren Küçükşabanoğlu, gençleri çağın gerektirdiği gibi bilgi ve yetkinliklerle yetiştirmenin, Türkiye'nin geleceğine yapılabilecek en önemli yatırımlardan biri olduğunu söyledi.

Küçükşabanoğlu, Türkiye'nin yapay zeka alanındaki hedeflerine ulaşabilmesi için bütün paydaşların ortak hareket etmeleri gerektiğini belirtti.

Yapay zeka çağında ülkeler arasındaki rekabetin her geçen gün hızlandığının altını çizen Küçükşabanoğlu, şunları kaydetti:

"Böyle bir dönemde devletimiz orkestranın şefi olmalı, özel sektörümüz, üniversitelerimiz, akademik camiamız ve sivil toplum kuruluşlarımız aynı hedef doğrultusunda kenetlenmelidir. Devletimizin ortaya koyduğu vizyonu hep birlikte sahiplenmeli, yapay zeka ve ileri teknolojiler konusunda ülke olarak ortak bir seferberlik anlayışıyla hareket etmeliyiz. Dernek olarak yaklaşık 7 yıldır yapay zekanın yalnızca teknolojik değil ekonomik, toplumsal ve stratejik bir dönüşüm olduğunu vurguluyoruz. Türkiye'nin bu dönüşümü yalnızca takip eden değil, yön veren ülkelerden biri olması gerektiğini savunuyoruz. Yüz yılını geride bırakmış Türkiye olarak bilimde, teknolojide ve yapay zekada dünyanın ön saflarında yer almalı ve iddiamızı ortaya koymalıyız. Önümüzde önemli bir fırsat penceresi bulunuyor. Yapay zeka çağının yalnızca takip edenlerinden değil, yön veren ülkelerinden biri olabiliriz. Başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, bu vizyonun ortaya konulmasında emeği geçen tüm paydaşlara teşekkür ediyoruz. AIPA olarak devletimizin ortaya koyduğu hedeflere katkı sunmaya ve Türkiye'nin yapay zeka yolculuğunda üzerimize düşen sorumluluğu almaya devam edeceğiz."

Kacır, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, KOBİ'lerin yüksek katma değerli üretim yapmalarını, uluslararası pazarlarda daha güçlü konuma ulaşmalarını ve sürdürülebilir büyümelerini destekleyecek destek paketine ilişkin bilgi verdi.

Üreten, ihracat yapan ve dünyayla rekabet eden güçlü KOBİ'lerin, güçlü Türkiye'nin temeli olduğunu ifade eden Kacır, şu değerlendirmede bulundu:

"KOSGEB eliyle yürütülen Küresel Rekabetçilik Destek Programı ile işletmelerimizin yüksek katma değerli üretim yapmalarını, uluslararası pazarlarda daha güçlü bir konuma ulaşmalarını ve sürdürülebilir büyümelerini destekliyoruz. 75 milyon liraya kadar kredi imkanı, 20 puanlık geri ödemesiz finansman desteği ve KGF kefaleti desteği sağlayacağız."

Bakan Kacır, programa, hızlı büyüyen ve ihracatını artıran işletmelerin yanı sıra AR-GE yatırımlarını artıran KOBİ'lerin, yüksek teknoloji alanında faaliyet gösteren orta ölçekli işletmelerin, HAMLE Programı kapsamında öncelikli ürünler listesinde yer alan ürünlere ilişkin faaliyet gösteren işletmelerin ve Turcorn 100 Programı kapsamındaki işletmelerin başvurabileceğini kaydetti.

Programın 2025 yılında yürürlüğe alındığını ve KOBİ'lere toplam 3 milyar lira finansmana erişim imkanı sağlandığını belirten Kacır, "Şimdi daha fazla işletmemizi küresel başarı hikayelerine ortak olmaya davet ediyoruz." ifadesini kullandı.

İşletmeler, destek programına 30 Eylül'e kadar KOSGEB'in internet sitesi üzerinden başvurabilecek.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'dan (OVP) derlediği bilgiye göre, sanayide yüksek katma değerli dönüşümün desteklenmesi amacıyla sektörel önceliklendirmeyi esas alan hedefli sanayi politikaları hayata geçirilecek, yüksek katma değerli üretim desteklenerek dış pazarlarda rekabet gücü artırılacak.

Yerli ve milli üretimde kaldıraç rolü üstlenecek programların kapsamının da genişletilmesi planlanıyor.

Bunun için, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı ile öncelikli teknoloji alanlarına yönelik büyük ölçekli yatırımlar, proje bazlı özelleştirilmiş mekanizmalar yoluyla desteklenecek.

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) Programı, üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle bütünleşik biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanmaya devam edilecek.

Katma değeri yüksek, nitelikli olup görece daha küçük ölçekli imalat sanayisi yatırımlarını kapsayacak şekilde yeni bir uygulama alanı geliştirilecek.

Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkanlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için yeni program çağrılarına çıkılacak.

Stratejik Hamle Programı kapsamında arz güvenliğini sağlayacak, dışa bağımlılığı azaltacak, AR-GE içeriği yüksek ve ikiz dönüşüm hedefleriyle uyumlu yatırımlar desteklenecek.

Rekabetçilik ve sürdürülebilirlik potansiyeli taşıyan, ulusal düzeyde önem taşıyan kümelenme teşebbüsleri de desteklenmeye devam edilecek.

Dijitalleşme ve e-ticaret altyapıları güçlendirilecek

Öncelikli sektörlerde rekabetçi üretimin geliştirilmesine yönelik kritik bileşenlerin yerli imkanlarla üretimi kamu alımları aracılığıyla desteklenecek.

Devlet yardımlarının kullandırılmasında illerin teknolojik yetkinlikleri gözetilerek verimlilik artışı, teknoloji kazanımı, enerji verimliliği, ihracat, istihdam ve yerli katma değer oluşturulması gibi ölçütler öncelikli performans kriterleri olarak dikkate alınacak, etki değerlendirmelerine dayalı olarak sade ve etkin yapıda yürütülmesine devam edilecek.

Yatırım teşvik sistemi seçici, ihtiyaç odaklı, süreli, proje odaklı ve bölgesel gelişmişlik düzeyini gözeten bir çerçevede uygulanacak.

Tarımsal sanayi üretim süreçlerinde ortaya çıkan yan ürünlerin katma değerli ürünlere dönüştürülmesine yönelik yatırımlar teşvik edilerek tarım ve sanayi sektörü etkileşimi güçlendirilecek.

Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında, teknolojik dönüşüm, ihracat ve istihdam odaklı bölgesel düzeyde belirlenen yatırım ihtiyaçlarına ilişkin özel sektör yatırımları desteklenecek.

Yöresel ve geleneksel ürünlerin ticarileştirilmesine ve katma değerinin artırılmasına yönelik markalaşma, tasarım, ambalaj ve sertifikasyon süreçleri teşvik edilecek, ulusal ve uluslararası pazarlara erişimleri kolaylaştırılacak, dijitalleşme ve e-ticaret altyapıları güçlendirilecek.

IEA tarafından hazırlanan "Türkiye Enerji Politikaları İncelemesi Raporu"ndan yaptığı derlemeye göre, Türkiye'nin güçlü ekonomik ve nüfus artışı enerji ihtiyacını yeniden şekillendiriyor.

Elektrik talebindeki büyümenin önümüzdeki yıllarda da sürmesi beklenirken, Ulusal Enerji Planı elektrik talebinin 2035'te 510 teravatsaat seviyesine ulaşacağını öngörüyor.

IEA'nın aralarında ABD, Almanya, Belçika ve İngiltere gibi ülkelerinde bulunduğu 32 üyesi bulunuyor.

Raporda, Türkiye'nin elektrik talebindeki hızlı artışın yenilenebilir enerji kapasitesindeki büyümeyle birlikte değerlendirilmesi, ülkenin enerji sisteminde üretimden ziyade şebeke, depolama, esneklik ve talep yönetiminin önümüzdeki dönemin kritik başlıkları arasında yer alacağına işaret ediyor.

Türkiye'de elektrik talebinin 2005-2024 döneminde yıllık ortalama yaklaşık yüzde 5 arttığı kaydedilen raporda, bunun IEA üyesi ülkeler arasındaki en hızlı artış olduğu vurgulanırken, artan talep ve yenilenebilir enerji kapasitesinin elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor.

IEA raporunda ayrıca elektrik talebindeki büyümenin başta sanayi ve hizmetler olmak üzere ekonomik faaliyetlerden kaynaklandığı belirtiliyor.

Konutlarda ise elektrik tüketimi 2023'ten 2024'e yüzde 14 arttı. Rapora göre, bu yükselişte klima ve elektrikli cihaz kullanımındaki artışın yanı sıra bazı bölgelerde ısınma ve yemek pişirmede elektrifikasyonun yaygınlaşması etkili oldu.

Raporda, Türkiye'nin yaz aylarında elektrik talebinde yeni rekorlar kırdığına da yer verildi. Bu kapsamda ülkenin puant elektrik talebi, Temmuz 2025'teki sıcak hava dalgası sırasında 59,5 gigavat ile yeni zirveye ulaştı.

Elektrik talebi yenilenebilir enerji santrallerinden karşılanacak

Artan talebin karşılanmasında yenilenebilir enerji kaynaklarının daha fazla rol üstlenmesi bekleniyor.

Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynakları 2025'te toplam elektrik üretiminin yüzde 43'ünü karşılarken, bu oranın 2035'te yüzde 55'e yükselmesi hedefleniyor.

Güneş enerjisinin kurulu gücünün 2024'teki 20 gigavat seviyesinden 2035'te 77 gigavata, rüzgar kapasitesinin ise 13 gigavattan 43,1 gigavata yükselmesi hesaplanıyor.

Ancak IEA'ya göre yenilenebilir enerji kapasitesindeki bu hızlı artış, elektrik sisteminin esnekliğinin geliştirilmesini de gerektiriyor.

Akıllı şebekelerle 35 gigavatlık esneklik hedefi

Türkiye'nin enerji dönüşümünde yalnızca yeni üretim kapasitesinin kurulması değil, üretilen elektriğin sisteme güvenilir biçimde aktarılması ve talebin yüksek olduğu dönemlerde kullanılabilmesi önem kazanıyor.

Bu kapsamda Türkiye'nin akıllı şebeke yol haritası 2035'e kadar toplam 35 gigavatlık esnek kaynağın oluşturulmasını öngörüyor. Bunun 10 gigavatını çatı tipi güneş enerjisi ve depolama, 10 gigavatını büyük ölçekli enerji depolama, 5 gigavatını şebeke yönetimi ve 10 gigavatını talep tarafı yönetimi oluşturacak.

Türkiye ayrıca 2035'e kadar komşu ülkelerle elektrik enterkoneksiyon kapasitesini önemli ölçüde artırmayı planlıyor.

İhracat kapasitesinin 3 katına çıkarılarak 6,75 gigavata, ithalat kapasitesinin ise 5 katına çıkarılarak 6,6 gigavata yükseltilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda 14 bin 700 kilometrelik yüksek gerilim doğru akım hattının kurulması planlanıyor.

IEA, Türkiye'nin artan elektrik talebini karşılayabilmesi için şebeke, enerji depolama ve diğer esneklik kaynaklarına yatırımların hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.

Rapora ilişkin değerlendirmesinde IEA Başkanı Fatih Birol da Türkiye'nin enerji talebinin, hızlı büyümeye devam ettiği bir dönemde şebekelere, esnekliğe ve enerji verimliliğine yapılacak yatırımların enerji güvenliğini güçlendireceğini, ekonomik rekabetçiliği destekleyeceğini ve ülkenin uluslararası yakıt fiyatlarındaki oynaklığa maruz kalmasını azaltacağını belirtti.

1991'de bağımsızlığını ilan eden Özbekistan, Sovyetler Birliği döneminden miras kalan siyasi, ticari ve ekonomik bağların etkisiyle uzun yıllar Rusya ile yakın ilişkilerini sürdürdü. Rusya, bağımsızlığın ilk yıllarından itibaren ülkenin dış ticaretinde önemli bir yere sahip oldu.

Ancak son yıllarda Çin'in Orta Asya'ya yönelik ekonomik ve ticari açılımını hızlandırması, Pekin'in bölge ülkeleriyle ilişkilerinin güçlenmesini beraberinde getirdi. Özbekistan da diğer Orta Asya ülkeleri gibi Çin'in ekonomik ilişkilerini en hızlı geliştirdiği ülkelerden biri oldu.

Çin'in dış ticaretteki payı 10 yılda yaklaşık 1,77 katına yükseldi

Özbekistan'ın 2015'te en fazla ticaret yaptığı ülkeler sıralamasında Rusya yüzde 24,5'lik payla ilk sırada, Çin ise yüzde 12'lik payla ikinci sırada bulunuyordu. Aradan geçen dönemde dengeler Çin lehine değişti.

Çin, son yıllarda Özbekistan'ın dış ticaretindeki payını hızla artırarak Rusya'nın önüne geçti. Çin'in Özbekistan'ın toplam dış ticaretindeki payı 2025'te yüzde 21,2'ye yükseldi, Rusya'nın payı ise yüzde 16'da kaldı. Böylece, son 10 yılda Çin'in Özbekistan'ın dış ticaretindeki payı yaklaşık 1,77 katına çıkmış oldu.

Resmi verilere göre, 2026'nın ilk yarısında Çin, Orta Asya'nın tüm ülkeleriyle sınırı bulunan Özbekistan'ın en büyük ticaret ortağı konumunu daha da güçlendirdi.

Bu dönemde Özbekistan'ın dış ticaret hacmi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,4 artarak 41 milyar dolara ulaştı. Ülkenin ihracatı yüzde 8,8 azalarak 15,9 milyar dolara gerilerken, ithalatı yüzde 21 artışla 25,1 milyar dolara çıktı. Dış ticaret açığı 9,2 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Özbekistan ile Çin arasındaki ticaret hacmi ise geçen yılın ocak-haziran döneminde 6 milyar 850,9 milyon dolarken, bu yılın aynı döneminde 9 milyar 471,3 milyon dolara yükseldi. Böylece iki ülke arasındaki ticaret yaklaşık yüzde 38 artarken, Çin'in Özbekistan'ın toplam dış ticaretindeki payı yüzde 23,1'e ulaştı.

Özbekistan ile Çin arasındaki ticari ilişkilerde enerji, ham madde, teknoloji ve sanayi ürünleri önemli yer tutuyor. Özbekistan'ın Çin'e ihracatında doğal gaz, rafine bakır, pamuk ipliği ve tarım ürünleri; Çin'den yapılan ithalatta ise otomotiv ve elektrikli araçlar, üretim teknolojileri, sanayi makineleri ve elektronik ürünler öne çıkıyor.

Ancak Özbekistan'ın Çin ile ticaret hacmindeki artışta özellikle ithalatın daha hızlı yükselmesi dikkati çekiyor.

Özbekistan'ın yılın ilk yarısında Çin'den yaptığı ithalat yüzde 39,3 artarak 8 milyar 47,3 milyon dolara ulaştı, Çin'e ihracatı ise yüzde 32,4 artışla 1 milyar 424 milyon dolar oldu. Özbekistan'ın Çin ile ticaret açığı ise 6 milyar 623 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Bu rakamlar, bir yandan Çin ile ekonomik ilişkilerin hızla genişlediğini gösterirken, diğer yandan iki ülke arasındaki ticaretin Özbekistan açısından giderek daha fazla ithalat ağırlıklı bir yapıya dönüştüğüne işaret ediyor.

İthalatın yaklaşık üçte biri Çin'den geliyor

Çin'in Özbekistan ekonomisindeki ağırlığı özellikle ithalat verilerinde daha açık şekilde görülüyor.

Özbekistan'ın toplam ithalatı yılın ilk yarısında 25,1 milyar dolar oldu, bunun 8 milyar 47,3 milyon dolarlık kısmı Çin'den gerçekleştirildi. Böylece dünyanın 155 ülkesinden ithalat yapan Özbekistan'ın toplam ithalatında Çin'in payı yüzde 32'ye ulaşırken, Rusya'nın payı ise yüzde 18,5 olarak kaydedildi.

Çin'den yapılan ithalatta otomotiv ve elektrikli araçlar, sanayi makineleri, üretim teknolojileri, elektronik ürünler ve çeşitli sanayi ürünleri öne çıkarken, bu veriler, Özbekistan'ın özellikle makine, teknoloji, otomotiv, elektrikli araçlar ve sanayi ürünleri gibi alanlarda Çin kaynaklı tedarike giderek daha fazla yöneldiğini gösteriyor.

Çin ile ticaretteki dengesizlik, Özbekistan'ın toplam dış ticaret açığı açısından da önem taşıyor. İki ülke arasındaki 6 milyar 623 milyon dolarlık açık, Özbekistan'ın 9,2 milyar dolarlık toplam dış ticaret açığının önemli bir bölümünü oluşturmasıyla dikkat çekiyor.

Bu durum, Çin ile artan ticaretin Özbekistan için tek başına olumlu bir gelişme sayılmayacağını gösteriyor.

"Çin'den yapılan ithalatın dengelenmesi gerekiyor"

Özbek ekonomi uzmanı Dr. Dilşad Alimov, AA muhabirine, Çin'den makine, teknoloji ve üretim ekipmanı ithalatının Özbekistan'ın sanayi kapasitesini geliştirmesi açısından önemli fırsatlar sunduğunu ancak ithalatın ihracata kıyasla daha hızlı artmasının ekonomik bağımlılık riskini de beraberinde getirdiğini söyledi.

Dr. Alimov, Çin'in Özbekistan'ın dış ticaretindeki payının 2015'te yüzde 12 seviyesindeyken 2026'nın ilk yarısında yüzde 23,1'e yükselmesinin iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ulaştığı boyutu gösterdiğini ifade etti.

Alimov, Çin'in Özbekistan'ın toplam ithalatındaki payının yaklaşık üçte bire ulaşması ve iki ülke arasındaki ticaret açığının 6 milyar 623 milyon doları aşmasının, ticaret hacmindeki büyümenin yanı sıra ekonomik bağımlılığı artırdığını ve dış ticaret dengesindeki açığı da belirginleştirdiğini vurguladı.

Özbekistan'ın gelecek dönemde Çin'den teknoloji ve yatırım çekmeye devam ederken yerli üretim kapasitesini güçlendirmesi, Çin pazarına yüksek katma değerli ürün ihracatını artırması ve Avrupa, Asya ve Orta Doğu başta olmak üzere farklı pazarlara yönelik ihracatını çeşitlendirmesi gerektiğini belirten Alimov, bu adımların dış ticaret dengesinin korunması açısından önem taşıdığını dile getirdi.

Alimov, Çin'den temin edilen makine, teknoloji ve üretim ekipmanlarının ülkenin sanayileşmesine katkı sağlayabileceğine işaret ederek, "Buna karşılık Özbekistan'ın Çin'e ihracatında ham madde ve yarı mamullerin ağırlığının azaltılması, katma değerli ürünlerin payının artırılması ve Çin'den yapılan ithalatın dengelenmesi gerekiyor." dedi.

Çin ile ekonomik ilişkilerin derinleşmesinin önemli fırsatlar sunduğunu kaydeden Alimov, bununla birlikte Özbekistan'ın ihracat pazarlarını çeşitlendirmesi ve ticaret açığındaki artışı yakından takip etmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Lojistik Hizmet Sağlayıcılar Derneği (LOJİDER) Yönetim Kurulu Başkanı Turan, kara yolu taşımacılığında hem ulusal hem de uluslararası boyutta sürücü açığının uzun yıllardır sektörün gündeminde olduğunu ifade etti.

Bu kapsamda 2022 yılında Lojistik Derneği (LODER) öncülüğünde, LOJİDER, Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND), Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD), Ağır Nakliyeciler Derneği (AND), Türkiye Nakliyeciler Derneği (TND), akademisyenler, kamu ve Bakanlık temsilcileri ile Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nden akademisyenlerin katılımıyla çalıştay düzenlediklerini aktaran Turan, çalıştayın ardından Karayolu Yük Taşıtı Sürücülüğü Programı'nın 2 yıllık meslek yüksekokulu programı olarak açılması için çalışmalar yürüttüklerini belirtti.

Turan, üniversite ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) nezdinde programın önemine ilişkin görüşmeler gerçekleştirdiklerini ve çalışmalar sonucunda programın geçen yıl Kütahya Dumlupınar Üniversitesinde hayata geçirildiğini söyledi.

"Meslektaşlarımızın her boyutuyla yetişmesi bu ihtiyacı pozitif yönde ileriye taşıyacak hususlar"

LOJİDER Yönetim Kurulu Başkanı Turan, şöyle devam etti:

"Kara yolu taşımacılığı lojistik zincirinde, taşımacılığın diğer 4 ana moduyla birlikte olmazsa olmaz bir parçası. Çünkü kapıdan kapıya üretilen hizmette diğer ana taşıma modlarını kullandığınızda, yani deniz yolu, hava yolu ya da demir yoluyla yaptığınızda bile ön ve nihai taşıma için kara yolu taşımacılığını muhakkak kullanma durumunda kalıyoruz. Bu nedenle hem ulusal hem de uluslararası boyutuyla üreticilerimizin ürettiği malların nihai kullanıcıya ya da kullanıcının deposuna, adresine teslim edeceğimiz ana kadar ya da tam tersi yurt içinde üretilen malzemenin ihracat çıkışı yapacağı limanlara ya da demiryolu terminallerine teslim edileceği noktada bu meslektaşlarımıza ihtiyaç duyuyoruz.

Fotoğraf : Kazım Kaan Ulu/AA

Dolayısıyla Kütahya Dumlupınar Üniversitesinde hayata geçirilen Karayolu Yük Taşıtı Sürücülüğü Programı ile bu meslektaşlarımızın her boyutuyla, uluslararası boyutu dahil, hem yabancı dili kapsayacak hem mevzuat hem de yük güvenliği ve aracı tanıma anlamında bilgili, tecrübeli ve ülkemizi temsil eden yapıda yetişmesi bu ihtiyacı pozitif yönde ileriye taşıyacak ve geliştirecek hususlar."

Toplumda zaman zaman "herhangi bir iş yapamazsan şoförlük yaparsın" şeklinde bir yaklaşım bulunduğunu ifade eden Turan, tır sürücülüğünün küçümsenecek bir meslek olmadığını vurguladı.

"Nitelikli sürücüler yükün güvenli şekilde taşınmasında önemli rol oynayacak"

Turan, mesleğin üniversite düzeyinde eğitim ve diploma ile icra edilmesinin gençlerin sektöre ilgisini artıracağını belirterek, uluslararası taşımacılık yapan sürücülerin gelir açısından da önemli imkanlara sahip olduğunu söyledi.

Nitelikli sürücülerin yükün güvenli şekilde taşınması ve zamanında teslim edilmesinde önemli rol oynayacağını vurgulayan Turan, üniversite eğitimi almış sürücülerin yükün bağlanması, emniyete alınması ve güvenli sürüş teknikleri konusunda bilinçli şekilde yetiştirileceğini ifade etti.

Turan, malların hedeflenen noktaya sağlam, eksiksiz ve zamanında ulaştırılmasının Türkiye'nin ihracat lojistiğinin performansını ve rekabet gücünü artıracağını kaydetti.

Sürücü açığının azaltılmasının lojistik firmalarının operasyonlarında da olumlu sonuçlar doğuracağını dile getiren Turan, üniversite eğitimiyle yetişen gençlerin sektöre ilgisinin artacağını ve görünmeyen maliyetlerin azaltılmasına katkı sağlanacağını söyledi.

Turan, programdan mezun olacak gençlerin doğrudan meslekleriyle ilgili işlerde çalışma imkanına sahip olacağını belirterek, uluslararası taşımacılıkta görev almaları halinde maaşlarının bugünün ekonomik şartlarında 100 bin lira civarında olabileceğini ifade etti.

Program ilk mezunlarını 2027'de verecek

LODER Yönetim Kurulu Başkanı ve Maltepe Üniversitesi Uluslararası Ticaret Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mehmet Tanyaş da dünyada benzer eğitimlerin genellikle kurs düzeyinde verildiğini belirtti. Tanyaş, 2022 yılında başlayan çalışmalar kapsamında YÖK ile yapılan görüşmeler ve Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nin desteğiyle programın geçen yıl 25 kontenjanla açıldığını ifade etti.

Tanyaş, ilk öğrencilerin eğitimlerine devam ettiğini ve programın ilk mezunlarını Haziran 2027'de vereceğini söyledi.

Öğrencilerin 3 sömestr üniversitede eğitim aldıktan sonra son sömestrda 14 hafta bir şirkette uzun süreli staj yapacağını aktaran Tanyaş, öğrencilerin yardımcı sürücü olarak çalışacağını ve programa dahil şekilde sigortalarının üniversite tarafından karşılanacağını belirtti.

Bu sürecin hem öğrencilerin şirketleri tanıması hem de şirketlerin öğrencileri tanıması açısından önemli bir fırsat olduğunu ifade eden Tanyaş, uygun koşulların oluşması halinde öğrencilerin staj yaptıkları şirketlerde çalışmaya devam edebileceğini dile getirdi.

"Kontenjan 30'a çıkarıldı"

Tanyaş, "Bu sene kontenjanı YÖK 30'a çıkararak ilan etti ve tercih anlamında program tamamıyla doldu ama şimdi kayıtlanma süreci devam ediyor. Biz de öğrenci arkadaşlarımıza çağrıda bulunuyoruz kayıtlarını tamamlamaları adına. İlk tercihte bazı nedenlerle kayıt yaptırmayanlar da olabiliyor ondan dolayı isteyenler 2'nci tercihlerinde de başvurabilirler." dedi.

Programa kadın sürücülerin de katılmasını istediklerini belirten Tanyaş, sektörde kadın sürücülerin sayısının arttığını ve programın kadınların daha eğitimli şekilde sektörde yer almasına katkı sağlayacağını söyledi.

Programdaki derslerin önemli bölümünün yük ve sürüş güvenliği üzerine oluşturulduğunu aktaran Tanyaş, psikoloji ve davranış bilimleri ile mevzuat derslerinin de bulunduğunu ifade etti.

Uluslararası taşımacılıkta görev yapacak öğrencilerin gümrük mevzuatını da öğrenmesinin hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Mehmet Tanyaş, dijitalleşme konusunda da eğitimler verildiğini bildirdi.

Tanyaş, programa üniversite yerleşme sınavına giren ve yeterli puanı alan herkesin başvurabileceğini belirterek, ticari sürücüler için SRC belgesinin gerektiğini kaydetti.

Bakanlığın katkılarıyla programdan mezun olan öğrencilerin herhangi bir sınava girmeden SRC 4 belgesine sahip olabileceğine işaret eden Tanyaş, bunun öğrenciler açısından önemli bir avantaj olduğunu aktardı.

Tanyaş, dünyanın farklı ülkelerinde de sürücü açığının bulunduğunu dile getirerek, Polonya'da sürücülere aylık 4 bin dolar seviyesinde ücretler verildiğini, İngiltere ve ABD'de de sürücü açığını azaltmaya yönelik çeşitli programlar uygulandığını söyledi.

LODER Yönetim Kurulu Başkanı Tanyaş, gençlerin sektöre kazandırılması için üniversite programının tek başına yeterli olmayacağını, kapasitenin artırılması ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının şoförlük mesleğinin değerini artırmaya yönelik çalışmalar yapmasının da değerli olacağını ifade etti.

Geçen hafta ABD'de istihdam piyasasına ışık tutan veriler karışık sinyaller verdi. Ülkede ADP özel sektör istihdamı iş gücü piyasasında ivme kaybına işaret ederken, tarım dışı istihdamdaki belirgin yükseliş ekonominin sıcaklığını koruduğunu ortaya koydu.

Ancak tarım dışı istihdamın konaklama, yeme içme ve kamu alanlarında yoğunlaşması, iş gücündeki keskin yükselişin mevsimsel olabileceği yönündeki değerlendirmeleri öne çıkardı.

İstihdam piyasasına ilişkin verilerin birbirinden ayrışması, Fed'in politika adımlarına yönelik beklentilerin şekillenmesini zorlaştırırken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek haftaki toplantısında politika faizini yüzde 58 ihtimalle 25 baz puan artırması, yüzde 42 ihtimalle ise sabit bırakması öngörülüyor.

ABD'de bu hafta açıklanacak enflasyon verilerinin Fed'in gelecek hafta alacağı kararlara ilişkin net mesaj vermesi bekleniyor.

Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack politikanın kısıtlayıcı olmadığını belirtti. Hammack, "Enflasyon çok yüksek ve hedefimizin üzerinde ne kadar uzun süre kalırsa geri düşürmek o kadar zor olacak. Şu anda duyduğum şey, harekete geçme zamanının geldiği." ifadelerini kullandı.

Öte yandan, sosyal medya hesabından paylaşım yapan ABD Başkanı Donald Trump, istihdam verilerinin kendisininki hariç tüm tahminleri üçe katladığını vurgulayarak, faizlerin düşürülmesi gerektiğini ifade etti.

Başka bir paylaşımında da Trump, "harika" veriler alındığında piyasaların yükselmesi gerektiğinin altını çizerek, "Ancak borsa yine düşüyor, çünkü işler iyi gittiğinde enflasyon korkusu yüzünden hemen bunu durdurmamız gerektiğine dair sahte bir gerçeklik algısı içinde yaşıyoruz. Oysa durum tam tersi olmalıydı." değerlendirmesinde bulundu.

Trump, böyle devam ederse ülkenin hak ettiği büyümeye ulaşamayacağını belirterek, büyümenin enflasyona neden olmayacağını savundu.

Analistler, Fed'in adımlarına ilişkin belirsizliklere karşın yapay zeka alanındaki iyimserliğin piyasaları desteklediğini kaydetti. Buna göre, ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, GPT-6 Astra adlı şimdiye kadarki en gelişmiş ve akıllı yapay zeka modelini duyurdu.

OpenAI'dan yapılan açıklamada, kısa süre önce sınırlı sayıda kullanıcının erişimine açılan "GPT-6 Astra"nın gelişmiş siber kapasitesi ve yüksek otonom kontrol yeteneği bulunduğu, karmaşık bilgisayar sistemlerini yönetebildiği, e-tablo doldurma ve sıfırdan internet sitesi tasarlama gibi işlemleri insan müdahalesi olmadan yürütebildiği bildirildi.

Söz konusu modelin ardından diğer yapay zeka geliştiricilerinin de yatırımlarını artıracağı beklentisi, yarı iletken sektöründe talebin artacağı öngörülerini güçlendirerek özellikle Asya tarafında teknoloji hisselerine yönelik risk iştahının canlı kalmasını sağladı.

Jeopolitik tarafta ise ABD-İran hattındaki gelişmeler takip edilmeye devam ediyor. Dün, İran Devrim Muhafızları Ordusu, İran gemilerine yönelik deniz ablukasına katılan ABD'ye ait bir uçak gemisi ile bir muhrip gemiyi balistik füzelerle hedef aldığını açıkladı.

Ayrıca İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Umman ile Hürmüz Boğazı'nın giriş ve çıkışının İran'ın kontrolünde olan yeni koridoruyla ilgili anlaşmanın önümüzdeki günlerde imzalanacağını duyurdu.

Petroldeki yükseliş yeni haftada da sürüyor

Söz konusu gelişmelerin ardından enerji arzına yönelik endişelerle petrol fiyatları yukarı yönlü seyrini sürdürüyor. Cuma günü yüzde 0,8 artışla 96,3 dolardan haftayı kapatan kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı, yeni haftaya da yüzde 1,1 yükselişle 97,3 dolardan başladı.

Geçen hafta ABD'de karışık sinyaller veren istihdam verileri ve Orta Doğu kaynaklı enflasyonist baskıların devam edeceği endişeleriyle dalgalanan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, haftayı yüzde 4,78 seviyesinde kapatmasının ardından yeni haftaya yatay seyirle yüzde 4,79'dan başladı.

Dolar endeksi ise Fed'e ilişkin belirsizliklerle güçlü duruşunu korurken, yeni haftaya yatay seyirle 99,2 seviyesinde başladı.

Altının ons fiyatı ise faiz artışı tahminleri ve güçlenen dolar endeksiyle yeni haftaya değer kaybıyla başladı. Ons altın şu sıralarda yüzde 0,8 düşüşle 4 bin 396 dolardan alıcı buluyor.

Cuma günü New York borsasında S&P 500 yüzde 0,38, Nasdaq endeksi yüzde 0,29 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,51 değer kaybetti. ABD'de endeks vadeli kontratlar ise haftaya negatif başladı. Ülkede New York borsası bugün İşçi Bayramı dolayısıyla işleme kapalı olacak.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı

Avrupa borsaları cuma günü karışık seyrederken, gözler yeni haftada Avrupa Merkez Bankasının (ECB) alacağı para politikası kararlarında olacak.

Hafta sonu Orta Doğu'da tansiyonun düşmemesi, yüksek seyrini koruyan enerji fiyatlarının Avrupa ekonomilerini olumsuz etkileyebileceği endişelerini körükledi.

Analistler, söz konusu durumun Avrupa'da endeks vadeli kontratların haftaya negatif bir başlangıç yapmasında etkili olduğunu belirterek, hafta içinde ECB'nin faiz kararının ardından Başkan Christine Lagarde'ın yapacağı açıklamaların piyasalarda oynaklığı artırabileceğini söyledi.

Analistler, bugün Avro Bölgesi'nde açıklanacak büyüme verileri ile Almanya'daki sanayi üretimi verilerinin yatırımcıların odağında bulunduğunu belirterek, para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın yıl sonuna kadar iki faiz artışına gitme ihtimalinin fiyatlanmaya devam ettiğini bildirdi.

Diğer yandan Almanya'da sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisi, Saksonya-Anhalt'ta düzenlenen eyalet meclisi seçimlerini yüzde 43,8 oy alarak kazandı ancak tek başına iktidara gelmesi için gerekli çoğunluğu elde edemedi.

Cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yatay seyrederken, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,28 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,09 düştü. Almanya'da DAX 40 endeksi ise yüzde 0,17 yükseldi.

Güney Kore'de hızlı yükseliş görülüyor

Asya borsalarında yapay zeka alanındaki olumlu gelişmeler risk iştahını desteklerken, Güney Kore'de Kospi endeksindeki yükseliş dikkati çekiyor. Teknoloji ve yarı iletken ağırlığı yüksek Kospi endeksinde alımlar, yapay zeka yatırımlarının artacağı beklentisiyle güçlendi.

Güney Koreli yarı iletken şirketi SK Hynix'in hisseleri yüzde 7,4, teknoloji şirketi LG Electronics hisseleri yüzde 5,1 ve Samsung Electronics hisseleri de yüzde 5 yükseldi.

Öte yandan, bugün açıklanan verilere göre Japonya'da öncü endeks 117,9 ile beklentilerin altında gerçekleşti.

Bu arada Japon yeninin dolar karşısındaki değer kaybı frenlenirken, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) atacağı olası adımlar yatırımcıların yakın takibinde bulunuyor.

Dolar/yen paritesi yatay seyirle 156,09 seviyesinde bulunuyor. Japonya'nın rezervleri ağustosta 79,6 milyar dolar düştü. Analistler, söz konusu düşüşte yetkililerin yene destek olmak için bu varlıkları kullanmasının rezerv azalışında etkili olduğunu belirterek, verilerin aynı zamanda ekonomi yönetiminin yeniden müdahale etmesi gerekirse yeterli finansal kaynağının bulunduğuna işaret ettiğini kaydetti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,9 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,1 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 düştü.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz OVP'yi açıkladı

Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,57 değer kazanarak 14.012,42 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,08 yükseldi.

Öte yandan dün Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan ile 2027-2029 dönemini içeren Orta Vadeli Program'ı (OVP) açıkladı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, "2026 yılı son çeyreğinde enflasyon oranının yeniden düşüş göstereceğini ve yıl sonunda yüzde 28,4 olmasını bekliyoruz." dedi.

Büyümenin 2026 yılında yüzde 3,3 olarak gerçekleşmesini beklediklerini ifade eden Yılmaz, büyümenin kademeli olarak güçlenerek 2027 yılında yüzde 4,2'ye, 2028 yılında yüzde 4,6'ya ve 2029 yılında yüzde 5'e ulaşmasını öngördüklerini dile getirdi.

Dolar/TL cuma gününü 48,4330'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,4390'dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Avro Bölgesi'nde büyüme ve Almanya'da sanayi üretimi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.900 ve 13.800 puanın destek, 14.100 ve 14.200 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Hazine ve Maliye Bakanlığından bugün bir haber sitesinde yer alan iddialara ilişkin yazılı açıklama yapıldı.

Kamuoyuna yansıyan soruşturma kapsamındaki bir kişiye ilişkin haberlerin, bazı medya organlarında Bakan Mehmet Şimşek'in bakanlık görevi üstlenmediği bir dönemde çekilmiş fotoğrafıyla birlikte servis edildiği vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Bu yaklaşım, açıkça kamuoyunda yanıltıcı bir algı oluşturma çabasıdır. Daha önce de defalarca açıklandığı üzere, Sayın Bakanımızın söz konusu kişiyle şahsi veya ticari hiçbir ilişkisi bulunmamaktadır. Buna rağmen aynı fotoğrafın ısrarla kullanılmaya devam edilmesi, kamuoyunda gerçeğe aykırı bir ilişki ve bağlantı izlenimi yaratmaya yöneliktir. Bu tür yanıltıcı yayınlara karşı tüm hukuki haklarımız saklıdır."

Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hudayyir, ülkesinin petrol ihracatına ilişkin bilgi verdi.

Irak resmi haber ajansı INA'ya açıklamalarda bulunan Hudayyir, ülkesinin eylül ayından itibaren ham petrol ihracat kapasitesinin günlük yaklaşık 3 milyon varilin üzerine çıktığını söyledi.

Hudayyir, hükümetin petrol ihracat kapasitesini günlük 5 milyon varile çıkarmayı planladığını ifade etti.

İhracatın artırılması için önemli stratejik planların hayata geçirileceğini belirten Hudayyir, 5 milyon varillik hedefe Suriye'de Fişhabur ve Banyas'a uzanan stratejik petrol hatlarının yanı sıra Hürmüz Boğazı'ndaki ihracat noktalarının tamamlanmasının ardından ulaşılacağını söyledi.

Irak'ın petrol üretimi gerilemişti

Yaklaşık 145 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezervine sahip Irak, dünyanın önde gelen petrol üreticileri ve ihracatçılarından biri sayılıyor.

Irak'ın petrol üretimi, ABD-İran savaşı nedeniyle özellikle nisan, mayıs ve haziran aylarında yüzde 60 gerileyerek günlük 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile düşmüştü.

Temmuz ve ağustos aylarında başlayan toparlanmayla birlikte Irak'ın petrol ihracat kapasitesinde artış kaydedilmeye başlandı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, "Uyguladığımız politikalar çerçevesinde TL'ye güven artmaya devam etmiş, TL mevduatımızın toplam mevduat içindeki payının yüzde 31,6 seviyesinden 28 Ağustos itibarıyla yüzde 61,5 seviyesine yükselmesi, izlediğimiz politikaların isabetli olduğunun somut göstergesi olmuştur." dedi.

Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan ile 2027-2029 dönemini içeren Orta Vadeli Program'ı (OVP) açıkladı.

OVP'nin her yıl olduğu gibi bu yıl da Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığının müşterek çalışmasıyla hazırlandığını belirten Yılmaz, "Hazırlık sürecine bakanlıklarımız ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarımız önemli katkı sunmuş, özel sektör ve meslek kuruluşlarımızın görüş ve değerlendirmeleri alınmıştır. Ortak aklı ve katılımcılığı esas alan bir anlayışla hazırladığımız Programımızda, ilgili tüm taraflarla yürüttüğümüz istişareler de politika ve tedbirlerimize yansıtılmıştır." ifadesini kullandı.

Sunumda öncelikle dünya ekonomisindeki mevcut görünüme değinileceğini, ardından uygulamakta oldukları program kapsamında bugüne kadar kaydettikleri mesafe ve sonrasında 2027-2029 dönemine ilişkin makroekonomik hedefleri paylaşacaklarını aktaran Yılmaz, belirlenen hedeflere nasıl ulaşacaklarına dair öncelikli reform alanlarını, planlanan politika ve tedbirleri ortaya koyacaklarını söyledi.

Gelecek üç yıla ilişkin temel politika belgesi olan OVP'nin, Kalkınma Planı doğrultusunda hazırlanan ve her yıl güncellenen üç yıllık bir politika çerçevesi sunduğunu vurgulayan Yılmaz, şunları kaydetti:

"Program, makroekonomik hedef ve tahminlerimizi, gelir ve gider ile borçlanma görünümünü, kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarını ve reform gündemimizi ortaya koymakta, aynı zamanda bütçe sürecinin temel çerçevesini oluşturmaktadır. Dünya ekonomisi, son dönemde ekonomik, teknolojik ve jeopolitik gelişmelerin iç içe geçtiği, öngörülebilirliğin azaldığı ve risklerin tarihi yüksek seviyelere çıktığı yeni bir süreçten geçmektedir. Türkiye ekonomisi de elbette dünyadan ve bölgemizde yaşanan bu gelişmelerden bağımsız değildir. Özellikle bölgemizde yaşanan savaşın doğrudan ve dolaylı etkileri, enerji ve emtia fiyatlarından küresel ticarete, enflasyon görünümünden büyüme beklentilerine kadar birçok alanda hissedilmektedir. Bunun yanında geleneksel tarife artışlarının yanında yeni nesil korumacılık eğilimleri ve ticaret politikalarındaki belirsizlikler de küresel görünümü etkilemektedir."

- "64,3 dolar olarak varsaydığımız Brent petrol 89,3 dolara yükseldi"

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, programın makroekonomik çerçevesini oluştururken, geçen yıl esas aldıkları varsayımların bu yılın başında bölgedeki savaş başta olmak üzere yıl içerisinde yaşanan hadiseler doğrultusunda güncellendiğini bildirerek, şu bilgileri verdi:

"Geçtiğimiz OVP'deki varsayımların başında gelen küresel büyüme tahmini yüzde 3,1'den yüzde 3'e geriledi. Ticaret ortaklarımızın büyüme tahmini yüzde 2,4'ten yüzde 1,6'ya, Avro Bölgesi büyümesi yüzde 1,2'den yüzde 0,9'a gerilerken bölgemizde yaşanan savaşın etkisinin en belirgin görüldüğü Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerinde ise yüzde 3,4 olarak öngörülen büyüme, yüzde eksi 0,5'e kadar geriledi. Geçtiğimiz yıl OVP'yi hazırlarken uluslararası kuruluşların tahminleriyle uyumlu olarak 2026 yılı için 64,3 dolar olarak varsaydığımız Brent petrol fiyatı ortalamada 89,3 dolara yükseldi. Enerji dışı emtia fiyatlarında yüzde 5,7 oranında düşüş beklerken, bugün yüzde 18,6 oranında bir artış öngörülmektedir. Küresel enflasyon tahmini ise bu gelişmelere bağlı olarak yüzde 3,6'dan yüzde 4,7'ye yükselmiş durumdadır."

- "2026 yılı büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak güncelledik"

Özellikle savaşla birlikte enerji ve emtia fiyatlarında ortaya çıkan arz yönlü baskıların ve Türkiye'nin başlıca ticaret ortaklarındaki zayıflamanın doğal olarak 2026 yılı tahminlerine de yansıdığını hatırlatan Yılmaz, sözlerini şöyle sürdürdü:

"2026 yılı büyüme tahminimizi yüzde 3,3 olarak güncelledik. Sanayi büyümesi tahminimiz yüzde 2,3'e gerilerken, yıl sonu enflasyon tahminimiz yüzde 28,4'e yükseldi. Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış dengemiz üzerinde doğrudan etkisiyle enerji ithalatı tahminimiz 63 milyar dolardan 71 milyar dolara yükselirken, dış ticaret açığı tahminimiz 96 milyar dolardan 105 milyar dolara çıkmıştır. Buna bağlı olarak cari işlemler açığının milli gelire oranına ilişkin tahminimizi de yüzde 2,6'ya güncelledik. Turizm gelirleri tahminimiz ise yine savaşın etkisiyle 68 milyar dolardan 65 milyar dolara revize edilmiştir. Bu güncellemeler programımızın yönünde veya ana çerçevesinde bir değişiklik anlamına gelmemektedir. Nitekim geçtiğimiz yıl öngörülmeyen ölçekte ortaya çıkan savaş ve beraberinde getirdiği enerji ve emtia şoku, dış talepteki zayıflamayla birlikte tüm ekonomiler üzerinde ilave bir yük oluşturmuştur. Buna rağmen Türkiye ekonomisi üretmeye, büyümeye ve istihdam oluşturmaya devam etmektedir."

- "İhracatımızı şoklara daha dayanıklı hale getirme çabamız devam edecek"

Yılmaz, 2026 yılının hem küresel büyümenin hem de dünya ticaretinin belirgin biçimde ivme kaybettiği bir yıl olarak karşılarına çıktığının altını çizerek, "Bununla birlikte, 2027 yılına ilişkin beklentiler küresel görünümde yeniden bir toparlanmaya işaret etmektedir. Küresel büyümenin yüzde 3,4'e, küresel ticaret hacmindeki artışın ise yüzde 4,3'e yükselmesi beklenmektedir. Özellikle küresel ticarette beklenen bu canlanmanın, dış talep koşullarının iyileşmesine ve ihracatçı ülkeler açısından daha destekleyici bir ortamın oluşmasına katkı sağlamasını bekliyoruz." diye konuştu.

Türkiye'nin ihracatının yaklaşık yüzde 96'sını oluşturan başlıca ticaret ortaklarının ağırlıklı büyümesinin 2025 yılındaki yüzde 2,4 seviyesinden 2026 yılında yüzde 1,6'ya gerilemesini beklediklerini anlatan Yılmaz, şunları paylaştı:

"2027 yılında ise dış talep koşullarının yeniden iyileşmesiyle bu oranın yüzde 2,8'e yükselmesini öngörüyoruz. Bu zayıflama, ihracatımızın yaklaşık yüzde 43'ünü gerçekleştirdiğimiz Avrupa Birliği ile yüzde 22'sini gerçekleştirdiğimiz MENA Bölgesinde özellikle dikkat çekicidir. En büyük ihracat pazarımız olan Avrupa Birliği'nde 2025 yılında yüzde 1,6 olarak gerçekleşen büyümenin 2026 yılında yüzde 1,2'ye gerilemesi, 2027 yılında ise sınırlı bir toparlanmayla yüzde 1,4 seviyesine yükselmesi beklenmektedir. MENA Bölgesinde ise savaşın ve jeopolitik gerilimlerin ekonomik faaliyet üzerindeki etkisi çok daha belirgindir. 2025 yılında yüzde 3,3 büyüyen bölge ekonomisinin, 2026 yılında yüzde 0,5 oranında daralacağı tahmin edilmektedir. 2027 yılında beklenen yüzde 7,3'lük güçlü büyümede ise 2026 yılındaki bu sert daralmanın oluşturacağı baz etkisinin önemli rol oynayacağını değerlendiriyoruz. Dolayısıyla, AB ve MENA bölgelerinin toplam ihracatımızın yaklaşık üçte ikisini oluşturduğu dikkate alındığında 2026'da ihracatçılarımızın oldukça zorlu bir dış talep ortamına rağmen başarılı bir performans sergiledikleri görülmektedir. Yıllar içerisinde ihracat pazarlarını çeşitlendiren ülkemizin mevcut pazardaki güçlü konumunu korurken, yeni pazarlara erişimini artırma, ihracatımızı bölgesel ve küresel şoklara karşı daha dayanıklı hale getirme çabamız önümüzdeki dönemde de devam edecek."

- "Savaşla jeopolitik risk endeksi çok hızlı yükseldi"

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, küresel ekonomik görünüm üzerinde belirleyici olan unsurlardan birinin de jeopolitik risklerde yaşanan belirgin artış olduğuna dikkati çekerek, şunları dile getirdi:

"Savaşın başlamasıyla birlikte jeopolitik risk endeksinin çok hızlı bir şekilde yükseldiğini görüyoruz. Savaş öncesinde uzun dönem ortalaması etrafında seyreden endeks, savaşın ardından tarihsel ortalamasının oldukça üzerine çıkmış ve yüksek bir oynaklık yükselmiştir. Jeopolitik gerilimler enerji ve emtia piyasalarından ticaret ve lojistik hatlarına, yatırım kararlarından finansal piyasalara kadar birçok kanal üzerinden dünya ekonomisine yayılmaktadır. Bu gelişmeleri ve oluşturabilecekleri ilave riskleri yakından takip ediyor, etkileri sınırlandırıcı tedbirler alıyor, ekonomi politikalarımızı farklı senaryoları dikkate alan, dışsal şoklara karşı dayanıklılığı güçlendiren bir anlayışla yürütüyoruz. Küresel arz koşullarından kaynaklanan fiyat hareketlerinin bir taraftan enerji ithalat maliyetlerimizi ve dış ticaret dengemizi etkilerken, diğer taraftan üretim ve ulaştırma maliyetleri üzerinden enflasyon görünümüne de yansımaktadır. Nitekim geçtiğimiz yıl 2026 yılı için 63 milyar dolar olarak öngördüğümüz enerji ithalatı tahminimizi, bu yıl 71 milyar dolara güncellememizde de bu gelişmeler etkili olmuştur."

- "Göstergeler, programımızın somut sonuçlar ürettiğini ortaya koymakta"

"Programımızı hayata geçirdiğimiz günden bu yana temel önceliğimiz, makroekonomik istikrarı güçlendirmek, ekonomide dengelenmeyi sağlamak, enflasyonu kalıcı biçimde düşürmek ve kazanımlarımızı sürdürülebilir hale getirmek olmuştur" ifadesini kullanan Yılmaz, şöyle devam etti:

"Paylaşacağı göstergeler, son dönemde karşı karşıya kaldığımız ilave dışsal şoklara rağmen programımızın temel alanlarda somut sonuçlar üretmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır. Programımız kapsamında yatırımların tüketimin üzerinde seyrettiği, dolayısıyla büyümenin kompozisyonunda daha dengeli, üretken ve sürdürülebilir bir yapının öne çıktığını görmekteyiz. Yeni yatırımlar üretim kapasitesini genişletmekte, teknolojik dönüşümü ve verimlilik artışını desteklemekte, aynı zamanda yeni istihdam imkanları oluşturmaktadır. Nitekim son yıllarda Toplam Faktör Verimliliğinin (TFV) büyümemize daha fazla olumlu etkide bulunduğunu görüyoruz. Baktığımız zaman 2026'da öngördüğümüz 3,3'lük büyümenin 1,2 puanını Toplam Faktör Verimliliği kaynaklı olduğunu görüyoruz. Tüketim ağırlıklı bir yapı yerine üretim kapasitesini artıran yatırımların öne çıkması, enflasyonla mücadeleyi destekleyen, dış denge üzerindeki baskıları sınırlayan ve potansiyel büyümemizi yükselten daha sağlıklı bir makroekonomik görünüm sunmaktadır."

- "Risk primimiz 220 seviyesinin de altına inmiştir"

Yılmaz, "Uyguladığımız politikalar çerçevesinde TL'ye güven artmaya devam etmiş, TL mevduatımızın toplam mevduat içindeki payının yüzde 31,6 seviyesinden 28 Ağustos itibarıyla yüzde 61,5 seviyesine yükselmesi izlediğimiz politikaların isabetli olduğunun somut göstergesi olmuştur." değerlendirmesinde bulundu.

Koşullu yükümlülüklerden olan KKM'den çıkışın sorunsuz şekilde tamamlandığını anımsatan Yılmaz, "Kararlılıkla uyguladığımız politikalarla küresel ekonomik görünümdeki belirsizliklere ve jeopolitik risklere rağmen brüt rezervlerimiz 89,7 milyar dolar artarak, 188,2 milyar dolara ulaşmıştır. Rezervlerde sağlanan bu güçlü artış ekonomimizin dış şoklara karşı dayanıklılığını desteklemektedir. Jeopolitik gerilimlere rağmen risk primimiz de önemli ölçüde gerilemiş ve 700'lü seviyelerden 220 seviyesinin de altına inmiştir. Bu önemli gelişme gerek kamu gerekse özel kesimin yabancı para cinsi borçlanmasında faiz yükünü aşağıya çekmiştir." dedi.

- "Yıllıklandırılmış ihracatımız ağustos itibarıyla 280 milyar dolara ulaşmıştır"

Kaydettikleri mesafenin önemli göstergelerinden birinin de ihracattaki olumlu seyir ve ihracatın teknoloji kompozisyonundaki iyileşme olduğuna işaret eden Yılmaz, şu bilgileri verdi:

"Yıllıklandırılmış ihracatımız, ticaret ortaklarımızdaki belirgin yavaşlamaya ve zorlu dış talep koşullarına rağmen ağustos ayı itibarıyla 280 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. İhracatımız nitelik olarak da güçlenmiş ve 2024 Ağustos'unda yüzde 40 seviyesinde olan orta ve yüksek teknolojili ürünlerin toplam ihracatımız içerisindeki payı, 2026 Ağustos ayı itibarıyla yüzde 44,1'e ulaşmıştır. Böylece bir taraftan ihracatımızı artırıyor, diğer taraftan ihracatımızı daha yüksek teknoloji ve katma değere dayalı bir yapıya dönüştürüyoruz. İhracatımızdaki güçlü performansa rağmen enerji ve emtia fiyatlarındaki yükseliş, dış dengemiz üzerinde geçici bir baskı oluşturmuştur. Cari işlemler açığının milli gelire oranı 2024 yılı Haziran ayında yüzde 1,8, 2025 yılı Haziran ayında ise yüzde 1,6 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2026 yılı Haziran ayı itibarıyla bu oran yüzde 2,3'e yükselmiştir. Bu yükselişin içerisinde 0,7 puanlık farkın savaş nedeniyle geldiğini hesaplamaktayız. Dolayısıyla bunu çıktığımız zaman yapısal bir bozulma olmadığını net bir şekilde görüyoruz. Ayrıca, mevcut seviyenin, 2000-2025 dönemi uzun dönem ortalaması olan yüzde 3,2'nin belirgin altında ve yönetilebilir seviyede olduğunu özellikle vurgulamak isterim. Dolayısıyla dış dengede daha dayanıklı bir yapı söz konusudur."

Davanın Kahramanmaraş 3. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki ilk duruşmasında, ölen saldırganın babası sanık Uğur Mersinli'nin tutukluluk halinin devamına, annesi sanık Peyman Pınar Mersinli'nin ise tahliyesine karar verilmişti.

Cumhuriyet Başsavcılığınca, annenin tahliyesine mevcut delil durumu dikkate alınarak itiraz edildi.

İtirazı bir üst mahkeme sıfatıyla değerlendiren Kahramanmaraş 4. Ağır Ceza Mahkemesi, Peyman Pınar Mersinli hakkında yeniden tutuklama kararı verdi.

Osmaniye'de gözaltına alınan Mersinli, işlemlerinin ardından yeniden cezaevine gönderildi.

İddianameden

Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan 43 sayfalık iddianamede, tutuklu sanık Uğur Mersinli'nin 10 kişiye yönelik "olası kastla öldürme", 15 kişiye yönelik farklı niteliklerde "olası kastla yaralama" ile "Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet" suçlarından, tutuklu sanık Peyman Pınar Mersinli'nin ise "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan cezalandırılması isteniyor.

Kahramanmaraş'taki Ayser Çalık Ortaokulunda 15 Nisan'da öğrenci İsa Aras Mersinli tarafından gerçekleştirilen silahlı saldırıda öğretmen Ayla Kara ve 9 öğrenci hayatını kaybetmiş, 15 öğrenci yaralanmıştı.

Cormann, İstanbul'da düzenlenen OECD 6. Beceriler Zirvesi'nin çıktıları ve Türkiye'de eğitim alanında hayata geçirilen proje ve yeniliklere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

OECD 6. Beceriler Zirvesi'nin olumlu sonuçlar gösterdiğini vurgulayan Cormann, Türkiye'nin becerilere olan bağlılığını en üst düzeyde gösterdiğini dile getirdi.

Cormann, "Zirveden çıkan mesaj açıktı. İnsanlar daha uzun yaşıyor ve çalışıyor. Yapay zeka, dijital teknoloji ve enerji dönüşümü işleri hızla değiştiriyor. Beceri sistemlerimizin buna ayak uydurması gerekiyor." ifadesini kullandı.

OECD ülkelerindeki çalışma çağındaki nüfusun 2023 ile 2060 yılları arasında yüzde 8 oranında azalacağının öngörüldüğünü belirten Cormann, şunları kaydetti:

"Daha uzun sürecek çalışma hayatlarında öğrenmeye devam edebilecek daha fazla insana ihtiyacımız var. Bugün bunu yapanların sayısı çok az. 55-65 yaş arası çalışanların sadece yüzde 24'ü işe yönelik eğitimlere katılırken, 35-54 yaş arası çalışanların yüzde 41'i katılıyor. Hedefe yönelik mali destek, ilgili kursları tasarlamak için işverenlerle daha yakın işbirliği ve daha esnek öğrenme seçenekleri bu açığı kapatmaya yardımcı olabilir.

Türkiye halihazırda harekete geçiyor. Yeni ulusal müfredatı ve eğitim çerçevesi olan 'Türkiye Yüzyılı' eğitimi, becerileri öğretim ve değerlendirmenin merkezine koyuyor. OECD olarak Milli Eğitim Bakanlığının iki yeni projesini desteklemekten gurur duyuyoruz, biri çıraklık, diğeri ise yapay zeka çağında beceri yönetimi üzerine. 8 Eylül'de, Türkiye'nin eğitim sisteminin öğrencileri geleceğe ne kadar iyi hazırladığına dair yeni bilgiler içeren Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programımızın (PISA) 2025 edisyonunun sonuçlarını da açıklayacağız."

"Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, PISA ile yakın uyumlu"

Cormann, beceri odaklı bir müfredatın, öğrencilerin sadece ne bildiklerini değil bildikleriyle ne yapabildiklerini de irdelediğine işaret ederek, "Bilgiyi analiz edebilirler mi, sorunları çözebilirler mi, mantık yürütebilirler mi ve öğrendiklerini yeni durumlarda uygulayabilirler mi? PISA tam olarak bunu ölçer." değerlendirmesinde bulundu.

PISA'nın, zorunlu eğitimin sonuna yaklaşan 15 yaşındaki öğrencilerin, bilgi ve becerilerini gerçek dünya sorunlarıyla başa çıkmak için kullanıp kullanamayacaklarını değerlendirdiğini vurgulayan Cormann, şöyle devam etti:

"Örneğin, PISA 2025'in ana konusu olan fen bilimlerini ele alalım. Öğrencilere sadece bilimsel gerçekleri bilip bilmedikleri sorulmaz. Gördüklerini açıklamak, kanıtları değerlendirmek ve bilinçli kararlar almak için bilimi kullanmaları istenir. Yani Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyum yakın. Ancak bir müfredat, ancak sınıfta olanları değiştirdiğinde fark yaratır. Öğrencilerin düzenli olarak akıl yürütme, araştırma ve sorun çözme fırsatlarına ihtiyaçları var. Değerlendirmelerin de bu becerileri ödüllendirmesi gerekir. Türkiye'nin reformu sadece iki yıldır yürürlükte, bu nedenle tek bir PISA döngüsünün tam etkisini göstermesini beklemek için henüz çok erken. Zaman içinde kilit soru, öğrencilerin bildiklerini uygulamada daha iyi hale gelip gelmeyecekleri."

"Yenilikçi alan" analizleri nisan ve mayısta açıklanacak

"Yenilikçi alan" olarak PISA 2025 çerçevesine dahil edilen "Dijital Dünyada Öğrenme" ve "Yabancı Dil" alanlarına ilişkin de açıklamada bulunan Cormann, bu yeni değerlendirmelerin, öğrencilerin daha ileri öğrenmeye ve gelecekteki çalışma hayatlarına hazır olup olmadıkları konusunda daha kapsamlı tablo sunduğunu belirtti.

Cormann, öğrencilerin bağımsız olarak öğrenme, dijital araçlarla problem çözme ve başka bir dilde iletişim kurma becerilerinin test edilerek, üç temel ders olan okuma, matematik ve fen bilimlerine ek olarak daha kapsamlı bir değerlendirme sağlandığının altını çizdi.

Dijital Dünyada Öğrenme alanının, öğrencilerin dijital araçları kullanarak bilgi oluşturup problem çözebilme becerilerini incelediği bilgisini veren Cormann, şu ifadeleri kullandı:

"Sadece öğrencilerin neler başardığına değil, nasıl öğrendikleri, stratejilerini nasıl seçtikleri, geri bildirimi nasıl kullandıkları ve kendi ilerlemelerini nasıl kontrol ettiklerine de bakıyor. İlk sonuçlar 8 Eylül'de açıklanacak ve daha detaylı analizler Mayıs 2027'de yapılacak. Yeni Yabancı Dil Değerlendirmesi ise öğrencilerin İngilizce okuma, dinleme ve konuşma becerilerini ölçüyor. Sonuçlar, Ortak Avrupa Dil Referans Çerçevesi (CEFR) ile bağlantılı, bu nedenle yorumlanması ve karşılaştırılması kolay. Nisan 2027'de özel bir rapor yayımlanacak. Bu değerlendirmeler, öğrencilerin bildiklerini uygulayabilme, öğrenmeyi sürdürme ve her yıl daha da dijitalleşen bir dünyada iyi iletişim kurabilme yeteneklerini bize gösterecek."

Gazze Şeridi'nde binlerce Filistinlinin uzuvlarını kaybetmesine neden olan İsrail ordusundan emekli Shalev Biton'u "tek ayakkabı hizmeti" için reklam yüzü olarak tercih etmesi, markaya karşı tepkileri ve boykot çağrılarını artırdı.

ABD'li sosyal medya fenomeni Guy Christensen, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Gazze'deki çocukların bir daha asla yürüyemeyebileceğini bilmek gerçekten iğrenç." ifadesini kullanarak şirkete karşı boykot çağrısında bulundu.

"Filistinliler için Boykot, Tecrit ve Yaptırım" (BDS) hareketinin parçası olan "İsrail'in Akademik ve Kültürel Boykotu için Filistin Kampanyası"nın (PACBI) koordinatörü Stephanie Westbrook da Adidas'ın kampanyasını "Filistinlilere hakaret" olarak niteledi.

Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) tahminlerine göre Ekim 2023'ten bu yana 5 binden fazla Filistinlinin uzuv kaybı yaşadığına dikkati çeken Westbrook, "Bu, sadece Adidas'ın duyarsızlığı veya hassasiyeti değil. İsrail tarafından öldürülen, sevdiklerini kaybeden veya İsrail yüzünden uzuvlarını kaybeden Filistinlilere karşı mutlak bir hakarettir." değerlendirmesinde bulundu.

"Markalar suçluları seçtiğinde insanlar da direnişi seçer"

İtalyan aktivist Vincenzo Fullone de sosyal medya hesabından reklam filmine ilişkin paylaşımda bulundu.

Adidas marka ayakkabıların çöpe atıldığı anların videosunu paylaşan Fullone, "Markalar suçluları seçtiğinde insanlar da direnişi seçer." ifadesine yer vererek boykot çağrısında bulundu.

İspanyol aktör Javier Bardem de Fullone'nin çektiği videoyu sosyal medya hesabından paylaşarak Adidas'ın boykot edilmesini istedi.

Arizona Üniversitesi Hukuk Fakültesinden Prof. Dr. Khaled Beydoun da Adidas'ın reklam filmine tepki gösteren isimlerden oldu.

Gazze'de ampute edilmiş çocuğun görseli ile Adidas'ın reklam filminde oynayan İsrailli askerin fotoğrafını paylaşan Beydoun, "Adidas, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) askerini öne çıkaran tek ayakkabı programını başlattı ancak Gazze'de bacakları kesilmiş çocukları görmezden gelmeye devam ediyor." ifadesini kullandı.

"Filistinli mağdurların trajedisini tamamen görmezden geliyor"

Shalev Biton'un ve İsrail'deki Kanal 12'nin Instagram hesaplarından Biton'un reklam yüzü olmasına ilişkin yapılan ortak paylaşıma da çok sayıda tepki geldi. 

"Özgür Filistin", "Filistin için Adalet", "Filistinlilerin acılarını görmezden gelmeyin" ve "Boykot Adidas" yazılı yorumlarda Adidas'a ve İsrail'e karşı çok sayıda tepki yer aldı.

Adidas'ın X hesabından yaptığı farklı paylaşımların altına da reklama yönelik birçok tepki gösterildi. Paylaşımlarda, "Asla başka ürün almayacağım", "Ürünlerinizi asla tekrar almayacağım", "Adidas çocuk katillerini desteklememeli", "Bir savaş suçlusuna sponsor oluyorsunuz" ve "İsrail'in soykırımını desteklediği için Adidas'ı boykot ediyorum" gibi çok sayıda yorum yer aldı.

"Eye on Palestine" tarafından Adidas reklamına ilişkin sosyal medya paylaşımında ise markanın ampute bireylere yönelik "tek ayakkabı" hizmetini tanıttığı İsrailli asker Shalev Biton'un 2021'de Gazze'ye yapılan saldırılar sırasında bir ayağını kaybettiği belirtildi.

Paylaşımda, bu reklamın tepki aldığına işaret edilerek, "(Reklam) Dünyada en fazla çocuğun ampute edilmesinden sorumlu bir işgal ordusu mensubuna dikkati çekiyor ve şu anda devam eden saldırılar nedeniyle uzuvlarını kaybeden Filistinli mağdurların trajedisini tamamen görmezden geliyor." ifadesi kullanıldı.

Paylaşıma gelen çok sayıda yorumda reklam tercihi nedeniyle Adidas'a yönelik boykot çağrısı yapıldı.

"Adidas'a soykırımı desteklemenin bedelini öğretin"

Avrupa Parlamentosu (AP) üyesi Rima Hassan da ABD merkezli sosyal medya platformu Instagram hesabından Adidas'ın reklamına ilişkin paylaşımında, dünyada çocukların en fazla ampute edilme oranının Gazze'de olduğuna dikkati çekti. Bu paylaşımın altında çok sayıda boykot çağrısı yapıldı.

Amerikalı yazar ve insan hakları savunucusu Susan Abulhawa, X hesabından yaptığı paylaşımda, "Adidas'a soykırımı desteklemenin bedelini öğretin ve bu ders, şirketin temelleri tamamen sarsılana kadar etkisini sürdürsün." çağrısında bulundu.

İsrail'e yönelik "muafiyet" Alman politikası

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İslam Dünyası ve Küresel İlişkiler Uygulama ve Araştırma Merkezi Direktörü Prof. Dr. Sami Al Arian, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Almanya menşeli firmanın "Alman politikası" izlediğini ve İsrail'e yönelik "muafiyet" uyguladığını söyledi.

Arian, "Şirket, yaşananlardan ders çıkarmıyor. Bu, bir siyonist tavırdır. Burada şirketin ders çıkarabileceği tek yaptırım boykottur. Herkes tarafından desteklenmeli ve tanıtılmalı." dedi.

Adidas, Filistin kökenli Amerikalı model Hadid'i reklamdan çıkarmıştı

Şirket, 2024 yılında da Filistin’e verdiği destekle bilinen ünlü model Bella Hadid’i reklam kampanyasından çıkarması sonrası boykot çağrılarının hedefi olmuştu.

Paylaşımda Hadid "antisemitizm" ile suçlanmış ve şiddet çağrısında bulunan bir isim olduğu öne sürülmüştü.

Şirketin sözcüsü, Hadid'in, 1972 Münih Olimpiyatları'nda kullanılan ayakkabının reklamında yer almasının "üzüntü ve sıkıntıya" sebep olduğunu savunarak özür dilemişti. Sözcü, ayakkabı reklamı nedeniyle "trajik tarihi olaylar" ile bağlantı kurulduğunu iddia etmişti.

Neden boykot ediliyor?

İsrail askeri Biton'un "tek ayakkabı hizmeti" için reklam yüzü olarak tercih edilmesi, markaya karşı tepkileri ve boykot çağrılarını artırdı.

BDS hareketinin sosyal medya hesaplarındaki açıklamalara göre İsrail askerini reklam yüzü seçen Adidas, uzun yıllar İsrail Futbol Federasyonunun (IFA) sponsorluğunu yapmıştı.

İsrail merkezli tekstil şirketi Delta Galil ile 2019'da küresel iç çamaşırı lisans anlaşması yapan Adidas, Maccabi Haifa ve Maccabi Tel Aviv gibi İsrail merkezli spor kulüpleriyle güncel ticari ortaklıklar yürütüyor.

İsrail pazarına özel resmi internet sitesi ve sosyal medya hesaplarına sahip şirket, Tel Aviv, Kudüs ve Hayfa gibi büyük şehirlerde birçok resmi mağaza işletiyor.

Şirket, Tel Aviv Maratonu dahil bazı spor etkinliklerinde de sponsorluklar üstlendi.

Adidas Foundation'ın internet sitesindeki açıklamaya göre, "kurucu şirketle güçlü bir ilişkiye sahip bağımsız bir kuruluş" olarak tanımlanan kurum, Yafa merkezli ve 2007-2014'te İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres'in kurduğu "Peres Center for Peace and Innovation" (Peres Barış ve İnovasyon Merkezi) kuruluşuna 2025-2028 dönemi için 700 bin avro hibe anlaşması sağlamıştı.

Kendisini "tarafsız" olarak tanımlayan şirket, tek uzvunu kaybeden müşterilere ihtiyaç duydukları tek ayakkabıyı, çift ayakkabı fiyatının yüzde 50'sine satın alabilme fırsatı veriyor.

Endonezya'nın Tangerang kentinde bulunan Soekarno-Hatta Uluslararası Havalimanı'nda, Anak Krakatau Yanardağı'ndaki patlamanın ardından yayılan volkanik küller nedeniyle uçuşlar güvenlik gerekçesiyle iptal edildi.

İptallerin ardından havalimanındaki check-in alanları boş kalırken, yolcular bilet iadelerini almak için uzun kuyruklar oluşturdu.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansına göre Zemaniyan, "Ekonomik Savaş Karargahı" hakkında açıklamalarda bulundu.

Ekonomi Bakanlığı bünyesindeki Ekonomik Savaş Karargahı'nın, savaş koşullarından kaynaklanan ekonomik sorunlara hızlı çözüm üretilmesi ve ilgili kurumlar arasında koordinasyonun sağlanması amacıyla kurulduğunu belirten Zemaniyan, bu mekanizma sayesinde sorunların çözümünde bürokratik gecikmelerin önüne geçileceğini ifade etti.

Bakan Şimşek, şunları kaydetti:

"Finansmana erişimi, üretken kapasiteyi destekleyecek nitelikte güçlü şekilde destekliyoruz. KOBİ kredilerinin toplam krediler içindeki payı yüzde 27'ye çıktı."

EPDK'nin konuya ilişkin ilanı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Buna göre, elektrik piyasasında 29 üretim lisansı, 3 tedarik lisansı verildi. Petrol piyasasında 1 şirkete ihrakiye teslimi ve 1 şirkete madeni yağ lisansı verildi.

Elektrik piyasasında 1 üretim lisansı ve 3 şarj ağı işletmeci lisansı sona erdirildi. Petrol piyasasında ise 1 şirketin madeni yağ lisansının süresi uzatıldı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde “2027-2029 dönemini kapsayan “Orta Vadeli Program”ı açıkladı.

Yılmaz, "Enflasyonla mücadelede önemli mesafe katettik. Mayıs 2024'te yüzde 75,5 seviyesine yükselen enflasyon, uyguladığımız politikalarla belirgin düşüş eğilimine girmiştir." dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, "2026 yılı son çeyreğinde enflasyon oranının yeniden düşüş göstereceğini ve yıl sonunda yüzde 28,4 olmasını bekliyoruz." diye konuştu.

Yılmaz , "2026 sonunda milli gelirimizin Cumhuriyet tarihimizde ilk kez 1,8 trilyon doları, kişi başına milli gelirimizin de yine ilk kez 20 bin doları geçmesini bekliyoruz." açıklamasını yaptı. 

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Uyguladığımız politikalarla TL'ye güven artmaya devam etti, TL mevduatımızın toplam mevduat içindeki payı yüzde 31,6'den yüzde 61,5 seviyesine yükseldi."

"2026'da yüzde 3,3 olmasını beklediğimiz büyümenin, kademeli olarak güçlenerek 2027'de yüzde 4,2'ye, 2028'de yüzde 4,6'ya ve 2029'da yüzde 5'e ulaşmasını öngörüyoruz"

"(OVP) Yeni Program döneminde makroekonomik istikrarla uyumlu, üretim kapasitesini artıran, enflasyonist baskı oluşturmayan sürdürülebilir büyüme anlayışı içindeyiz"

"Merkez Bankamıza göre savaşın enflasyon üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri yaklaşık 7 puan olarak hesaplanmıştır"

"Bütçe açığının kademeli düşürülmesini hedefliyoruz. 2026 için yüzde 3,5 öngördüğümüz bütçe açığını aldığımız tedbirlerle yüzde 3,1 olarak gerçekleştirmeyi bekliyoruz"

"2026'da yüzde 28,4 olarak gerçekleşmesini öngördüğümüz enflasyonun, 2027'de yüzde 21'e, 2028'de yüzde 13,5'e ve 2029'da yüzde 9'a gerilemesini hedefliyoruz"

"2027'de yüzde 3,5 olarak öngördüğümüz bütçe açığımızın milli gelire oranını, program dönemi sonunda yüzde 2,8'e düşürmeyi hedefliyoruz"

"(OVP) Program dönemi sonunda milli gelirimizi 2,2 trilyon doların üzerine, mal ve hizmet ihracatımızı ise 450 milyar dolara taşımayı hedefliyoruz"

"(OVP) Ekonomik güvenlik ve dayanıklılığı önceleyerek, kritik alanlarda dışa bağımlılığı azaltan ve ekonomimizin şoklara direncini güçlendiren bir yaklaşımı esas alıyoruz"

"(OVP) Savunma sanayisinde kendi teknolojisini geliştiren, yüksek katma değer üreten bir Türkiye hedefliyoruz. Savunma harcamalarını yüzde 229 artırıyoruz"

"(OVP) Özellikle dar ve orta gelirli vatandaşlarımızın konuta erişiminin kolaylaştırılması için sosyal konut yatırımlarını yüzde 150 artırıyoruz"