Associated Press'in (AP) ulaştığı belgelere göre, Trump yönetimi Kongre'ye, Çin'in Amerika kıtasındaki faaliyetlerinden, Panama Kanalı'nın her iki ucundaki limanların mülkiyetinden, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında finanse edilen altyapı projelerinden ve telekomünikasyon sektöründeki yatırımlarından derin endişe duyduğunu iletti.

Belgelerde, ABD'nin, dünya genelinde Çin karşıtı 50'den fazla özel proje için 340 milyon dolardan fazla kaynak ayırmayı planladığı öne sürüldü.

Trump yönetimi, Çin'in etkinliğini önlemek amacıyla Karayipler ve Orta Amerika'da eskiyen deniz altı telekomünikasyon kablolarının yenilenmesi için 175,8 milyon dolar harcama yapmayı planladığını ifade etti.

Bu fonla El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua ve Haiti'ye fayda sağlayacak projelerin desteklenmesi öngörülüyor.

Konuya ilişkin AP'ye açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi de Çin'in Batı Yarımküre'deki ekonomik faaliyetlerinin, ABD'nin ulusal güvenliği ve refahı açısından risk oluşturduğunu savundu.

Ayrıca AP'nin ulaştığı Bakanlık içi bir belgede, Dışişleri Bakanlığının Batı Yarımküre, Afrika ve Asya genelinde Çin'e karşı yürütülen programlara yaklaşık yarım milyar dolar ek bütçe ayırmayı değerlendirdiği kaydedildi.

İç belgede, "ABD, ulusal çıkarlarımızı zayıflatan Çin Komünist Partisinin (ÇKP) dünya genelinde artan ekonomik, teknolojik ve diplomatik nüfuzuna yanıt vermek zorundadır." ifadesine yer verildi.

Taslak aşamasındaki planlar doğrultusunda, Tibet'in ruhani lideri Dalai Lama'nın halefinin seçilmesi sürecine Çin'in müdahalesine karşı güvenli iletişim teknolojilerinin geliştirilmesi, Çin'in uzay programına yönelik uluslararası desteğin engellenmesi ve Çinli şirketlerin gözetim ile sansür teknolojileri ihraç etme girişimlerinin önüne geçilmesinin hedeflendiği de aktarıldı.

S&P Global, Almanya'nın temmuz ayına ilişkin öncü PMI verilerini açıkladı.

Buna göre, imalat sanayisindeki üretimin belirgin şekilde hızlanması Almanya ekonomisindeki hareketliliği destekledi.

Büyüme, mal ve hizmetlere yönelik talebin güçlenmesinin yanı sıra yeni ihracat siparişlerinde yeniden artış görülmesiyle gerçekleşti. Şirketlerin gelecek 12 aya ilişkin faaliyet beklentilerinde de iyileşme görülürken, bu durum istihdam kayıplarının hız kesmesine yansıdı.

Fiyatlar tarafında ise üçüncü çeyreğin başında, özellikle hizmet sektöründe maliyet baskılarının artması nedeniyle girdi maliyetlerindeki yükseliş hafif hızlandı. Buna karşı, mal ve hizmet satış fiyatlarındaki artış son dört ayın en yavaş hızında gerçekleşti. Ancak bu artış, Orta Doğu'daki savaşın başlamasından hemen önceki şubat ayına kıyasla hala belirgin şekilde daha yüksek seviyede kaldı.

S&P Global öncü verilerine göre, imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik PMI üretim endeksi hazirandaki 49,5 seviyesinden temmuzda 51,2'ye yükselerek dört ay sonra ilk kez büyüme eşiği olan 50 değerinin üzerine çıktı.

İmalat sanayi üretim endeksi de 54,7 puana yükselerek yaklaşık 4,5 yılın en güçlü artışını kaydetti.

Şirketler, daha yüksek sipariş hacmi, kapasite kullanımındaki artış ve öne çekilen siparişlerin üretimi desteklediğini raporladı. İmalat PMI 52,2 puanla son dört ayın en yüksek seviyesini gördü.

Hizmet sektörü aktivitesi ise 49,6 puanla büyüme bölgesinin altında kalmasına rağmen, son dört ayın en yüksek seviyesine çıktı.

S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktör Yardımcısı Phil Smith, verilere ilişkin değerlendirmesinde, Almanya ekonomisinin üçüncü çeyreğe olumlu bir başlangıç yaptığını belirterek, "Bileşik PMI, Orta Doğu'da savaşın başlamasının ardından üç ay boyunca daralmaya işaret ettikten sonra yeniden büyüme bölgesine döndü. Ancak yaklaşık son bir haftada bölgede çatışmaların yeniden şiddetlenmesi ve bunun küresel enerji fiyatları üzerinde yeni yukarı yönlü baskı yaratması nedeniyle sürdürülebilir bir toparlanmaya giden yolun hala oldukça belirsiz olduğu görülüyor." ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin yurt dışı temsilcilikleri, 115 ülkede ve 170 merkezde hizmet veriyor. Söz konusu 170 merkezin 3'ünü daimi temsilcilikler oluştururken, sahada aktif olarak görev yapan ticaret müşaviri ve ataşesi sayısı 235'e ulaştı.

Yurt dışı teşkilatının coğrafi bölgelere göre dağılımı

Ticaret elçilerinin en yoğun olarak görevlendirildiği bölge, Türkiye'nin geleneksel olarak en büyük ticaret ortağı durumundaki Avrupa oldu. Yurt dışı kadrosunun yüzde 34'ünün konuşlandığı Avrupa kıtasında, 35 ülkede, 55 merkezde 80 temsilci görev icra ediyor.

Yurt dışı teşkilatının coğrafi bölgelere göre dağılımında Avrupa'yı yüzde 16 payla 16 ülke ve 26 merkezde 38 temsilcinin bulunduğu Asya Pasifik, yüzde 13 payla 12 ülke ve 21 merkezde 32 temsilcinin görev yaptığı Orta Doğu izledi.

Sahra Altı Afrika yüzde 12 payla 26 ülke, 26 merkez ve 28 temsilciyle, Orta Asya ve Güney Kafkasya yüzde 9 payla 8 ülke, 13 merkez ve 21 temsilciyle, Kuzey Amerika yüzde 6 payla 2 ülke, 10 merkez ve 14 temsilciyle, Güney Amerika yüzde 5 payla 10 ülke, 10 merkez ve 11 temsilciyle, Kuzey Afrika yüzde 4 payla 5 ülke, 7 merkez ve 9 temsilciyle, Avustralya ise yüzde 1 payla 1 ülke, 2 merkez ve 2 temsilciyle listede yer alıyor.

Uzak Ülkeler Stratejisi'ne destek sağlanıyor

Küresel düzeyde faal olan bu geniş temsilcilik ağı, Türkiye'nin yürüttüğü "Uzak Ülkeler Stratejisi" ve pazar çeşitlendirme hedeflerine doğrudan katkı sağlıyor.

Dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 80'ini ve küresel ticaretin yüzde 75'ini temsil eden G20 ülkeleri başta olmak üzere, gelişmekte olan ve uzak coğrafyalardaki pazarlarda görev yapan ticaret müşavirleri, Türk ihracatçılarının uluslararası tedarik ve dağıtım zincirlerine entegre olmasında ve yerel pazar engellerinin aşılmasında kritik bir köprü görevi üstleniyor.

ABD Çalışma Bakanlığı, işsizlik maaşı başvurularına ilişkin haftalık verileri açıkladı.

Buna göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi.

Böylece, ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı 1969'da kaydedilen 187 binlik verinin ardından yine aynı seviyeye düşmüş oldu.

Piyasa beklentisi, bu dönemde işsizlik maaşı başvuru sayısının 211 bin olması yönündeydi.

İşsizlik maaşı başvuru sayılarına ilişkin önceki haftanın verisi 208 binden 209 bine yukarı yönlü revize edildi.

Geçen hafta itibarıyla 4 haftalık ortalama işsizlik maaşı başvuru sayısı da 7 bin 250 azalışla 207 bin 500'e geriledi.

Devam eden işsizlik maaşı başvuru sayısı ise 11 Temmuz ile biten haftada 2 bin kişi azalarak 1 milyon 796 bine indi.

Bünyesinde uluslararası bilim insanlarını bulunduran WWA'nın analizine göre, insan faaliyetlerinden kaynaklı iklim değişikliği aşırı sıcakları giderek daha fazla şiddetlendiriyor. Sıcaklıklar ise kuraklık koşullarını kötüleştiriyor.

Yaz mevsiminin henüz ortası olmasına rağmen sıcak hava dalgaları ve kuru hava koşulları şimdiden tarımsal kayıplara neden olurken orman yangınlarını artırdı ve nehir seviyelerinin tarihi düşük seviyelere gerilemesine yol açtı.

Fransız çiftçiler son 50 yılın en kötü mısır hasadıyla karşı karşıya kalırken Romanya bir milyon hektardan fazla tarım alanını kaybetti.

Büyük nehirlerin kuruması ise deniz ve nehir taşımacılığını aksatıyor ve enerji üretimini tehdit ediyor.

WWA analizine göre, iklim değişikliği nedeniyle Batı Avrupa'da tarımsal toprak kuraklıklarının görülme olasılığı 5 kat arttı. Kurak koşulların 6 aydır etkili olduğu Doğu Avrupa'da ise toprak kuraklığı olasılığı 11 kat daha yüksek hale geldi.

Buharlaşma riskinin görülme ihtimali ise aşırı sıcaklar nedeniyle yaklaşık 80 kat daha fazla.

Doğu Avrupa'da ise ocak-haziran dönemi ortalamasında, sıcaklık kaynaklı buharlaşma potansiyelinin iklim değişikliği nedeniyle yaklaşık 40 kat arttığı hesaplandı.

Öte yandan, şiddetlenen iklim değişikliği nedeniyle kuraklık eşikleri de değişti. Bu yıl görülen yağış açığı geçmişte aynı seviyede olsaydı, daha hafif kuraklığa yol açabilirdi. Ancak artan sıcaklıklar toprağın nemini çok daha hızlı çektiği için mevcut koşullar daha ciddi sonuçlar doğuruyor.

Kötüleşen koşullar, ürün kayıpları, nehir seviyelerindeki düşüş ve enerji sistemleri üzerindeki baskılara neden olurken temel ürünlerin fiyatlarını artırma riski taşıyor. Bu durumdan özellikle düşük gelirli hanelerin daha fazla etkilenme ihtimali bulunuyor.

Hollanda Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü (KNMI) İklim Bilimcisi Sarah Kew, analize ilişkin değerlendirmesinde, Avrupa'nın iklimi hızla değiştiğini belirterek, "Yağış düzenleri bölgelere göre farklılık göstermeye devam etse de bulgularımız, aşırı sıcakların kıtamızdaki kuraklığın artık temel belirleyicisi haline geldiğini gösteriyor. İklim değişikliğinin olmadığı bir dünyaya kıyasla, su kaynaklarının topraklarımızdan ve nehirlerimizden çok daha hızlı buharlaştığını görüyoruz. Bu durum, geçmişte yönetilebilir düzeyde kalabilecek kurak dönemleri ciddi kuraklıklara dönüştürüyor." ifadelerini kullandı.

Londra Imperial College Çevre Politikaları Merkezi Araştırmacısı Mariam Zachariah ise küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,4 dereceye ulaştığına dikkati çekerek, "Küresel emisyonlar sıcaklıkları tahmin edildiği gibi 2,8 seviyesine çıkarırsa bu yoğun buharlaşma koşullarının görülme olasılığı iki katına çıkabilir. Bu da mevcut kuraklıklar gibi olayların artık olağan hale gelmesi anlamına gelir." değerlendirmesinde bulundu.

Zachariah, hızlı ve kapsamlı emisyon azaltımları yapılmadığı takdirde Avrupa'nın bu kavurucu ve kurak yazların tekrar tekrar yaşandığı bir geleceğe doğru ilerlediği uyarısını yaptı.

Enerji sektörü ve bazı diğer alanlarda durumu istikrarsızlaştırmaya yönelik "dış girişimler" bulunduğunu belirten Putin, "Ülke ekonomisi ve kilit sektörleri, yakıt ve enerji sektöründeki durumu istikrarsızlaştırmaya yönelik dış girişimlere rağmen istikrarlı." dedi.

Rus ekonomisinin ve ana sektörlerinin başarılı seyrini koruduğunu dile getiren Putin, "Bu sorunlar geçici nitelik taşıyor ve ekonominin genel görünümünü etkileyemez." ifadesini kullandı.

Rusya federal bütçesinin haziranda fazla verdiğine işaret eden Putin, bu gelişmede bütçe gelirlerindeki artışın önemli rol oynadığını söyledi.

Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla Rusya'daki petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar nedeniyle ülkede çok sayıda tesis bakıma alınırken, Moskova ve St. Petersburg dahil olmak üzere birçok bölgede akaryakıt satışında bazı kısıtlamalar uygulanıyor.

ABD/İsrail-İran Savaşı sonrası yaşanan enerji krizi AB'nin fosil yakıtlara bağımlılığının yarattığı riskleri son 5 yılda ikinci kez gösterdi. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın 2022'de başlamasının ardından Rus gazı tedarikinin kesilmesiyle ilk enerji şokunu yaşayan AB ekonomileri, petrol ve gaz fiyatlarındaki sert artışlar nedeniyle geniş çaplı olumsuz etkiler yaşamıştı.

AB, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle artan fiyatlar nedeniyle fosil yakıt ithalatı için 50 milyar avrodan fazla ilave fatura ödedi. Yükselen enerji faturası, enflasyonist baskılar oluştururken, faiz artışlarına da yol açıyor.

Birliğin enerji tüketiminin yaklaşık yarısı ithal edilen fosil yakıtlara bağımlı olduğundan, jeopolitik gerilimler "yapısal bir kırılganlık" oluşturuyor.

Bu kapsamda AB, enerji güvenliğini artırmak, sert fiyat hareketlerine karşı ekonomileri korumak ve fosil yakıt bağımlılığını azaltmak amacıyla elektrifikasyonu artırıyor. Merkezinde elektrifikasyonun yer aldığı hızlandırılmış enerji dönüşümünün, 2040'a kadar AB'nin doğal gaz ithalatını yüzde 70'ten ve ham petrol ithalatını ise yüzde 40'tan fazla azaltabileceği öngörülüyor.

AB'nin 2040'a kadar fosil yakıt faturasını yılda 260 milyar avro düşürebileceği hesaplanan plan kapsamında, elektrifikasyonun bu dönemde yüzde 46'ya çıkarılması hedefleniyor. Bu hedef, "yasal bağlayıcılığı olmayan bir hedef" olarak açıklandı.

Ancak yüzde 46'lık elektrifikasyon, AB'deki mevcut elektrifikasyon seviyesinin iki katına karşılık geliyor. AB'deki yüzde 23'lük elektrifikasyon oranı yaklaşık 10 yıldır aynı seviyede seyrediyordu.

AB'nin elektrifikasyonu hızlandırma hedefi, bu yıl Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) ev sahipliği yapacak Türkiye'nin zirve başkanlığı kapsamında küresel çapta açıkladığı "elektrifikasyonu 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarma" hedefinin ardından geldi.

AB, Elektrifikasyon Aksiyon Planı kapsamında, Avrupa'da temiz teknolojilerin üretimini ve kullanımını hızlandırmayı hedeflerken, daha hızlı bir elektrifikasyon Avrupa ekonomilerinin rekabet gücünü artırma, arz güvenliğini sağlama ve enerji maliyetlerini düşürme açısından kilit olarak görülüyor.

Söz konusu yüzde 46'lık elektrifikasyon hedefine ulaşılması için AB'de elektrikli araç sayısının mevcut 8 milyon seviyesinden 2040'a kadar 120 milyona çıkarılması ve 28 milyon seviyesindeki ısı pompası sayısının bu dönemde 100 milyona yükseltilmesine ihtiyaç duyuluyor.

Irak resmi ajansı INA, Başbakan Ali Falih ez-Zeydi'nin Washington ziyareti kapsamında Irak ile ABD arasında toplam değeri 60 milyar dolar olan 50 anlaşma ve mutabakat zaptının imzalanacağını duyurdu.

Irak Başbakanlık Basın Ofisinden yapılan yazılı açıklamaya göre ise Başbakan Zeydi, ABD'nin başkenti Washington'da Amerikan Ticaret Odası tarafından onuruna düzenlenen geniş katılımlı iş konferansına katıldı.

Konferansa çok sayıda iş insanı ve tüccarın yanı sıra ABD'li şirketlerin, bankaların, finans kuruluşlarının, yatırım şirketlerinin ve çeşitli sanayi ve teknoloji sektörlerinin temsilcileri iştirak etti.

Burada konuşan Zeydi, Amerikan Ticaret Odasının ekonomik kararların alındığı önemli merkezlerden biri olduğunu belirterek, hükümetinin Amerikan Ticaret Odası ile iletişim, diyalog ve işbirliğine önem verdiğini ifade etti.

Zeydi, Irak'ta farklı sektörlerde bulunan büyük yatırım ve ekonomik işbirliği fırsatlarını Amerikalı şirketlere sunmaya hazır olduklarını kaydetti.

Irak ekonomisinin yalnızca proje uygulayacak veya malzeme tedarik edecek yükleniciler değil kalkınma ve gelişme ortakları aradığını vurgulayan Zeydi, hükümetin ülkenin doğal ve madeni kaynaklarını refahı ve ekonomik büyümeyi destekleyecek istihdam olanaklarına dönüştürmek için çalıştığını aktardı.

Konferansta konuşan bazı ABD'li şirket temsilcileri de Irak hükümetinin kurumsal, mali ve bankacılık alanlarında attığı reform adımları ile uluslararası şirketlere açık ve elverişli bir yatırım ortamı oluşturmasını dikkate alarak, Irak ile etkin ortaklık kurmayı hedeflediklerini belirtti.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), AB ve Avro Bölgesi'nin mayıs ayı uluslararası ticaret verilerini yayımladı.

Buna göre, AB'nin ihracatı, mayısta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,1 artarak 215,7 milyar avro, ithalatı ise yüzde 10,8 yükselerek 227,8 milyar avro oldu. AB, söz konusu ayda 12,1 milyar avro dış ticaret açığı verdi. AB, geçen yılın mayıs ayında 12,7 milyar avro ticaret fazlası vermişti.

AB'nin ticaretindeki değişim enerji ürünlerindeki açığın artmasından, makine, araç ve kimyasal gibi ürünlerindeki fazlasının ise azalmasından kaynaklandı.

Avro Bölgesi'nde ihracat mayısta yıllık bazda yüzde 0,1 artışla 243,6 milyar avroya, ithalat ise yüzde 10 artışla 251,4 milyar avroya ulaştı. Böylece, Avro Bölgesi mayısta 7,8 milyar avro ticaret açığı verdi. Geçen yılın mayıs ayında 15 milyar avro ticaret fazlası verilmişti.

Mayısta AB ülkelerinden en fazla ithalat yapan ülkeler, 40,8 milyar avroyla ABD, 29,9 milyar avroyla İngiltere, 19,9 milyar avroyla İsviçre, 15,5 milyar avroyla Çin ve 8,5 milyar avroyla Türkiye oldu.

Aynı dönemde AB'ye en fazla ihracat gerçekleştiren ülkeler ise 46,3 milyar avroyla Çin, 32,9 milyar avroyla ABD, 14,5 milyar avroyla İngiltere, 12,5 milyar avroyla İsviçre, 10,2 milyar avroyla Norveç ve 8,5 milyar avroyla Türkiye olarak sıralandı.

İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), mayıs ayına ilişkin büyüme rakamlarını açıkladı.

Buna göre, martta yüzde 0,3 büyüyen ve nisanda yüzde 0,1 daralan İngiltere ekonomisi, mayısta yüzde 0,1 büyüme kaydetti. Bu artışta, hizmet sektörünün yüzde 0,3 büyümesi etkili olurken, imalat ve inşaat sektörleri mayısta sırasıyla yüzde 0,5 ve yüzde 0,8 daraldı.

İngiltere ekonomisi mart-mayıs aylarını kapsayan üç aylık dönemde ise önceki üç aylık döneme göre yüzde 0,7 büyüdü. Bu dönemdeki büyümede de hizmet sektöründeki yüzde 0,7'lik artış belirleyici oldu.

Böylece İngiltere ekonomisi üst üste 6 üç aylık dönemde büyüme kaydetti.

ONS Ekonomik İstatistikler Direktörü Liz McKeown verilere ilişkin değerlendirmesinde, ekonominin üç aylık dönemde hizmet sektörü öncülüğünde güçlü büyüme gösterdiğini belirterek, buna karşın elektrik üretimi, mimarlık ve mühendislik faaliyetlerinde daralma görüldüğünü ifade etti.

Türkiye, 12,7 milyonluk genç nüfusuyla, 194 ülkeden 117'sinin genel nüfuslarını geride bıraktı.

Dünyanın geçen yıla ilişkin yaklaşık 8,2 milyarlık toplam nüfusunun, 1 milyar 283 milyon 150 bin 313'ünü 15-24 yaş aralığı oluşturuyor. Söz konusu genç nüfus, toplam nüfusun ise yüzde 15,6'sını oluşturuyor.

Türkiye'de söz konusu yaş aralığında 12 milyon 708 bin 348 kişi bulunurken, toplam 86,1 milyonluk nüfusun yüzde 14,8'i de 15-24 yaş aralığında yer alıyor.

Gençler, 117 ülkenin toplamını aştı

Türkiye, nüfusunun dinamikliği, ülkelerin ekonomik, sosyal ve teknolojik geleceği açısından oldukça kritik olan genç nüfus topluluğuyla, 100'den fazla ülkenin genel nüfusunu geride bırakıyor.

Verilere göre, Türkiye'nin sahip olduğu 12,7 milyonluk genç nüfus, 194 ülkeden 117'sinin toplam nüfusunu aşıyor.

Türkiye'deki genç sayısının, ülke nüfusunun toplamını aştığı ülkeler arasında 12,3 milyonluk toplam nüfusuyla Tunus, 11,3 milyonluk toplam nüfusuyla Birleşik Arap Emirlikleri ve 10,4 milyonluk toplam nüfusuyla Portekiz gibi ülkeler yer alıyor.

Avrupa'da da en çok genç Türkiye'de

Türkiye, ülkelerin geleceğini şekillendiren en büyük güçlerden olan genç nüfus sayısında Avrupa'da da ilk sırada bulunuyor.

Türkiye'nin 12,7 milyonluk genç nüfusuna en yakın 15-24 yaş nüfusuna sahip ülkelere bakıldığında, 8,3 milyonla Birleşik Krallık ve 8 milyonla Almanya ve 6 milyonla İtalya sıralanıyor.

Genç nüfus sayısıyla Avrupa'nın ilk sırasında yer alan Türkiye, gençleriyle Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin 19'unun toplam nüfuslarını da geride bırakıyor.

Türkiye'nin genç nüfusunun, toplam nüfuslarından fazla olduğu AB üyeleri arasında Yunanistan, Belçika ve Macaristan gibi ülkeler yer alıyor.

Apple mahkemeye sunduğu dosyada, OpenAI'ın donanım stratejisinin "baştan aşağı çalıntı ticari sırlara dayandığını" ve "yasa dışı olduğunu" savunurken, OpenAI'a katılan eski çalışanları Tang Yew Tan ve Chang Liu'yu suçladı.

Dava dosyasında, Tan'ın henüz Apple'da çalışan ve OpenAI'a iş başvurusunda bulunan adaylardan, mülakatlara Apple'a ait gizli donanım parçalarını getirmelerini istediği, Liu'nun da eski bir çalışma arkadaşının bilgisayarı üzerinden Apple ağına sızarak piyasaya sürülmemiş ürünlere ait onlarca gizli donanım dosyasını indirdiği öne sürüldü.

OpenAI'ın, Apple'dan ayrılma sürecindeki çalışanlara şirketin sistemlerine erişim sürelerini uzatabilmeleri için özel taktikler verdiği iddia edilen dosyada, OpenAI'ın donanım firmalarından Apple tarafından icat edilen özel bir metal kaplama tekniğini uygulamalarını istediğini ve bu firmaları "Apple'ın izni olduğuna" inandırarak yanılttığı iddia edildi.

Dosyada Apple, ticari sırların kullanımının derhal durdurulması, tüm gizli ve tescilli materyallerin iade edilmesi ve uğradığı zarara karşılık maddi tazminat ödenmesi talebinde bulundu.

Rusya Maliye Bakanlığı, 2026 yılının ilk yarısına ilişkin federal bütçe verilerini açıkladı.

Buna göre, federal bütçe gelirleri ocak-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,8 artarak 18,62 trilyon rubleye yükseldi.

Bütçe giderleri de aynı dönemde yüzde 16,1 artışla 24,35 trilyon rubleye çıkarken, federal bütçe açığı 5,73 trilyon rubleyle Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 2,5'ine ulaştı.

Bakanlık, yıl başındaki yüksek açık seviyelerinin ağırlıklı olarak harcamaların önden finanse edilmesinden kaynaklandığını, ocak-haziran döneminde giderlerdeki hızlı artışta da sözleşmelerin hızlı şekilde imzalanması ve bazı sözleşmeli harcamalar için avans ödemelerinin etkili olduğunu bildirdi.

Ülkenin petrol ve doğal gaz gelirleri, yılın ilk yarısında petrol fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle yüzde 22,7 azalarak 3,66 trilyon rubleye geriledi.

Petrol ve doğal gaz dışı gelirler ise aynı dönemde yüzde 16,3 artarak 14,96 trilyon rubleye ulaştı.

Rusya'da bütçe giderleri, özellikle savunma sanayisine yönelik harcamalar nedeniyle son yıllarda önemli ölçüde arttı.

Eren Beksaç, Cüneyt Karadağ, İsmail Özdemir, Barış Seçkin, Derya Gülnaz Özcan, Muhammet İkbal Arslan, Salih Okuroğlu

Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi uluslararası basında geniş yer bulurken, haberlerde değişen güvenlik ortamında Türkiye'nin artan stratejik önemi, savunma sanayisindeki kapasitesi ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın zirvedeki diplomatik rolü öne çıkarıldı.

New York Times (NYT) gazetesi, Ukrayna ve İran'daki savaşlar ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşünün Türkiye'nin NATO müttefikleri nezdindeki değerini artırdığını yazdı.

Gazete, Ankara'daki zirvede Türkiye'nin, gelişen savunma sanayisi ve NATO'nun ABD'den sonraki en büyük ordusuyla ittifakın geleceği açısından kritik görüldüğünü belirtirken, Trump'ın da zirveye Erdoğan ev sahipliği yaptığı için katılmayı kabul ettiğini söylediğini aktardı.

Politico'daki haberde, NATO Zirvesi'nin sonunda "tek bir net kazanan" bulunduğu belirtildi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "yerli savunma sanayisi alanında etkili bir müzakereci ve lider olarak öne çıkmayı başardığına" vurgu yapıldı.

Haberde liderlerin, Erdoğan'ın Trump'ı NATO'nun geleceğine ilişkin tartışmalara dahil etme becerisini övdüğü belirtilirken, Trump'ın da Türkiye ile ilişkilerin "muhtemelen hiç olmadığı kadar iyi" olduğunu söylediği ifade edildi.

Savunma haberleriyle tanınan Defence24, Avrupa'nın ciddi bir güvenlik mimarisi oluştururken Türkiye'yi dışarıda bırakamayacağını vurguladı.

Defence24’ün haberinde, Türkiye'nin NATO'nun ikinci büyük ordusuna ve gelişen savunma sanayisine sahip olduğu belirtilirken, Ankara Zirvesi'nin Türkiye'nin savunma sanayisini ve üretim kapasitesini Avrupalı müttefiklere sergilemesi açısından stratejik bir vitrin niteliği taşıdığı kaydedildi.

NATO Ankara Zirvesi, Alman basınında da öne çıktı

Alman Welt gazetesi, Ankara'daki NATO Zirvesi için "Türkiye yeni bir güç faktörü mü?" başlığını kullanırken, Trump'ın zirveye Erdoğan nedeniyle katıldığını söylediğini aktardı.

Gazete, Erdoğan'ın Trump'ın uzun yıllardır iyi kişisel ilişki sürdürdüğü az sayıdaki liderden biri olduğuna dikkati çekti.

Süddeutsche Zeitung, Ankara Zirvesi'ni NATO açısından kritik bir buluşma olarak değerlendirirken, Avrupa ülkelerinin savunma alanındaki yeni yatırımlarını sergileyerek ittifakın güçlendiği mesajını vermeyi amaçladığını yazdı.

Tagesschau, Erdoğan'ın zirve daha başlamadan prestij kazandığını belirterek, Trump'ın Ankara'ya gelmek istediğini ve Türkiye'nin NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip vazgeçilmez bir bölgesel güç olarak öne çıktığını ifade etti.

Wirtschaftswoche gazetesi ise Erdoğan'ın Trump'a görkemli bir karşılama düzenlediğini aktarırken, karşılamanın samimi bir atmosferde gerçekleştiğini ve Trump'ın Türkiye'deki NATO Zirvesi'ne sadece Erdoğan için katıldığını söylediğini yazdı.

⁠Yunan basını Trump'ın F-35 açıklamalarını öne çıkardı

Yunan basınındaki haberlerde, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'ye F-35 satılması ve Türkiye’ye yönelik ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki yaptırımların kaldırılmasına yeşil ışık yakan açıklamaları öne çıktı.

Yunanistan'ın en çok okunan haber sitelerinden in.gr, "Erdoğan, Trump ile görüşmesinde 'mücadeleyi' kazandı şimdi de 'savaşı' kazanmaya çalışıyor" başlıklı haberinde, Türkiye'nin stratejik öneminin önemli ölçüde arttığını kimsenin göz ardı edemeyeceğini yazdı.

Haberde, Trump'ın Ankara'da Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından karşılanmasının etkileyici olduğu belirtilirken, Trump'ın Erdoğan hakkındaki övgülerinin de dikkat çekici olduğu ifade edildi. Gazete, Türkiye'nin ilk izlenim mücadelesini kazandığını, F-35'leri ne zaman elde edeceğine dair net bir tarih alma savaşının ise sürdüğünü ileri sürdü.

Kathimerini gazetesi, "Övgüler ve F-35 için verilen sözler" başlıklı haberinde, Trump'ın F-35 ve CAATSA yaptırımlarına ilişkin açıklamalarına yer verirken, Trump'ın Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'a övgülerde bulunduğunu ve Türkiye'yi diğer ülkelere göre daha sadık bir dost olarak tanımladığını aktardı.

SKAI TV ise "Erdoğan NATO Zirvesi'nin en büyük kazananı oluyor" başlıklı haberinde, Erdoğan'ın NATO Zirvesi'ni uluslararası alandaki yerini güçlendirmek ve F-35 konusunu yeniden gündeme getirmek için değerlendirdiği yorumunu yaptı.

Haberde, "NATO Zirvesi beklenmeyen bir siyasi kazanan ile tamamlanıyor gibi görünüyor. Bu kazanan NATO ittifakının bütünü değil, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan." ifadelerine yer verildi.

İtalyan basını, Trump’ın Avrupalıları eleştirirken Erdoğan’ı övdüğüne dikkati çekti

İtalyan basını da Ankara'daki NATO Zirvesi'nde ABD Başkanı Trump'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmesinde yaptığı açıklamaları öne çıkardı.

La Repubblica gazetesi, Trump'ın Avrupalı müttefiklerden "hayal kırıklığı" duyduğunu söylediğini aktarırken, "Buraya Erdoğan için geldim." ifadelerini kullandığını yazdı.

Corriere della Sera gazetesi, "Trump sözleriyle NATO Zirvesi'ni sarsıyor" manşetini atarken, ilk sayfasında Trump'ın "dostu Erdoğan" ile görüştüğünü, Berlin, Paris ve Londra'yı eleştirdiğini aktardı.

Gazete, zirveye ilişkin bir başka haberinde ise Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in "Mehter Marşı" ile karşılandığına dikkati çekerek, "Böyle bir tercihin tesadüf olması zor." değerlendirmesine yer verdi.

La Stampa gazetesi, Trump'ın Avrupalı müttefiklerini eleştirirken basına açık etkinliklerde Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan "önemli bir dost" ve "önemli bir lider" olarak söz ettiğini yazdı.

Gazete, Trump'ın Erdoğan'a yönelik "Sen olmasaydın, NATO Zirvesi'ne gelmezdim." sözlerini aktarırken, F-35 savaş uçaklarının Türkiye'ye satışı için söz verdiğini kaydetti.

Il Messaggero gazetesi de zirvenin başında Trump'ın Türkiye'ye F-35 satışı için söz verdiğini yazdı.

Ankara'daki zirve İsviçre basınında da yer aldı

İsviçre'nin kamu yayın kuruluşu SRF, Ankara'daki zirveye ilişkin haberini "NATO'nun kader belirleyici toplantısı: Yeniden yapılanma mı, yoksa dağılma mı?" başlığıyla servis etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "zirveyi gücünü göstermek için kullandığı" yorumunun yer aldığı haberde, "Türkiye, hızla büyüyen bir silah sanayisine, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip ve Akdeniz'den Karadeniz'e kadar olan geçiş yollarını kontrol ediyor." ifadeleri kullanıldı.

Haberde, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna arasında arabuluculuk yapabilen az sayıdaki ülkeden biri olduğu da kaydedildi.

Avusturya basını

Avusturya kamu yayın kuruluşu ORF, Ankara'daki NATO Zirvesi'ni "Eleştiri, tehdit ve Ankara için bir ikram" başlığıyla duyurdu.

Haberde, ABD Başkanı Trump'ın Avrupalı liderlere yönelik eleştirilerine yer verilirken, Türkiye açısından zirvenin öne çıkan gelişmelerinden birinin Washington'un Ankara'ya F-35 savaş uçağı satışını yeniden değerlendireceği mesajı olduğu belirtildi.

Trump'ın Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılabileceği yönündeki açıklamalarının Ankara açısından "bir ikram" niteliğinde değerlendirildiği aktarıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Trump'ı bizzat karşıladığı ve süvari birliği ile savaş uçaklarının yer aldığı "görkemli" bir tören düzenlendiği belirtilen haberde, Trump'ın Türkiye'yi "vefasıyla diğer müttefiklerden ayrılan" bir ülke olarak nitelendirdiği vurgulandı.

Avusturya Ticaret Odasının (WKO) dijital yayın platformu LOOKAUT, "Ankara'daki NATO Zirvesi: Türkiye neden birdenbire bu kadar önemli?" başlıklı analizinde, Türkiye'nin NATO'nun ABD'den sonraki ikinci büyük ordusuna sahip olduğunu, stratejik konumu ve büyüyen savunma sanayisiyle Avrupa güvenliği açısından öneminin arttığını yazdı.

Avusturya gazetesi Kurier ise zirveyi "Erdoğan NATO Zirvesi'nde Avrupa'nın kendisine ne kadar ihtiyaç duyduğunu gösteriyor" başlığıyla verdi.

Haberde, Erdoğan'ın "kendinden emin bir ev sahibi", Avrupalı liderlerin ise "çekingen konuklar" görüntüsü verdiği belirtilerek, "Ortadoğu'da yaşanan son gelişmeler, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip Türkiye'nin jeopolitik önemini bir kez daha ortaya koydu." ifadeleri kullanıldı.

Bosna Hersek, Hırvatistan ve Slovenya

Bosna Hersek'in en çok okunan haber portallarından "Klix", Türkiye'nin 22 yıl sonra zirveye ev sahipliği yaptığını ve toplantıların olumlu geçtiğini okuyucularına aktararak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Çelik Kubbe" ve diğer hava savunma sistemleri konusunda yaptığı konuşmayı ön plana çıkardı.

Hırvatistan'da en çok takip edilen haber portalı "Index", Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın NATO müttefikleri arasındaki savunma kısıtlamalarının kaldırılması gerektiği sözlerine yer verdi.

Slovenya'nın kamu yayıncısı Slovenya Radyo ve Televizyonu (RTV SLO) ise Ankara'daki zirveyi, Türkiye'nin güçlenen savunma sanayisini vitrine çıkardığı bir fırsat olarak değerlendirdi.

ABD merkezli Apple, 25 Haziran'da Rus teknoloji şirketi VK'ye ait VKontakte, Odnoklassniki, VK Video, VK Music, VK Messenger, Mail, Dzen ve Skillbox dahil çok sayıda uygulamayı App Store'dan kaldırdı.

VK'den yapılan açıklamada, şirketin karara ilişkin önceden bilgilendirilmediği, uygulamaların iPhone ve iPad'lere artık indirilemediği ve güncellenemediği belirtildi.

Açıklamada, VK'nin herhangi bir yaptırım listesinde yer almadığına işaret edilirken, uygulamaların daha önce yüklendiği cihazlarda çalışmayı sürdürdüğü ancak kullanıcıların bildirim ve güncelleme sorunlarıyla karşılaşabileceği kaydedildi.

Apple, haziran başında da Rusya'nın ulusal mesajlaşma uygulaması MAX'ı App Store'dan kaldırdı.

MAX'ı daha önce cihazlarına yükleyen kullanıcıların uygulamayı kullanmayı sürdürdüğü ancak bildirim alamadığı, uygulamanın silinmesi halinde ise yeniden yüklenemediği açıklandı.

Rusya Dijital Kalkınma Bakanı Maksut Şadayev, Apple'ın gerekçe göstermeden aldığı kararın 20 milyondan fazla iPhone ve iPad kullanıcısının MAX'a erişimini etkilediğini belirtti.

Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığı da VK uygulamalarının kaldırılmasının siyasi gerekçelerle alındığını ve haksız rekabet oluşturabileceğini bildirerek, konunun incelenmesi için Rusya Federal Rekabet Servisine (FAS) başvurdu.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Apple'ın Rus uygulamalarını uyarı yapmadan kaldırmasının şirketin ticari hizmet sağlayıcısı olarak güvenilirliğini sorgulattığını söyledi.

Rus makamlarının Apple'dan açıklama isteyeceğini belirten Peskov, gerekli açıklamaların yapılmaması halinde şirketle ilişkilerin geleceğine ilişkin değerlendirme yapılacağını ifade etti.

Rusya Devlet Duması Bilgi Politikası Komitesi Başkanı Sergey Boyarskiy de Apple'ın kararının siyasi nitelik taşıdığını belirterek, milyonlarca kullanıcının iletişim, eğlence ve eğitim hizmetlerine erişiminin sınırlandığını kaydetti.

Apple'a 4 milyar rublelik ceza riski

FAS, Apple'a gönderdiği uyarıda, iOS işletim sistemli cihazlarda Rus arama motorlarına yönelik ayrımcı koşulların kaldırılmasını ve yerli yazılımların önceden yüklenmesine ilişkin yasal şartların yerine getirilmesini istedi.

Kurum, iPhone ve iPad'lerde yabancı bir arama motorunun varsayılan olarak sunulduğunu, Rus arama motorlarını tercih eden kullanıcıların ayarları manuel olarak değiştirmek zorunda kaldığını bildirdi.

Apple'ın 15 Temmuz'a kadar gerekli adımları atmaması halinde rekabet yasası kapsamında soruşturma başlatılacağı, ihlal tespit edilmesi durumunda şirkete 4 milyar rubleye kadar para cezası uygulanabileceği belirtildi.

Rusya'da ithal edilen akıllı telefon, tablet ve bilgisayarlarda belirli Rus yazılımlarının önceden yüklenmesine ilişkin yasa 2021'de yürürlüğe girerken, Apple Rus makamlarıyla varılan uzlaşma doğrultusunda uygulamaları cihazlara doğrudan yüklemek yerine ilk kurulum sırasında kullanıcılara Rus yazılımlarını indirme seçeneği sunmuştu.

Ödeme imkanları da daralıyor

Rusya ile Batılı ülkeler arasındaki diplomatik ve ekonomik ilişkilerin bozulmaya başladığı 2022'den bu yana çok sayıda Rus bankasının, ödeme hizmetinin, harita uygulamasının ve diğer dijital platformların uygulamaları App Store'dan kaldırıldı.

Bazı bankacılık uygulamaları farklı isimlerle geçici olarak mağazaya dönse de kısa süre sonra yeniden kaldırılırken, kullanıcılar internet sürümleri veya bankaların şubelerde sunduğu alternatif yükleme yöntemlerine yöneldi.

Apple Pay'in ülkede kullanılamaması ve çeşitli VPN uygulamalarının Rusya'daki App Store'dan kaldırılması da iPhone kullanıcılarının karşılaştığı diğer sorunlar arasında yer alırken, Apple hesabına mobil operatör faturası üzerinden bakiye yükleme imkanı da 1 Nisan itibarıyla sona erdi.

Böylece kullanıcıların uygulama satın alma, uygulama içi ödeme, iCloud ve diğer aboneliklerde kullandığı son yerel ödeme yöntemlerinden biri de kaldırılmış oldu.

Apple ID kullanımı da sona eriyor

Rusya'da internet sitelerinde kullanıcıların Apple ID ve Google ID dahil yabancı servisler üzerinden yetkilendirilmesine idari para cezası öngören düzenleme de dün yürürlüğe girdi.

Yeni düzenlemeye göre, Rusya'daki kullanıcıların internet sitelerine giriş ve yetkilendirme işlemleri Rus telefon numarası, Gosuslugi adlı kamu hizmetleri uygulaması gibi sistemler üzerinden yapılabilecek. Söz konusu kuralın ihlali halinde vatandaşlara, yetkililere ve şirketlere para cezası uygulanacak.

Buna ilişkin örneklerden biri Rus harita ve navigasyon hizmeti 2GIS oldu.

Şirket, kullanıcılarına gönderdiği bildirimde, 6 Temmuz'dan itibaren Apple ID ve Google hesaplarıyla giriş seçeneğinin kullanılamayacağını duyurdu.

Böylece Apple ve iPhone'un Rusya'daki geleceğine ilişkin belirsizlik artarken, Rus yetkililer de kullanıcıların ve kurumların Android işletim sistemli cihazlara yönelmesi gerektiğine işaret ediyor.

Rusya’da iPhone kullanımı giderek zorlaşıyor

Dünyanın en popüler akıllı telefonlarından iPhone'u Rusya'da kullanmak giderek zorlaşırken, ödeme imkanlarının daralması ve Rusya'nın yabancı dijital hizmetlere yönelik düzenlemeleri kullanıcıların günlük yaşamına daha fazla yansıyor.

CNN'in, konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Beyaz Saray, gelişmiş yeteneklerinden dolayı OpenAI'dan GPT-5.6 modelinin yalnızca hükümet tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki iş ortağına sunulmasını istedi.

Kaynaklar, Washington yönetimi ile OpenAI'ın GPT-5.6 sürümünü, siber güvenlik alanındaki gelişmiş yetenekleri nedeniyle ihracat kontrolü uygulaması getirilen Anthropic'in modeli Mythos ile "aynı seviyede" gördüğünü belirtti.

OpenAI'ın ise modelin piyasaya sürülmesini sınırlamayı kabul ettiği ifade edildi.

ABD merkezli teknoloji haber sitesi The Information, OpenAI ve Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman'ın bu hususla ilgili çalışanlara gönderdiği bilgi notuna ulaştı.

Bilgi notunda, hükümetin yeni modele erişiminin "müşteri bazında" onaylandığı aktarıldı.

Ayrıca, notta "ABD hükümetine bunun uzun vadede tercih ettiğimiz model olmadığını açıkça belirttik. Gelecek sürümler için daha sürdürülebilir bir yaklaşım geliştirmek üzere onlarla ve sektördeki diğerleriyle birlikte çalışacağız." ifadelerine yer verildi.

Beyaz Saray yetkilisi ise CNN'e yaptığı açıklamada, söz konusu teknolojinin risklerine yönelik ortak yaklaşımlar geliştirmek amacıyla gelişmiş yapay zeka laboratuvarlarıyla işbirliğinin sürdürüldüğünü kaydetti.

Öte yandan OpenAI konuya ilişkin yorum yapmadı.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 13 Haziran'da yapay zeka şirketi Anthropic'in en gelişmiş modelleri "Mythos" ve "Fable" için ihracat kontrolü uygulaması başlatmıştı.

Beyaz Saray, "ulusal güvenlik tehdidi" gerekçesiyle yabancı hükümetler, şirketler ve bireylerin modellere erişimini yasaklama kararı almıştı. Bunun üzerine Anthropic, gelişmiş yapay zeka modellerini tüm kullanıcılar için devre dışı bırakmıştı.

Açıklamada, "Bu kararın kabul edilmesi, yasama sürecini tamamlamakta ve AB'nin istikrarlı, öngörülebilir ve karşılıklı yarar sağlayan bir transatlantik ticaret ilişkisine olan bağlılığını teyit ederken, Avrupa'nın ekonomik çıkarlarını korumak için gerekli önlemleri de muhafaza etmektedir." ifadesi kullanıldı.

Düzenlemeyle, ABD sanayi malları üzerindeki gümrük vergilerinin kalkacağı belirtilen açıklamada, geniş bir yelpazedeki ABD deniz ürünleri ve tarım ürünleri için tercihli pazar erişimi sağlanacağı kaydedildi.

Açıklamada, 2029 sonuna kadar geçerli düzenlemenin güçlendirilmiş koruma ve askıya alma mekanizmaları içerdiğine işaret edildi.

Söz konusu düzenlemeye geçen hafta da Avrupa Parlamentosu onayı verilmişti. Bu aşamadan sonra düzenleme AB Resmi Gazetesi'nde yayımlanarak yürürlüğe girecek.

AB ile ABD arasındaki ticaret anlaşması görüşmeleri, Temmuz 2025'te İskoçya'da ABD Başkanı Donald Trump'a ait Turnberry golf sahasında tamamlanmıştı.

Anlaşma kapsamında AB ülkeleri ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı kabul etmiş, buna karşılık ABD'nin AB ürünlerine yüzde 15 tarife uygulayacağı açıklanmıştı.

ABD Ticaret Bakanlığı, mayıs ayına ilişkin kişisel gelir ve tüketim harcamaları verilerini açıkladı. Buna göre, ülkede kişisel gelirler mayısta bir önceki aya kıyasla yüzde 0,7 artış gösterdi.

Piyasa beklentisi kişisel gelirlerin bu dönemde yüzde 0,4 artacağı yönündeydi. Kişisel gelirler nisanda değişim göstermemişti.

Kişisel tüketim harcamaları da mayısta aylık bazda yüzde 0,7 arttı.

Bu dönemde yüzde 0,6 olan piyasa beklentilerinin üzerinde artan kişisel tüketim harcamaları, nisanda yüzde 0,4 yükselmişti.

Fed'in enflasyon göstergesi beklentilere paralel

Kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise mayısta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 4,1 arttı.

Yıllık bazda beklentiler dahilinde artan endeksin, aylık bazda yüzde 0,5 yükseleceği öngörülüyordu.

Kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,8 yükselmişti.

ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi de mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı.

Aylık ve yıllık bazda beklentilere paralel artan çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, nisanda aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,3 yükselmişti.

Çin, aralarında savunma sanayisinde faaliyet gösteren Lockheed Martin, Raytheon ve Boeing'in iştiraklerinin bulunduğu 46 ABD şirketini kamu ihalelerinden menettiğini duyurdu.

Çin Maliye Bakanlığından yapılan açıklamada, 46 ABD şirketinin kamu ihalelerine katılımını kısıtlayan tedbirler alınmasına karar verildiği belirtildi.

Buna göre, Çin kamu ihale otoritelerinin, aralarında Lockheed Martin Corp, Raytheon Missiles & Defense, General Atomics Aeronautical Systems, Boeing Defence, Space & Security, General Dynamics Land Systems ile Lockheed Martin ve Raytheon ortaklığı Javelin Joint Venture'un olduğu 46 savunma sanayisi şirketinden ürün satın alması yasaklandı.

Çin Ticaret Bakanlığı da aralarında nadir toprak elementleri ve mıknatıs üreticileri MP Materials ve USA Rare Earth, motor ve elektronik güç sistemleri üreticisi Aveox, dron ve robot üreticileri Red Cat, Teal Drones, Jaia Robotics, uzay aracı ve savunma sistemleri parçaları üreticisi Ball Aerospace & Technologies şirketleri ile iştiraklerinin bulunduğu 10 ABD şirketine de ihracat yasağı getirildiğini açıkladı.

Açıklamada, Çinli şirketlerin söz konusu firmalara askeri ve sivil ikili kullanıma sahip ürünleri satması, başka ülke şahıs ve şirketlerinin aynı nitelikteki Çin menşeli ürünleri bu firmalara transfer etmesi yasaklandı.

İhracat yasağının, Çin'in ulusal güvenliği ile çıkarlarını korumak, silahların yayılmasının önlenmesi ve diğer uluslararası yükümlülükleri yerine getirmek amacıyla alındığı kaydedilen açıklamada, bu tedbirin, ABD hükümetinin, bazı Çinli şirketleri kötü niyetle "askeri şirketler" listesine eklemesine yanıt olarak alındığı vurgulandı.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 9 Haziran'da, Çin ordusuyla bağlantısının bulunduğunu iddia ettiği "askeri şirketler" listesine ülkenin önde gelen teknoloji firması Alibaba ile elektrikli araç üreticisi BYD gibi Çinli şirketleri dahil etmişti.

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), 2025 yılına ilişkin nüfus verilerini açıkladı.

Buna göre, 2025 sonu itibarıyla ülkede yaşayanların sayısı bir önceki yıla kıyasla yaklaşık 110 bin (yüzde 0,1) azalarak 83,5 milyona geriledi. Nüfustaki bu daralmanın, artan doğal nüfus açığından (doğum-ölüm farkı) ve ülkeye yönelik net göçün hız kesmesinden kaynaklandığı belirtildi.

Ülkeye gelenler ile ülkeden ayrılanlar arasındaki farkı gösteren net göç rakamı, bir önceki yıl kaydedilen 430 bin seviyesinden 2025'te 235 bine geriledi.

Coğrafi bazda incelendiğinde, Doğu Almanya eyaletlerindeki nüfus yüzde 0,5 azalırken Batı Almanya'da bu düşüş yüzde 0,1 seviyesinde kaldı.

Berlin, Hamburg ve Bremen gibi şehir eyaletleri, nüfus artışı kaydeden eyaletler olarak öne çıktı.

Ülke nüfusu, Kovid-19 salgını nedeniyle göçün durma noktasına geldiği 2020 yılı hariç, 2011'den bu yana her yıl istikrarlı şekilde büyüme kaydetmişti.

"Baby Boomer" kuşağı yaş yapısını değiştiriyor

Mevcut demografik gelişmelerin ülkedeki yaş yapısını da önemli ölçüde dönüştürmesi dikkati çekti.

"Baby Boomer" kuşağı olarak adlandırılan 60 ila 79 yaş grubundaki nüfus yüzde 2,5 büyürken diğer tüm yaş gruplarında gerileme yaşandı.

Buna karşılık, İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki düşük doğum oranlarına sahip kuşakların bu yaşa ulaşması sebebiyle, 80 yaş ve üzerindeki nüfus 151 bin kişi azaldı.

Ülkede ayrıca 20 yaş altı çocuk ve genç nüfusu 88 bin, 20-59 yaş arası çalışan yetişkin nüfusu ise 409 bin geriledi.

Bu değişimle birlikte 60 yaş ve üzeri nüfusun toplam içindeki payı yüzde 31’e yükseldi. Yaş yapısı Almanlar ile yabancı nüfus arasında da ciddi farklılıklar gösterdi.

60 yaş ve üzeri nüfusun payı Alman vatandaşlarında yüzde 34,1 iken yabancılarda bu oran yüzde 13,4'te kaldı. Yabancı nüfusun yüzde 67,6'sının 20-59 yaş grubundaki üretken yetişkinlerden oluşması dikkati çekti.

Yabancı nüfus artış hızı yavaşladı

Almanya'daki yabancı nüfus geçen yıl 39 bin kişilik sınırlı bir artışla 12,4 milyona ulaştı. Bu artış, yabancı nüfusun 283 bin kişi arttığı bir önceki yıla ve mültecilerin yoğun olduğu 2015 ile 2022 yıllarına kıyasla son 15 yılın en düşük büyüme hızı olarak kayıtlara geçti.

Yabancı nüfusun toplam nüfus içindeki payı en yüksek yüzde 20 ile 20-59 yaş grubunda, en düşük ise yüzde 6,5 ile 60 yaş üzerinde ölçüldü.

Ülkedeki en büyük yabancı grup sıralamasında ise 1 milyon 385 bin kişiyle Türk vatandaşları ilk sıradaki yerini korudu.

Türkleri 1 milyon 167 bin ile Ukrayna, 856 bin ile Suriye, 763 bin ile Romanya ve 700 bin ile Polonya vatandaşları takip etti.

BM Güvenlik Konseyi (BMGK), "Orta Doğu'da Durum" başlığı altında Yemen'deki gelişmeleri ele almak üzere toplandı.

BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, ABD ile İran arasındaki barış mutabakatından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, "Umarım bu anlaşma bölge için bir dönüm noktası olur." dedi.

Grundberg, askeri açıdan Yemen içinde bir süredir "göreceli sakinliğin devam ettiğini" belirterek, "Ancak Yemen'deki çatışma çözülmedi, bitmedi ve her gün bu belirsiz statükonun bedelini Yemenliler ödüyor." ifadelerini kullandı.

Ülkenin ithalata bağımlılığı ve jeopolitik konumu nedeniyle son bölgesel çatışmaların Yemen ekonomisi üzerindeki baskıyı artırdığına dikkati çeken Grundberg, hükümetin öncelik verdiği ekonomik reformların yaşam koşullarının iyileştirilmesine katkı sağlaması gerektiğini söyledi.

Grundberg, hükümetin ülkedeki güvenliği artırmaya yönelik çabalarını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, "Güvenlik ve ekonomik istikrara yapılan yatırımlar, güney meselesi de dahil olmak üzere diyalog ve uzlaşı yollarının güçlendirilmesi açısından önemlidir." ifadelerini kullandı.

"İnsani kriz hızlanıyor, açlık artıyor"

BM Genel Sekreter Yardımcısı ve Acil Yardım Koordinatörü Tom Fletcher, Yemen'deki insani durumun kötüleştiğine dikkati çekerek, "İnsani kriz derinleşiyor, açlık artıyor. Müdahale kapasitemiz sınırlarına dayanmış durumda." ifadelerini kullandı.

Fletcher, "Sadece bir ay içinde temel gıda ihtiyaçlarını karşılayamayanların oranı yarıdan yaklaşık yüzde 60'a yükseldi. En ağır yoksunlukla karşı karşıya bulunanların oranı ise dörtte birden yaklaşık üçte bire çıktı." dedi.

Yemen'de nüfusun yarısından fazlasını oluşturan 18 milyonu aşkın kişinin şiddetli düzeyde açlıkla mücadele ettiğini belirten Fletcher, acil önlem alınmaması halinde durumun daha da kötüleşeceği uyarısında bulundu.

Ülkede 5 yaş altındaki 2,2 milyondan fazla çocuğun ciddi yetersiz beslenme sorunu yaşadığını kaydeden Fletcher, Yemen'e yönelik insani yardımlar için daha fazla finansman sağlanması ve yardım kuruluşlarının sahaya erişiminin artırılması çağrısı yaptı.

Japonya Merkez Bankası (BoJ), politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 1'e yükselterek 31 yılın en yüksek seviyesine çıkardı.

Asada Toichiro, Orta Doğu'daki gelişmelerin etkilerine ilişkin değerlendirmesinde, üretim ve istihdam üzerindeki aşağı yönlü risklerin fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü risklerden daha büyük olduğunu düşündüğünü, bu nedenle Banka'nın para piyasası operasyonlarına ilişkin mevcut yönlendirmesini korumasının uygun olacağını ifade etti.

BoJ'dan yapılan açıklamada, yüksek ham petrol fiyatlarının ekonomik faaliyet üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturduğu, buna karşın ekonominin genel olarak yüksek şirket karları ile istihdam ve gelir koşullarındaki iyileşme gibi unsurlarla desteklendiği bildirildi.

Ekonomide ciddi bir yavaşlama riskinin önceki döneme kıyasla azaldığı belirtilen açıklamada, hükümetin, yüksek enerji fiyatlarının hane halkı üzerindeki yükünü hafifletmeye yönelik tedbirler de dahil olmak üzere çeşitli önlemlerle ekonomiyi desteklemeyi sürdüreceği ifade edildi. Orta Doğu'ya yüksek düzeyde bağımlı olunan ham maddeler için alternatif tedarik kaynaklarının güvence altına alınması açısından ilerleme kaydedilmiş olmasının da bu değerlendirmede etkili olduğu belirtildi.

Açıklamada, bu doğrultuda Japonya ekonomisinin, büyüme hızının yavaşlamasına rağmen ılımlı büyümesini sürdüreceğini öngören temel senaryoyla genel olarak uyumlu bir seyir izlediği ifade edildi.

Ekonomik faaliyet ve fiyat gelişmelerinin yanı sıra finansal koşulları da değerlendiren Banka'nın, yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefine sürdürülebilir ve istikrarlı şekilde ulaşılması amacıyla parasal destek düzeyinin ayarlanmasının uygun olacağı sonucuna vardığı belirtildi.

Açıklamada, "Politika faiz oranındaki değişikliğin ardından destekleyici finansal koşulların korunması ve ekonomik faaliyetin güçlü şekilde desteklenmeye devam etmesi beklenmektedir." ifadesi kullanıldı.

"Para politikası gerektiği şekilde yürütülecek"

Açıklamada, BoJ'un ekonomik faaliyet, fiyatlar ve finansal koşullardaki gelişmelere bağlı olarak politika faiz oranını yükseltmeye ve parasal destekleme derecesini ayarlamaya devam edeceği vurgulandı.

Banka'nın, Orta Doğu'daki gelişmelerin Japonya ekonomisi üzerindeki etkisini yakından izlediği belirtilerek şunlar kaydedildi:

"Ekonomik faaliyet ile fiyatlara ilişkin görünümün temel senaryosunun gerçekleşme olasılığını ve görünüme yönelik riskleri incelerken, ayarlamanın zamanlamasını ve hızını değerlendirecektir. Banka, yüzde 2'lik fiyat istikrarı hedefi doğrultusunda, hedefin sürdürülebilir ve istikrarlı bir şekilde gerçekleştirilmesi perspektifiyle para politikasını gerektiği şekilde yürütecektir."

Banka, tahvil alımlarını azaltma planını açıkladı

Öte yandan BoJ, devlet tahvili alımlarına ilişkin yeni düzenlemeler konusunda da bilgi verdi. Açıklamada, para politikasında kademeli normalleşme sürecinin devam ettiği belirtilerek, uzun vadeli tahvil piyasasında oynaklığın artması halinde müdahale esnekliğinin korunacağı ve bazı vadelerde ihale sıklığının azaltılacağı bildirildi.

Buna göre Banka, Japon devlet tahvillerinin doğrudan alımlarında rekabetçi açık artırma yöntemi kapsamında aylık ihale sıklığını belirli vadelerde ayda 3'ten 2'ye indirecek. Düzenleme, özellikle 1 ila 25 yıl vadeli tahvilleri kapsarken, 25 yıl üzeri vadeli tahviller için mevcut ihale sıklığı korunacak.

Açıklamada ayrıca, Banka'nın 2027 yılının Ocak-Mart dönemine kadar her çeyrekte Japon devlet tahvillerinin planlanan aylık alım tutarını yaklaşık 200 milyar yen azaltacağı belirtildi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaptığı açıklamada, ABD ve İran'ın mutabakata vardığını duyurarak, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini" ilan etti.

Bu açıklamadan sonra gözler, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın maddelerine çevrildi.

Resmi olarak mutabakatta yer alan maddeler duyurulmasa da İran basını "14 maddelik mutabakat taslağı" olduğu söylenen bir metni paylaştı.

Bu metne göre, taraflar Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı bir ateşkesi kabul ediyor. Washington'ın Tahran yönetiminin içişlerine karışmama taahhüdü, ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması da mutabakattaki maddeler arasında yer alıyor.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde" 30 gün içinde yeniden açılması, İran petrolü ve enerji ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması da "mutabakat taslağında" bulunuyor.

Buna ek olarak, ABD'nin İran'ın dondurulmuş varlıklarının Tahran'ın erişimine açılması, İran'ın ise nükleer silah üretmeme taahhüdünün yenilenmesi de mutabakat taslağında öne çıkan maddeler olarak dikkati çekiyor. Ancak, Lübnan'daki ateşkes ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin taraflardan gelen farklı açıklamalar, mutabakata ilişkin bazı belirsizliklerin ortaya çıkmasına neden oldu.

19 Haziran'da İsviçre'de düzenlenecek resmi imza töreniyle taraflar arasındaki savaşın sona erdirilmesi hedeflenirken, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığa yol açan konular arasında netlik kazanmayan başlıklar yer alıyor.

Hürmüz Boğazı, İsrail ordusunun Lübnan'a saldırıları, İran'ın nükleer programı, yaptırımlar ve tazminat meselesinin yanı sıra İran'ın vekil güçleri ve füze programına ilişkin konular önem arz ediyor.

AA muhabiri, tarafların mutabakat hakkındaki açıklamalarını derledi.

Hürmüz Boğazı

ABD Başkanı Donald Trump, küresel ticaret bakımından büyük önem arz eden Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak açılmasını" onayladığını ve bunun "kalıcı" olacağını iddia etti.

Anlaşmanın 19 Haziran'da imzalanacağını duyuran Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenerek petrol taşımacılığının devam edeceğini söyledi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Hürmüz Boğazı'ndan geçiş düzenlemesi ile ilgili yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'nda sunulan hizmetlerin bedelini almalıyız." dedi.

İran'ın yarı resmi Mehr Haber Ajansının 14 maddelik mutabakat zaptı taslağına ilişkin haberinde, Hürmüz Boğazı'nda geçişlerde ücret toplama hakkının sadece İran ve Umman'a ait olduğunu ve üçüncü tarafların bu konuda karar alma yetkisine sahip olmadığını söylendi.

Lübnan'a saldırılar

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ettiğini" aktarırken, İsrail tarafından mutabakata yönelik itirazlar geldi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun itirazlarına rağmen mutabakatın sağlandığını aktaran Trump, İran ile mutabakata yaklaşılan bir dönemde İsrail'in Beyrut'a saldırısını eleştirerek bunun "yaşanmaması gerektiğini" vurguladı.

Ancak Trump, mutabakata tüm Lübnan'ın dahil olduğuna dair henüz bir ifade kullanmadı.

İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Trump'ın yaptığı mutabakatın "kendilerini bağlamayacağını ve İsrail'in ABD'nin sömürgesi olmadığını" savundu.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz da Washington ile Tahran arasındaki mutabakata rağmen, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde, Suriye ve Gazze'de işgal ettiği bölgelerde ucu açık bir süreyle kalmaya devam edeceğini açıkladı.

Ancak Katz, Lübnan'a saldırıların sürüp sürmeyeceğine ilişkin de bir ifade kullanmadı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise mutabakatın Lübnan'ı da kapsadığını belirterek, "Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaş ve askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son verileceği bu gece açıklanacak." demişti.

İran basınındaki "mutabakat taslağında", İran ve Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde mevcut savaşın durdurulmasının şart koşulduğu belirtilerek, ABD'nin bu kararlılığı İsrail adına da taahhüt edeceği kaydedildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İsrail'in Lübnan'daki saldırılarının tamamen durması gerektiğini vurgulayarak, ABD'nin anlaşmayı uygulama sorumluluğu taşıdığına dikkati çekti.

İsrail ordusu, dün Lübnan'ın başkenti Beyrut ile güneydeki beldelere saldırılar düzenlemiş, bugün de ateşkese rağmen güneydeki Kefertebnit ve Yukarı Nebatiye beldelerine hava ve topçu saldırıları düzenlemişti.

Nükleer program ve yaptırımlar

Trump, İran'ın ABD ile nihai bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde Tahran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını kaydetti.

Yeni mutabakatın İran'ın "nükleer silah geliştirememesini veya satın alamamasını" güvence altına alacağını savunan Trump, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 20 yıl süreyle askıya alması meselesini hala müzakere ettiklerine ancak 15 yıllık süreci de kabul edebileceğine işaret etti.

Trump, İran'ın kapasitesinin "askeri amaçlara asla hizmet edemeyecek" düşük düzeyde uranyum zenginleştirmeyle sınırlı tutulacağını aktardı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi, anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti.

İran basınındaki "mutabakat taslağında" İran'ın nükleer programına ilişkin taleplerin zenginleştirilmiş uranyumla ilgili olduğunu ve İran'ın diğer nükleer faaliyetlerine ilişkin görüşme yapılmadığı belirtildi.

Taslakta, nihai bir anlaşmaya varılsa bile İran'ın yükümlülüklerinin, nükleer silah üretmeme taahhüdüyle ve yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stoku meselesinim Tahran tarafından önerilen bir formülle çözülmesiyle sınırlı kalacağı kaydedildi.

Uranyumun seyreltilmesi durumunda ülke içerisinde kalacağı aktarılan taslakta, gerekirse malzemenin kısa süre içerisinde daha yüksek zenginleştirme seviyelerine getirilebileceği ifade edildi.

ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları kaldırmayı taahhüt ettiği iddia edilen taslakta, müzakerelerin ikinci aşamasına gelinene kadar kapsamlı bir yaptırım muafiyeti veya hafifletilmesi sağlanmayacağı kaydedildi.

İran'ın dondurulmuş varlıkları

Taslağın paylaşıldığı haberde, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, petrol yaptırımlarının durdurulması ve Lübnan'daki savaşın bitirilmesinin görüşmelerin bir sonraki aşamasının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini belirleyebileceği dile getirildi.

Öte yandan ABD tarafı ve ara bulucu Pakistan, yaptırımlar konusunda güncel bir açıklama yapmadı.

Tazminat

Taslağın paylaşıldığı haberde, 300 milyar dolarlık kalkınma ve yeniden imar fonu teklif edildiği belirtilerek, "yeniden imar" teriminin savaş kaynaklı hasarlara ilişkin olduğu öne sürüldü.

ABD tarafında bu iddiayı doğrulayan veya yalanlayan bir açıklamaya henüz rastlanmadı.

İran'ın vekil güçleri ve füze programı

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve müzakere sürecinde sık sık gündeme gelen İran'ın bölgedeki vekil güçleri ve füze programı da hala belirsizliğini koruyan konular arasında yer alıyor.

Özellikle İsrail'in peşinde olduğu iki konu dönem dönem ABD diplomasisinin de ısrar ettiği meseleler olarak öne çıkmıştı.

Ancak Tahran yönetimi, müzakerelerde bu konuların masaya yatırılmasına karşı olduğunu yinelemişti.

BM İnsan Hakları Konseyinin 62. Oturumu İsviçre'nin Cenevre kentinde başladı.

Türk, toplantının açılış konuşmasını yaptı.

Dünya genelinde çok ciddi insan hakları sorunlarıyla karşı karşıya olduklarını belirten Türk, uluslararası hukuka karşı eşi benzeri görülmemiş saldırıların, korkunç insani acılara neden olduğunu söyledi.

Türk, uluslararası hukuka yönelik saldırılara işaret ederek "Bunu her zaman ve her yerde dile getirmeli, kontrol altına alıp sona erdirmek için çalışmalıyız." dedi.

İnsan haklarıyla ilgili çalışmalarının her gün milyonlarca insan için güvenlik, onur ve özgürlük sağladığını dile getiren Türk, insan haklarının tesis edilmesinin yaşamları iyileştirdiğini, bölünmelerin önlendiğini ve fırsatlar oluşturduğunu vurguladı.

Türk, "İnsan hakları, iklim krizinden yapay zekaya ilişkin yönergelere, Ebola salgınından FIFA Dünya Kupası'na kadar günümüzün acil sorunlarının ön saflarında yer almalı. (Fransa'nın Evian-les-Bains kentinde) Gölün karşı yakasında bir araya gelen G7 liderlerini, istikrar ve ilerleme için bir güç olarak insan haklarını görüşmelerinin merkezine koymaya teşvik ediyorum. ABD ile İran'ın, derhal ve kalıcı bir ateşkes, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve daha fazla müzakere için çerçeve öngören bir barış anlaşması üzerinde mutabık kalmalarından memnuniyet duyuyorum. Çatışma, bölge genelinde ve dünya genelinde insan hakları üzerinde yıkıcı bir etkiye sahip oldu." dedi.

Yaşanan son dönemin, bölgedeki derin farklılıkların askeri yollarla çözülemeyeceğini gösterdiğine işaret eden Türk, İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik, sivil kayıplarına da neden olan güç kullanımını kınadı.

Türk, İran'ın Minab kentindeki Şeceretü't-Tayyibe Kız İlkokulu'na 28 Şubat'ta yapılan korkunç saldırıyla ilgili ABD soruşturması bulgularının kamuoyuna açıklanmasını tekrar talep etti.

"İsrail güçleri, Gazze'de Ekim 2025'te ateşkes ilan edildiğinden bu yana yaklaşık 1000 Filistinliyi öldürdü, bunların büyük çoğunluğu sivildi." diyen Türk, İsrailli yetkililerin Filistinlileri giderek küçülen bir bölgeye sıkıştırdığını ve hayat kurtarıcı yardımlara kısıtlamalar getirdiğini vurguladı.

Türk, İsrail'in ve Filistinlilerin topraklarını gasbeden İsraillilerin, işgal altındaki Batı Şeria'da yıkımını ve toprakların ilhakını hızlandırdığına değinerek, bu yıl 57 kişiyi öldürdüğünü, yaklaşık 1300 kişiyi yaraladığını aktardı.

Batı Şeria'da yüzlerce kişinin gözaltına alındığını ve 23 toprak müsaderesi emrinin verildiğini de anımsatan Türk, "Bazı üst düzey İsrailli yetkililer, Gazze'deki tüm Filistinlilerin buradan çıkarılması ve yaşayabilir bir Filistin Devleti'nin kurulması olasılığının tamamen ortadan kaldırılmasından kamuoyu önünde bahsetti. Bütün bunlar tamamen yasa dışıdır. Etkisi olan herkes, ateşkesin gerçekleşmesi, Filistinlilerin dayanılmaz acılarının sona ermesi ve sorumluların hesap vermesi için baskı uygulamalı." diye konuştu.

BM İnsan Hakları Konseyinin 62. Oturumu, 7 Temmuz'a kadar devam edecek.

ABC News'in haberine göre, ülkenin Georgia eyaletinden Maine eyaletine kadar uzanan doğusunda rüzgar, dolu, şiddetli yağış ve fırtınanın etkili olması bekleniyor.

Yetkililer, şiddetli fırtınanın New York, Albany, Pittsburgh, Philadelphia şehirleri ile başkent Washington'u etkisi altına alacağı ve yaklaşık 80 milyon kişiyi etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Öte yandan ülkenin güneyi için sıcak hava uyarıları sürüyor. Georgia'nın güneyi ve Florida Panhandle bölgesi için "yüksek sıcaklık uyarısı" yapıldı.

Ülkenin batısındaki California eyaletinde de sıcak hava dalgası nedeniyle "kırmızı alarm" verildi.

İtalya olarak, geçmişte olduğu gibi, kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılmasını amaçlayan diplomatik süreci desteklemeye hazır olduklarını vurgulayan Meloni, "İlkeler açıktır. İran nükleer silaha sahip olmamalıdır ve seyrüsefer özgürlüğü güvence altına alınmalıdır. Parlamento onayının gerekli olduğu hususunu belirterek, diğer ortaklarla, Hürmüz Boğazı'nın tam anlamıyla yeniden açılmasına eşlik edecek uluslararası bir deniz varlığına katkıda bulunmaya hazırız." ifadelerini kullandı.

Başbakan Meloni, Lübnan'a da değinerek, "Son olarak, Lübnan'da da düşmanlıkların sona ermesi gerekmektedir. İtalya, Lübnan'ın egemenliğini desteklemek için çalışmaya devam edecektir." değerlendirmesinde bulundu.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 15 Haziran'ın ilk saatlerinde, ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklamıştı.

Lapid, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İran konusunda başarısız olduğunu kaydetti.

"Şu anda şekillenen anlaşma, İsrail’in savaş hedeflerinin hiçbirini gerçekleştirmiyor." ifadesini kullanan Lapid, Tahran yönetiminin ayakta kaldığını, füze programının devam ettiğini ve İran'ın nükleer programını yeniden inşa edebileceğini aktardı.

Lapid, bunun Netanyahu'nun tam başarısızlığı olduğunu ve İsrail'i ulusal güvenliği konusunda talimatlar alan bir uydu devlet haline getirdiğini, hiçbir basın toplantısı, medya manipülasyonu veya yapay zeka videosunun bu başarısızlığı gizleyemeyeceğini ifade etti.

İsrail anlaşma nedeniyle endişeli yorumu

İsrailli siyaset ve güvenlik yetkilileri, ABD ile İran arasında imzalanmak üzere olan anlaşmanın İsrail'de endişeye yol açtığı yorumunda bulundu.

İsrail'in i24 televizyonunun haberine göre, İsrailli yetkililer, anlaşmanın Tahran yönetimini güçlendireceğini ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını kısıtlayacağını kaydetti.

ABD ve İran'ın çatışmayı sonlandıracak bir anlaşmaya çok yakın olduğu aktarılıyor.

Doğuştan melanin pigmentinin eksikliğiyle karakterize genetik bir durum olan albinizm, bireyleri güneş ışınlarının zararlı etkilerine karşı savunmasız bırakıyor.

Dünya genelinde yaklaşık her 17 bin ila 20 bin kişiden birinde görülen albinizm, Afrika'da her 5 bin ila 15 bin kişiden birini etkiliyor.

Pigment eksikliği nedeniyle yoğun güneş ışığına maruz kalan albinolar, ciddi cilt hastalıkları ve cilt kanseri riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Ancak birçok Afrika ülkesinde yüksek koruma faktörlü güneş kremlerinin pahalı olması veya yeterince bulunmaması nedeniyle albinolar bu ürünlere düzenli erişemiyor.

Bu kapsamda TİKA Dakar ofisi, Senegal Ulusal Albino Derneği (ANAS) bünyesinde güneş kremi üretim laboratuvarı kurdu.

Senegal'in en büyük üniversitesi Cheikh Anta Diop Üniversitesi (UCAD) öğretim görevlilerinden eğitim alan albino bireyler, kendi güneş kremlerini üretmeyi öğrenirken üretilen kremler dernek üyelerine ücretsiz dağıtılacak.

"Türkiye'nin bu desteği birçok albinonun kaderini değiştirecek"

ANAS Başkanı Cheikh Modou Thioune, Dakar'a yaklaşık 70 kilometre mesafedeki Thies kentinde bulunan merkezi ziyaret eden AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Senegal'deki albinoların en büyük sorunlarından birinin sağlık hizmetlerine erişim ve istihdam olduğunu belirten Thioune, laboratuvarın hem güneş kremine erişimi artıracağını hem de albinolar için yeni iş imkanları oluşturacağını söyledi.

Thioune, "TİKA'nın kurduğu laboratuvar, albinoların Senegal'deki en büyük sorunlarından birine çare olacak. Albinolar hem kendi kremlerini üretecekler hem ülke çapındaki tüm albinolar bu kremlerden ücretsiz yararlanacak ve albino olmayan bireylere de bu kremleri ücret karşılığında satılacak. Türkiye'nin bu desteği birçok albinonun kaderini değiştirecek." dedi.

"Hem ülkede hem Batı Afrika'da bir ilk"

ANAS Yönetim Kurulu Başkanı Ahmadou Aly Sall de birçoğu oldukça yoksul olan albinoların eczanelerde yaklaşık 30-40 dolara satılan güneş kremlerine ulaşamadığına dikkati çekerek uzun süredir devlete benzer bir proje için çağrıda bulunduklarını kaydetti.

Sall, "Senegal devletine yaptığımız çağrılar TİKA'da karşılık buldu. Bu proje hem Senegal hem de Batı Afrika'da bir ilk. Hedefimiz ilk ayda 12 bin tüp güneş kremi üretmek ama zamanla kapasitemizi artırmak istiyoruz. Albinoların kendi güneş kremlerini üretmesi eminim hem bölgede hem kıtada birçok ülkeye de ilham verecek." diye konuştu.

UCAD'da Kimya Mühendisi Mansour Ndiaye de bir süredir dernek üyelerine güneş kremi üretimi konusunda eğitim verdiğini ve bugün tam kapasite üretime hazır olduklarını ifade etti.

Ndiaye, üretimin belirlenen standartlarda sürdürülmesi için laboratuvarı düzenli olarak ziyaret ederek teknik destek vermeye devam edeceğini dile getirdi.

Güneş kremi üretimi eğitimi alan albinolardan 26 yaşındaki Abdoul Aziz Sall de kendileri için hayati önem taşıyan güneş kremlerini kimseye ihtiyaç duymadan üretebilmenin mutluluğunu yaşadıklarını kaydetti.

Sall, "Hem kendi adıma hem tüm albinolar adına çok gururlu ve mutluyum. Güneş kremi, albinoların sağlığı, istihdamı ve hatta topluma daha rahat entegre olması için oldukça önemli bir unsur. Bu projeyi bizlere armağan eden TİKA'ya çok teşekkür ediyoruz." dedi.

Üretim yapan albinolardan Lala Koulibaly de artık eczanelere bağımlılıklarının biteceğini belirterek kendi güneş kremlerini üretebilecek olmanın kendilerine büyük bir güven ve bağımsızlık kazandırdığını söyledi.

Japonya'da 2025'te yenidoğan sayısı ile doğurganlık oranı, resmi kayıtların tutulmay

Bu sayı, resmi verilerin tutulmaya başlandığı 1899'dan bu yana kaydedilen en düşük seviye olurken, uzmanlar ülkede yenidoğan sayısının art arda 10 yıldır düşüş gösterdiğini ifade etti.

Ülkedeki doğurganlık oranı da 1,14'e gerileyerek en düşük seviyeye ulaştı.

Öte yandan, Japonya'da yüzyılın başında yılda yaklaşık 800 bin evlilik kaydedilirken, uzmanlar bu sayının son yıllarda 489 bine kadar gerilediğini belirtti.

Daha az kişinin evlenip aile kurmasının doğum oranlarındaki düşüşte etkili olduğuna işaret eden uzmanlar, azalan ve yaşlanan nüfusun, ülkenin karşı karşıya olduğu en önemli ekonomik ve toplumsal sorunlar arasında yer almayı sürdürdüğünü vurguladı.

Nüfus sorunu

Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, ülke çapında düşen nüfusla mücadele önlemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla Kasım 2025'te yeni "Nüfus Stratejisi Merkezi"ni kurduklarını açıklamıştı. Merkezin açılışında konuşan Takaiçi, "Ülkenin en büyük sorunu nüfus azalması." ifadesini kullanmıştı.

Tokyo hükümeti, azalan doğum oranları karşısında 2030 yılına kadarki dönemi "mevcut nüfus trendlerini tersine çevirmek için son fırsat" olarak belirlediğini duyurmuştu.

2023'te dönemin Başbakanı Kişida Fumio, yaptığı açıklamada, ülke çapında düşen doğum oranlarıyla Japonya'nın "sosyal fonksiyonlarını kaybetmenin eşiğine" geldiğini söylemişti.

Düşen doğum oranları ve yaşlı nüfusun artışı, Japonya'nın ulusal sağlık sisteminin geliştirilmesi ve bölgesel kalkınma konusunda problem oluşturuyor.

başlandığı tarihten bu yana en düşük seviyeye geriledi.

ABD'li yetkili, düzenlediği telekonferansta basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

İran'la anlaşmada artık son aşamaya gelindiğini vurgulayan yetkili, şunları kaydetti:

“Bu anlaşmayı önümüzdeki birkaç gün içinde imzalamayı bekliyoruz. Size kesin bir tarih veremem ancak bir tahminde bulunmam gerekirse bu sabah yüzde 75 derdim. Şu anda bu oran muhtemelen yüzde 80 ya da yüzde 85 civarında, ancak yüzde 100 değil çünkü sistemleri oldukça karmaşık.”

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la anlaşmaya ilişkin kamuoyuna verdiği sözlerin bu anlaşmayla yerine getirildiğini ve Amerikan halkının anlaşmadan mutlu olacağına inandıklarını belirten yetkili, bu yolla İran'ın nükleer silah sahibi olmayacağının altını çizdi.

Anlaşmayla sağlanacak 4 temel hedef

Söz konusu anlaşmayla ABD'nin temel önceliklerinin büyük oranda yerine getirildiğini vurgulayan yetkili, anlaşmayla öne çıkan dört başlığı şu şekilde özetledi:

“Bu anlaşmanın sağladığı sonuçlar şunlar: Birincisi, Hürmüz Boğazı yeniden açılıyor ve (ABD'nin İran'a yönelik) ablukayı kaldırıyor. İkincisi, İran'ın nükleer programının tasfiyesini sağlıyor. Üçüncüsü, ABD'nin (İran'daki) zenginleştirilmiş materyali (uranyum) almasına yol açıyor. Dördüncüsü, anlaşma bölgede uzun vadeli bir barışı garanti ediyor.”

Yetkili, anlaşma çerçevesinde İran'daki zenginleştirilmiş uranyumun yerinde imha edilip daha sonra ülke dışına çıkarılmasının öngörüldüğünü belirtti.

İran üzerindeki yaptırımların kaldırılması öngörülüyor

Üst düzey yetkili, İran'ın anlaşmaya uyması halinde bu ülkeye yönelik ekonomik kısıtlamalardan büyük ölçüde kurtulacağını ifade ederek İran'ın bu yolla "dünya ekonomisine yeniden entegre olabileceğini" belirtti.

"Terörizmin en büyük destekçisi olmak yerine normal bir ülke gibi davranmaları karşılığında bu şekilde ödüllendirilecekler." diyen yetkili, anlaşmanın İran halkına fayda sağlayacağına inandıklarını söyledi.

İran'daki bazı "şahin" kesimlerin ABD ile anlaşmaya karşı çıktıklarını ancak yönetimdeki önemli kesimlerin anlaşmaya olumlu yaklaştıklarını ifade eden yetkili, günün sonunda bu anlaşmayla İran halkının ekonomik olarak daha iyi bir duruma gelmesini beklediklerini söyledi.

Anlaşma imzalanınca İran'a milyarlarca dolar nakit girişi sağlanacağı yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını vurgulayan yetkili, anlaşmadaki ilgili süreçlerin tamamlanmasıyla zaman içinde yaptırımların kaldırılacağını kaydetti.

İran'ın ekonomik avantajlardan yararlanabilmesinin göstereceği performansa bağlı olduğunu söyleyen ABD'li yetkili, "Varlıkların dondurulmasının kaldırılması, bankalar ve yaptırımların hafifletilmesi gibi konuları içeren avantajlara erişmeleri için, anlaşmanın kendilerine düşen kısmını tam anlamıyla yerine getirmeleri gerekiyor. Dolayısıyla İranlılar ne kadar çok yükümlülüklerini yerine getirirlerse, o kadar çok fayda elde ederler." diye konuştu.

İsrail de anlaşma sürecinin parçası

Başta İsrail olmak üzere bölgedeki ilgili ülkelerin bu sürece katıldığını ve anlaşmaya uygun hareket etmelerini beklediklerini söyleyen yetkili, "Tüm müttefiklerimizin, İsraillilerin ve Körfez ülkelerinin bu girişime katılacağından oldukça eminiz." değerlendirmesini yaptı.

Söz konusu anlaşmanın "Orta Doğu'da kapsamlı bir barış sürecinin" önünü açacağını düşündüklerini kaydeden yetkili, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sürece zarar vermemesini arzu ettiklerini söyledi.

Yetkili, "Bu (anlaşma), onların (İsrail'in) meşru müdafaa hakkından vazgeçecekleri anlamına gelmez. Eğer İranlılar yükümlülüklerini yerine getirmezlerse, İsraillilerin buna karşılık vermemesini beklerim. Dolayısıyla herkesin şu anki durumdan memnun olduğuna ve bunu tamamlayabileceğimize eminiz." şeklinde konuştu.

Program kapsamında, iş veya turizm amacıyla başvuranların, ilk etaptaki ücrete ek olarak 750 dolar ödemeleri durumunda 10 gün içerisinde hızlandırılmış randevu hizmetinden yararlanabileceği öne sürüldü.

Bu hafta içerisinde duyurulması beklenen pilot programın 1 Temmuz ile 31 Aralık arasında belirli büyükelçilik ve konsolosluklarda yürütüleceği iddia edildi.

Öte yandan, bu 750 dolarlık ödemenin tercihe bağlı bir ek hizmet olacağı ve ödeyenlere vizenin mutlaka verileceği anlamına gelmeyeceği ifade edildi.

İran'ın ABD ile bir anlaşma yapma konusunda "çok kararlı" olduğunu belirten Trump, "Şu ana kadar bundan (gelinen noktadan) memnun değiliz, ama olacağız." dedi.

Trump, bu ifadelerine ek olarak, "Belki geri dönüp bitirmek zorunda kalacağız, belki de kalmayacağız." diyerek, İran'ın istenen noktaya gelmemesi durumunda savaşın kaldığı yerden devam edeceği imasında bulundu.

Hürmüz Boğazı'ndaki işleyişle ilgili bir soruyu cevaplandıran Trump, "Boğaz uluslararası sular olarak herkese açık olacak ve İran'ın kontrolünde olmayacak. Kimse onu kontrol etmeyecek, biz onu koruyacağız." diye konuştu.

Öte yandan, Kabine Toplantısı'nda hazır bulunan Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran ile süren görüşmeler hakkında "Sanırım bazı ilerlemeler ve ilgi var, önümüzdeki birkaç saat ve gün içinde ilerleme kaydedilip kaydedilemeyeceğini göreceğiz." şeklinde konuştu.

Rubio, ABD yönetiminin sorunun çözümü konusunda diplomasiyi öncelediğini, ancak bu şekilde sonuç alınamazsa ellerinde başka seçeneklerin de bulunduğunu vurguladı.

Bölge ülkelerinin Abraham Anlaşması'na katılması gereğini yineledi

ABD Başkanı Trump, Suudi Arabistan, BAE, Katar ve diğer bölge ülkelerinin Abraham Anlaşması ile ilgili "derhal sürece dahil olmalarını arzu ettiğini" söyledi.

ABD heyetinin bu konu üzerine çalıştığını belirten Trump, "Amacımız, söz konusu ülkelerin Abraham Anlaşması'na katılmalarını sağlamaktır. Eğer bunu gerçekleştirirlerse, ortaya tarihi bir başarı çıkacaktır. Bence bunu yapmalılar. Dürüst olmak gerekirse, bunu bize borçlu olduklarını düşünüyorum." değerlendirmesinde bulundu.

"(İran'la) kötü bir anlaşma için bunu yapmadım, anlaşmanın kusursuz olması gerekiyor." diyen Trump, Abraham Anlaşması'nın gerçekleşmemesi durumunda İran'la bir anlaşma yapıp yapmamanın gerekliliğinden "emin olmadığını" söyledi.

Trump ayrıca, Rusya veya Çin'in İran'ın nükleer stoklarının kontrolünü ele geçirmesi fikrine olumlu bakmadığını aktardı.

Böyle bir durumu kabul edip etmeyeceği sorulan ABD Başkanı, böyle bir şeyin kendisini "konforlu hissettirmeyeceğini" dile getirdi.

Buna göre, mortgage başvuruları geçen hafta bir önceki haftaya kıyasla yüzde 8,5 azaldı. Bu dönemde konut satın almaya yönelik başvurular yüzde 0,4 ve yeniden finansman başvuruları yüzde 19 geriledi.

Ülkede 30 yıl vadeli mortgage için ortalama faiz oranı geçen hafta yüzde 6,56'dan yüzde 6,65'e yükseldi. Aynı dönemde 15 yıl vadeli mortgage için ortalama faiz oranı da yüzde 5,93'ten yüzde 5,97'ye çıktı.

MBA Başkan Yardımcısı Joel Kan, 30 yıl vadeli mortgage faiz oranının son beş hafta içinde 30 baz puan artarak Ağustos 2025'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştığını bildirdi.

Kan, söz konusu oranın yüzde 6,65'e çıkmasıyla geçen hafta pek çok borçlunun yeniden finansmandan uzak durmasının anlaşılabilir bir durum olduğuna işaret etti.

Satın alma başvurularının tüm kredi türlerinde hafif bir düşüş kaydetmiş olsa da geçen yıla kıyasla daha güçlü bir seyir izlediğine değinen Kan, "Daha yüksek faiz ortamı ve bunun alım gücü üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle daha düşük tutarlı kredi talep edenlerin daha az aktif olmasıyla birlikte, satın alma başvurularına ilişkin ortalama kredi tutarı 473 bin 600 dolar ile en yüksek seviyesine ulaştı." ifadelerini kullandı.

Thiel, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'e zamanında sağladığı finansal destek ve akıl hocalığıyla ABD siyasetindeki etkisini gözler önüne sererken, Epstein belgelerine yansıyan ticari bağlantılarıyla tartışmaların odağında yer alıyor.

Diğer kurucu ortak Karp ise İsrail ordusuna sundukları teknolojik desteği açıkça sahiplenerek Palantir'in sahadaki aktif rolünü doğrudan ifade ediyor.

ABD yönetiminin finansörü: Peter Thiel

PayPal'ın da kurucu ortağı olan Thiel, ABD Başkanı Donald Trump ve yardımcısı Vance ile yakın ilişkileri ve siyasi süreçlerdeki etkisiyle öne çıkıyor.

ABD basını ve açık kaynaklara göre Vance ile Thiel, 2011'de, Thiel'in konuşma yapmak üzere geldiği Yale Hukuk Fakültesi'nde tanıştı.

"The Lamp" adlı dergiye yazdığı yazıda, Thiel'in Yale'deki konuşmasını kendisi için önemli bir dönüm noktası olarak nitelendiren Vance, Thiel'in bazı değerlendirmelerinin, kendisine ilham verdiğini belirtti.

Vance, Thiel ile ilişkisini, "Peter benim içim oldukça iyi bir akıl hocası oldu. Ona çok saygı duyuyorum." sözleriyle anlattı.

Thiel, daha önce Trump'a yönelik eleştirileriyle tanınan Vance'i 2021'de Mar-a-Lago'ya götürerek Trump'la ilişkilerini düzeltmesine yardımcı oldu.

Vance ayrıca, 2022'deki Senato seçim kampanyasında Thiel'den yaklaşık 15 milyon dolarlık rekor bağış aldı ve bu tutar, tek bir Senato adayı için yapılan en yüksek bağışlardan biri olarak kayıtlara geçti.

Trump'ın 2016 seçimlerinde en önemli destekçilerinden olan Thiel, seçim kampanyası kapsamında Trump'a 1 milyon dolardan fazla bağış yaptı.

ICE ile 30 milyon dolarlık veri işbirliği

Trump'ın Mart 2025'te federal kurumlar arasında veri paylaşımını artıran kararı sonrasında Palantir, kamu kurumlarıyla yürüttüğü çalışmaları arttırdı.

Şirket, Trump'ın göreve gelmesinden bu yana İç Güvenlik ve Savunma bakanlıkları dahil birçok kurumla 112 milyon doları aşan sözleşmelere imza attı, mevcut anlaşmalarını da genişletti.

Yaklaşık 15 yıldır Palantir'den hizmet alan ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) ise Nisan 2025'te şirketle imzaladığı 30 milyon dolarlık anlaşmayla işbirliğini yeni bir aşamaya taşıdı.

Palantir, anlaşma kapsamında ICE'ye gelişmiş veri analiz kabiliyetlerine sahip, sosyal medya paylaşımları ve konum bilgileri gibi verileri kullanarak düzensiz göçmenlerin hareketlerinin gerçek zamanlı izlenmesini sağlayacak "ImmigrationOS" adlı yeni bir platform sundu.

Thiel ile Epstein'in ticari ilişkisi

ABD Adalet Bakanlığının yayımladığı Jeffrey Epstein soruşturmasına ilişkin belgeler, Thiel ile Epstein arasında yıllara yayılan finansal ilişkiler ve yatırım bağlantılarını ortaya koydu.

Belgeler, 2014-2019 döneminde iki ismin e-posta yazışmaları ve yüz yüze görüşmelerle düzenli temas kurduğu, Epstein'in Thiel'in kurucuları arasında yer aldığı Valar Ventures üzerinden "gizli" yatırım fırsatlarına erişim sağladığını gösterdi.

Kayıtlara göre ikili, vergi stratejileri ve girişim sermayesi yatırımları konusunda fikir alışverişinde bulunurken, Epstein, Valar Ventures'a yaklaşık 40 milyon dolarlık yatırım yaptı ve şirketin yöneticileri ile çok sayıda görüşme yürüttü.

Thiel, 2024'teki bir podcast programında Epstein ile 2014'te Reid Hoffman aracılığıyla tanıştığını, görüşmelerin vergi ve finansal tavsiye üzerine yoğunlaştığını söyledi.

Öte yandan, Thiel'in isminin Epstein dosyalarında 2 bin 200'den fazla kez geçmesi, doğrudan bir suçlama anlamı taşımasa da Epstein ile kurduğu temasın kapsamı ve sürekliliğine işaret etti.

Karp'tan İsrail yanlısı açıklamalar

Palantir'in kurucu ortaklarından Üst Yöneticisi (CEO) Alex Karp ise 2024 yılında New York Times gazetesine verdiği röportajda, ABD hükümeti ile Ukrayna ve İsrail dahil çeşitli ülkelere sağlanan destekler konusunda geri adım atmayacaklarını söyledi.

ABD'nin, Çin, Rusya ve İran'la aynı anda çatışma riskiyle karşı karşıya kalabileceğini iddia eden Karp, bu nedenle otonom silah sistemlerine yönelik yatırımların sürmesi gerektiğini savundu.

Karp, Palantir'in hizmetlerini yalnızca ABD ve Batılı müttefiklere sağladığını vurguladı.

İsrail karşıtı protestoları "toplum içindeki enfeksiyon" olarak nitelendiren Karp, New York Times'ın bir etkinliğinde de İsrail'e yönelik eleştirilerin büyük bölümünü "İsrail ve Yahudi saplantısı" olarak değerlendirdi.

Mart 2024'te CNBC'ye verdiği röportajda da Karp, İsrail'e verilen destek nedeniyle Palantir'den ayrılan çalışanlar olduğunu ve bu durumun devam edebileceğini dile getirdi.

Karp, şirketin İsrail'deki faaliyetlerine değinerek, 7 Ekim 2023'ün ardından kısa süre içinde sahada yer aldıklarını ve operasyonel açıdan kritik görevlerde rol üstlendiklerini belirtti.

Nisan 2025'te "Hill and Valley Forum" etkinliğinde bir protestocunun, Palantir'in yapay zeka teknolojilerinin Gazze'de Filistinlileri öldürmekte kullanıldığı yönündeki eleştirisine Karp, "Evet bu doğru, çoğunlukla teröristleri." yanıtını verdi.

Karp, All-in-Summit 2025'teki konuşmasında İsrail'in Gazze'deki "terörist-sivil öldürme oranının" kendi yazılımlarını kullanmaları sayesinde "insanlık tarihindeki en iyi oran" olduğunu söyledi.

Yetkili, Pentagon yetkililerinin bu hafta Kongre'de verdiği ifadelerde operasyonun maliyetini 25 milyar dolar civarı olarak açıkladığını ancak bu rakamın gerçekleri yansıtmadığını kaydetti.

Pentagon yetkililerinin açıkladığı rakamlara, hasar alan ya da kaybedilen ekipmanların maliyetinin dahil edilmediğini belirten yetkili, gerçek rakamın 50 milyar dolar civarında olduğunu aktardı.

⁠ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Canlı yayımlanan etkinlikte yemek servisinden kısa süre sonra sesler yükselirken Trump'ın koruma ekipleri, uzun namlulu silahlarla salona girdi.

Trump, olayın ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, saldırganın yakalandığını duyururken şüphelinin otel lobisinde elbiseleri çıkarılmış şekilde yüzüstü yattığı görüntüler basına yansıdı.

Kısa sürede kontrol altına alınan olayda bir Gizli Servis ajanının yaralandığı ve durumunun iyi olduğu bildirildi.

Trump'tan önce Vance'in tahliyesi gündemde

Gizli Servis'in tahliye sırasında Trump'tan önce Vance'i salondan çıkarması, ABD basını ve sosyal medya platformlarında spekülasyonlara yol açtı.

ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformunda çok sayıda Trump taraftarı, Vance'in salondan Trump'tan önce çıkarılmasına tepki gösterdi.

Bazı Trump taraftarları, bu olayı, Gizli Servis'in Trump'ın yerine Vance'i tercih etmesi olarak yorumladı.

Eski CIA analisti Larry Johnson ise Vance'in salondan Trump'tan önce çıkarılmasını "akıl almaz prosedür hatası" olarak nitelendirdi.

Johnson, bir numaralı önceliğin her zaman Başkan olması gerektiğini savunarak, Trump salonda korunurken Vance'in çoktan tahliye edilmiş olmasını "hiyerarşik ve operasyonel zafiyet" oluşturduğu gerekçesiyle eleştirdi.

Bu durumun Gizli Servis içindeki "koordinasyon kopukluğu"ndan kaynaklandığını iddia eden Johnson, görüntülerin dünya çapında ABD'nin zayıf görünmesine yol açtığını ileri sürdü.

MS Now'a konuşan Gizli Servis yetkilisi ise Vance'in ekibi doğrudan tahliyeye odaklanırken Trump'ın ekibinin Başkan'ın tahliyesi amacıyla Hilton'ın zemin katındaki tahliye koridorunun güvenliğinin sağlanmasını beklediği için Başkan Yardımcısı'nın tahliyesinin daha hızlı gerçekleşmiş gibi göründüğünü savundu.

ABD'li yetkililer ise olayın yönergelere uygun olduğu ve komplo teorilerinin gerçeği yansıtmadığını iddia ediyor.

Trump, Gizli Servis'in yavaş davranmasını kendisine bağladı

Vance'in kendisinden önce salondan çıkarıldığı iddiasına ilişkin CBS televizyonuna verdiği röportajda Trump, Gizli Servis'in yavaş davranmasına kendisinin sebep olduğunu söyledi.

Trump, Gizli Servis tarafından olay yerinden bir süre geç çıkarılmasının da kendi tercihi olduğunu dile getirerek, "olan biteni görmek istediğini" ifade etti.

Gizli Servis ajanlarının "biraz daha yavaş davranmasına kendisinin neden olduğunu" belirten Trump, olay yerinden uzaklaşırken yere çökmesinin istendiğini anlattı.

ABD Adalet Bakan Vekili Blanche'a göre "Güvenlik zafiyeti yok"

ABD Adalet Bakan Vekili Todd Blanche ise CNN'e verdiği demeçte olayı güvenlik zafiyeti olarak görmediğini dile getirdi.

Silahlı saldırganın balo salonuna ulaşmadan önce gözaltına alındığını belirten Blanche, "Aksine, bu büyük bir güvenlik başarı öyküsüydü yani şu an bildiklerimiz doğrultusunda olanları düşünürsek bu şüpheli neredeyse güvenlik çemberini bile aşamadı." ifadesini kullandı.

Güvenlik tedbirleri, eleştirilerin odağında

Beyaz Saray Muhabirleri Derneğinin yemeğindeki silahlı saldırı, "güvenlik açığı" iddialarını ve sert eleştirileri beraberinde getirdi.

The Washington Post gazetesinin haberinde Başkan ve Kabine üyelerinin katıldığı etkinliğe "Ulusal Özel Güvenlik Etkinliği" (National Special Security Event) statüsünün verilmemesi, güvenlik tedbiri eksikliklerinden biri gösterilerek, "Bu durum, güvenlik önlemlerinin daha gevşek tutulmasına neden olmuştur." denildi.

Haberde, otelin genel alanları ile Gizli Servis'in koruma çemberi arasında kalan bölgelerde yetki karmaşasının yaşandığına işaret edilerek, "Gizli Servis'in sorumluluğu, sadece ana balo salonu ve çevresiyle sınırlıydı. Polis ise dışarıdaki yollarla ilgileniyordu. Bu iki bölge arasındaki 'ara alanlarda' (otelin genel alanları gibi) kimin sorumlu olduğu net değildi." görüşü paylaşıldı.

MS Now'un haberinde ise saldırı girişiminin yapıldığı Washington'daki otelin halka açık işletme olmasının, saldırganın "otel misafiri" kimliğini kullanarak dış güvenlik katmanlarını kolayca geçmesini sağladığına işaret edildi.

"Başkan Trump’ın etrafındaki güvenlik neden bu kadar gevşek?"

Eski Temsilciler Meclisi Üyesi Cumhuriyetçi Marjorie Taylor Greene de Trump'ın etrafındaki güvenlik tedbirlerinin yetersiz olduğunu savunarak, "Başkan Trump’ın etrafındaki güvenlik neden bu kadar gevşek? Öyle ki Başkan’ı, Başkan Yardımcısı’nı ve Kabine’yi öldürmek için orada olan Cole Allen bile manifestosunda bundan bahsetmiş." ifadeleriyle tepki gösterdi.

Senatör Chuck Grassley de düzenlenen yemekle ilgili güvenlik protokolleri ve kolluk kuvvetlerinin olaydaki rolüne dair Gizli Servis'ten bilgi aldığını belirterek, "Dün gece brifinge hızlı aksiyon ve ilgi için Gizli Servis'e teşekkür." mesajını paylaştı.

ABD'de tahliye protokolleri

ABD’de başkanların görev değişikliklerine dair yasalar ve koruma protokollerine göre başkan ve yardımcısı, aynı anda tehditle karşılaştığında Gizli Servis, iki farklı refleksi eş zamanlı devreye sokuyor.

Koruma protokollerine göre saldırı anında başkanın etrafına "etten duvar" örülürken başkan yardımcısı ise makamın boş kalma riskine karşı derhal bölgeden uzaklaştırılarak güvenli alana taşınıyor.

Bu stratejinin temel mantığının, kriz anında başkanın öldürülmesi ya da görevini ifa edemeyecek hale getirilmesi ihtimaline karşılık yerine geçecek kişinin saldırı mahallinden çoktan tahliye edilmesini ve yetkiyi devralmaya hazırlanmasını garantilemek olduğu belirtiliyor.

Yerel yetkililer, İsrail’in uyguladığı sıkı kısıtlamaların yalnızca güvenlik değil, aynı zamanda ekonomik yapıyı hedef alan sistematik bir “kuşatma politikası” haline geldiğini belirtiyor.

Gazze Ekonomi Bakanı Vekili Hasan Ebu Reyyale, yaptığı açıklamada, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının biçim değiştirerek sürdüğünü ifade etti.

“Savaş bitmedi, sadece yöntem değiştirdi. Abluka, bu savaşın en ağır araçlarından biri haline geldi.” diyen Ebu Reyyale, İsrail’in mal ve yardım girişlerini sıkı şekilde kontrol ettiğini, hangi ürünlerin ve ne kadarının bölgeye gireceğini belirlediğini aktardı.

Ebu Reyyale, söz konusu bu adımların Gazze’de ekonomik yapıyı bozduğunu ve hayat pahalılığını artırdığını vurgulayarak, “Bu durum, piyasada ciddi bir dengesizlik yaratıyor, bazı ürünlerde tekelleşmeye yol açıyor ve fiyatların hızla yükselmesine neden oluyor.” dedi.

“Ekonomik hayat neredeyse durma noktasında”

Gazze’de yerel yönetimin ticaret ve tedarik mekanizmaları üzerinde kontrolünün bulunmadığını ifade eden Ebu Reyyale, mevcut koşullar altında halkın temel ihtiyaçlara erişiminin giderek zorlaştığını vurguladı.

“Gazze’de yaşam sistemi büyük ölçüde çöktü. Ekonomik faaliyetler tarihte görülmemiş seviyede geriledi.” diyen Ebu Riyale, halkın günlük yaşamını sürdürebilmek için sürekli bir mücadele içinde olduğunu söyledi.

İsrail’in yardımların girişini sınırlaması ve sınır kapılarındaki kısıtlamaları artırmasının, özellikle son dönemde daha da belirgin hale geldiği ifade ediliyor. Yerel kaynaklar, insani yardım ve ticari ürün taşıyan tır sayısının, ateşkes anlaşmasında öngörülen seviyenin çok altında kaldığını belirtiyor.

Gazze’de en dikkati çeken krizlerden biri ise temel gıda maddelerinde yaşanıyor.

Ebu Reyyale, bölgede ekmek üretiminde ciddi bir açık bulunduğunu belirterek, “Ekmek temininde yüzde 50’nin üzerinde bir yetersizlik söz konusu.” dedi.

Enerji ve su krizi yaşamı felç ediyor

Gazze’de yakıt girişinin kısıtlanması, elektrik üretimi ve ulaşım başta olmak üzere birçok alanda ciddi aksamalara yol açtığını ifade eden Ebu Reyyale, hastaneler, ambulanslar ve insani yardım kuruluşlarının büyük ölçüde jeneratörlere bağımlı olduğunu belirterek, yakıt eksikliğinin bu hizmetlerin sürekliliğini tehdit ettiğini söyledi.

Ayrıca, su kuyuları, arıtma tesisleri ve su dağıtım sistemlerinin de bu krizden doğrudan etkilendiği, bu nedenle temiz suya erişimin giderek zorlaştığı ifade ediliyor.

Sanayi büyük ölçüde yok oldu

Gazze’de sanayi altyapısının büyük bölümünün tahrip edildiği belirtilirken, Ebu Reyyale, sanayi sektöründeki kaybın yüzde 95’i aştığını belirtti. Filistinli yetkili, bu durumun binlerce kişinin işsiz kalmasına neden olduğunu, işsizlik ve yoksulluk oranlarını ciddi şekilde artırdığını dile getirdi.

“Gazze birden fazla krizle karşı karşıya”

Gazze’de yaşanan durumun tek bir krizle açıklanamayacağını vurgulayan Ebu Reyyale, “Gazze bugün bir ekonomik kriz değil, bir yaşam krizi yaşıyor.” ifadelerini kullandı.

Uluslararası topluma ve arabuluculara çağrıda bulunan Gazze Ekonomi Bakanı Vekili Hasan Ebu Reyyale, sınır kapılarının daha fazla açılması, yardım girişinin artırılması ve ticari faaliyetlerin yeniden canlandırılması için adımlar atılması gerektiğini belirtti.

Kararın, yaptırımların yıllık gözden geçirme süreci kapsamında alındığı belirtilen açıklamada, hayatını kaybeden 1 kişinin yaptırım listesinden çıkarıldığı kaydedildi.

Açıklamada, AB'nin Myanmar'a yönelik yaptırımlarının halihazırda 105 kişi ve 22 kurumu kapsadığı aktarıldı.

Diğer taraftan, silah ve ekipman ambargosunun yanı sıra iç baskı amacıyla kullanılabilecek iletişim izleme ekipmanlarına ihracat kısıtlamaları, ordunun ve sınır muhafız polisinin kullanımına yönelik çift kullanımlı ürünlerin ihracat yasağı ile Myanmar ordusuyla askeri eğitim ve işbirliği yasağının sürdüğü belirtilen açıklamada, Myanmar hükümetine doğrudan mali yardımın askıya alındığı ve cuntayı meşrulaştırıcı olarak algılanabilecek tüm yardımların dondurulduğu anımsatıldı.

AB'nin yaptırım listesinde yer alan kişi ve kuruluşların mal varlıkları dondurulurken, kendilerine doğrudan veya dolaylı olarak fon ya da ekonomik kaynak sağlanması yasaklanıyor.

Ayrıca listedeki kişilere AB ülkelerine seyahat yasağı uygulanıyor.

AB, 1 Şubat 2021'deki askeri darbenin ardından, barışçıl göstericilere yönelik askeri ve polis baskısının artması üzerine Myanmar'a yönelik yaptırımları önemli ölçüde artırmıştı.

Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisinin (OFAC) "İran ile bağlantılı" çok sayıda kripto cüzdanına yaptırım uyguladığını belirten Bessent, bu durumun 344 milyon dolar değerindeki kripto paranın dondurulmasıyla sonuçlandığını kaydetti.

Bessent, "Tahran'ın ülke dışına çıkarmak için çaresizce çabaladığı paranın izini sürecek ve rejimle bağlantılı tüm finansal can damarlarını hedef alacağız." ifadesini kullandı.

Yaptırımlarla yenilikçi teknolojilerin kötüye kullanımı da hedef alınıyor

Hazine Bakanlığının bilgilendirme notuna göre, bir yetkili konuya ilişkin, "Ekonomik Öfke" kapsamında paravan şirketler gibi geleneksel yaptırım delme araçlarının yanı sıra dijital varlıklar gibi yenilikçi teknolojilerin kötüye kullanımının da hedef alındığını belirtti.

Blockchain analiz uzmanlarıyla yürütülen çalışmalar sonucunda ABD'nin İran ile maddi bağlantılara işaret eden bulgular tespit ettiğini öne süren yetkili, bunlar arasında İran'daki kripto para borsalarıyla doğrulanmış işlemlerle İran Merkez Bankası ile bağlantılı cüzdanlarla etkileşime giren aracı adresler üzerinden gerçekleştirilen bir dizi işlemin yer aldığını aktardı.

Yetkili, İran Merkez Bankasının dijital varlıklar kullanarak sınır ötesi işlemlerdeki rolünü gizlemek için giderek daha karmaşık yöntemlere başvurduğunu iddia ederek, bu çabaların riyali istikrara kavuşturma ve giderek daha kısıtlayıcı hale gelen bir ortamda uluslararası ticareti kolaylaştırma amacı taşıdığını savundu.

İran ile ilgili yeni yaptırımlara gidildi

OFAC bugün ayrıca, İran'ın en büyük müşterilerinden biri olan ve milyarlarca dolar değerinde İran petrolü satın almış Çin merkezli bağımsız rafineri Hengli Petrochemical'ı da yaptırım listesine aldı.

Buna ek olarak OFAC, İran'ın "gölge filosu" ile bağlantılı yaklaşık 40 denizcilik şirketi ve gemiyi de yaptırım listesine ekledi.

Buna göre, Pyongyang üzerinde askeri dronlar uçurulmasını emrederek, "düşmana fayda sağlamak" suçlamasıyla Yoon'un 30 yıl hapsi istendi.

Ayrıca, eski Savunma Bakanı Kim Yong-hyun'un da aynı suçlamayla 25 yıl hapse çarptırılması talep edildi.

Ekip, Yoon'un Ekim 2024'te söz konusu emri vererek, Kuzey Kore'nin misillemesine yol açtığını ve bunun 2 ay sonra da Yoon'un sıkıyönetim ilan etmesine yol açan olaylara "bahane" olduğunu savundu.

Yoon'un sıkıyönetim ilanı ve azil süreci

Dönemin Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024'te "muhalefetin devlet karşıtı aktivitelere karıştığı" gerekçesiyle sıkıyönetim ilan etmiş, Ulusal Meclisin bu kararı kaldırması üzerine geri adım atmak zorunda kalmıştı.

Ulusal Meclisin 14 Aralık 2024'te yaptığı oylamada azli istenen Yoon, geçici olarak görevden uzaklaştırılmıştı.

Anayasa Mahkemesi, 4 Nisan 2025'te verdiği kararda Ulusal Meclisin azil istemini kabul ederek Yoon'un görevden alınmasını onaylamıştı.

Yoon'un görevden azledilmesinin ardından yapılan seçimi kazanan ana muhalefetteki Demokratik Partinin (DP) adayı Lee Jae-myung, 4 Haziran 2025'te Mecliste yemin ederek resmen görevine başlamıştı.

Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin jeopolitik endişeler sürerken ABD’de büyük bankaların ilk çeyrek finansal sonuçları sektörün gücünü koruduğuna işaret etti.

ABD’de büyük finans kuruluşları yılın ilk çeyreğinde piyasalardaki artan oynaklığı avantaja çevirerek finansal işlem gelirlerini yükseltmesi, yatırım bankacılığı tarafında toparlanma eğilimi ve bazı kuruluşların net faiz gelirlerindeki artışın etkisiyle iyimser bir tablo çizdi.

JPMorgan Chase, Wells Fargo, Citigroup, Bank of America, Morgan Stanley ve Goldman Sachs’ın açıkladığı bilançolarda gelir ve karlılık tarafında güçlü bir görünüm izlenirken kurumların faaliyet kompozisyonundaki farklılaşma dikkati çekti.

En fazla gelir ve karı JPMorgan elde etti

ABD’de bankalar içerisinde en fazla gelir ve kar bildiren JPMorgan Chase’in net karı yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,6 artarak 16,5 milyar dolara yükselirken geliri 49,8 milyar dolar olarak kaydedildi.

Bankanın hisse başına karı ise 5,94 dolar olurken geçen yılın aynı dönemine göre hisse başına net kardaki değişim yüzde 17,2 oldu.

Banka, ayrıca sonuçlarında rekor düzeye ulaşan finansal işlem gelirleri ile artan yatırım bankacılığı faaliyetlerinin etkili olduğunu belirtirken piyasa gelirlerinin de yüzde 20 yükseldiğini bildirdi.

JPMorgan Chase Üst Yöneticisi Jamie Dimon, sonuçlara ilişkin yaptığı değerlendirmede artan mali teşvikler, deregülasyonun faydaları, yapay zeka kaynaklı sermaye yatırımları ve ABD Merkez Bankasının (Fed) varlık alımları gibi unsurların bu dayanıklılığı desteklediğini vurguladı.

Dimon, ayrıca jeopolitik gerilimler ve savaşlar, enerji fiyatlarındaki oynaklık, ticaret belirsizliği, büyük küresel mali açıklar ve yüksek varlık fiyatları gibi giderek karmaşıklaşan risklerin de varlığını koruduğunu belirtti.

Citigroup oransal olarak net karını en fazla artıran banka oldu

Citigroup’un net karı yılın ilk çeyreğinde ABD’li bankalar arasında oransal olarak en fazla artan banka oldu. Bankanın net karı yüzde 42 artarak 5,8 milyar dolara çıktı. Banka, geçen yılın ilk çeyreğinde 4,1 milyar dolar net kar elde etmişti.

Bankanın geliri ise yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14 artarak 24,6 milyar dolara çıktı. Kurumun hisse başına karı ise 3,06 dolar oldu. Jeopolitik gelişmelerin artırdığı piyasa oynaklığının finansal işlem gelirlerini yukarı taşıdığına işaret eden banka, piyasa gelirlerindeki güçlü artışın sonuçları desteklediğini bildirdi.

Wells Fargo’nun net karı ise aynı dönemde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,3 artışla 5,3 milyar dolara çıktı. Bankanın hisse başına karı yüzde 15,1 artışla 1,60 dolara yükselirken, toplam geliri yüzde 6,5 artışla 21,45 milyar dolar oldu. Net faiz geliri ise 12,1 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Wells Fargo Üst Yöneticisi Charlie Scharf, piyasalar dalgalı olsa da temel ekonomide dayanıklılığın sürdüğünü, hizmet verdikleri tüketiciler ve işletmelerin finansal sağlığının güçlü kalmaya devam ettiğini belirtti.

Oransal olarak gelirini en fazla artıran banka Morgan Stanley

Morgan Stanley de ilk çeyrekte güçlü bir performans sergiledi. Bankanın net karı geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 29 artışla 5,6 milyar dolara, hisse başına karı da 3,43 dolara yükseldi.

Bankanın toplam geliri yüzde 16 artarak 20,6 milyar dolarla rekor seviyeye çıkarken 6 banka içinde oransal olarak gelirini en fazla artıran banka Morgan Stanley oldu.

Bankanın performansında pay piyasalarındaki finansal işlem gelirinin yüzde 25 artışla 5,15 milyar dolara yükselmesi ve yatırım bankacılığı gelirinin yüzde 36 artışla 2,12 milyar dolara çıkması belirleyici oldu. Bankanın servet yönetimi biriminde de 8,52 milyar dolarlık rekor gelir elde edildi.

Bank of America’nın net karı ise ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,2 artışla 8,6 milyar dolara yükseldi. Bankanın hisse başına karı 1,11 dolar olurken, geliri de yüzde 7,4 artışla 30,3 milyar dolara çıktı.

Banka, özellikle hisse senedi işlemlerindeki güçlü performansın ve yatırım bankacılığı ücretlerindeki toparlanmanın sonuçları desteklediğini, satış ve finansal işlem gelirinin yüzde 13 artarak 6,4 milyar dolara çıktığını bildirdi. Net faiz gelirinin de yüzde 9 artışla 15,7 milyar dolara yükseldiği aktarıldı.

Goldman Sachs en az gelir bildiren banka oldu

ABD’nin büyük bankalarından Goldman Sachs’ın bu yılın ilk çeyreğindeki geliri ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14 artışla 17,23 milyar dolara yükselmesine karşın rakiplerine göre geride kaldı.

Banka listedeki diğer bankalara göre en az gelir bildiren banka olurken, net karlılıkta bazı bankaların önüne geçmesi bankanın kar üretimindeki verimliliğe işaret etti.

Goldman Sachs’ın net karı bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 artışla 5,63 milyar dolara ulaştı. Kurumun 2025’in ilk çeyreğinde 14,12 dolar olarak kaydedilen hisse başına karı, bu yılın aynı döneminde 17,55 dolara çıktı.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Goldman Sachs Üst Yöneticisi David Solomon, piyasa koşulları daha dalgalı hale gelmesine rağmen yılın ilk çeyreğinde hissedarlar için güçlü bir performans sergilediklerine vurgu yaptı.

ABD’nin önemli bankalarının bu yılın ilk çeyreğinde net kar, gelir ve hisse başına karları şöyle gerçekleşti:

Böylece 5,8 milyon kilolitre ve 3,4 milyar dolar değerindeki petrol piyasaya sürülmüş olacak.

Ülkenin bu adımı, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı'nın açılıp açılmayacağına yönelik belirsizlik nedeniyle attığı aktarıldı.

Japonya, mart ayında Orta Doğu'daki gerilim nedeniyle rezervlerinden 50 günlük petrolü piyasaya sürmüştü.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve ABD'nin deniz ablukası

İran, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta ortak saldırılarıyla başlayan savaş sonrasında küresel enerjinin stratejik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatmıştı. Bu kararla petrol fiyatlarında savaş öncesine kıyasla yüzde 65'lere kadar artış görüldü.

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da varılan ateşkes anlaşması sonrasında Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerde sonuç çıkmayınca ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan'da İran'a deniz ablukası uygulama kararı almış ve Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı.

İran, 17 Nisan'da Lübnan'da ateşkes sağlanması üzerine ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nın İran donanması ile koordinasyon halinde olmak şartıyla ticari gemilerin geçişlerine açık olduğunu duyurmuş ancak ABD'nin deniz ablukasına devam edeceğini duyurması üzerine Boğazdan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıklamıştı.

ABD, bu süreçte Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda İran'a ait bazı ticari gemilere saldırarak ele geçirmiş İran'da buna karşılık Hürmüz Boğazı yakınlarında biri İsrail'le bağlantılı bazı gemilere müdahale ederek el koymuştu.

Bu yıl onuncusu yayımlanan ve 47 ülkeyi kapsayan rapora göre, dünyada son 10 senede akut açlık iki katına çıktı.

Geçen yıl incelenen 47 ülkede nüfusun yüzde 22,9'una karşılık gelen 266 milyon insanın yüksek düzeyde akut gıda güvensizliği yaşadığı tespit edildi. Bu oran, 2016'daki seviyenin neredeyse 2 katına karşılık geliyor.

Geçen yıl akut gıda güvensizliğinin şiddeti, kayıtlardaki en yüksek ikinci düzeye ulaştı. "Felaket düzeyinde açlık" yaşayan insan sayısı ise 2016'ya göre 9 kat arttı.

Akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin "alarm verici düzeyde yüksek ve kökleşmiş durumda" olduğu belirtilen raporda, krizlerin giderek belirli bir çekirdek ülke grubunda yoğunlaştığına işaret edildi.

Afganistan, Bangladeş, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Myanmar, Nijerya, Pakistan, Güney Sudan, Sudan, Suriye Arap Cumhuriyeti ve Yemen nüfusu, yüksek düzeyde akut açlık yaşayan insanların üçte ikisini oluşturdu. Afganistan, Güney Sudan, Sudan ve Yemen, oran ve mutlak sayı bakımından en büyük gıda krizlerini yaşayan ülkeler oldu.

En uç noktada, Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması sistemi tarafından 2025'te Gazze ve Sudan'ın bazı bölgelerinde kıtlık tespit edildi. Bu, raporlamanın başlangıcından bu yana ilk kez aynı yıl içinde iki ayrı bölgede kıtlığın teyit edilmesi anlamına geliyor.

Bu durumun, çatışmalar ve insani yardıma erişimin kısıtlanmasıyla ve zorla yerinden edilmenin etkisiyle şiddetlenen açlık ve yetersiz beslenmenin keskin şekilde arttığına işaret ettiği belirtildi.

Sadece geçen yıl 35,5 milyon çocuk akut yetersiz beslenmeden etkilendi

Akut yetersiz beslenme kritik ve büyüyen bir sorun olmayı sürdürürken, sadece geçen yıl 35,5 milyon çocuk akut yetersiz beslenmeden etkilendi. Bu çocukların yaklaşık 10 milyonu şiddetli akut yetersiz beslenme yaşıyor.

Gıda krizlerinin yaşandığı durumların neredeyse yarısında aynı zamanda beslenme krizleri de görüldü. Yetersiz gıda, hastalık yükü ve temel hizmetlerdeki aksaklıkların birleşik etkisi önem taşıyor.

Gazze, Myanmar, Güney Sudan ve Sudan gibi en ağır etkilenen bölgelerde bu şokların, aşırı yetersiz beslenme düzeylerine ve artan ölüm risklerine yol açtığı belirtildi.

Dünyada zorla yerinden edilme nedeniyle de gıda güvensizliği kötüleşmeye devam etti. Geçen yıl gıda krizi yaşanan bölgelerde 85 milyondan fazla kişi zorla yerinden edildi.

Yerinden edilen insanların, ev sahibi topluluklara kıyasla sürekli olarak daha yüksek düzeyde akut açlıkla karşı karşıya kaldığı bildirildi.

Akut gıda güvensizliği kritik seviyelerde kalmaya devam edecek

Raporda, akut gıda güvensizliğinin birçok bölgede kritik seviyelerde kalmaya devam edeceği uyarısında bulunulurken, süren çatışmalar, iklim değişikliği ve küresel ekonomik belirsizliklerin birçok ülkede koşulların kötüleşmesine yol açabileceği ifade edildi.

Özellikle Orta Doğu'daki çatışmanın tırmanması nedeniyle gıda krizi yaşanan ülke ve bölgelerin küresel tarım-gıda piyasalarındaki risklere karşı doğrudan ve dolaylı şekilde açık hale gelebileceği belirtildi.

Gıda güvenliği üzerindeki acil etkilerin, Orta Doğu'nun gıda ithalatına bağımlılığı nedeniyle büyük ölçüde bölgesel düzeyde görülse de enerji ve lojistik maliyetlerindeki artışın halihazırda kırılgan durumdaki toplulukların satın alma gücü üzerinde baskı yarattığına işaret edildi.

Raporda, gıda krizlerine yönelik insani finansman ve kalkınma finansmanındaki keskin düşüşe karşı da uyarıya yer verildi. Gıda güvenliği ve beslenmeye yönelik finansmanın yaklaşık 10 yıl önce görülen seviyelere gerilediği, bunun, hükümetlerin ve insani aktörlerin etkili şekilde müdahale etme kapasitesini sınırladığı bildirildi.

Yatırımları ve uluslararası işbirliğini artırma çağrısı

FAO, WFP ve GNAFC, gıda ve beslenme krizlerinin geçici şoklar olmaktan çıktığını, kalıcı, öngörülebilir ve giderek uzayan kriz bölgelerinde yoğunlaşan yapısal sorunlar haline geldiğini belirterek, bu krizlerle başa çıkmak için insani ihtiyaçları azaltan, dayanıklılığı güçlendiren ve temel nedenleri ele alan sürdürülebilir ve koordineli eylemlerin artırılması çağrısında bulundu.

Raporda değerlendirmesine yer verilen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, çatışmaların dünya genelinde milyonlarca insan için akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin başlıca itici gücü olmaya devam ettiğini belirterek, "Aynı yıl içinde çatışmalardan etkilenen iki bölgede kıtlığın ortaya çıkması ise benzeri görülmemiş bir gelişme. Bu rapor, küresel liderlere, hayat kurtarıcı yardımlara yatırımı hızla artırmak ve bu kadar çok insana acı çektiren çatışmaları sona erdirmek için gerekli siyasi iradeyi göstermeleri çağrısında bulunuyor." ifadesini kullandı.

FAO Genel Direktörü Qu Dongyu da akut gıda güvensizliğinin sadece yaygın olmadığını, kalıcı ve tekrarlayıcı olduğunu vurgulayarak, "10 yıllık verilerin ardından mesaj açık. Bu artık bir dizi kriz değil, yapısal bir sorun. Harekete geçmeye ve yalnızca gıda yardımına dayanmak yerine yerel gıda üretimini korumaya yönelmeliyiz çünkü ihtiyaçları azaltmanın, hayat kurtarmanın ve zaman içinde dayanıklılık inşa etmenin yolu bu." değerlendirmesinde bulundu.

Haberde, Federal Meclis Başkanı Klöckner'in, Signal mesajlaşma programı kullanıcılarını hedef alan mevcut saldırı dalgasının kurbanları arasında yer aldığı belirtildi.

Klöckner'in, Signal grup sohbeti üzerinden iletişim kurduğu, Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in de bu grubun üyesi olduğu belirtildi.

Spiegel'in elde ettiği bilgiye göre, Federal Anayasa Koruma Dairesi (BfV) çalışanları konuyla ilgili olarak Başbakan Merz'i ziyaret ederek olay hakkında bilgilendirdi.

Klöckner'in akıllı telefonunun incelenmesinde ise herhangi bir usulsüzlük tespit edilmediği bilgisi paylaşıldı.

Haberde son yıllarda Rus istihbaratının Almanya'daki siyasi partiler ve diğer hedeflere defalarca başarılı bir şekilde saldırdığı ileri sürülürken, 2015 yılında yapılan bir saldırıda Almanya Federal Meclisinden hassas verileri çalmayı başardıkları bilgisi paylaşıldı.

Hürmüz Boğazı'nda mayın temizleme işlemlerinin 6 ay sürebileceğini ve ABD-İsrail/İran arasındaki savaş sona ermeden bu faaliyetlere girişilme olasılığının düşük olduğunu öne süren yetkililer, zaman çizelgesinin hem demokratlar hem de cumhuriyetçiler tarafından hayal kırıklığıyla karşılandığını aktardı.

Yetkililer, Kongre üyelerinin, İran'ın Hürmüz Boğazı çevresinde "20 ya da daha fazla" mayın yerleştirmiş olabileceği, ayrıca bazı mayınların GPS teknolojisiyle uzaktan yüzdürüldüğü, dolayısıyla mayın yerleştirme esnasında ABD güçlerinin bunları tespit etmekte zorlandığı konusunda bilgilendirildiğini öne sürdü.

Öte yandan Pentagon, WP'nin mayın temizleme faaliyetlerinin ne kadar sürebileceğine yönelik sorularını yanıtsız bıraktı.

Son durum

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan'da ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkesle sonuçlanmıştı.

ABD ve İran, 11 Nisan'da Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüş ancak görüşmelerin "anlaşmaya varılamadan" sona erdiği açıklanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın da talebi üzerine, İran anlaşmaya yönelik önerisini sunana kadar ateşkesi uzatma kararı aldığını duyurmuştu.

Trump, açıklamasında, şu ifadeleri kullanmıştı:

"İran yönetiminin ciddi bir bölünme içinde olduğu gerçeği ve Pakistan'dan Mareşal Asım Münir ile Başbakan Şahbaz Şerif'in de talebi üzerine, liderleri ve temsilcileri ortak bir öneri sunana kadar İran'a yönelik saldırımızı askıya almamız istendi. Bu nedenle ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim, dolayısıyla (İran'ın) önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım." ​​​​​​​​​​​​​​

Dijital medyanın yaygınlaşması, artan ekonomik baskılar ve boş zamanın azalması gibi nedenlerden okuma oranlarında düşüş yaşanırken ABD'de yetişkinlerin yüzde 40'ı, 2025 boyunca hiç kitap okumadı.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) 1995'te aldığı kararla 23 Nisan, "Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü" olarak kabul edildi.

İngiliz edebiyatının önde gelen isimlerinden William Shakespeare ile Batı edebiyatının mihenk taşlarından sayılan Don Kişot'un yazarı Miguel de Cervantes'in 23 Nisan'da hayatını kaybetmiş olması nedeniyle bu tarih, dünya edebiyatında sembolik anlam taşıyor.

Kitaplara erişimin önemine dikkati çekmek ve okuma alışkanlığını yaygınlaştırmak amacıyla kutlanan bu günde, dünya genelinde düzenlenen etkinliklerle kitapseverler bir araya geliyor.

UNESCO, 2001'den bu yana her yıl yeni bir "Dünya Kitap Başkenti" belirliyor ve seçilen şehirde, okuma kültürünü toplumun tüm kesimlerine yaymayı amaçlayan etkinlikler düzenleniyor.

Bu kapsamda, Fas'ın başkenti Rabat bu senenin "Dünya Kitap Başkenti" seçildi.

ABD'de okuma alışkanlıklarında düşüş yaşanıyor

Florida Üniversitesi ile University College London tarafından yürütülen ve iScience dergisinde yayımlanan çalışmada, son 20 yılda keyif amaçlı günlük kitap okuma oranının yüzde 40'tan fazla azaldığı ortaya konuldu.

Araştırmada, okuma alışkanlıklarındaki düşüşün özellikle düşük gelirli gruplar, kırsal bölgelerde yaşayanlar ve siyahi ABD vatandaşları arasında daha belirgin olduğu tespit edildi.

Uzmanlar, dijital medyanın yaygınlaşması, artan ekonomik baskılar, boş zamanın azalması ve kitap ile kütüphanelere erişimdeki eşitsizliklerin bu düşüşte etkili olabileceğine işaret etti.

Yetişkinlerin yüzde 40'ı 2025'te hiç kitap okumadı

Kamuoyu araştırma şirketi YouGov'un "Amerikan Okuma Alışkanlıkları 2025" adlı araştırmasına göre, ABD'de yetişkinlerin yüzde 40'ı, 2025 boyunca hiç kitap okumadığını belirtirken yüzde 19'u, 10 ve daha fazla kitap okuduğunu ifade etti.

Araştırmaya katılanların yüzde 46'sı basılı kitapları tercih ederken, yüzde 24'ü dijital kitap, yüzde 23'ü ise sesli kitap kullandığını belirtti.

Kitap türleri arasında en çok tercih edilen türün yüzde 21 ile polisiye ve suç olduğu, bunu yüzde 18 ile tarih kitaplarının izlediği kaydedildi. Şiir ise yüzde 4 ile en az tercih edilen tür oldu.

65 yaş ve üzerindeki bireylerin ise diğer yaş gruplarına kıyasla daha fazla kitap okuduğu tespit edildi.

Amerikan Yayıncılar Derneği verilerinde de ABD'de kitap satışlarının genel olarak istikrarlı seyrettiği, 2025'te yaklaşık 707 milyon adet basılı kitap satıldığı belirtildi.

Yetişkin kurgu kitaplara talep artarken, e-kitapların yayıncılık gelirlerindeki payının son yıllarda gerilediği, sesli kitap gelirlerinin ise uzun vadede belirgin şekilde arttığı ifade edildi.

Çocuklarda okuma alışkanlığı

National Literacy Trust'ın verilerine göre, 8-18 yaş grubundaki çocuk ve gençlerin yalnızca yüzde 32,7'si kitap okumaktan keyif aldığını belirtirken, bu oran 2005'ten bu yana en düşük seviyeye geriledi.

Aynı yaş grubunda her gün kitap okuyanların oranı da yüzde 18,7 ile yine son 20 yılın en düşük düzeyinde kaydedildi.

Öte yandan, 5-18 yaş aralığındaki çocuk ve gençlerin yüzde 89,7'sinin evinde kendisine ait bir kitabı bulunduğu ancak her 10 çocuktan birinin (yüzde 10,3) kendi kitabına sahip olmadığı belirlendi.

Kitap sahipliğinin 5-8 yaş grubunda yüzde 92,2 ile daha yüksek olduğu görülürken, 8-18 yaş grubunda bu oran yüzde 89,4'e geriledi. Özellikle 8-18 yaş grubunda kitap sahipliğinin son on yılın en düşük seviyesine indiği tespit edildi.

Yapay zekada telif hakları tartışması sürüyor

Yapay zeka sistemlerinin eğitilmesinde kullanılan kitaplar ve diğer içeriklerin telif hakları ise "adil kullanım" çerçevesinde tartışılmaya devam ederken, bu alandaki belirsizlikler gündeme geliyor.

Uzmanlar, özellikle kitapların ve yazılı eserlerin izinsiz şekilde veri setlerine dahil edilmesinin yazarlar ve yayıncılar açısından hak kayıplarına yol açtığını, bu durumun yaratıcı üreticiler ile teknoloji şirketleri arasında güven sorununu derinleştirdiğini belirtiyor.

Mevcut düzenlemelerin hızla gelişen yapay zeka teknolojisi karşısında yetersiz kaldığına işaret edilirken, şeffaf veri kullanımı, lisanslama mekanizmaları ve uluslararası kuralların oluşturulmasının gerekliliği vurgulanıyor.

Uzmanlara göre, yapay zekanın gelişimi büyük ölçüde yüksek kaliteli içeriklere, özellikle kitaplara dayanırken, bu içeriklerin sahiplerinin haklarının korunması hem sektörün sürdürülebilirliği hem de kültürel üretimin devamı açısından kritik önem taşıyor.

Milyonlarca turistin ağırlandığı kentlerde turizm gelirlerine odaklanılması, yerel halk için yapılan konutların turistlere kiralanması ve marketlerin hediyelik eşya dükkanına dönüşmesi yerel halkın temel ihtiyaçlarını gölgeliyor.

Anadolu Ajansının (AA) "Turizmin Gölgesinde Kentler" başlıklı dosya haberinin ikinci ve son bölümünde, turizm faaliyetleri nedeniyle yerel halkın ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelen turistik kentlerdeki sorunlar ele alındı.

Dünya genelinde birçok şehir, her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayarak küresel turizmin başlıca merkezleri haline geliyor. Ancak bu yoğun ilgi, ciddi sorunları da beraberinde getiriyor.

Turist akını nedeniyle turistik kentlerde yaşayan yerel halk, günlük yaşamlarını sürdürmekte zorlanır hale geliyor.

Sokakların sürekli dolu olması ve şehrin yapısının turistlerin ihtiyaçlarına göre değişmesi, yerel halkın yaşam kalitesini düşürüyor. Konukseverlik "turist karşıtlığına" dönüşüyor.

Öte yandan, şehir sakinlerinin tepkisi yalnızca kalabalıkla sınırlı değil. Artan kira ve yaşam maliyetleri, yerel dokunun turistik yatırımlar uğruna zarar görmesi, gürültü ve çevre kirliliği gibi etkenler de rahatsızlığı derinleştiriyor.

Dünya genelinde, özellikle Avrupa başta olmak üzere bazı şehirlerde düzenlenen protestolarda birçok şehir sakini, turistleri "evlerine dönmeye" çağırıyor.

Buna karşın turizm, yerel ekonomiler için vazgeçilmez bir gelir kaynağı olmayı sürdürüyor. Yerel yönetimler, turizmin sağladığı ekonomik katkı ile şehir sakinlerinin yaşam kalitesini koruma arasında denge kurmakta zorlanıyor.

"Sorun turistler değil, sistem"

Danimarka Aalborg Üniversitesi Kültür ve Küresel Çalışmalar Bölümünden Profesör Carina Ren, AA muhabirine konuştu.

İnsanlığın ticaret, savaşlar, koloni faaliyetleri ve hac gibi dini sebeplerle tarih boyunca seyahat ettiğini kaydeden Ren, İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda modern turizm faaliyetlerinin başladığını ifade etti.

Ren, bugün turizmle ilgili en büyük sorunun turistler ile yerel halka sağlanan koşullar arasında bir "denge kurmak" olduğunu belirtti.

Profesör Ren, "Karşı karşıya olduğumuz en büyük zorluk, turizmi yerel halka gürültü ve pahalılık getiren bir sorun olmaktan kurtarıp yaşam kalitesini yükselten bir modele dönüştürebilmektir." dedi.

Turistik kentlerdeki dairelerin yerel halkın barınma ihtiyacını karşılamak yerine turistlere kiralanmasının, konut fiyatlarını ciddi ölçüde artırdığını söyleyen Ren, "Şu anda gördüğümüz mesele turistlerin kendisi değil, bozuk turizm sistemi." diye konuştu.

Bu durumun, yerel halk için barınmayı giderek daha pahalı ve erişilemez hale getirdiğinin altını çizen Ren, marketler ve günlük ihtiyaçlara yönelik dükkanların yerini turistik işletmelerin aldığını vurguladı.

Ren, "Her yer kafe ve hediyelik eşya dükkanına dönüşüyor. Şehirler günlük yaşamı karşılayamaz hale geliyor ve bu durum, yerel halkın yaşam kalitesini etkiliyor." ifadelerini kullandı.

Yerel halkı gözeten politikalar çağrısı

Ren, "Tüm dünyada seyahat eden insan sayısı giderek artarken, turizm hızlanıyor. Bu yüzden bazen küçük bölgeler, beklenmedik şekilde turistlerin istilasına uğruyor. Bunun için gerekli plan veya altyapılar bulunmuyor." dedi.

Turistlerin tek bir noktadan çıkarılıp kentin tamamına dengeli şekilde yayılması gerektiğini belirten Ren, böylece şehir merkezindeki ve turistik noktalardaki yığılmanın önlenebileceğini dile getirdi.

Ren, turistik kentlerde yerel halkı da gözeten dengeli politikalar oluşturulması ve planlamalar yapılması gerektiğini kaydetti.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkilileri, 2027 mali yılı için talep edilen 1,5 trilyon dolarlık bütçe kapsamında askeri personel sayısında 44 bin kişilik artış ve silah sistemleri için 750 milyar dolarlık harcama öngörüldüğünü bildirdi.

Pentagon’da yapılan toplantıda, Mali İşlerden Sorumlu Savunma Bakan Yardımcısı Jules J. Hurst III ve Kuvvet Yapısı, Kaynaklar ve Değerlendirme Direktörü Korgeneral Steven P. Whitney, 2027 bütçesinin ayrıntılarını gazetecilere aktardı.

Savunma Bakanlığının açıkladığı bütçe talebinde, asker maaşlarına yüzde 5 ila 7 oranında zam öngörülürken, personel sayısında 44 bin kişilik artış ve yeni savunma sistemleri için 750 milyar dolarlık harcama planı yer aldı.

Jules ve Whitney'in paylaştığı bilgilere göre, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin 2027 bütçesinde bir önceki yıla kıyasla askeri harcamalarda yüzde 42'lik bir artış önerdiği ortaya çıktı.

Söz konusu bütçe talebinde, Trump’ın "Altın Filosu" olarak bahsettiği deniz gücünün maliyetinin 65,8 milyar dolar olacağı belirtilirken, filo kapsamında 18 muharebe gemisi, 16 muharebe dışı donanma gemisi, Sahil Güvenlik ve Kara Kuvvetleri için 5 gemi, yeni bir bilimsel araştırma gemisi ve bir Milli Park Hizmeti feribotu olmak üzere toplam 41 geminin inşasının öngörüldüğü kaydedildi.

ABD Donanmasına 2026 mali yılında 17 gemi inşa etmek için 27,2 milyar dolar tahsis edilmişti.

Bütçe talebi sağlık ve konut harcamalarında kesinti öngörüyor

Pentagon’un 2027 yılı harcama planı, ülke bütçesine bir önceki yıla kıyasla yaklaşık iki kat yük getirirken, plan kapsamında dar gelirli kesimlere sağlanan sağlık ve diğer sosyal yardımlarda kesinti yapılması öngörülüyor.

Beyaz Saray, askeri harcamalar için ayrılacak ek 445 milyar doların finanse edilmesi amacıyla sağlık ve konut yardımı gibi kalemlerden 73 milyar dolarlık kesinti yapılmasını planlıyor.

Trump yönetimi ayrıca Pentagon’un yeni bütçesinin karşılanması için isteğe bağlı harcamalarda yüzde 10’luk kesinti talep ediyor. Bu kapsamda tıbbi araştırmalar, iş eğitimi, ısınma yardımı, çevre koruma ve doğal afet yardımı gibi programlarda önemli miktarda azaltmaya gidilmesi öngörülüyor.

Demokrat kesim Pentogan için istenen artışa tepkili

ABD medyasına yansıyan haberlere göre, Demokrat siyasetçiler ve çok sayıda sivil toplum örgütü, Pentagon’un 2027 bütçesindeki "devasa" artışa tepki gösterdi.

Söz konusu kesimler, Pentagon’un yeni bütçesinin onaylanmasının "milyonlarca Amerikalıya zarar vereceği" görüşünü dile getirirken, ABD’de yalnızca sağlık yardımı (Medicaid) alan kişi sayısının 70 milyonun üzerinde olduğunu, bütçenin kabul edilmesinin halihazırda yetersiz olan sağlık sistemini daha da zayıflatacağını öne sürüyor.

Ayrıca Beyaz Saray’ın önerdiği Pentagon bütçesinin, Çin ve Rusya dahil olmak üzere sonraki 9 ülkenin toplam askeri harcamalarından daha yüksek olduğu belirtiliyor.

2 Nisan’da 289 farklı kuruluş bir araya gelerek, Temsilciler Meclisi üyelerine gönderdikleri mektupta, Kongre’nin Başkan Trump’ın 1,5 trilyon dolarlık Pentagon bütçesi talebini reddetmesi ve 2027 yılı için Pentagon bütçesinde yapılacak herhangi bir artışa karşı çıkması gerektiğini ifade etmişti.

ABD Senatosu Bütçe Komisyonunun Demokrat üyesi Patty Murray, 2027 askeri harcamalarının artırılması isteğine karşı, "Başkan Trump, pahalı dış savaşları finanse etmek için tıbbi araştırmaları kısmak istiyor. Bundan daha gerici bir şey olamaz." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Ayrıca ülkedeki birçok bütçe uzmanı ve bilirkişi, söz konusu bütçe taleplerinin Washington’ın bütçe açığını artıracağını ve ülkenin 39 trilyon doları aşan federal borcunu daha da yükselteceğini belirtiyor.

Pakistan hükümetinden yetkililer, ABD hükümetinin, İran'ın nükleer programını askıya almaya yönelik iddia edilen moratoryumun süresinin 10 yıla düşürülmesine "şartlı olarak istekli" olduğunu belirtti.

Pakistan hükümetinden ismi açıklanmayan iki yetkili, başkent İslamabad'da ABD ile İran arasındaki müzakerelerin beklenen ikinci turu öncesinde açıklama yaptı.

Yetkililer, İran'ın nükleer programının askıya alınmasına yönelik ABD'ye teklif ettiği öne sürülen moratoryuma ilişkin konuştu.

Kıdemli bir hükümet yetkilisi, "Washington'ın önceliği, yaptırımların hafifletilmesi ve İran'ın dondurulan mali varlıklarının çözülmesi karşılığında İran'ın uranyum zenginleştirme programının en az 20 yıl süreyle askıya alınmasıdır." ifadesini kullandı.

Öte yandan yetkililer, "Washington’un İran’dan nükleer silah endişelerine ilişkin güçlü garantiler alması halinde moratoryum süresini 20 yıldan 10 yıla düşürmeye şartlı olarak istekli olduğunu" gösterdiğini belirtti.

Yetkililer, ABD'nin sunduğu diğer teklifler arasında, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun 10 yıllığına "ABD veya üçüncü bir ülkeye" transfer edilmesinin de yer aldığını aktardı.

İran'ın, ABD'nin teklifine henüz yanıt vermediğini dile getiren yetkililer, Pakistan'ın da nükleer mesele konusunda iki ülke arasındaki fikir ayrılığını çözmek için çalıştığını ifade etti.

Yetkililer, Pakistan'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ortaklığındaki dört ülkenin İran'ın nükleer programını denetlenmesine yönelik teklifini ise Tahran'ın olumlu karşıladığını savundu.

Konuyla ilgili bilgi sahibi bir yetkili de tarafların "görünüşteki katılığına" rağmen "orta yolu" bulmalarının beklendiğini söyledi.

Müzakerelerde son durum

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaşın ardından 8 Nisan'da ABD ile İran arasında geçici ateşkes ilan edilmişti.

Pakistan'da ABD ile İran heyetleri arasında yapılması beklenen ikinci tur müzakereler öncesinde başkent İslamabad'da yoğun güvenlik önlemleri alındı.

Washington ve Tahran yönetimleri, 11 Nisan'da Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüş ancak görüşmelerin "anlaşmaya varılamadan" sona erdiğini açıklamıştı.

Katar'ın Al Jazeera televizyonu, Pakistanlı yetkiliye dayandırdığı haberinde, İranlı "ön müzakere heyetinin" ABD ile müzakereler için İslamabad'a geldiğini iddia etmişti.

İran ise söz konusu iddiayı ne doğrulamış ne de İslamabad'a bir heyet gönderme kararı aldığını açıklamıştı. Pakistanlı kaynaklar, New York Post'a, Tahran'ın "ikinci bir tur için istekli" olduğunu ancak bu konuda "henüz bir karar alınmadığını" söylemişti.

ABD basınında ise ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran ile yürütülecek görüşmelere katılmak üzere bugün Pakistan'ın başkenti İslamabad'a gideceği iddia edilmişti.

Hristiyan dünyası için kutsal kabul edilen çok sayıda mekana ev sahipliği yapan Kudüs'te, İsrail'in işgal politikaları ve artan baskıları karşısında Hristiyan nüfusun belirgin biçimde azaldığı, 1922'te kent nüfusunun yaklaşık dörtte birini oluşturan Hristiyanların oranının, 2025 itibarıyla yaklaşık yüzde 1,5 seviyesine gerilediği dikkati çekiyor.

Lübnan'ın güneyinde bir İsrail askerinin Hazreti İsa'yı simgeleyen heykeli parçalaması, işgal altındaki Doğu Kudüs ile İsrail kentlerinde Hristiyanların kutsal mekanlarına ve din adamlarına yönelik, çoğu cezasız kalan saldırıları yeniden tartışmaya açtı.

Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler, Müslümanlara yönelik şiddet eylemlerinin yanı sıra Hristiyan din adamlarına tükürme, kilise ve mezarlıklara zarar verme gibi şiddet eylemleriyle gündeme geliyor.

İsrail polisi ve askerlerinin Hristiyanların dini bayramlarında kutsal mekanlara erişimini engellemesi, ibadet özgürlüğünün sınırlandırıldığına dair tartışmalarını alevlendiriyor.

Kudüs'teki Katolik Kilisesi liderleri, İsrail'in kuruluşu öncesinde 1922'de Filistin kenti Kudüs'te Hristiyanların toplam nüfusun yaklaşık yüzde 25'ini oluşturduğunu, ancak bu oranın günümüzde dramatik bir düşüş gösterdiğini belirtiyor.

İsrail Merkez İstatistik Bürosunun 2025 sonunda yayımladığı verilere göre, Kudüs'teki Filistinli Hristiyan nüfus bugün ancak 13 bin 400'lerde kaldı ve bu oran, kent nüfusunun ancak yaklaşık yüzde 1,5'ine denk geliyor.

Büro, işgal altındaki Doğu Kudüs dahil olmak üzere Kudüs'ün toplam nüfusunu 1 milyon 10 bin 670 olarak açıklıyor.

Kudüs Anglikan Başpiskoposu Husam Naum ise ABD'li yayıncı Tucker Carlson'a verdiği röportajda, İsrail'in işgal politikaları nedeniyle Beytüllahim'de 50 yıl önce yaklaşık 100 bin olan Filistinli Hristiyan nüfusunun 30 bine düştüğünü ifade etti.

Anadolu Ajansı (AA) muhabiri, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin işgal altındaki Doğu Kudüs başta olmak üzere kentteki kilise, mezarlıklar ve Hristiyan din adamlarına yönelik öne çıkan saldırı girişimlerini derledi.

Hristiyanlara yönelik 2025'te 175 saldırı ve taciz olayı

Dini Özgürlük Veri Merkezinin (RFDC) raporuna göre, 2025 yılında Hristiyanlara yönelik toplam 176 saldırı ve taciz olayı kayıtlara geçti.

Raporda, söz konusu olayların 106'sının Hristiyan ziyaretçilere ve din adamlarına yönelik tükürme vakalarından oluştuğu, genellikle Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler tarafından gerçekleştirilen bu tür saldırıların "suç teşkil etmediği" iddiasıyla çoğu zaman cezasız kaldığı vurgulandı.

Geçen yıl saldırı ve taciz olaylarına ilişkin İsrail polisine yapılan 24 şikayetten 17'sinin, kamera kayıtları bulunmasına rağmen "şüphelinin tespit edilememesi" veya "yeterli delil bulunamaması" iddiasıyla işleme alınmadığı ve bu durumun, İsrail makamlarının sorunu çözme konusundaki isteksizliğini ortaya koyduğu ifade edildi.

İsrail polisi, geçmişi yüzyıllara uzanan ayine Kardinal'in erişimini engelledi

İsrail polisinin, Kudüs Latin Patriği Kardinal Pierbattista Pizzaballa ve beraberindekilerin, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının sürdüğü dönemde Hristiyanlar için kutsal kabul edilen Palmiye Pazarı ayini kapsamında Kıyamet Kilisesi'ne girişini engellemesi, uluslararası kamuoyunda tepkiye yol açtı.

Kudüs Latin Patrikliği, Paskalya Bayramı kapsamındaki ayinin daha önceden İsrail makamlarıyla koordine edildiğini buna karşın "İsrail polisinin Hristiyan din adamlarının yüzyıllardır kesintisiz şekilde yapabildiği Palmiye Pazarı ayinini" engellediğini duyurdu.

Olay, Katolik dünyasının ruhani lideri Papa 14. Leo dahil olmak üzere pek çok isim tarafından resmen kınandı.

Kiliseye erişimin engellenmesinden, önce İran'ı sorumlu tutan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, daha sonrasında Hristiyan dünyası, Washington ve Batı başkentlerinin tepkileri üzerine Kardinal Pizzaballa'yı arayarak Kıyamet Kilisesi'nde ibadetin sağlanacağını bildirdi.

İsrail’in işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa'yı ramazan ayının büyük bölümünde kapalı tutmasının ardından, Hristiyan din adamlarının tarihi kiliseye erişimini engellemesi "İsrail'in ibadet özgürlüğüne engelleri" tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.

Patrikhane duvarına "Hristiyanlara ölüm" yazıları

İşgal altındaki Doğu Kudüs'te Hristiyan mülklerine yönelik nefret suçları arasında Hristiyan mezarlıklarına yapılan vandalizm eylemleri de yer alıyor.

Filistinlilerin topraklarını gasbeden 2 İsrailli, 2023'ün ilk gününde Doğu Kudüs'te Sion Tepesi'nde bulunan Protestan mezarlığına gizlice girerek 30'dan fazla tarihi mezardaki mermer haçları kırdı ve bazı ikonlara zarar verdi.

Kudüs'ün Eski Şehir bölgesindeki Ermeni Patrikhanesi'nin duvarlarına aynı ay içinde "intikam", "Hristiyanlara ölüm", "Ermenilere ölüm" ve "Araplara ve gayrimüslimlere ölüm" ifadelerinin yazılması, uluslararası kamuoyunda tepkilere yol açtı.

Filistinlilerin topraklarını gasbeden İsraillilerin bazı baskın ve saldırılarına İsrail polisinin de eşlik etmesi dikkati çekti.

Azap Kilisesi'ni kundaklama girişimi

Filistinlilerin topraklarını gasbeden bir İsrailli, Hristiyan inancına göre Hazreti İsa’nın Roma askerlerince yakalanıp çarmıha gerilmeden önce dua ettiği yer olan Getsemani Bahçeleri’nin bitişiğindeki Azap Kilisesi’ni 2020'da kundaklama girişiminde bulundu.

Azap Kilisesi’ne ziyaretçi olarak giren söz konusu İsrailli, yanında getirdiği şişedeki yanıcı maddeyi kilisenin oturma alanına dökerek ateşe verdi. Kilise görevlilerinin müdahalesiyle yangın söndürülürken, kundaklama girişiminde bulunan İsrailli gözaltına alındı.

İsrail polisi, olayı "kriminal vaka" olarak nitelendirirken, kilise liderleri bu saldırının dini motifli bir "nefret suçu" olduğunun altını çiziyor.

Hristiyan ziyaretçi ve din adamlarına "tükürme" eylemleri

Hristiyan ziyaretçi ve din adamlarına yönelik saldırıların ise daha çok "hakaret amaçlı tükürme" ve "fiziksel şiddet" şeklinde gerçekleştiği belirtiliyor. Bazı Yahudiler bunu "bereket getiren eski bir Yahudi geleneği" olarak kabul ederken bir kısmı da ise "Yahudi kanunlarıyla hiçbir ilgisi olmayan bir eylem" şeklinde nitelendiriyor.

Doğu Kudüs'te Ultra-Ortodoks Yahudilerin 3 Ekim 2023'te tahta haç taşıyan yabancı Hristiyanların yanında yere tükürdüğünün görüldüğü görüntüler Filistinli Hristiyanların öfkesine neden oldu.

Fanatik Yahudilerin sık sık Hıristiyan din adamlarına yönelik tükürme eyleminde bulunması tepkilere yol açarken, İsrail polisi ve yargı makamları da söz konusu eylemleri genellikle cezasız bırakma yoluna gidiyor.

Bu rehberin yasal dayanağını oluşturan "Çocukların Refahı ve Okullar" başlıklı düzenlemeye işaret eden Smith, "Sunacağımız değişiklik önergesiyle okullar için açık bir yasal zorunluluk oluşturacağız." dedi.

Smith, 2024’te hazırlanan düzenlemede yer alan tavsiye rehberi doğrultusunda uygulanan telefon yasağına yasal dayanak getirileceğini kaydederken, ana muhalefetteki Muhafazakar Partiden de hükümete destek geldi.

Gölge Eğitim Bakanı Laura Trott, planın müdürler, aileler, öğrenciler ve ülke için iyi bir haber olduğunu belirterek, "(İktidar) İşçi Partisi, yıllardır bu adımı gereksiz safsata olarak gördü. Hatta geçen hafta Eğitim Bakanı bu sorunun çözülmüş bir konu olduğunu söyledi. Bizi dinledikleri için mutluyum. Sınıflardaki başarıyı artırmak ve davranışları geliştirmek için bu adım doğru bir adımdır." açıklamasını yaptı.

Parlamento'nun üçüncü büyük grubu olan Liberal Demokratların Sözcüsü Caroline Voaden de yaptığı açıklamada, bu kararın öğretmen, öğrenci ve aileler için başarı olduğunu kaydetti.

Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının risklerine işaret eden Ensari, Katar’ın başta ABD olmak üzere tüm taraflarla iletişim halinde olduğunu ve İslamabad’da yürütülen ABD-İran müzakerelerini yakından takip ettiklerini ifade etti.

Katar’ın söz konusu müzakerelerde arabulucu olmadığını vurgulayan Ensari, buna karşın Pakistan’ın arabuluculuk çabalarını desteklediklerini ve taraflardan gelecek geri dönüşleri beklediklerini söyledi.

Ensari, “Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması krizi bölgesel olmaktan çıkararak küresel bir krize dönüştürür. Bu krizin çözümü yalnızca bir ülkenin değil, tüm ülkelerin sorumluluğundadır.” ifadelerini kullandı.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

Ülkesinin Lübnan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne tam destek verdiğini yineleyen Katarlı Sözcü Ensari, İsrail’in ihlallerini kınadı ve ateşkes şartlarına tam uyulması çağrısı yaptı. 

Washington'da yürütülen ateşkes çabalarının önemine değinen Ensari, bölgedeki saldırıların ekonomik etkilerine dikkati çekerek, çatışmaların durdurulması ve müzakere masasına geri dönülmesinin ehemmiyetini vurguladı.

UJFP, "ABD’nin gönderdiği savaş uçağı ekipmanlarını Fransa üzerinden İsrail’e taşıyan ve teslim eden" FedEx France hakkında Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığına (Pnat) şikayette bulundu.

Şirket üzerinden İsrail’e gönderilen ekipmanların Gazze Şeridi’ni bombalayan uçakların bakım ve onarımında kullanıldığını bildiren UJFP, Filistin destekçisi Urgence Palestine derneğinin İsrail’e gönderilen kargolara ilişkin hazırladığı rapora işaret etti.

Rapora göre, Nisan-Ekim 2025 tarihlerinde FedEx France İsrail’e 117 kargo teslim etti. Doğrudan İsrail’e gönderilen 22 kargodan 3’ünün FedEx France uçakları ile taşındığı bildirilen raporda, şirketin kargoların içeriklerinden haberdar olduğu kaydedildi.

FedEx France’tan iddialara ilişkin yapılan açıklamada, "uluslararası hiçbir silah ve mühimmat teslimatı yapılmadığı" belirtildi.

Açıklamada, 7,4 büyüklüğünde depremin ardından Iwate, Aomori ve Hokkaido bölgelerinde 3 metreye ulaşabilecek tsunami oluşabileceği konusunda uyarıda bulunuldu.

Öte yandan, deprem nedeniyle Tokyo ile Aomori eyaleti arasındaki bazı tren seferleri durduruldu.

Can yeleğinin, gemiden filika ile kurtulan birinci sınıf yolcu Laura Mabel Francatelli tarafından kullanıldığı ve onunla aynı filikadaki kişiler tarafından imzalandığı belirtildi.

Satışta ayrıca Titanik'in filikalarından birine ait koltuk minderinin de yaklaşık 527 bin dolara satıldığı aktarıldı.

Müzayedeci Andrew Aldridge, "Bu rekor kıran fiyatlar, Titanik hikayesine duyulan ilginin hala devam ettiğini ve hikayeleri ölümsüzleşen yolcular ile mürettebata duyulan saygıyı gösteriyor." dedi.

Titanik'e ait hatıra eşyası için ödenen en yüksek tutarın, 2024'te yapılan müzayedede 700 kazazedeyi kurtaran RMS Carpathia gemisinin kaptanına hediye edilen altın cep saati olduğu biliniyor. Söz konusu saate yaklaşık 2 milyon dolar ödenmişti.

ABD'nin New York kentine gitmek üzere, 10 Nisan 1912'de İngiltere'nin Southampton kentinden yola çıkan gemi, 15 Nisan 1912'de Kuzey Atlantik Okyanusu'nda buz dağına çarparak batmıştı.

"Dünyanın en büyük buharlı yolcu gemisi olarak" kayıtlara geçen ve enkazı 1985'te bulunan Titanik, 269 metre uzunluğa, 28 metre genişliğe ve 52 bin 310 ton ağırlığa sahipti.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, ABD’nin deniz ablukasına devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün önceki haline geri döndüğünü açıkladı.

İran basınına göre, Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı’na ilişkin bildiri yayımladı.

Bildiride, İran’ın müzakerelerde varılan uzlaşma doğrultusunda iyi niyet olarak sınırlı sayıda sivil geminin kontrollü geçişine onay verdiğini ancak ABD’nin “geçmiş dönemlerde olduğu gibi” taahhütlerine bağlı kalmayarak deniz ablukasını sürdürdüğü belirtildi.

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığı ve Boğaz'ın İran Silahlı Kuvvetleri tarafından sıkı şekilde kontrol edileceği kaydedildi.

Ayrıca bildiride, ABD’nin, İran’a gelen ve İran’dan giden gemilerin serbest dolaşımına izin verene kadar Hürmüz Boğazı’ndaki sıkı kontrolün devam edeceği vurgulandı.

Karadan Lübnan'ın güneyinde İsrail ordusuna mukavemet eden Hizbullah ise sabah saatlerinde İsrail'in kuzeyini hedef alan ve art arda fırlatılan roketlerle karşılık verdi.

İsrail saldırılarında 13 kişi hayatını kaybetti

İsrail savaş uçakları, Lübnan'ın güneyinde Kadmus, Mahmudiye, Kalile, Ensariyye, Hırbet Duveyr, Mecedil ve Cibaa bölgelerini hedef alırken, Kadmus, Ensariyye ve Cibaa beldelerine düzenlenen saldırılarda 13 kişi hayatını kaybetti.

İsrail ordusu Beyrut-Sayda otoyolunda da 2 araca hava saldırısı gerçekleştirdi; saldırıda ölen ya da yaralananlara ilişkin bilgi henüz paylaşılmadı.

Öte yandan İsrail ordusu, karadan işgali genişletme girişiminin yoğunlaştığı, Lübnan-İsrail sınırına yaklaşık 4 kilometre uzaklıkta stratejik ve sembolik öneme sahip Bint Cubeyl ilçesine topçu atışları düzenledi.

Bint Cubeyl'de dün 3'ü ağır 10 askerinin yaralandığını, ayrıca Lübnan'ın güneyinde yarbay rütbesinde bir komutanın ağır yaralandığını duyuran İsrail ordusu, gece Hanin beldesindeki evleri de havaya uçurdu.

Hizbullah 40 roketle karşılık verdi

İsrail'in Lübnan'ın güneyine yoğun saldırıları sürerken Hizbullah da İsrail'in kuzeyine ateşlediği 40 roketle karşılık verdi.

İsrail basınının aktardığına göre, Hizbullah'ın sabah saatlerinde kısa süre içinde art arda ateşlediği yaklaşık 40 roket nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki yerleşimlerde sık sık sirenler çaldı.

Roketlerin bir kısmı hava savunma sistemleri tarafından engellendi, bir kısmı da açık alanlara düştü.

İsrail acil yardım servisi Kızıl Davut Yıldızı, roketler nedeniyle 1 kişinin hafif yaralandığını ve hastaneye nakledildiğini aktardı.

Washington'daki görüşmelerde müzakerelere başlama kararı

ABD'nin başkenti Washington'da dün İsrail ile Lübnan arasında ABD arabuluculuğunda başlayan görüşmelerden, karşılıklı olarak kararlaştırılan bir zaman ve yerde doğrudan müzakerelere başlama kararı çıktı.

ABD Dışişleri Bakanlığı binasında gerçekleştirilen görüşmeye ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Bakanlık Danışmanı Michael Needham, ABD’nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa, İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter ve Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Hamadeh-Moawad katıldı.

ABD'nin arabuluculuğunda Washington'da yapılan ve "1993 yılından bu yana en üst düzey doğrudan görüşme" olarak kayıtlara geçen görüşmenin verimli geçtiği bertildi.

Rubio, görüşmeden önce yaptığı kısa açıklamada, iki ülke arasındaki sorunların bir anda çözülmeyeceğini ancak bu görüşmenin son derece önemli olduğunu ifade ederek "Bu, tarihi bir fırsat. Bizi bu noktaya ve buradaki fırsata getiren on yıllara dayanan tarih dersleri var." demişti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın nükleer konusunda kırmızı çizgiler belirlediğini ve bunun "olumlu bir gelişme" olduğunu öne süren Cohen, "Anlaşma sağlanamazsa İran’a saldırı düzenlenebilir." ifadesini kullandı.

İsrail'in işgali genişlettiği ve saldırılar düzenlediği Lübnan'a ilişkin konuşan Cohen, "Bana göre sadece Dahiye'ye değil, Lübnan'ın tesislerine ve altyapıya da saldırmalıyız. Bunu kabinede de söyledim. Bu müzakerelerin başarı şansını yüksek görmüyorum." iddiasında bulundu.

İsrail Ekonomi ve Sanayi Bakanı Nir Barkat, Kanal 14 televizyonuna verdiği röportajda, ABD'lilerin savaş hedeflerine ulaşacağını iddia etti.

İranlıların ABD Başkanı Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun kararlılığını anlamadığını savunan Barkat, "Savaşa geri döneceğiz ve savaşın hedeflerine ulaşacağız." iddiasında bulundu.

Barkat, İsrail halkının da kendileri gibi İran'ın nükleer ve balistik füze programını tehdit olarak algıladığını ileri sürerek "Önemli ilerleme kaydettiğimize şüphe yok, ancak işi henüz bitirmedik. Hala yapılacak işler var." tehdidinde bulundu.

İsrail Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar da ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından İslamabad'daki müzakerelere ilişkin yaptığı paylaşımda, ABD'nin İran'ın nükleer silah elde etmesini engelleme konusundaki ısrarının İsrail ile koordinasyonunu gösterdiğini ileri sürdü.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını öven Zohar, İran'a saldırıların nükleer silah sahibi olmasını önleyeceğini savundu.

İran Cumhurbaşkanlığının yazılı açıklamasına göre Pezeşkiyan ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan telefon görüşmesi gerçekleştirdi. 

Liderler, görüşmede savaşa son verilmesine yönelik çözümler hakkında görüş alışverişinde bulundu.

İran'a karşı askeri saldırganlığın durdurulması yönündeki çabalarından dolayı bazı dost ve komşu ülkelere teşekkür eden Pezeşkiyan, "Türkiye'nin, İran'a yönelik acımasız saldırıları kınayan tutumu ve özellikle Türk milletinin İran'la etkileyici dayanışmasını takdir ediyoruz." ifadelerini kullandı.

İran ile ABD arasında varılan ve İsrail'i de içeren geçici ateşkes anlaşmasının Lübnan dahil olmak üzere bölgedeki tüm cepheleri kapsaması gerektiğini vurgulayan Pezeşkiyan, şunları kaydetti:

"İsrail'in eylemleri bölgede bir yangın çıkarmayı amaçlamaktadır ve İslam ülkeleri, Siyonist rejimin savaş kışkırtıcılığına ve bölgenin istikrarını ve barışını tehlikeye atmasına karşı dayanışma içinde olmalıdır.

Uluslararası toplumun ve İslam ülkelerinin, başta Lübnan olmak üzere bölgesel ülkelere yönelik saldırganlık ve suçların durdurulması için ABD ve Siyonist rejime baskı yapması şarttır."

Pezeşkiyan, İran'ın bölgesel istikrarın korunması ve çatışmaların yayılmasını önlemek için ateşkesi kabul ettiğini belirterek, "ateşkesin devamının karşı tarafın yükümlülüklerine gerçek anlamda uymasına bağlı olacağını" vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’a verdiği sürenin bugün sona ermesiyle birlikte, İsrail basınında önümüzdeki saatlerin İsrail ve ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaş açısından belirleyici olacağı yönünde değerlendirmeler öne çıkıyor.

Savaş sonrası ABD'nin etkisi azalırken Türkiye'nin etkisi artacak

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’a salı gününün sonuna kadar bir anlaşmaya varması için süre vermiş, aksi halde "İran medeniyetini yok etmekle" tehdit etmişti.

İsrail basını, bugün dolacak sürenin ardından askeri tırmanış ihtimalinin ciddi şekilde gündemde olduğunu yazdı.

İsrail’in Kanal 12 televizyonu, adı açıklanmayan İsrail kaynağının, “Önümüzdeki 24 saat savaşta çok önemli.” ifadelerini kullandığını aktardı.

Kaynak, kararın İran’daki siyasi liderliğe bırakılması halinde ateşkesin daha önce sağlanabileceğini savunurken, İran’daki kontrol mekanizmalarına ilişkin belirsizliklerin süreci zorlaştırdığını öne sürdü. Trump yönetiminin, hem ABD içindeki siyasi eleştiriler hem de savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkileri nedeniyle artan baskıyla karşı karşıya olduğu aktarıldı.

Özellikle İran’ın stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan petrol ve doğalgaz tankerlerinin geçişine getirdiği kısıtlamalar, küresel enerji piyasalarında dalgalanmayı artırdı.

Enerji tesislerine yönelik karşılıklı saldırı ihtimali ve İran’ın Körfez ülkelerindeki benzer tesisleri hedef alma olasılığı, yatırımcıların endişelerini artırırken petrol ve doğalgaz fiyatlarında yükselişe yol açtı.

Washington’ın tavizleri anlaşmanın anahtarı olabilir

İsrail gazetesi Israel Hayom, Washington’un önemli tavizler vermeye hazır olması halinde ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

Ülkesinin İran'a karşı "savaşı kaybettiğini" savundu

Gazete, İsrail’in müzakerelere doğrudan katılmadığını ancak gelişmeleri yakından izlediğini belirterek, İsrail siyasi liderliği içinde, olası bir anlaşmanın İran yönetimine toparlanma fırsatı verebileceği yönünde kaygılar bulunduğunu aktardı.

Haberde, İsrail’in savaşın başından bu yana üç ana hedef belirlediği ifade edildi: "İran’da rejim değişikliği için koşullar oluşturmak, İran’ın nükleer programına ağır hasar vermek ve füze sistemlerini zayıflatmak."

Gazete ayrıca, Washington’un nihai kararının Beyaz Saray’da alınacağına dikkat çekerek, İsrail’in İran’ın askeri ve ekonomik kapasitesini zayıflatmak amacıyla saldırıları sürdürmeyi tercih ettiğini yazdı.

Yıpratma savaşı mı ateşkes mi?

İsrail gazetesi Maariv, bugünün İsrail ve ABD için “belirleyici” olmasının beklendiğini aktararak, “Bugün, yıpratma savaşına mı gireceğimiz yoksa ateşkes anlaşmasına mı varacağımız belirlenecek.” değerlendirmesine yer verdi.

Gazete, Trump yönetiminin İran’ın teslim olmasını sağlayacak bir anlaşma ya da İran ekonomisini felç etmeyi hedefleyen geniş çaplı saldırı dalgaları arasında tercih yapabileceğini belirtti.

Haberde ayrıca İsrail’in, İran üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla altyapı ve enerji tesislerini hedef alan saldırılarını sürdürdüğü ifade edildi. Bu saldırıların, İran’ın müzakere pozisyonunu zayıflatmayı amaçladığı değerlendiriliyor.

İsrail’den tırmanış hazırlığı

İsrail devlet televizyonu KAN, adı açıklanmayan bir İsrailli yetkilinin, sürenin dolmasının hemen ardından askeri operasyonların genişletilebileceğini söylediğini aktardı.

Yetkili, “Süre dolduktan hemen sonra İran’da büyük bir tırmanışa hazırız ve ABD’nin onayını bekliyoruz.” ifadelerini kullandı.

Kaynak ayrıca, son dakika ateşkes kararının hâlâ ihtimaller arasında bulunduğunu ancak İsrail’in İran altyapı ve enerji sektörlerine yönelik geniş çaplı saldırılar için ABD’den “yeşil ışık” beklediğini belirtti.

Savaş küresel galyum ve germanyum endişeleri artırıyor

Uzmanlara göre, önümüzdeki saatlerde Washington ile Tahran arasında bir anlaşmaya varılması ya da askeri operasyonların genişletilmesi yönünde alınacak karar, yalnızca İran-İsrail hattındaki çatışmaları değil, aynı zamanda küresel enerji piyasalarını ve bölgesel güvenlik dengelerini de doğrudan etkileyecek.

ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında İran gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Yaklaşık 1,5 saat süren basın toplantısının ilk bölümünde, İran'ın düşürdüğü iki F-15 savaş uçağının mürettebatının nasıl kurtarıldığını anlatan Trump, soru-cevap bölümünde ise İran'a verdiği sürede bir anlaşma sağlamayı umduklarını vurguladı.

Trump, ABD doğu saatiyle salı akşamı 20.00'ye kadar İran'la bir anlaşmaya varmış olmayı umduğunu belirterek, anlaşma sağlanmaması durumuna ilişkin ise "Bütün ülke (İran) tek bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir." dedi.

İran'a yönelik daha önceki tehditlerini yineleyen ABD Başkanı, anlaşma sağlanmaması halinde, "Bir planımız var; yarın gece saat 12'ye kadar İran'daki her köprü yerle bir edilecek, İran'daki her elektrik santrali devre dışı kalacak ve bir daha asla kullanılamayacak." diye konuştu.

ABD Başkanı, "Onlarla görüşüyoruz. Yarın akşam ABD doğu saati ile akşam saat sekize kadar süreleri var ama görüşmeler devam ediyor. Sanırım iyi gidiyor ama sonucu göreceğiz." ifadelerini kullandı.

Trump, sivil altyapıyı hedef alma hususunda endişeli değil

İran'ın sivil altyapısını hedef almanın Cenevre Sözleşmesi'ne aykırı olup olmadığı yönündeki bir soruya yanıt veren Trump, bu konuda endişeli olmadığını söyledi.

Soruyu soran New York Times (NYT) muhabirine "yalan haber" nitelemesi yapan ABD Başkanı, daha sonra soruya, "Umarım bunu yapmak zorunda kalmam." karşılığını verdi.

Trump, İran’la savaşın sonuna gelip gelmedikleri konusundaki sorulara, bunun Tahran'daki yönetimin tavrına bağlı olduğunu ve görüşmelerin sonucunu beklemeleri gerektiğini söyledi.

İran’dan tam olarak nasıl bir anlaşma beklediğini anlatan ABD Başkanı, "Benim için kabul edilebilir bir anlaşma yapmalıyız ve bu anlaşmanın bir parçası da petrol ve diğer her şeyin (Hürmüz Boğazı’ndan) serbest geçişinin sağlanması olacak." dedi.

Trump, bölgedeki "Kürt grupların" süreçten uzak durmasını istedi

Öte yandan Trump, bir soru üzerine, "bölgedeki Kürt grupların İran konusunda ilerleyen süreçlerden uzak durması gerektiği" şeklindeki açıklamalarını tekrarladı.

Trump, "Onların bu işten uzak durmasını tercih ederim, çünkü bence beraberlerinde bazı sorunlar ve zorluklar getiriyorlar, hatta ölüm getiriyorlar." değerlendirmesini yaptı.

Trump'tan NATO ile Uzak Doğu'daki müttefiklere tepki

NATO ülkelerinin, İran konusunda ABD'ye destek olmadıklarını ve bunun için o ülkelere kızgın olduğunu anlatan ABD Başkanı, isim vererek İngiltere ve Almanya'nın tavrını eleştirdi. Trump, "NATO’nun İran’la ilgili tavrından dolayı büyük hayal kırıklığı içindeyim." dedi.

Almanya'nın "bu bizim savaşımız değil" şeklindeki açıklamasına gönderme yapan Trump, Hürmüz Boğazı'nın da kendilerinin savaşı olmadığını ifade etti.

Benzer şekilde ABD'nin Uzak Doğu'daki müttefiklerine de tepki gösteren Trump, "Bize yardım etmeyen başka kim var biliyor musunuz? Güney Kore, bize yardım etmedi. Avustralya, bize yardım etmedi. Japonya, bize yardım etmedi. Japonya’da onları Kuzey Kore’den korumak için 50 bin askerimiz var. Güney Kore’de ise çok iyi anlaştığım (Kuzey Kore lideri) Kim Jong-un’dan bizi korumak için 45 bin askerimiz var." değerlendirmesini yaptı.

Hürmüz Boğazı'nın açılmasının ABD için halen çok önemli bir öncelik olduğunun altını çizen Trump, "İran’da biz kazandık, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde aslında bizim ücret almamız gerekiyor, İran’ın değil." dedi.

Trump, İran'da kurtarılan 2 pilotla ilgili operasyonu anlattı

ABD Başkanı Trump, İran tarafından düşürülen iki F-15 savaş uçağının mürettebatının kurtarılmasına ilişkin operasyonun detaylarını aktardı.

İlk kurtarma operasyonunda alçak irtifada uçan 21 askeri uçağın İran hava sahasına girdiğini belirten Trump, bu operasyonun toplamda 48 saat sürdüğünü söyledi.

Trump, İran'ın hava savunma ve radar sistemlerini "yok ettiklerini" savunarak, buna rağmen İranlıların omuzdan fırlatılan güdümlü füzelerle Amerikan uçak ve helikopterlerini hedef aldıklarını ve bu konuda "şanslı" olduklarını dile getirdi.

İran sınırları içinde kalan ABD askerlerinin kurtarılması operasyonun oldukça zor olduğunu vurgulayan Trump, "Bu riskli bir karardı çünkü bir ya da 2 kişinin yerine 100 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanabilirdi. Bu, verilmesi zor bir karardı." ifadesini kullandı.

Trump, "Arama ve kurtarma ekiplerinin bu ilk dalgası, F-15 pilotunun yerini başarıyla tespit etti ve pilot, düşman topraklarından kurtarıldı. Bu arada silah sistemi subayı albay, pilottan oldukça uzak bir mesafeye inmişti." diyerek, kamuoyuna 2'nci mürettebatın kayıp olduğu bilgisini özellikle vermediklerini vurguladı.

Sızıntıyı yapan kişiler hapse girecek

"İran, bir sızıntı kaynağı bu bilgiyi verene kadar pilotlardan birinin kaybolduğunu bilmiyordu. Sadece birini kurtarmıştık ve İran diğerini bilmiyordu. Bu haberi yayımlayan kişi hapse girecek. Şanslıyız ki diğer pilotu da bulduk." değerlendirmesini yapan ABD Başkanı, "ulusal güvenlik meselesi" olarak tanımladığı kurtarma operasyona ilişkin haber yapan kişi veya kişilerin ceza alacaklarının altını çizdi.

İkinci uçakla ilgili kurtarma operasyonuna ise 4 bombardıman uçağı, 64 avcı uçağı, 48 ikmal uçağı ve 13 kurtarma uçağı dahil toplam 155 uçağın katıldığını aktaran Trump, söz konusu operasyonlar için "Tanrı bizi destekliyordu." ifadesini kullandı.

Daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden Trump, paylaşımında "Salı günü ABD Doğu Yakası saatiyle 20.00’de (Türkiye saatiyle 8 Nisan Çarşamba 03.00)" ifadesine yer verdi.

İran’a yönelik paylaşımlarında ifadelerini sertleştiren ABD Başkanı, süre uzatımıyla ilgili açıklamayı, İran’da düşen ABD uçağından sağ kurtulan ikinci pilotun da güvenli bir şekilde kurtarılmasının ardından yaptı.

ABD Başkanı Trump, sabah erken saatlerde yaptığı sosyal medya paylaşımında, söz konusu askeri girişimi “ABD tarihindeki en cesur arama ve kurtarma operasyonlarından biri” olarak nitelendirerek, ikinci pilotun da kurtarıldığını duyurmuştu.

Savaş uçağının düşürülmesi

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 3 Nisan'da ülkenin orta kesimlerinde bir savaş uçağını hava savunma sistemleriyle vurarak düşürdüğünü duyurmuştu.

İran basını, ABD'ye ait savaş uçağının pilotunun yakalanıp esir alınmış olabileceğini kaydetmişti.

ABD basınına konuşan yetkililer de uçağın düştüğünü doğrulayarak mürettebattan bir kişinin kurtarıldığını, ikinci kişi için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirtmişti.

New York Times gazetesinin haberinde, Hürmüz Boğazı yakınlarında F-15 savaş uçağıyla neredeyse aynı anda, ikinci bir ABD savaş uçağının daha düşürüldüğü kaydedilmişti. Haberde, uçağın pilotunun olaydan kurtulduğu aktarılmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da 3 Nisan'da düşürülen F-15E savaş uçağının ikinci pilotunu da kurtardıklarını açıklamıştı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in Danışmanı Ali Ekber Velayeti, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, ABD Başkanı Trump'ın tehditlerini değerlendirdi.

Velayeti, mesajında şu ifadelere yer verdi:

"Direniş Cephesi'nin komuta merkezi, Babu'l Mendeb'i Hürmüz Boğazı gibi görüyor. Beyaz Saray aptalca hatalarını tekrarlamayı planlıyorsa, enerji akışının ve küresel ticaretin tek bir hareketle sekteye uğratılabileceğini yakında anlayacaktır."

İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı'ndan Trump'ın "taş devri" tehditlerine yanıt:

İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, ABD Başkanı Donald Trump'ın "İran'ı taş devrine göndereceğiz" tehditlerine, "Başkalarını tehdit etme bahanesiyle kendi halkının refahını feda eden herkes hala 'Taş Devri'nde kalmış demektir." ifadeleriyle yanıt verdi.

Arif, X sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, ABD Başkanı Trump'ın "İran'ın altyapısını hedef alarak taş devrine göndereceğiz" şeklindeki tehditlerine yanıt verdi.

ABD Başkanı Trump'ın ülkesindeki halka "kreş ve sağlık hizmeti sağlayamama durumunu savaş bahanesiyle haklı çıkarmaya çalıştığını" söyleyen Arif, şunları kaydetti:

"Dün gece Trump, Amerikan halkına kreş ve sağlık hizmeti sağlayamama durumunu savaş bahanesiyle haklı çıkarmaya çalıştı. Bugün de İran'ı 'elektrik santralleri ve köprülerin' yıkımıyla tehdit etti. Kendi halkının refahını başkalarını tehdit etmek için feda eden herkes hala 'Taş Devri'nde kalmış demektir. Ancak İran farklı bir yol seçti: baskı altında bile inşa etmeye devam ediyor."

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

7 Nisan'ın İran'da "Enerji Santrali ve Köprü Günü" olacağını ifade eden Trump, "boğazı açın yoksa cehennemde yaşayacaksınız" uyarısı yaptı.

Trump, "Allah'a hamdolsun." ifadesini de kullandı.

Öte yandan, başka paylaşımında da Trump, İran'da düşürülen savaş uçağının yaralı F-15 mürettebatının operasyonla "İran dağlarının derinliklerinden kurtarıldığını" belirtti.

Trump, "Bu tür baskınlar nadiren denenir çünkü hem personel hem de ekipman için büyük tehlike vardır. Böyle bir operasyon normalde gerçekleşmez." ifadelerini kullandı.

İkinci baskının ilk baskının ardından geldiğini aktaran Trump, operasyonların 7 saat sürdüğünü kaydetti.

Trump, yarın Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te askeri yetkililerle basın toplantısı düzenleneceğini de açıkladı.

Savaş uçağının düşürülmesi

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 3 Nisan'da ülkenin orta kesimlerinde bir savaş uçağını hava savunma sistemleriyle vurarak düşürdüğünü duyurmuştu.

İran basını, ABD'ye ait savaş uçağının pilotunun yakalanıp esir alınmış olabileceğini kaydetmişti.

ABD basınına konuşan yetkililer de uçağın düştüğünü doğrulayarak mürettebattan bir kişinin kurtarıldığını, ikinci kişi için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirtmişti.

New York Times gazetesinin haberinde, Hürmüz Boğazı yakınlarında F-15 savaş uçağıyla neredeyse aynı anda, ikinci bir ABD savaş uçağının daha düşürüldüğü kaydedilmişti. Haberde, uçağın pilotunun olaydan kurtulduğu aktarılmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da 3 Nisan'da düşürülen F-15E savaş uçağının ikinci pilotunu da kurtardıklarını açıklamıştı.

İsrail'in Haaretz gazetesi, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ardından bölge ülkelerinin ABD'ye olan bağımlılığını azaltma yoluna gideceğini, Türkiye'nin ise bölgesel güvenlik mimarisinde kilit bir aktör olarak öne çıkacağını belirtti.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Haaretz gazetesinde, Hayfa Üniversitesi Orta Doğu ve İslam Araştırmaları Bölümü’nden Elad Giladi'nin "İran Savaşı yeni bir bölgesel düzen yaratabilir, daha az ABD, daha çok Türkiye" başlıklı analizi yayımlandı.

Savaşla birlikte bölge ülkelerinin savunma stratejilerinde köklü bir değişikliğe gittiği belirtilen yazıda, kapalı kapılar ardındaki diplomatik temaslarla ABD'ye olan güvenlik bağımlılığını "en aza indirmenin" yollarının arandığı kaydedildi.

Özellikle Körfez ülkelerinin güvenlik ve ittifak arayışlarını yeniden şekillendirme arayışında olduğunun altını çizen yazıda, "Türkiye bu düşüncenin geliştirilmesinde kilit bir rol oynuyor gibi görünüyor." ifadelerine yer verildi.

Türkiye'nin son dönemde Suudi Arabistan, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile ilişkilerini stratejik bir boyuta evirdiği vurgulanan yazıda, 19 Mart'ta Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanları arasındaki dörtlü zirvenin bu yeni arayışın en somut örneği olduğu ifade edildi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın daha önce dile getirdiği "Bölge ülkeleri kendi sorunlarını çözmezse dış güçler kendi çıkarlarını dayatır." yaklaşımının, Riyad ve diğer Körfez başkentlerinde karşılık bulduğuna işaret edilen yazıda, Türkiye'nin gelişmiş savunma sanayisinin Körfez ülkeleri için ABD'ye alternatif bir "güvenlik çeşitlendirmesi" sunduğuna dikkat çekildi.

ABD'ye güvenlik bağımlılığını kademeli sonlandırma çabası

Yazıda, Körfez ülkelerinin ABD ile ilişkilerini tamamen koparmak niyetinde olmadığı ancak Washington'u "tek güvenlik garantörü" olarak değil, bir "partner" olarak konumlandırmak istediği belirtildi.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın Türkiye'nin etkisini arttıracak bir dönüm noktası olduğu belirtilen yazıda, şu ifadelere de yer verildi:

"Savaşın yalnızca İsrail ile İran arasındaki caydırıcılık dengesiyle değil, aynı zamanda Körfez ülkelerinin ABD'ye olan güvenlik bağımlılıklarını ihtiyatlı ve kademeli bir şekilde sonlandırarak, içeriden inşa edilen bir bölgesel düzenin imkanlarını aramaya başladığı an olarak hatırlanması muhtemeldir."

İsrail, denklem dışı kalabilir

Körfez ülkelerinin misillemeler nedeniyle İran'a ilişkin İsrail ile benzer kaygılar taşıdığı öne sürülen yazıda, ancak söz konusu ülkelerin Tel Aviv ile siyasi olarak aynı blokta görünmekten kaçındıkları belirtildi.

Yazıda, bu durumun Türkiye'nin merkezinde olduğu yeni bölgesel yapıda İsrail'in "dışarıda kalmasına" neden olabileceği yorumuna da yer verildi.

ABD ve İsrail'in İran'a şubat sonunda saldırı başlatması ve İran'ın misilleme saldırılarıyla yaşanan gerilim, bölgenin özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji ve gübre piyasalarındaki merkezi rolü dolayısıyla tarım açısından da önem taşıyor.

Enerjinin gübre üretimi ve taşımacılığında temel bir girdi olması nedeniyle, bölgedeki kesintiler ve artan risk algısı tarımsal girdi piyasalarında oynaklığa yol açıyor.

Çatışma öncesinde 70-80 dolar seviyesinde seyreden petrolün 110 dolar bandına tırmandığı görülüyor.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD'de bir ay önce galon başına 3,6 dolar civarında bulunan motorinin ortalama fiyatının 5,5 doları geçmesi dikkati çekiyor.

Bir yıl öncesine kıyasla da yüzde 50'den fazla artan motorinin, tarla hazırlığı, ekim, gübre uygulaması ve ürün taşımacılığı dahil olmak üzere üretimin birçok aşamasında kullanılması, enerji fiyatlarındaki artışın hem gübre üretim maliyetlerinin hem de çiftlik içi operasyon giderlerinin yükselmesine yol açıyor.

Gübre fiyatları sert yükseliyor

Saldırıların başlamasından bu yana, önemli bir bölümü Orta Doğu'da üretilen gübrenin fiyatı hızla yükseliyor.

Sınırlı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariki nedeniyle yaşanan tesis kapanmaları ve bakım çalışmaları, Hindistan ve Bangladeş'teki gübre üretimini de olumsuz etkiliyor.

Çin'in yurt içi arz güvenliğini sağlamak amacıyla gübrede ihracat kısıtlamalarını sıkılaştırması, bahar ekim sezonu dolayısıyla yoğun talebin yaşandığı bir dönemde fiyatların daha da yukarı çıkmasına katkıda bulunuyor.

Vadeli işlemlerde çatışmalar öncesindeki hafta ton başına 480 dolar civarında seyreden üre fiyatının 750 doları bulduğu görülüyor.

Öte yandan, amonyak ve üreye ilişkin 2026 yılı fiyat varsayımlarını yaklaşık yüzde 25 yükselten Fitch Ratings, çatışmanın ve geçişlerdeki aksamaların ne kadar süreceğine dair belirsizliklere işaret ediyor.

Kredi derecelendirme kuruluşu, Hürmüz Boğazı'ndaki kapanmanın daha uzun sürmesinin yıllık ortalama gübre fiyatı varsayımlarını daha da yukarı çekebileceği konusunda uyarıyor.

Çiftçilerin manevra alanı daralıyor

Amerikan Çiftlik Bürosu Federasyonunun (AFBF) analizine göre, ABD'li çiftçiler jeopolitik gerilimlerin gölgesinde ilkbahar ekim sezonuna giriyor.

Gübre alımları, tarla hazırlıkları ve sezonun ilk gübre uygulamalarının halihazırda başladığı dikkate alındığında, girdi fiyatlarının aniden yükselmesi, çiftçilerin manevra alanını daraltıyor.

Ülke genelindeki çiftçiler, en temel üretim girdilerinden biri olan gübre konusunda giderek artan bir belirsizlikle karşı karşıya bulunuyor.

Girdi maliyetlerinin tarihsel olarak yüksek seviyelerde seyretmesi ve birçok emtia fiyatının önemli ölçüde düşmesi nedeniyle halihazırda zor durumda olan çiftçiler, gübre fiyatlarındaki oynaklığa daha az maruz kalan ürünlerin ekimine yönelmeyi de değerlendiriyor.

Sezon başındaki gübre tedarik zinciri aksaklıklarının, girdi bulunabilirliği ve fiyatlar üzerinde orantısız derecede büyük etki yaratabileceği belirtiliyor.

Küresel gübre arzında Orta Doğu kritik rol oynuyor

AFBF'ye göre İran, amonyak üretiminde kullanılan temel ham madde olan doğal gaz açısından dünyanın en büyük rezervlerinden bazılarına sahip bulunuyor.

Yaklaşık yüzde 46 azot içeren ve bitkisel üretimde merkezi rol oynayan üre, azotlu gübrelerin çoğunun temel girdisini oluşturuyor.

Orta Doğu, küresel üre ihracatının yaklaşık yarısını, küresel amonyak ihracatının da yaklaşık üçte birini gerçekleştiriyor.

İran, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır'da üretilen büyük miktardaki üre, amonyak, fosfat, kükürt ve petrolün her yıl Hürmüz Boğazı üzerinden taşınması nedeniyle risk yalnızca İran'ın üretimiyle sınırlı kalmıyor.

Gübre piyasasının küresel ölçekte entegre olması nedeniyle, bir bölgede yaşanan arz kesintileri başka yerlerde fiyatları ve bulunabilirliği doğrudan etkiliyor.

ABD gübrenin bir kısmında ithalata bağımlı

ABD, gübre talebini karşılamak için hem yerli üretime hem de ithalata dayanıyor. İthalat bağımlılığı, potasyumda yaklaşık yüzde 97, azotta yüzde 18 ve fosfatta yüzde 13 seviyelerinde seyrediyor.

ABD doğrudan Orta Doğu'dan büyük miktarda gübre ithal etmese bile, bölgedeki fiyat hareketleri iç piyasayı etkiliyor.

Basra Körfezi kaynaklı gübrelere bağımlı Hindistan veya Brezilya gibi ülkelerin alternatif tedarikçilere yönelmesi durumunda, küresel arz üzerindeki rekabetin artacağı ve bunun da ABD'li çiftçiler için fiyatları yukarı çekeceği ifade ediliyor.

Avrupa tarım sektörüne yönelik plan üzerinde çalışıyor

Avrupa Birliği'nde (AB) de tarım sektörü, Orta Doğu'daki gelişmelerden kaynaklanan enerji fiyatlarındaki hızlı artıştan doğrudan etkilenirken, üye ülkeler çiftçilerine çeşitli alanlarda destek sağlamak üzere adımlar atıyor.

AB Komisyonu, çiftçilerin artan girdi maliyetlerine karşı desteklenmesi için Ortak Tarım Politikası araçlarının daha esnek kullanılabileceğine işaret ediyor.

Komisyon ayrıca ithal gübreye bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif gübre kullanımını teşvik eden ve üretim maliyetlerini düşürmeyi hedefleyen planlar üzerinde çalışıyor.

AB ülkelerinin liderleri, elektrik vergilerinin düşürülmesi, şebeke ücretlerinin azaltılması ve devlet yardımlarının genişletilmesi gibi önlemleri gündeme alıyor.

AB ülkeleri çeşitli önlemleri devreye alıyor

İspanya, Orta Doğu'daki çatışmaların etkilerine karşı tarım ve hayvancılığı destekleyecek 877 milyon avroluk kapsamlı bir paket açıklarken, İtalya'da da çiftçilerin en önemli girdilerinden dizel yakıtta litre başına 25 sent indirim sağlanıyor.

Yunanistan hükümeti tarafından duyurulan yaklaşık 300 milyon avroluk paket kapsamında çiftçilere motorin için litre başına 16 sent sübvansiyon sağlanırken, gübre alımlarında yüzde 15'e kadar destek verileceği ifade ediliyor.

Fransa ise daha hedefli ve sınırlı süreli destek mekanizmalarıyla tarım sektörünü korumayı tercih ediyor. Hükümet, çiftçilere doğrudan yakıt sübvansiyonu yerine kredi imkanları, sosyal prim ertelemeleri ve vergi kolaylıkları sağlayarak maliyet baskısını hafifletmeye çalışıyor.

Avustralya'da hükümet, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları sonrası yaşanan yakıt krizi nedeniyle hafta sonu uzun yolculuğa çıkacak vatandaşlara, şehir içindeki benzin istasyonlarından yakıt tedarik etmeleri çağrısı yaptı.

Sky News Australia haberine göre Avustralya Enerji Bakanı Chris Bowen, gazetecilere yaptığı açıklamada, Avustralya genelinde yüzlerce benzin istasyonunda yakıtın tükendiğini ve kırsal kesimlerde "yakıt kıtlığı yaşandığını" bildirdi.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Dizel yakıt tedarikinin, gelecek haftalarda Avustralya'da ekinlerini toprağa ekmesi gereken çiftçilere yönlendirileceğini bildiren Bowen, "Bu hafta sonu uzun yolculuk planlayan Avustralyalıların şehir içi istasyonlarından yakıt alarak ülkeye yardımcı olmaları mantıklı." dedi.

Nisan ve mayısa yönelik "tedariği güvence altına almak" amacıyla 50 yakıt gemisinin Avustralya'ya doğru yolda olduğunu belirten Bowen, ancak hazirana yönelik yakıt kıtlığı riski bulunduğunu söyledi.

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, hafta içinde ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı paylaşımda, "Yakıt vergisini üç ay boyunca yarıya indiriyoruz" ifadelerini kullanarak, ülkede benzin ve dizel fiyatlarını 30 Haziran'a kadar düşük tutmayı hedeflediklerini bildirmişti.

Ulusal basında, "büyük ölçüde ithal yakıta bağımlı" Avustralya'da halkın "panik alımlarının", ülkedeki yakıt krizini derinleştirdiği aktarıldı.

Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, savaş nedeniyle kesilmişti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan gerilim nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler, küresel petrol tedarikinde aksamalara ve petrol fiyatlarında artışa yol açtı.

ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard'ın, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in, Çalışma Bakanı Lori Chavez-DeRemer'in ve ABD Federal Soruşturma Bürosu Direktörü Kash Patel'in görevden alınabileceği iddia edildi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dün Adalet Bakanı Pam Bondi'yi görevden almasının ardından ABD Ulusal İstihbarat Direktörü (DNI) Tulsi Gabbard'ı, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'i, Çalışma Bakanı Lori Chavez-DeRemer'i ve ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) Direktörü Kash Patel'i görevden almayı değerlendirdiği öne sürüldü.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin haberinde, mart sonunda İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem'in, dün de Adalet Bakanı Pam Bondi'nin ardından Trump yönetiminden başka üst düzey isimlerin de görevden alınmasının değerlendirildiği iddia edildi.

Gazeteye açıklama yapan konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklar, Trump'ın, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşı "savunmamaya" ilişkin tutumu nedeniyle son dönemde DNI Direktörü Gabbard'a karşı hayal kırıklığı yaşadığını ifade ettiğini aktardı.

İsimleri açıklanmayan kaynaklar, İran'a saldırıları "vicdanen destekleyemeyeceğini" belirttikleri Gabbard'ın, 17 Mart'ta istifa eden Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent'i "korumasının" da Trump'ı öfkelendirdiğini kaydetti.

Kaynaklar, Trump'ın Gabbard'ın görevine başka birini getirip getirmemesi gerektiği konusunda kabine üyelerine görüşlerini sorduğunu iddia etti.

Öte yandan, Gabbard'ın yerine gelebilecek öne çıkan bir isim bulunmadığını belirten kaynaklar, kabine üyelerinin de "halefi hazır olmadan yüksek profilli bir pozisyonu boş bırakmama" konusunda Trump'ı uyardığını belirtti.

Trump'ın Ticaret ve Çalışma bakanlarını görevden almayı düşündüğü iddiası

Politico'ya konuşan ve ismini vermek istemeyen üst düzey Beyaz Saray yetkilileri, Trump'ın Ticaret Bakanı Lutnick ve Çalışma Bakanı Chavez-DeRemer'den duyduğu "hayal kırıklığını" ifade ettiğini ve bu kişileri görevden almaya niyetli olduğunu öne sürdü.

Bir yetkili, Trump'ın, Lutnick'i görevden alarak "Ekonomi konusunda değişiklikler yapıyorum." diyebilmesine zemin hazırlamak istediğini savundu.

Başka bir yetkili de söz konusu değişikliklerin, Trump'ın "yetersiz performans gösteren veya çok fazla olumsuz dikkati çeken" kabine üyelerine odaklandığını ileri sürdü.

Lutnick'in adeta "ince bir buz tabakasının üzerinde yürüdüğünü" belirten başka bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump'ın Lutnick'i daha önce de görevden almaya niyetlendiğini ancak bunu yapmadığını, şu anda da Chavez-DeRemer'in akıbetinin görüşüldüğünü savundu.

Başka bir Beyaz Saray yetkilisi de gelecek ara seçimlerde Demokrat Parti'nin sandalye sayısının artmasıyla Trump'ın gelecek yıl atamalarında Senato onayının daha zor olabileceğini düşündüğünü, bu yüzden görevden almalar konusunda endişeli olduğunu iddia etti.

Beyaz Saray Sözcülerinden Taylor Rogers, konuya ilişkin Politico'ya yaptığı açıklamada, Chavez-DeRemer ve Lutnick'in "Amerikan işçileri için harika bir iş çıkardığını ve Başkan Trump'ın tam desteğine sahip olduklarını" belirtti.

Öte yandan The Atlantic dergisine konuşan Beyaz Saray yetkilileri, Trump'ın FBI Direktörü Patel'i de görevden almayı düşündüğünü ancak bunun zamanlamasına dair kesin bilginin olmadığını ileri sürdü.

ABD yönetiminde üst düzey değişiklikler

Trump 5 Mart'ta İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem'in 31 Mart itibarıyla görevinden ayrılacağını belirtmiş, yerine Cumhuriyetçi Oklahoma Senatörü Markwayne Mullin göreve getirilmişti.

Trump dün sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda da Adalet Bakanı Pam Bondi'yi görevden aldığını, yerine Adalet Bakan Yardımcısı Todd Blanche'in Bakan Vekili olarak atandığını açıklamıştı.

ABD Savunma Bakanlığı da dün Kara Kuvvetleri Komutanı Randy George'un görevinden ayrılacağını açıklamıştı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Konuşmanın içeriğinin "sadece Trump'ın zihninde var olan gerçekliklere dayandığını" belirten Murphy, ABD'nin İran'a karşı saldırılarına yönelik "Biz bu savaşı kaybediyoruz." dedi.

ABD'nin, (İran'ın) tüm füze, insansız hava araçları ve nükleer programlarını yok edemeyeceğini dile getiren Murphy, "İran, özellikle Hürmüz Boğazı'nı kalıcı olarak kontrol altına alırsa, bölgede savaştan öncekinden daha fazla güç sergiler. Sahip olmadığımız milyarlarca doları harcıyoruz ve dünyayı istikrarsızlaştıran ve bizi beceriksiz gösteren bir savaşta Amerikan hayatlarını kaybediyoruz." ifadelerini kullandı.

Murphy, marttaki bir açıklamasında da ABD'nin İran ile savaşa neden girdiği konusunda "ikna edici argümanlar" görmediklerini belirterek, "İsrail bize İran'a ne zaman savaş açacağımızı söylememeli. Bu nasıl bir ortaklık?" demişti.

Pentagon'un Orta Doğu'daki askeri kayıplara ilişkin güncel verileri paylaşmadığı iddia edildi

Bu arada ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş kapsamında ölen ve yaralanan ABD'li askerlerin sayısına ilişkin güncel verileri paylaşmadığı ve kayıpların kamuoyuna eksik yansıtıldığı öne sürüldü.

ABD merkezli araştırmacı gazetecilik platformu The Intercept'in kaynaklara ve kendi analizlerine dayandırdığı haberinde, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM), ABD ile İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaştaki askeri kayıp verilerine ilişkin düşük ve güncel olmayan rakamlar paylaştığı, kayıplara dair detaylı açıklama yapmadığı ileri sürüldü.

Haberde, İran savaşı kapsamında ölen ve yaralanan ABD'li askerlerin sayısına ilişkin güncel verilerin paylaşılmadığı ve kayıpların kamuoyuna eksik yansıtıldığı iddia edildi

CENTCOM Sözcüsü Tim Hawkins'in 30 Mart'taki açıklamasında, "Destansı Öfke Operasyonu'nun başlangıcından bu yana yaklaşık 303 ABD askerinin yaralandığı" ifade edilirken, haberde, bu sayının 27 Mart'ta Suudi Arabistan'ın Prens Sultan Hava Üssü'ne düzenlenen saldırıda yaralanan 15 askeri içermediği iddia edildi.

İsmi açıklanmayan bir Pentagon yetkilisi de Bakanlığın söz konusu bilgileri eksik yansıtarak kamuoyundan gizlemeye çalıştığını, sayıların, Savunma Bakanı Pete Hegseth ile Beyaz Saray yetkilileri tarafından "örtbas edilmek" istendiğini savundu.

Küresel ekonominin belirsizlik dalgalarıyla boğuştuğu, ticaret rotalarının yeniden çizildiği ve jeopolitik gerilimlerin zirve yaptığı bir dönemde Afrika kıtası, tüm bu şoklara karşı şaşırtıcı bir direnç sergileyerek ekonomik büyüme ivmesini koruyor.

Bir yandan yüksek borç yükü ve iklim krizinin getirdiği ani risklerle mücadele eden kıta, diğer yandan kendi iç dinamiklerinden doğan bir ekonomik uyanışın eşiğinde bulunuyor. 

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Afrika'nın bu karmaşık ama umut verici tablosu, büyümenin artık sadece birkaç ekonomik devin tekelinde olmadığını, Sahra'nın güneyinden kuzeyine liman kentlerine kadar geniş bir coğrafyaya yayıldığını gösteriyor.

Afrika Kalkınma Bankası'nın (AfDB) yayımladığı "2026 Afrika Makroekonomik Performansı ve Görünümü" raporuna dayandırdığı bilgilere göre, kıta ekonomisi küresel finansal sıkılaşmaya rağmen potansiyelini gerçeğe dönüştürme konusunda kararlı bir duruş sergiliyor.

Veriler, Afrika'nın ekonomik görünümünün artık tek boyutlu bir hikaye olmaktan çıktığını, farklı bölgelerde farklı sektörlerin varlık gösterdiği çok katmanlı bir yapıya dönüştüğünü net bir şekilde ortaya koyuyor.

Özellikle dünyanın en hızlı büyüyen ekonomileri listesinde 12. sıraya yükselen Afrika ülkeleri, kıtanın küresel sistemdeki ağırlığını da her geçen gün artırıyor.

Bölge küresel yatırımcılar için cazibe merkezi haline geliyor

Kıtanın büyüme haritasına bakıldığında, Doğu Afrika'nın 2025 yılında yüzde 6,4'lük bir büyüme oranıyla açık ara liderliğini koruduğu görülüyor.

Etiyopya, Ruanda ve Tanzanya gibi ülkelerin başını çektiği bu bölge, sadece tarım veya ham maddeye değil, devasa kamu yatırımlarına, lojistik ağlara ve hizmet sektöründeki dijitalleşmeye dayanarak yükseliyor.

Bu bölgelerdeki ekonomik hareketlilik, komşu ülkeleri de içine alan bir "refah koridoru" oluşturma potansiyeli taşıyor. Kuzey Afrika ise salgın sonrası yaralarını sarmış, turizm ve enerji alanındaki stratejik hamleleriyle eski gücüne kavuşmaya başlamış bir portre çiziyor. Fas ve Mısır'da turizm gelirlerinin yanı sıra hizmetler sektöründeki çeşitlilik, bölgenin kırılganlığını azaltan en önemli unsurlar olarak öne çıkıyor.

Batı Afrika'da ise Fildişi Sahili, Benin ve Senegal gibi ülkeler, altyapı projeleri ve yeni enerji yatırımlarıyla ekonomik canlılığı diri tutuyor. Kıta ülkelerinde devreye giren hidrokarbon projeleri ve yenilenebilir enerji yatırımları, sadece yerel üretimi artırmakla kalmıyor, aynı zamanda bölgeyi küresel yatırımcılar için bir cazibe merkezi haline getiriyor.

Kıtada gerçek bir toplumsal dönüşüm için yüzde 7 büyüme gerekiyor

Ekonomi analistleri, 2025'te yüzde 4,2 olan Afrika'nın genel büyüme hızının, 2026'da yüzde 4,3'e yükseleceğini öngörüyor. Bu küçük ama istikrarlı artışın arkasında yatan temel itici gücün ise iç tüketimdeki hareketlilik olduğu belirtiliyor.

Bazı ekonomilerde para politikalarının kademeli olarak gevşemesi ve enflasyon baskısının bir miktar hafiflemesi, hane halkı harcamalarını yeniden canlandırdı.

Salgın döneminde ertelenen ancak bugün birer birer hayata geçen altyapı projeleri, istihdam piyasasında da sınırlı da olsa bir iyileşme sağlıyor. Afrika Kalkınma Bankası Grubu'nun verileri, 2025 yılı itibarıyla 24 Afrika ülkesinin yüzde 5'in üzerinde bir büyüme eşiğini aşacağına işaret ediyor.

Bu durum Afrika'nın "birkaç lokomotif ülke" üzerinden okunan eski hikayesinin artık son bulduğunu, büyümenin tabana yayıldığını gösteriyor.

Ancak madalyonun diğer yüzünde, bu büyüme oranlarının yoksulluğu tamamen ortadan kaldırmak ve milyonlarca gence nitelikli istihdam sağlamak için yeterli olup olmadığı sorusu.

Dolayısıyla uzmanlar, kıta genelinde gerçek bir toplumsal dönüşümün sağlanması için büyüme oranlarının yüzde 7 bandına çekilmesi gerektiğini belirtiyor.

En hızlı büyüyen ülkeler

2025'te Afrika'da en hızlı büyüyen ekonomiler arasında Güney Sudan, Senegal, Uganda, Ruanda ve Nijer öne çıkıyor.

Örneğin Doğu Afrika'da Etiyopya, Ruanda ve Uganda, yüzde 6,4'lük bölgesel büyüme oranına katkı sağlarken, Batı Afrika'da Senegal ve Nijer altyapı ve hizmet sektörlerindeki yatırımlarla güçlü performans sergiliyor.

Öte yandan, kıtanın bazı ekonomileri daha sınırlı büyüme kaydediyor. Özellikle Güney Afrika, 2025'te yalnızca yüzde 1,1'lik bir GSYH artışı ile kıtanın büyüme ortalamasının altında kaldı.

Bu tablo, Afrika'daki büyümenin artık sadece birkaç ülke üzerinden okunmadığını, farklı bölgelerde farklı hızlarda ve çok katmanlı bir ekonomik yapıya yayıldığını ortaya koyuyor.

Kıtanın kamu borcu 1,8 trilyon doların üzerinde

Ekonomik ivme güçlense de kıtanın omuzlarındaki ağır borç yükü ve iklim şokları en büyük risk faktörü olarak masada kalmaya devam ediyor. Afrika'nın toplam kamu borcu 1,8 trilyon doların üzerine çıkmış durumda.

Altyapı yatırımları için kullanılan krediler, küresel faiz artışlarıyla birleşince birçok ülke için geri ödemesi güç bir yük haline dönüştü. Bununla birlikte, mali disiplin adımları ve bazı ülkelerdeki gelir artırıcı reformlar, borç oranlarında sınırlı da olsa bir dengelenme sinyali veriyor.

İklim krizi ise Afrika ekonomileri için "beklenmedik" olmaktan çıkıp rutin bir risk haline geldi. Kuraklık, ani sel baskınları ve gıda arz zincirindeki aksamalar, özellikle tarıma dayalı ekonomileri her an sarsabiliyor.

Enerji maliyetlerindeki dalgalanmalar da enflasyonla mücadeleyi güçleştiriyor. "2026 Afrika Makroekonomik Performansı ve Görünümü" raporunda ortalama enflasyonun 2026'da yüzde 10,3 seviyesine ineceği öngörülse de bu iyileşmenin her ülkede aynı hızda gerçekleşmeyeceği, bazı bölgelerde gıda enflasyonunun hala can yakmaya devam edeceğine dikkat çekiliyor.

Bu ekonomik yükseliş ivmesi toplumsal refah modeline dönüşür mü?

Uzmanlara göre, Afrika için 2026 ve sonrası, sadece rakamların büyüdüğü değil, ekonomik yapının nitelik değiştirdiği bir dönem olmak zorunda.

Mevcut büyüme ivmesini kalıcı bir kalkınma modeline dönüştürebilmek için sanayileşme ve üretim çeşitlendirmesinin şart olduğunu ifade eden uzmanlar, bu noktada Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi (AfCFTA) projesinin, kıtanın kaderini değiştirebilecek en güçlü kozu olarak görüyor.

Ticaretin kıta içinde derinleştirilmesi, ham madde ihracatından katma değerli üretime geçiş ve dijital vergi altyapısının güçlendirilmesi, Afrika'yı dış şoklara karşı çok daha korunaklı bir liman haline getirebilir.

Afrika ekonomileri, küresel sistemdeki tüm çatlaklara ve yapısal zorluklara rağmen 2026 yılında da büyüme kapasitesini koruyacağını dünyaya kanıtlıyor. Ancak asıl başarı, bu büyümenin bir istatistik verisi olmaktan çıkıp, Afrika'nın her köşesindeki her haneye, insanların sofrasındaki ekmeğe ve sokaktaki gence gelecek umudu olarak dönmesinde yatıyor.

Uzmanlara göre, kıta için önümüzdeki on yılın sınavı, bu ekonomik ivmeyi daha dengeli, kapsayıcı ve dirençli bir toplumsal refah modeline dönüştürüp dönüştüremeyeceği noktasında kilitleniyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Dhaka Tribune gazetesinin haberine göre, Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman başkanlığında yapılan kabine toplantısında, enerji tasarrufu amacıyla yeni tedbirler belirlendi.

Tedbirler kapsamında, tüm kamu birimlerinde ve özel dairelerde çalışma saatlerinin bir saat azaltılması kararlaştırıldı.

Bankaların müşterilere son hizmet saati 15.00'e çekildi.

Acil hizmet verenlerin dışındaki market, dükkan ve alışveriş merkezlerinin ise 18.00'de kapanmasına karar verildi.

Enerji tedarikinde aksamalar devam ettiği sürece düğün ve sosyal etkinliklerde dekoratif ışıkların kullanılması da yasaklandı.

Hükümetin ayrıca belirsiz tedarik yollarına bağımlılığı azaltmak için Malezya, Endonezya ve Kazakistan gibi ülkelerden petrol ithalatını değerlendirdiği belirtildi.

Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, savaş nedeniyle kesilmişti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan gerilim nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler halihazırda küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Kent merkezindeki Duomo Katedrali yakınlarında toplanan yüzlerce kişi, Filistin bayraklarıyla, İsrail Meclisinin hafta başında onayladığı Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasayı protesto etti.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Göstericiler protesto sırasında sık sık "Filistin'e özgürlük", "Hepimiz antisiyonistiz", "Hepimiz Filistinliyiz", "Nehirden denize özgür Filistin" ve "Siyonistler, Filistin'den dışarı" sloganları attı.

İtalya'da yarın da Napoli kentinde Filistinli esirlere yönelik idam cezasının protesto edileceği bir gösteri düzenlenecek.

İsrail, Filistinlilere idam cezası yasasını onayladı

İsrail Meclisi, İran'a saldırıların gölgesinde Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını 30 Mart'ta onaylamıştı.

Yasaya göre, "İsrail'in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailliyi veya burada yaşayan birini öldürmek" suçlamasıyla hüküm giyenler idam edilebilecek. Uluslararası hak ve hukuk örgütleri özellikle yasanın bu maddesinin "Filistinlileri" hedef almak için hazırlandığına dikkati çekiyor.

Yasa, idam cezası kararı için oy birliği şartının aranmamasını ve kararın hakimlerce salt çoğunlukla verilmesini öngörüyor.

Yasa ile işgali altındaki Batı Şeria'da da İsrail askeri mahkemelerinin idam cezası verebilmesinin önü açıldı. İşgal altındaki Batı Şeria’da askeri mahkemelerin Filistinli esirlere ölüm cezası vermesi halinde af ve temyiz yolu kapalı olacak.

İsrail'de yargılanan Filistinli esirler için ise idam cezası ömür boyu hapis cezasına çevrilebilecek.

İsrailli bazı insan hakları örgütleri, Meclis'ten geçen yasanın iptali için İsrail Yüksek Mahkemesine başvuruda bulundu.

İsrail Yüksek Mahkemesi, Arap Azınlıkları Hukuk Merkezi "Adalah"ın başvurusu üzerine yasa hakkında 24 Mayıs'a kadar ihtiyati tedbir kararı getirmişti.

Yonhap'ın haberine göre Güney Kore Ticaret, Sanayi ve Kaynak Güvenliği Bakan Yardımcısı Yang Ghi-wuk, enerji tedariği konulu brifingde, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması nedeniyle kesintiye uğrayan sevkiyatı telafi edebilmek için farklı ülkelerden petrol tedarik etmeye çalıştıklarını söyledi.

Seul'un bunun için Suudi Arabistan, Umman, Kazakistan, ABD ve diğer ülkelerin kapılarını çaldığını aktaran Yang, normal şartlarda Güney Kore'ye her ay yaklaşık 80 milyon varil petrol geldiğini ancak bu ay yaklaşık 50 milyon varilin temin edildiğini belirtti.

Yang, alternatif petrol tedariklerinin mayıs ayında artmasını beklediklerine dikkati çekerek, hükümetin piyasayı yakından izlemeye devam edeceğini kaydetti.

Avustralya'nın doğal gaza ihracat kısıtlaması getirme planına ilişkin ise Yang, bu hamlenin Güney Kore üzerinde sınırlı etkiye sahip olmasının beklendiğini ve Avustralya'nın uzun vadeli gaz tedarik sözleşmesinde herhangi bir kesinti yaşanmamasını sağlayacağını kendilerine bildirdiğini ifade etti.

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Açık kaynak istihbaratı ve veri analizi yapan bazı sosyal (OSINT) medya hesaplarından derlediği bilgilere göre, 31 Mart'ta İngiltere ve Romanya'dan toplamda 6 KC-135 "Stratotanker" uçağı havalandı.

Bunlardan, İngiltere'deki RAF Mildenhall Hava Üssü'nden kayıt numaraları "60-0355", "60-0353" ve "58-0095" olan 3 "Stratotanker"in 31 Mart'ta İngiltere'nin güney batısına kadar uçtuğu ve üsse geri döndü.

Ayrıca, kayıt numarası "60-0333" olan bir "Stratotanker"in ve özel bir yakıt ikmal ve nakliye uçağı olan "09-6207" numaralı Lockheed Martin MC-130J Commando II uçağının da aynı üsten havalandığı tespit edildi.

Romanya'da ise kayıt numaraları "58-0073", "63-8035" ve "58-0106" olan 3 "Stratotanker"in yine 31 Mart'ta Bükreş Henri Coanda Havalimanı'ndaki 90. Hava Nakliye Üssü'nden kalkarak Yunanistan'ın güneyine kadar ilerlediği ve sonrasında tekrardan aynı üsse geri indiği gözlemlendi.

Avrupa'daki "Stratotanker"lerin yanı sıra ABD'nin Maine eyaletinden kalkan "61-0290","58-0056", "62-3578" numaralı yakıt ikmal uçakları da Orta Doğu'ya varıp İsrail'e iniş yaparken "63-8880" numaralı uçağın da bölgeye doğru ilerlediği görüldü.

B52 hareketliliği

Öte yandan bölgeye doğru yola çıkan sadece yakıt ikmal uçakları olarak gözükmüyor.

İran'a yönelik bir saldırı görevi için İngiltere'den havalanan ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir B-52H tipi "Stratofortress" bombardıman uçağı görüntülendi.

Uçağın, "yaklaşık 227 kilogramlık Müşterek Doğrudan Saldırı Mühimmatı (JDAM) bombaları taşıdığı" iddia ediliyor.

ABD Hava Kuvvetlerinin internet sitesinde paylaşılan bilgilere göre, ABD ordusunda aktif 58 yedek olarak 18 B-52H tipi "Stratofortress" bulunuyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, dün Savunma Bakanı Pete Hegseth ile yaptığı basın açıklamasında, B-52 Stratofortress bombardıman uçaklarının, Körfez semalarında uçmaya başladığı bildirilmişti.

Tank avcısı uçaklar

Açık kaynak istihbaratı paylaşan bazı hesaplarda önceki gün Orta Doğu'ya yönelmesi beklenen ve İngiltere'ye iniş yapan ABD Hava Kuvvetleri A-10 Warthog uçaklarının fotoğrafları paylaşıldı.

BBC'nin haberine göre, "Warthog" olarak da bilinen ABD'ye ait 12 adet A-10C Thunderbolt II model yakın hava desteği uçağı, 30 Mart akşamı İngiltere'nin Suffolk bölgesindeki RAF Lakenheath Hava Üssü'ne iniş yaptı.

ABD ordusu, uçakların görevine ilişkin açıklama yapmazken söz konusu sevkiyatın, İran'a yönelik saldırılar kapsamında Orta Doğu'ya intikal hazırlığı olduğu değerlendirildi.

Görgü tanıkları, A-10C Thunderbolt II uçaklarının iki ayrı grup halinde indiğini aktardı.

Genellikle "tank avcısı" olarak tanımlanan A-10 uçaklarının kara birliklerine yakın hava desteği sağlamak üzere tasarlandığı belirtiliyor.

Uçağın burun kısmına entegre edilen yedi namlulu GAU-8/A Avenger topunun dakikada yaklaşık 3 bin 900 mermi ateşleyebildiği ifade ediliyor.

Bazı uçakların kuyruk işaretlerinin Michigan Hava Ulusal Muhafızları'na ait olduğunu kaydediliyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, daha önce yaptığı açıklamada, A-10 uçaklarının İran kıyılarında hızlı saldırı botları ile mayın döşeme unsurlarına karşı kullanıldığını belirtmişti.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Başbakanlık Ofisi 10 Numara'da düzenlediği basın toplantısında, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla devam eden sürecin etkilerini değerlendirdi.

Daha önce yaptığı, "Bu bizim savaşımız değil, bu çatışmaya sürüklenmeyeceğiz, bizim ulusal çıkarımıza değil." açıklamasını yineleyen Starmer, ülkede artan yaşam maliyetlerini düşürmenin en etkili yolunun Orta Doğu'da tansiyonu düşürmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak olduğunu vurguladı.

Bu konuda tüm diplomatik yolları deneyeceklerinin altını çizen Starmer, Dışişleri Bakanı ve Maliye Bakanı'nın G7'deki mevkidaşlarıyla konuyu ele aldığını, Savunma Bakanı'nın ise Orta Doğu ziyaretinde meseleyi görüştüğünü söyledi.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

"Ulusal çıkarlarımız için Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurmamız gerekiyor"

Starmer, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda aralarında İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Japonya, Kanada ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) de bulunduğu 35 ülkenin yaptığı ortak açıklamayı hatırlatarak, "Bu hafta Dışişleri Bakanı (Yvette Cooper) bu ülkelerdeki mevkidaşlarını bir toplantıda ağırlayacak ve seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması, durdurulan gemilerin ve mürettebatın güvenliği ve durdurulan hayati malların yeniden yola çıkması konusunda atılabilecek diplomatik ve siyasi adımları değerlendirecek." dedi.

Bu toplantının ardından askeri yetkililerin çatışmaların sona ermesini takiben Hürmüz Boğazı'nın erişilebilirliğini ve güvenliğini sağlama konusunu ele alacaklarını aktaran Starmer, geçişlerin güvenliği için askeri, diplomatik ve ticari paydaşların ortak hareket etmesinin önemine işaret etti.

Starmer, gerilimin ekonomiye ve İngiltere'deki yaşam maliyetlerine etkisine değinerek daha önce açıkladığı destek ve yardım paketlerini hatırlattı.

Ekonomik etkileri değerlendirmeye devam edeceklerini söyleyen Starmer, "Bu fırtınadan ülkemizi güvenli şekilde çıkarmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Ne olursa olsun, dünya bu kırılgan yolda yürürken şunu net bir şekilde gördük, uzun vadeli ulusal çıkarlarımız Avrupa ve Avrupa Birliği'ndeki (AB) müttefiklerimizle daha yakın ilişkiler kurmamızı gerektiriyor." diye konuştu.

Bu kapsamda AB ile görüşmelerde önemli aşamalar kaydedildiğini belirten Starmer, İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ülkeye büyük bir zarar verdiğini ifade etti.

"Savaşa katılma konusunda üzerimde büyük bir baskı var"

Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Starmer, ABD Başkanı Trump'ın "NATO'dan çıkma ihtimali, yeniden gözden geçirmenin de ötesinde." açıklamasına ve İngiltere'ye yönelik eleştirilerine değindi.

NATO'nun yıllardır müttefikleri güvende tutan bir yapı olduğunu dile getiren Starmer, "Benim veya başkalarının üzerinde hissettiği baskıya ya da çıkan seslere bakmaksızın İngiltere'nin çıkarları doğrultusunda hareket edeceğim. O yüzden bunun bizim savaşımız olmadığı ve buna sürüklenmeyeceğimizi net şekilde söylüyorum. Aynı şekilde, savunma, güvenlik ve ekonomik geleceğimiz için Avrupa'yla daha yakın ilişkiler içinde olmamız gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Trump'ın İran saldırılarında kendilerine destek vermeyen İngiltere gibi ülkelere yaptığı "ABD artık size yardım etmeyecek." ifadesi de sorulan Starmer, şunları söyledi:

"Savaşa katılma konusundaki pozisyonumu değiştirmem için üzerimde büyük bir baskı var. Ama ben savaş konusundaki pozisyonumu değiştirmeyeceğim. Üzerimde ne kadar baskı olursa olsun, ne kadar gürültü olursa olsun, ben İngiltere Başbakanıyım ve ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek zorundayım."

Starmer, savunma, güvenlik ve istihbarat konusunda ABD ile yakın ilişkilerin sürdüğüne işaret ederek "Hürmüz Boğazı'yla ilgili planlamalar Amerikalılarla görüşmeyi de içeriyor." dedi.

İngiliz The Telegraph gazetesine mülakat veren Trump, ülkesinin NATO üyeliğinden çekilme ihtimaline ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Trump, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından ittifak üyeliğini yeniden gözden geçirip geçirmeyeceği sorusuna, "Yeniden gözden geçirmenin de ötesinde olduğunu söyleyebilirim. NATO beni hiçbir zaman cezbetmedi. Onların kağıttan kaplan olduğunu hep biliyordum, bu arada (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin de bunu biliyor." yanıtını verdi.

NATO'nun ABD'ye destek vermemesini eleştiren Trump, bunu "anlaşılması zor" olarak niteleyerek, yardımın "otomatik olarak" gelmiş olması gerektiğini savundu.

Ukrayna'daki savaşın "bir test" olduğunu belirten Trump, ABD'nin "kendi sorunu olmamasına rağmen" NATO'ya yardım ettiğini ancak buna karşılık bulamadığını kaydetti.

Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın "ülkesinin savaşı olmadığını ve bu savaşa sürüklenmeyecekleri" açıklamasını eleştirerek, İngiltere'nin donanmasının "çok eski olduğunu" ve "uçak gemilerinin işlev görmediğini" savundu.

Starmer'in daha fazla savunma harcaması yapıp yapmaması gerektiğine ilişkin bir soruya da "Ona ne yapıp yapmayacağını söylemeyeceğim. Ne isterse yapabilir. Sorun değil. Starmer'in tek istediği, enerji ücretlerinizi tavana çıkaran pahalı rüzgar türbinleri." yanıtını verdi.

ABD Başkanı Trump, 28 Mart'ta İran'la "savaş" sürecinde Körfez ülkelerinin kendilerine destek verdiğini, ancak NATO ülkelerinin yardıma gelmediğini kaydederek, "Onlar bizim yanımızda değilse biz neden onların yanında olalım ki?" demişti.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, dönemin İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Narışkin, Rus haber ajansı TASS'a gündemdeki konulara dair açıklamalarda bulundu.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin, Rusya'ya Paskalya Bayramı vesilesiyle geçici ateşkes sağlama yönündeki çağrısını değerlendiren Narışkin, "Kiev yönetimi, kendisine olan güveni kaybetti. Tüm dünya, Kiev'in ateşkes teklifleri konusunda yükümlülüklerini yerine getirmediğini biliyor." şeklinde konuştu.

Narışkin, Kiev yönetimine Rus barış tekliflerini kabul etme çağrısında bulunarak, "Zelenskiy ve ekibinin, eleştirel düşünmesi ve Rus tarafının adil barış tekliflerini kabul etmesi gerekiyor. Bunlar, uzun yıllar boyunca barışı sağlayacak ve herkes bundan kazanacak." ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'daki duruma değinen Narışkin, Rusya'nın bölgedeki krizin çözümü konusunda bazı ülkelerle istişareler yaptığı bilgisini paylaştı.

SVR Başkanı Narışkin, ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) ile temasları sürdürdüklerini dile getirdi.

Paris'te Kasım 2015'te düzenlenen ve 130 kişinin hayatını kaybettiği terör saldırılarının 10. yılı dolayısıyla yapılan kamu ihalesinde yolsuzluk iddialarının araştırıldığı soruşturma kapsamında Paris Belediye Binası arandı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Soruşturmanın geçen yılki anma töreninin sanat yönetmenliği ihalesine ilişkin olduğu belirtildi.

Ulusal basına göre ihalenin değerinin 1,5 milyon avro civarında olduğu tahmin ediliyor.

Başkent Paris ve Saint-Denis kentinde 13 Kasım 2015'te terör saldırılarında 130 kişi hayatını kaybetmiş, 100'ü ağır 400'den fazla kişi yaralanmıştı. Altı farklı noktada art arda düzenlenen saldırıları terör örgütü DEAŞ üstlenmişti.

Ülkede 22 Mart'ta sonuçlanan iki turlu yerel seçimlerin ardından Paris'te belediye başkanlığı koltuğuna Sosyalist Parti (PS) adayı Emmanuel Gregoire oturmuştu. Gregoire koltuğu 30 Mart'ta sosyalist Anne Hidalgo'dan devralmıştı.

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), 50 yılı aşkın sürenin ardından Ay'a yaptığı ilk insanlı uçuş olan Artemis II görevi kapsamında Ay'ın şimdiye dek görülmemiş kısımlarına dair yeni gözlemler yapılacak.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

NASA'nın Orion uzay aracının Ay'ın yörüngesinde bir tur atmasının ardından Dünya'ya dönmesiyle Aralık 2022'de tamamlanan Artemis I programının ikinci aşaması Artemis II misyonu için geri sayım başladı.

Önce sıvı hidrojen sızıntısı ve teknik aksaklıklar nedeniyle önce mart ayına ertelenen uçuş, daha sonra yaşanan son teknik sorunların ardından nisana kaydırılmıştı.

Ay'a dönüş projesi olarak bilinen "Artemis Programı" ile astronotları yeniden Ay'a göndermeyi amaçlayan NASA'nın 10 günlük Artemis II misyonunun yerel saatle bugün 18.24'te fırlatılması bekleniyor.

Dört kişilik Artemis II ekibinin başında NASA Astronotu Reid Wiseman ve uçuşun pilotu Victor Glover'ın yanı sıra 2 görev uzmanı olarak çalışacak NASA Astronotu Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansından (CSA) Astronot Jeremy Hansen yer alıyor.

Görev için geri sayım sürerken NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi ve ilk insanlı uçuşunu gerçekleştirecek Orion uzay aracı, 20 Mart'ta ABD'nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezindeki fırlatma rampasına taşındı.

Apollo 17 göreviyle 1972'de insanlığın Ay'a en son gidişin ardından büyük önem taşıyan Artemis II yolculuğunda astronotlar, uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

NASA'nın Ay'a iniş yapma hedefi için önemli bir adım olan Artemis II misyonunun ekibi Ay'a ayak basmayacak olsa da bu görev, Ay'a inişin hedeflendiği Artemis III misyonuna hazırlık adımı olarak görülüyor.

Artemis II ekibi ile Ay arasında, Apollo 17 ekibine oranla daha fazla mesafe olacak

Astronotların yarım asırdan uzun süredir insanların daha önce ulaşamadığı kadar uzağa gidip Ay'a yaklaştıracak olan Artemis II misyonunda astronotlar, gelecekteki insanlı uzay uçuşu misyonlarına bilgi sağlamaya yönelik bilimsel araştırmaları kolaylaştırmak için Dünya'daki bilim insanlarıyla çalışmalar yürütecek.

NASA'da Artemis II görevinin baş araştırmacılarından bilim insanı Kelsey Young, AA muhabirine, Artemis II astronotlarının Ay'ın yüzeyinin tamamını görebileceğini ve Apollo 17'nin aksine, Artemis II ekibinin ile Ay arasında daha fazla mesafe olacağını söyledi.

"Ekip, Ay'ın yüzeyinin tamamını görebilecek bu da bizim Apollo ekibiyle bulabildiğimizden daha farklı sorulara cevap vermemizi sağlayacak." diyen Young, bu misyon kapsamında uzay aracının Ay'ın çevresinde tam bir tur atacağını ve tüm pencerelerinin sürekli Ay'a dönük olması için manevralar yapacağını vurguladı.

Bu uçuşun saatler süreceğini ve Artemis II ekibinin Ay'ın fotoğraflarını çekeceğini, gördüklerini resmedeceğini ve sesli kaydını tutacağını belirten Young, "Ay, astronotlara bir kol uzaklıkta tutulan basketbol topu büyüklüğünde görünecek." dedi.

"Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını görecek"

Artemis II misyonu, uzay kapsülünün dışına monte edilmiş düşük çözünürlüklü kameralarla yapılan canlı yayından takip edilebilecek. Misyonun ardından görevde elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşılacak.

Young, görevi takip edecekler için yapılacak canlı yayına ilişkin "Ay, uzay aracı Orion ve Dünya arasında kaldığında yaklaşık 50 dakikalık bir sinyal kaybı olacak. Bu kesinlikle normal ve beklenen bir durum. Sonrasında Ay'ın diğer tarafından görünecekler ve video ile ses geri gelecek." açıklamasını yaptı.

Apollo 17 misyonu sırasında ekibin Dünya'ya yakın, aydınlık kısma doğru yolculuk yaptığını ve aslında Ay'ın göremedikleri karanlık kısmı hakkında bilinmeyenler olduğunu hatırlatan Young, "Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını görme şansına sahip olacak." dedi.

Young, bu misyonun, kamera veya teleskoplardan farklı nasıl sonuç doğuracağının kafa karışıklığına yol açabileceğine dikkati çekerek astronotların aktaracağı verilerle bilimsel açıdan, insan gözünün algılayabileceği nüansları anlama şansı bulacaklarını ve Artemis II'nin Artemis III'ün temelini oluşturacağını söyledi.

"Nihai hedefimiz insanları Mars'ın yüzeyine gönderebilmek"

Young, Ay ile ilgilenen bir bilim insanı olarak uzay aracını ve sistemlerini test etmenin de bu görevin önemli bir parçası olduğuna dikkati çekerek, "Nihai hedefimiz insanları Mars'ın yüzeyine gönderebilmek." ifadesini kullandı.

Astronotlarının, Artemis III misyonu için iniş yapılabilecek bölgeleri inceleyeceğini vurgulayan Young, "Bu bölgelerin insanlar tarafından bizzat gözlemlenmesi, Ay'ın yüzeyinde gelecekteki uzay yürüyüşlerini planlamamız için yeni bilgiler sunabilir." dedi.

Young, bu görevde ne yapacaklarını öğrenmeleri için astronotların dersler aldığını, görev simülasyonlarına katıldığını ifade ederek, "Artemis II, uzay aracımızı ve yer sistemlerini test etme açısından ilk adım. Yüzey keşfine geçtiğimizde Mars'a yönelik sonraki adımı atabileceğiz. Ancak nihayetinde gözümüz kırmızı gezegenin yüzeyinde." yorumunu yaptı.

NASA, yaklaşık 30 günlük Artemis III misyonunun, 2028'e kadar başlatılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.

Rusya, son dönemde artan internet kesintileri, yabancı dijital platformlara yönelik kısıtlamalar ve yerli uygulamaların teşvikiyle kendi kontrolünde bir dijital ekosistem oluşturma sürecini hızlandırıyor.

Özellikle mart ayı boyunca başkent Moskova’da mobil internet erişiminde yaşanan kesintiler dikkati çekerken, söz konusu kesintiler bazı bölgelerde haftalarca sürdü. Şehir genelinde “internetsiz bölgeler” oluşurken, mobil internet erişimi kademeli olarak sınırlandırıldı.

İlk kesintiler mart başında başlarken, ilerleyen süreçte Moskova’nın farklı idari bölgelerine yayıldı ve kullanıcılar uzun süre mobil veri hizmetine erişimde sorun yaşadı.

* HER AY DOLU DOLU EKONOMİM DERGİSİ
* EKONOMİM MART  SAYISI

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, uygulamaların “güvenlik gerekçeleriyle” devreye alındığını belirterek, internet erişimine yönelik kısıtlamaların yasal çerçevede ve vatandaşların güvenliğini sağlamak amacıyla hayata geçirildiğini ifade etti.

Moskova’daki kesintiler sırasında internetin tamamen kesilmesi yerine belirli hizmetlerle sınırlandırılması dikkati çekerken, Rusya’da geliştirilen “beyaz liste” sistemi kapsamında, erişim kısıtlandığında yalnızca devlet tarafından onaylanan uygulamaların çalışmaya devam etmesi hedefleniyor.

Beyaz listede, bankacılık uygulamaları, kamu hizmet platformu “Gosuslugi”, taksi ve teslimat servisleri gibi günlük yaşam için kritik hizmetlerin yer aldığı belirtiliyor.

Uzmanlar, bu uygulamanın Rusya’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı “egemen internet” altyapısının sahadaki ilk kapsamlı testlerinden biri olduğuna işaret ederek, başkentteki kesintiler son dönemde daha görünür hale gelse de benzer uygulamaların Rusya’nın diğer büyük şehirlerinde daha uzun süredir devam ettiği ifade ediliyor.

St. Petersburg, Yekaterinburg ve Samara gibi şehirlerde yalnızca mobil internet değil, sabit internet hızlarında da sınırlamalara gidildiği, bazı operatörlerin yüksek veri tüketen kullanıcılar için hız düşürme uygulamasına geçtiği kamuoyuna yansıyor.

Telegram gibi yabancı platformlara baskı artıyor

Rusya’da internet kontrolünün sıkılaştırılmasıyla yabancı dijital platformlara yönelik baskılar da artarken, şubattan itibaren kullanıcılar ülkede yaygın olarak kullanılan mesajlaşma uygulaması Telegram’da erişim sorunları yaşamaya başladı.

Rus düzenleyici kurumlarının, platformun yerel yasal yükümlülüklere uymadığı gerekçesiyle kademeli kısıtlamalar uyguladığı bildirilirken, WhatsApp ve YouTube gibi platformlara yönelik erişim kısıtlamalarının daha da genişletilmesinin, kullanıcıların yerli alternatiflere yönlendirilmesini amaçlayan politikanın bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Son dönemde internet ve iletişim kesintilerine ilişkin karar mekanizmasının daha merkezi hale getirildiği, söz konusu yetkilerin üst düzey yönetim tarafından koordine edildiği belirtiliyor.

Rusya’nın internet politikaları, son yıllarda hız kazanan daha geniş kapsamlı bir dijital dönüşüm stratejisinin parçası olarak öne çıkarken, 2019’da kabul edilen “egemen internet yasası” ile birlikte ülkede, internet trafiğini yerel altyapı üzerinden yönlendirebilen ve gerektiğinde küresel ağdan bağımsız çalışabilen bir sistem kurulması hedefleniyor.

Söz konusu çerçevede veri akışının kontrol edilmesi, yabancı platformların sınırlandırılması ve yerli alternatiflerin geliştirilmesi temel öncelikler arasında yer alıyor.

MAX ve VK gibi yerli platformlar ile Yandex ekosistemi ve devlet destekli dijital hizmetler öne çıkarılırken, X, TikTok, YouTube, Instagram ve Facebook gibi Batılı platformlara erişim büyük ölçüde kısıtlandı veya engellendi.

Rusya uzay tabanlı internet altyapısına yöneliyor

Rusya, dijital egemenlik hedefi doğrultusunda yalnızca yeryüzü tabanlı altyapıyı değil, uzay tabanlı internet sistemlerini de geliştirmeye odaklanıyor.

Bu kapsamda son dönemde alçak yörüngeye (LEO) iletişim uyduları fırlatılırken, söz konusu projelerin küresel ölçekte hizmet veren uydu internet sistemlerine alternatif oluşturması hedefleniyor.

Çalışmaların merkezinde yer alan "Rassvet (Şafak)" projesi, Rusya’nın kendi uydu internet ağını kurma planının temel bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Proje kapsamında yüzlerce küçük uydudan oluşan bir takımyıldızın oluşturulması ve ülke genelinde, özellikle uzak bölgelerde kesintisiz internet erişimi sağlanması amaçlanıyor.

Rusya’nın geliştirdiği sistem, ABD merkezli SpaceX şirketine ait Starlink projesine rakip olarak değerlendirilirken, aynı zamanda ülkenin iletişim altyapısında dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

Yetkililer, uydu internet altyapısının acil durum iletişimi, askeri kullanım ve kritik altyapıların sürekliliği açısından da stratejik önem taşıdığına işaret ediyor.

Uzmanlara göre, bu adım Rusya’nın yalnızca interneti kontrol etme değil, aynı zamanda tamamen bağımsız ve çok katmanlı bir dijital iletişim ağı kurma hedefinin parçası niteliğinde yer alırken, Rusya’nın attığı adımların küresel internetten kısmen ayrışan ve devlet kontrolünün daha yüksek olduğu bir “parçalı internet” modeline işaret ettiği belirtiliyor.

Moskova’da haftalar süren internet kesintileri, St. Petersburg’da devam eden erişim sorunları ve Telegram gibi platformlara yönelik kısıtlamalar, söz konusu dönüşümün sahadaki en somut göstergeleri arasında yer alıyor.

ekonomim 2026 mart sayısını okuyabilirsiniz

Suriye Petrol Şirketi Kurumsal İletişim Müdürü Safvan Şeyh Ahmed, Suriye resmi haber ajansı SANA'ya yaptığı açıklamada, 176 tankerlik ilk konvoyun Tenef Sınır Kapısı üzerinden ülkeye giriş yaptığını ve Banyas Petrol Terminali'ne doğru ilerlediğini belirtti.

İlk etapta 176 tankerden oluşan sevkiyatın bugün Banyas'a ulaşmasının planlandığını aktaran Şeyh Ahmed, burada boşaltma işlemlerinin gerçekleştirileceğini kaydetti.

Şeyh Ahmed, boşaltılan petrolün daha sonra deniz yoluyla tanker gemilere yüklenerek nihai varış noktalarına gönderileceğini ifade etti.

Suriye'nin enerji transit merkezi olma rolünü güçlendirmeyi hedeflediklerini vurgulayan Şeyh Ahmed, bu tür taşımaların transit ticareti canlandırarak devlet gelirlerine katkı sağlayacağını söyledi.

Şeyh Ahmed ayrıca, sürecin ilerleyen dönemde farklı petrol ürünlerinin de Suriye üzerinden sevk edilmesine zemin hazırlayabileceğini dile getirdi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ile yaptığı telefon görüşmesinde, "Saldırıların tekrarlanmaması güvencesiyle bu savaşı bitirmek için gerekli irademiz var." dedi.

İran basınına göre, Pezeşkiyan ile Costa telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Pezeşkiyan görüşmede Costa’ya, İran’a yönelik saldırıların AB’nin üzerinde dikkatle durduğu ilke ve kurullara aykırı olduğunu hatırlatarak, "Saldırıların tekrarlanmaması güvencesiyle bu savaşı bitirmek için gerekli irademiz var." ifadesini kullandı.

Pezeşkiyan görüşmede Costa’ya, İran’a yönelik saldırıların AB’nin üzerinde dikkatle durduğu ilke ve kurullara aykırı olduğunu hatırlatarak, "Saldırıların tekrarlanmaması güvencesiyle bu savaşı bitirmek için gerekli irademiz var." ifadesini kullandı.

İran'ın diplomasiye değer verdiğini ancak ikinci kez müzakere sırasında saldırıya uğradığının altını çizen Pezeşkiyan, "Komşu ülkelere saygı duyuyoruz ve onlara saldırma niyetinde olmadık. Ancak bu ülkelerde ABD üsleri bulunuyor ve bize bu üslerden saldırı düzenleniyor." dedi.

AB Konseyi Başkanı Costa ise, İran ile ABD-İsrail arasındaki savaşın küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkisine işaret ederek bölgesel gerilimin son bulması gerektiğini belirtti.

Costa, Avrupa ülkelerinin İran’a yönelik saldırıları desteklemediğinin altını çizdi.

Orta Doğu ülkelerinde resmi temaslarda bulunan Healey, Katar'daki üslerde bulunan İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetlerine (RAF) bağlı Eurojet Typhoon savaş uçaklarının görev süresini uzattıklarını söyledi.

Healey, bu uçakların bölge ülkelerini hedef alan İran füzelerini ve dronlarını önlemekte önemli bir rol üstlendiğini de kaydetti.

Suudi Arabistan'a ise Sky Sabre hava savunma sistemi konuşlandıracaklarını aktaran Healey, bu kapsamda radar kontrol merkezi, füze fırlatma araçları, top bataryası ve sistemleri kurup işletmek üzere ekiplerin bir hafta içinde bu ülkeye geleceğini bildirdi.

Healey, sistemin tüm Suudi Arabistan ve daha geniş bölgesel hava savunma sistemlerine entegre olacağını da ifade etti.

Bahreyn'de de askeri varlığın artacağını belirten Healey, bu ülkeye gönderilecek İngiliz askeri uzmanlar tarafından kısa menzilli hava savunma sisteminin kurulacağını açıkladı.

Healey, Kuveyt'te ise halihazırda RAF'ın insansız hava araçlarına yönelik kullandığı ORCUS sisteminin bulunduğunu, buna ek olarak hava savunma sistemi Rapid Sentry'nin Kuveyt'te kullanıma gireceğini söyledi.

İran saldırılarının İngiltere'nin bölgedeki müttefiklerini ve çıkarlarını tehdit ettiğini belirten Healey, bunları korumak için ABD ve İsrail'in saldırılarının başladığı günden bu yana savunma uçuşları yaptıklarını kaydetti.

Bölgenin savunma kapasitesini artırmak için harekete geçtiklerine işaret eden Healey, savaşa sürüklenmeyi reddettiklerini ancak bölgedeki müttefikleri, İngiliz vatandaşlarını ve İngiliz çıkarlarını korumakta kararlı olduklarını sözlerine ekledi.

İngiltere daha önce de Doğu Akdeniz'e savaş gemisi ve helikopterler sevk etmişti.

Kittleson'ı kaçıranlardan birinin yakalandığına işaret edilen açıklamada, "Güvenliği sarsmaya yönelik herhangi bir girişime veya yabancı misafirlerin hedef alınmasına izin vermeyeceğiz." denildi.

Yerel basında yer alan haberlerde, ABD'li gazetecinin Bağdat'ın merkezinde bulunan otelinin yakınlarında kaçırıldığı kaydedildi.

Irak Güvenlik Medya Ağı Başkanı Saad Maan, AA muhabirine yaptığı açıklamada olayı araştırdıklarını ifade etti.

Böylece müşterilere daha fazla seçenek ve esneklik sunulacağı aktarılan açıklamada, ayrıca şirketlerin silikon fotonik teknolojisi üzerinde de işbirliği yapacağı kaydedildi.

Açıklamada, Nvidia'nın Marvell'a 2 milyar dolar yatırım yaptığı bildirildi.

Zelenskiy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımında, Kiev bölgesindeki Buça şehrinin Rus ordusundan geri alınmasının üzerinden 4 yıl geçtiğini anımsattı.

Bugün Buça'yı ziyaret ettiğini ve 4 yıl önce burada sivillerin öldürüldüğünü vurgulayan Zelenskiy, "Bütün dünya Buça'yı öğrendiğinde, Rus işgalciler tarafından Buça sokaklarında vahşice öldürülen Ukraynalıları, bodrumlarda işkence gören insanlarımızı, yollarda vurulanları, Buça'daki mezarlarda cesetleri bulunan yetişkinleri ve çocukları öğrendiğinde, herkes Rusya'nın dehşetini ve saldırganlığını gördü." ifadelerini kullandı.

Ukrayna'nın, şehrin kontrolünü yeniden sağlamasının üzerinden 4 yıl geçtiğini ve burada yapılan anma törene katıldığını aktaran Zelenskiy, "Düşmanın yaptıklarını hatırlıyoruz ve unutmayacağız." yorumunu yaptı.

Zelenskiy, Buça'da yaşananların sorumlusu olan kişilerin hesap vermesi gerektiğine işaret etti.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha da ülkesinde temaslarda bulunan Avrupa Birliği (AB) Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve AB ülkelerinin dışişleri bakanlarıyla birlikte Buça'yı ziyaret etti.

Rusya, savaşın başladığı 2022'de Kiev bölgesinde yer alan Buça kentine girmiş ve yaklaşık 1 ay sonra kentten çekilmişti.

Kiev yönetimi, birkaç gün sonra Rus askerlerinin çekildiği Buça kentinde Rusya'yı "katliam" yapmakla suçlarken Rusya, iddiaların provokasyon olduğunu savunuyor.

Buna göre, ülkenin toplam borcu geçen yıl 144 milyar avro artarak 2,84 trilyon avroya ulaştı.

Bu gelişmeyle birlikte, söz konusu borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) oranı yüzde 62,2'den 63,5'e yükseldi. Böylece Almanya, Avrupa Birliği (AB) Maastricht Kriterleri'nde öngörülen yüzde 60’lık tavan değerini üst üste altıncı kez aşmış oldu.

Borç yükündeki artışın merkezinde federal hükümet yer aldı. Bütçe dışı fonlar dahil edildiğinde, federal hükümetin yükümlülükleri geçen yıl 107 milyar avro artış gösterdi. Bu rakam, 2024'te kaydedilen 36 milyar avroluk artışın yaklaşık üç katına tekabül etti.

Eyaletlerin borçları 19 milyar avro, belediyelerin borçları ise 25 milyar avro yükseldi. Sosyal güvenlik fonlarının borçları ise 3 milyar avrodan 7 milyar avroya çıkarak iki katından fazla artış kaydetti.

Öte yandan, Bundesbank, Federal İstatistik Ofisi (Destatis) tarafından açıklanan 119 milyar avroluk bütçe açığı ile 144 milyar avroluk borç artışı arasındaki farka ilişkin değerlendirmede bulundu.

Banka, borçlanmanın bir kısmının doğrudan bütçe açığını kapatmak için değil, finansal varlık oluşturmak amacıyla kullanıldığını bildirdi. Bankanın açıklamasında, söz konusu kalemlerin bütçe açığı hesaplamalarına dahil edilmediği ancak toplam kamu borcu rakamlarını yukarı çektiği belirtildi.

Borcun artması bekleniyor

Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü (IfW) gibi önde gelen kuruluşlar, Almanya’nın borç yükünün gelecek yıllarda daha da artacağını öngörüyor.

Altyapı yatırımları ve savunma harcamaları için planlanan milyarlarca avroluk ek bütçeler nedeniyle, borcun GSYH’ye oranının bu yıl yüzde 65’e, 2027’de ise yüzde 66,6’ya çıkması bekleniyor.

Ekspres vize uygulamasının İstanköy, Midilli, Rodos, Sisam, Sakız, İleryoz, Limni, Kelemez, Meis, Sömbeki, Batnoz ve Semadirek adalarında geçerli olacağı kaydedildi. 

Yunanistan ekspres vize uygulamasını Nisan 2024'te başlatmış, daha sonra uygulamanın geçerli olduğu ada sayısını önce 10'a, ardından 12'ye çıkarmıştı. Uygulama, Mart 2025'te de bir yıl süreyle uzatılmıştı.

Söz konusu yasa ile idam cezası verilen Filistinlilere temyiz hakkı tanınmazken idam kararının verilmesi için hakimler arasında oy birliği yerine basit oy çokluğu yeterli görülüyor.

İsrail Meclisinde kabul edilen yasa, ölüm cezasının Yahudilere uygulanmaması için metindeki ifadelerin özenle seçildiği görülürken sadece kasten öldürme değil, taksirle öldürme durumlarında da Filistinlilerin idam edilmesinin önünü açıyor.

Yasa sadece Filistinlileri hedef alıyor

Yasanın ifadelerinin münhasıran Filistinlilere yönelik olduğu ve Yahudi terörist faaliyetleri gibi diğer şiddet biçimlerini kapsamadığı belirtiliyor. Yasayı destekleyen Knesset üyeleri, idam cezasının Yahudi teröristlere asla uygulanmaması yönündeki amaçlarını açıkça ifade ederken Filistinlilerin öldürülmesi nedeniyle ömür boyu hapis cezası çeken az sayıdaki Yahudi mahkuma da uygulanmasının beklenmediği kaydediliyor.

Yasada idam cezası verilecek kişilerin "İsrail Devleti'ne ve Yahudi halkının topraklarındaki varlığına zarar verme niyeti" taşıması gerektiği ifadesi, İsraillilerin Filistin topraklarındaki varlığına karşı direnişi de bu yasa kapsamında cezalandırmaya çalışma olarak değerlendiriliyor.

Yasanın ifadeleri, sadece Filistinlileri idam etmeyi hedeflerken aynı zamanda sadece Yahudilere karşı işlenen fiilleri yasaklıyor. Benzer hatta daha ağır fiillerin Filistinlilere karşı işlendiği durumlarda Yahudi radikallerin ve teröristlerin idam cezasıyla cezalandırılmayacağı öngörülüyor.

Özellikle Filistinli sanıklar için yüzde 99’un üzerinde mahkumiyet oranına sahip İsrail mahkemeleri tarafından verilecek cezaların adaletsizliği göz önüne alındığında, bu düzenlemenin uluslararası insan hakları hukukunda idamın kaldırılmasına yönelik gelişmelerin tersine bir adım olduğu yönünde eleştiriler dile getiriliyor.

İnsan hakları hukukunda idam

Birleşmiş Milletler (BM) Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi'nin (ICCPR) 6. maddesi, sınırlı durumlarda idam cezasının kullanılmasına izin verse de aynı zamanda "bu maddedeki hiçbir hüküm, söz konusu sözleşmeye taraf herhangi bir devletin idam cezasını kaldırmasını geciktirmek veya önlemek için kullanılamaz" hükmünü içeriyor.

1984'te BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi, idam cezasıyla karşı karşıya kalanların haklarının korunmasını garanti eden güvenceleri kabul ederken İsrail’in tarafı olmadığı ICCPR'a İkinci İhtiyari Protokol'ü de idam cezasını yasaklıyor.

BM Genel Kurulu’na 2007 yılında sunulan bir raporda, dönemin BM Yargısız veya Keyfi İnfazlar Özel Raportörü Philip Alston, "idam cezasının zorunlu olarak verilmesini öngören mevzuatın uluslararası insan hakları hukuku kapsamında yasak olduğunu" belirtti.

Alston, idamın kaldırılmasının "dünyadaki hemen hemen her yargısal veya yarı yargısal insan hakları organı tarafından benimsenen yaklaşımla ve çok çeşitli ulusal mahkemelerin içtihadıyla genel olarak tutarlı olduğunu" ifade etti.

BM Genel Kurulu, 2007, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016 ve 2018 yıllarında kabul edilen bir dizi kararla devletleri, idam cezasıyla karşı karşıya kalanların haklarını koruyan uluslararası standartlara saygı göstermeye, kullanımını aşamalı olarak kısıtlamaya ve idam cezası ile cezalandırılabilecek suçların sayısını azaltmaya çağırıyor.

AB Temel Haklar Şartı'na aykırılık

Avrupa Birliği (AB) Temel Haklar Şartı'nın 2. maddesi, "Hiç kimse ölüm cezasına çarptırılamaz veya idam edilemez" ifadeleriyle idam cezasını açıkça yasaklarken bunun yaşam hakkını ihlal ettiği ve insan onuruyla bağdaşmadığını vurguluyor.

İsrail’in idam yasası, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın "insan haklarına ve demokratik ilkelere saygıya dayanacağını" belirten 2. maddesine de aykırılık teşkil ederken Avrupalı parlamenterler bu madde sebebiyle AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın askıya alınmasını talep ediyor.

İdam cezasının suça karşı etkili bir caydırıcı işlev görmediği ve adaletin yanlış uygulanmasını geri döndürülemez hale getirdiğini belirten AB düzenlemelerinin yanı sıra yasalarda veya uygulamada idam cezasının kaldırılması Avrupa Konseyi üyeliği için bir ön koşul olarak ileri sürüyor.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırılık

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AİHS) ek 6 No'lu Protokol, barış zamanında idam cezasının koşulsuz olarak kaldırılmasını öngören ilk bağlayıcı belge olurken İsrail’in idam cezası öngören yasası Avrupa Konseyi üyesi 46 devlet tarafından onaylanan protokolle bağdaşmıyor.

2002'de Avrupa Konseyi, idam cezasının her durumda, başka bir deyişle savaş zamanında veya yakın bir savaş tehdidi durumunda da kaldırılmasına ilişkin AİHS'ye ek 13 No'lu Protokol'ü kabul etti. Protokol'e çekince ve bundan sapmalara izin verilmiyor. Protokol 1 Temmuz 2003'te yürürlüğe girdi. Bugüne kadar 45 üye devlet tarafından imzalandı ve onaylandı.

Avrupa Konseyi, idam cezasını savaş zamanı dahil her durumda, yasaklayan AİHS'ye ek 13 No'lu Protokol'ü 2002'de kabul ederken bu Protokol'e çekince konulmasını yasaklayarak idam cezasının koşulsuz kaldırılmasını istiyor.

İnsancıl hukuka aykırılık

Uluslararası insancıl hukuk veya silahlı çatışma hukuku da idam cezasının uygulanmasını çok ciddi şekilde kısıtlıyor.

Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'nin 64. ve 65. maddelere uygun olarak çıkarılan ceza hükümleri, korunan bir kişiye ancak kişinin casusluk, işgalci gücün askeri tesislerine karşı ciddi sabotaj eylemleri veya bir veya daha fazla kişinin ölümüne neden olan kasıtlı suçlardan suçlu olması durumunda idam cezası verebilir hükmü içerirken, 68. madde idamın 18 yaşın altındakilere, küçük çocukları olan ve hamile annelere, "korunan" statüsü altındaki sivil, yaralı, savaşmayan kişilere uygulanmasını yasaklıyor.

Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'nin 75. maddesi ölüm cezasına çarptırılanlara af, erteleme veya temyiz talebi hakkı verirken İsrail’in af imkanı getirmeyen yeni yasası insancıl hukuka aykırılık teşkil ediyor.

Sözleşmenin 75. maddesi Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin idam cezasını onaylayan nihai karardan haberdar edilmesi ve en az altı ay geçmeden hiçbir idam cezası infaz edilmemesi kuralı getirirken İsrail'in yasası ise 90 gün içinde idamın infazını öngörmesiyle insancıl hukuka açıkça aykırı.

Öte yandan, UAD'nin Filistin ile ilgili 2004 yılındaki duvar, 2024 yılındaki işgal ve 2025 yılındaki UNRWA danışma görüşlerinin hepsinde savaş hukukunun yanı sıra insan hakları hukukunun da aynı anda savaş ortamında uygulandığını belirtmesi, insan haklarına aykırı olan idamın savaş sırasında uygulanmasını da engelliyor.

Uluslararası ceza mahkemesinde idam yok

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan ilk uluslararası ceza mahkemelerinde idam cezası Nazi liderlerine karşı uygulanırken 1990'larda başlayarak hem Yugoslavya ve Ruanda hem de Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) idamın sistematik bir şekilde reddedilmesi ve Roma Statüsü'nden çıkarılması önemli bir uluslararası gelişme olarak kaydediliyor.

İsrail’in idam düzenlemesinin, uluslararası ceza hukukunda Nuremberg Trials’e yöneltilen, idamın ve hukukun Nazi yönetimine karşı intikam amacıyla kullanıldığı yönündeki eleştirileri yeniden hatırlattığı ve söz konusu düzenlemenin ayrıca uluslararası hukukta idam cezasının kaldırılması yönündeki gelişmeler açısından geriye gidiş anlamı taşıdığı ifade ediliyor.

Uluslararası kamuoyunun tepkisine yol açan yasa tasarısı Knesset Genel Kurulu'nda yapılan oylamada 48'e karşı 62 oyla kabul edildi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da Filistinlilere idam cezası getirilmesini öngören yasa tasarısına lehte oy kullandığı görüldü.

Son oylama sırasında Demokratlar Partisi Milletvekili Gilad Kariv ile tasarıyı destekleyen aşırı sağcı milletvekilleri arasında sözlü atışma yaşandı.

İsrail Meclisi'nde yapılan oylamanın sonucu ise tasarıyı hazırlayan aşırı sağcı Yahudi Gücü Partisi milletvekili Limor Son Har-Melech tarafından duyuruldu.

Filistinlilere karşı daha fazla şiddet, baskı ve bölgede daha saldırgan politika takip eden ve yasanın öncülerinden aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, oylama öncesi yaptığı konuşmada "hüküm saati geldi" ifadeleriyle tehditler savurdu.

Ayrıca Ben-Gvir'in tasarının onaylanmasının ardından Meclis'te şampanya ile kutlama yapmaya kalkması güvenlik görevlilerince engellendi.

Filistinli mahkumlara idam cezası öngören yasa

Onaylanan yasaya göre, cezanın infazı İsrail Cezaevi Servisi tarafından görevlendirilen gardiyanlar tarafından asılma yoluyla gerçekleştirilecek. İnfazı gerçekleştiren gardiyana kimlik gizliliği ve cezai dokunulmazlık tanınacak.

İdama mahkum edilen kişiler ayrı bir gözaltı merkezine yerleştirilecek ve yetkili kişiler dışında kimse ziyaret edemeyecek, avukat görüşmeleri ise sadece görüntülü olacak.

Savcılığın talepte bulunmasına gerek kalmaksızın idam cezasının verilmesinin mümkün olacağı belirtilen tasarıda, idam cezası için oy birliği şartının aranmayacağı ve kararın basit çoğunlukla verileceği belirtildi.

İsrail'in işgali altındaki Batı Şeria'da yaşayan Filistinlilerin tabi tutulduğu askeri mahkemelerin de idam cezası verebileceği, bu cezada Savunma Bakanı'nın yargı heyetine görüş bildirme hakkının tasarıda yer aldığı aktarıldı. İsrail işgali altındaki Filistinli mahkumlara ölüm cezası verilmesi halinde, af ve temyiz yolunun kapanacağının tasarıya eklendiği kaydedildi.

İsrail'de yargılanan mahkumlar için idam cezası ömür boyu hapis cezasına çevrilebilecek.

Onaylanan yasada, "İsrail'in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailli veya burada yaşayan birini öldürmek" idam cezasına çarptırmak için gerekçe gösterildi.

Hükümetin akaryakıt fiyatlarındaki artış karşısında devreye koyduğu yardımları yetersiz bulan karayolu şoförleri araçları ile bazı yolları trafiğe kapattı.

Fransız hükümeti karayolu taşımacılığı, tarım ve balıkçılık sektöründe fiyat artışından en çok etkilenen kesimler için nisan ayına kadar geçerli 70 milyon avroluk yardım paketi açıklamıştı.

Bu yardımları yeterli bulmayan karayolu taşımacılık sektörü çalışanları başta Paris olmak üzere bazı kentlerde eylem kararı almıştı.

ABD, İsrail ve İran savaşı nedeniyle Basra Körfezi'nin ağzında Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin benzin fiyatlarını etkileyeceğini belirterek, "Ancak politikalarımızın, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu düşünüyoruz." dedi.

Powell, Harvard Üniversitesinde "İktisadın İlkeleri" dersinde konuşma yaptı.

Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) üyeleri arasında para politikasına yönelik görüş ayrılığı bulunmasının işini zorlaştırdığını düşünmediğini söyleyen Powell, bunun daha iyi kararlar almalarına yardımcı olduğunu ifade etti.

Powell, iş gücü piyasasına yönelik aşağı yönlü risklerin, faiz oranlarının düşük tutulmasını gerektirdiği ancak enflasyona yönelik yukarı yönlü risklerin ise faizlerin düşürülmemesini telkin ettiği mevcut duruma işaret ederek, bu iki hedef arasında bir gerilim yaşandığını, zorlu bir dönemde "oy birliği" beklemenin yanıltıcı olabileceğini söyledi.

FOMC'nin, enflasyonu sürdürülebilir bir temelde yeniden yüzde 2 seviyesine indirme konusundaki kararlılığını sürdürdüğüne dikkati çeken Powell, 2022'de faiz oranlarını hızlı şekilde artırmaya başladıklarını anımsattı.

Powell, 2024 sonunda enflasyon hedeflerine büyük ölçüde yaklaştıklarını ve ekonomistlerin neredeyse tamamının resesyon öngörmesine rağmen bunun yaşanmadığını dile getirdi.

Bunu "yumuşak iniş" olarak nitelendiren Powell, o zamandan bu yana, çok daha küçük ölçekli bir enflasyon kaynağı olan tarifelerle karşı karşıya kaldıklarını belirtti.

"Tarifeler enflasyona 0,5-1 puan etki yaptı"

Powell, tarifelerin "bir defaya mahsus" bir fiyat artışıyla enflasyona yarım puan ila 1 puan arasında etki yaptığını düşündüklerini anlattı.

Ancak bu etkinin pandemi döneminde maruz kalınan enflasyon sürecine kıyasla çok daha küçük ölçekli olduğunu söyleyen Powell, "Şu anda Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerle karşı karşıyayız ve bu durumun benzin fiyatlarını etkileyeceği kesin ancak politikalarımızın, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu düşünüyoruz." diye konuştu.

Powell, para politikası araçlarının, talep üzerinde etkisi olduğunu ve arz şoklarıyla karşılaşıldığında kısa vadede kayda değer bir etkisi bulunmadığını belirtti.

Bir arz şoku meydana geldiğinde, "Buna bir tepki verilmeli mi?" sorusunun gündeme geldiğine işaret eden Powell, enerji şoklarının genellikle oldukça hızlı şekilde ortaya çıkıp kaybolma eğiliminde olduğunu, para politikasının ise uzun ve değişken gecikmelerle işlediğini vurguladı.

Powell, para politikasının etkileri hissedilmeye başladığında, petrol fiyatlarındaki şokun muhtemelen çoktan geride kalacağına değinerek, arz şoklarının art arda yaşanmasının zamanla enflasyon beklentilerinin yükselmesine yol açabileceğinin altını çizdi.

"Kararlarımızı geniş bir bağlamı değerlendirerek vereceğiz"

Bir süre sonra enflasyonun daha yüksek bir noktaya gelmesinin mümkün olduğunu kaydeden Powell, bu süreci son derece titizlikle takip etmek gerektiğini ifade etti.

Powell, mevcut durumun daha geniş bir bağlamda değerlendirilmesi gerektiğine dikkati çekerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Pandemi sonrası dönemde enflasyon yüzde 2 hedefine yaklaştık ancak aslında hiçbir zaman tam olarak yüzde 2'ye ulaşamadık ve bu seviyede kalamadık. Bu durum, uzun süredir devam ediyor ve biz de bunun çok farkındayız. Enflasyon beklentileri sağlam şekilde çıpalanmış görünüyor ancak yine de eninde sonunda bu durumun ne anlama geldiği sorusuyla karşı karşıya kalabileceğimiz bir konu. Henüz bu durumla tam olarak karşı karşıya değiliz, çünkü ekonomik etkilerinin ne olacağını bilmiyoruz. Ancak bu kararı verirken, bu daha geniş bağlamı kesinlikle göz önünde bulunduracağız."

"Özel kredi piyasasındaki durumu dikkatle izliyoruz"

Powell, bir öğrencinin, özel kredi piyasalarındaki stresin, geleneksel bankacılık sistemine ne ölçüde sıçrayabileceğine dair sorusu üzerine, şunları kaydetti:

"Durumu son derece dikkatli şekilde takip ediyoruz. Riski hafife aldığımız izlenimini uyandıracak herhangi bir şey söylemek istemiyorum ancak bankacılık sistemiyle olan bağlantıları ve bir bulaşma etkisi yaratabilecek unsurlara bakıyoruz. Şu anda böyle bir durum görmüyoruz. Mevcut tablonun, daha geniş kapsamlı ve sistemik bir olayın işaretlerini taşıdığı görülmüyor."

Rus enerji şirketi Gazprom'un Başkanı Aleksey Miller, Avrupa Birliği’ndeki (AB) doğal gaz depolarındaki doluluk oranının, kritik seviyeye gerilediğini bildirdi.

Gazprom’dan yapılan yazılı açıklamada, Avrupa’daki depolardan doğal gaz çekilmesine devam edildiği belirtildi.

Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Macaristan, İtalya, Hollanda, Polonya, Romanya, Slovakya, Hırvatistan, Çekya ve İsveç’in depolardan gaz tüketmeye devam ettiğine işaret edilen açıklamada, “AB'nin en büyük gaz tüketicilerinden Almanya, Fransa ve Hollanda'nın depoları ortalama sadece yüzde 17,4 oranında dolu halde.” ifadesine yer verildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Gazprom'un Başkanı Miller, Avrupa’nın bazı bölgelerinde soğuk havanın devam ettiğine işaret ederek, “AB depolarındaki gaz seviyeleri, günümüz Avrupası için kritik derecede düşük olarak nitelendirilebilir. Avrupa gaz depolarındaki stokların, bir sonraki çekim sezonunun başlangıcında yüzde 70'e bile ulaşmayabileceği tahmin edilebilir.” değerlendirmesini yaptı.

Miller, küresel ısınmanın beklenebileceğini vurgulayarak, “Ancak termometreyi ikna edemezsiniz.” ifadesini kullandı.

Orta Doğu’daki gelişmelerden ötürü gaz fiyatlarının hızla arttığı AB'de, Körfez ülkelerinden sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı da çatışmalar nedeniyle aksıyor.

IMF yetkilileri tarafından kaleme alınan blog analizinde, Orta Doğu'daki savaşın enerji, ticaret ve finansa etkileri ele alındı.

Analizde, dünyanın yeni bir şokla daha karşı karşıya olduğu belirtilerek, Orta Doğu'daki savaşın yaşamları ve geçim kaynaklarını altüst ettiği belirtildi.

IMF'nin analizinde, "Bu durum önceki krizlerden sürdürülebilir toparlanma belirtileri göstermeye henüz başlamış birçok ekonomi için görünümünü de karartıyor." ifadesi yer aldı.

Şokun küresel ancak "asimetrik" olduğuna dikkat çekilen analizde, enerji ithalatçılarının ihracatçılarından, yoksul ülkelerin zenginlerden ve kısıtlı tamponlara sahip olanların geniş rezervleri olanlardan daha fazla risk altında olduğu aktarıldı.

Analizde, "Savaş, acı verici can kaybının ötesinde, en doğrudan etkilenen ülkelerin ekonomilerinde, altyapılarına ve sanayilerine yönelik uzun süreli olabilecek hasarlar da dahil olmak üzere ciddi aksamalara yol açtı. Bu ülkeler dayanıklı olsalar da kısa vadeli büyüme beklentileri olumsuz etkilenecektir." değerlendirmesinde bulunuldu.

"Tüm yollar daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıkıyor"

Enerji fiyatları, tedarik zincirleri ve finansal piyasalarının ana aktarım kanalları olduğuna işaret edilen analizde, ancak bölgesel etkilerin önemli ölçüde farklılık göstereceği belirtildi.

Analizde, Asya ve Avrupa'daki büyük enerji ithalatçılarının artan yakıt ve girdi maliyetlerinin yükünü sırtlandığı, Afrika ve Asya'da petrol ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan ekonomilerin şişirilmiş fiyatlarla bile ihtiyaç duydukları arzlara erişmekte giderek daha fazla zorlandığı aktarıldı.

Orta Doğu, Afrika, Asya-Pasifik ve Latin Amerika'nın bazı bölgelerinin ise yüksek gıda ve gübre fiyatları ile sıkılaşan finansal koşulların ek baskısıyla karşı karşıya olduğu belirtilen analizde, düşük gelirli ülkelerin gıda güvencesizliği açısından özellikle risk altında olduğu, bazılarının daha fazla dış desteğe ihtiyaç duyabileceği kaydedildi.

Analizde, "Savaş küresel ekonomiyi farklı yollarla şekillendirse de tüm yollar daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıkıyor." ifadesi kullanıldı.

Birçok şeyin çatışmanın ne kadar süreceğine, ne kadar yayılacağına ve altyapı ile tedarik zincirlerine ne kadar zarar vereceğine bağlı olduğu vurgulanan açıklamada, IMF'nin gelişmeleri yakından takip ettiği ve 14 Nisan'da yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünüm ve Küresel Finansal İstikrar Raporu ile 15 Nisan'da paylaşılacak Mali İzleme Raporu'nda kapsamlı bir değerlendirmenin sunulacağı kaydedildi.

"Enerji ve gıda fiyatlarındaki artış sürerse, dünya genelinde enflasyonu körükleyecektir"

Analizde, tarihsel olarak petrol fiyatlarındaki uzun süreli artışların genellikle enflasyonu yükseltme ve büyümeyi düşürme eğiliminde olduğuna işaret edilerek, "Yüksek enerji ve gıda fiyatları sürerse dünya genelinde enflasyonu körükleyecektir." değerlendirmesinde bulunuldu.

Zamanla, artan nakliye ve girdi maliyetlerinin mal ve hizmet fiyatlarına yansıdığı belirtilen analizde, enflasyonu hedefe yeni yaklaştırmış birçok ülke için, özellikle de enflasyonun daha kalıcı olduğu ülkeler için, bu durumun yeniden rahatsız edici fiyat baskısı döneminin yaşanması riskini beraberinde getirdiği ifade edildi.

Analizde, ayrıca savaşın mevcut enflasyonu yükseltmekle kalmayıp aynı zamanda enflasyon beklentilerinin daha az sağlam şekilde sabitlenmesi riskini de artırdığı belirtildi.

Teknoloji test uydusu New March 01, eğitim uydusu TS 01 ve deneme uçuşu yapılan kargo mekiği Çingcou'nun planlanan yörünge konumuna yerleştiği fırlatış, Licien-2 roketiyle yapılan ilk taşıma görevi oldu.

Çin Bilimler Akademisinin (CAS) Mekanik Enstitüsüne bağlı CAS Space şirketi tarafından geliştirilen Licien-2 roketi, sıvı yakıtla çalışan fırlatma platformu olarak Alçak Yer Yörüngesi'ne 12 ton ve Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 7,8 ton yük taşıyabiliyor.

53 metre uzunluğunda ve 3,35 metre genişliğinde, sıvı yakıtla çalışan 2 aşamadan oluşan Licien-2'nin yer ateşleme testleri 2025'te yapılmıştı.

"Güçlü roket"

Adı Çince "güçlü roket" anlamına gelen, İngilizcede "Kinetica" olarak da anılan Licien roketleri, farklı türde ve çok sayıda uydu fırlatılışına yönelik küresel talebi karşılama hedefiyle geliştirildi.

Roketin katı yakıtla çalışan ilk versiyonu Licien-1, 2022-2025 döneminde 11 fırlatışta toplam 84 uyduyu uzaya taşımıştı.

Licien roketlerinin tek seferde 50'den fazla uydu fırlatabilecek kapasiteye ulaşması hedefleniyor.

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), mart ayına ilişkin tüketici fiyat endeksi (TÜFE) öncü verilerini açıkladı.

Buna göre, enflasyon, enerji fiyatlarındaki artışın etkisiyle martta Avrupa Merkez Bankasının (ECB) hedef seviyesi olan yüzde 2’nin üzerine çıktı.

Almanya’da şubatta yüzde 1,9 olan yıllık enflasyon, mart ayında yüzde 2,7 seviyesine yükseldi. Piyasalarda beklenti, yıllık enflasyonun yüzde 2,8 olması yönündeydi.

Enflasyondaki yükselişte en büyük etken, son aylarda düşüş eğiliminde olan ancak martta yıllık bazda yüzde 7,2 artış gösteren enerji fiyatları oldu. Bu artışla birlikte, 2023 yılının sonundan bu yana ilk kez enerji kaleminde yıllık bazda yükseliş kaydedildi.

Aylık bazda TÜFE yüzde 1,1 artarken, Avrupa Birliği (AB) uyumlu TÜFE ise yıllık yüzde 2,8, aylık yüzde 1,2 olarak gerçekleşti.

Gıda fiyatlarındaki artış yıllık yüzde 0,9 ile sınırlı kalırken, hizmet sektöründeki yüzde 3,2’lik fiyat artışları enflasyon üzerindeki baskıyı korudu. Enerji ve gıda hariç tutularak hesaplanan çekirdek enflasyon ise martta yüzde 2,5 seviyesinde sabit kaldı.

Ekonomistler, şirketlerin artan üretim ve nakliye maliyetlerini tüketiciye yansıtmaya başlamasıyla yıllık enflasyonun önümüzdeki dönemde yüzde 3 seviyesine yaklaşabileceği uyarısında bulunuyor. Alman Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo) tarafından yayımlanan "Fiyat Beklentileri Endeksi"nin martta 20,3 puandan 25,3 puana yükselmesi de şirketlerin önümüzdeki aylarda daha fazla zam planladığını ortaya koyuyor.

Yüksek enflasyonun, halihazırda durgun seyreden Alman ekonomisi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor. Artan fiyatlar nedeniyle tüketicilerin harcamalarını kısması öngörülürken, Almanya’nın önde gelen ekonomi araştırma enstitüleri bu yıla ilişkin büyüme öngörülerini yarı yarıya düşürerek yüzde 0,8’e çekti.

Enerji ithalatına bağımlı olan Avrupa genelinde de benzer bir tablonun hakim olduğu dikkati çekiyor.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), yarın Avro Bölgesi mart ayı öncü enflasyon verilerini yayımlayacak. Piyasalarda, Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyonun ortalama yüzde 2,7’ye yükselmesi bekleniyor.

Ülkesinin, İran'daki askeri saldırılarını sona erdirmek için "yeni ve daha makul bir rejimle" ciddi görüşmeler yürüttüğünü ileri süren Trump, bu aşamada "büyük ilerleme" kaydedildiğini ifade etti.

ABD Başkanı Trump paylaşımında, "anlaşmaya varılmaması halinde" neler yaşanabileceğine yönelik tehditlerde bulunduğu mesajında şunları kaydetti:

"Ancak herhangi bir nedenle kısa süre içinde bir anlaşmaya varılamazsa, ki muhtemelen varılacak, ve Hürmüz Boğazı hemen 'hizmete açılmazsa' tüm elektrik üretim santrallerini, petrol kuyularını ve Hark Adası'nı (ve muhtemelen tüm tuzdan arındırma tesislerini) havaya uçurarak ve tamamen yok ederek, İran'daki güzel 'bulunuşumuzu' sonlandıracağız."

Trump, söz konusu "yok edecek saldırıyı", "(İran'daki) eski rejimin 47 yıllık terör saltanatı boyunca İran'ın katlettiği ve öldürdüğü birçok askerin intikamı" olarak nitelendirdi.

Fransa'daki istasyonların güncel durumunu gösteren ve sürücü bildirimleri ile desteklenen “penurie.mon-essence.fr” internet sitesine göre, ülke genelinde 32 istasyon akaryakıt hizmeti veremiyor.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapandığı tarihten bu yana 20 binin üzerinde bildirimin yapıldığı siteye göre ayrıca 261 istasyonda bazı yakıtların tedarikinde sorun yaşanıyor.

Öte yandan 27 Mart’ta hizmete kapalı olan ya da kısmi kesinti yaşanan istasyon sayısı yaklaşık 200 civarında seyrederken bugün itibarıyla bu sayının 300'e yaklaştığı görülüyor.

Fransa'da, ABD-İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışa karşı hükümet kara yolu taşımacılığı dahil balıkçılık ve tarım sektörlerinde bu artıştan en çok etkilenen kesimler için 70 milyon avroluk yardım paketi açıklamıştı.

Bu yardımları yeterli bulmayan kara yolu taşımacılık sektörü çalışanları başta Paris olmak üzere bazı kentlerde eyleme gitme kararı almıştı.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Basra Körfezi'nin ağzında Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

"Yakıt vergisini üç ay boyunca yarıya indiriyoruz, böylece depoyu doldururken daha az ödeyeceksiniz." ifadelerini kullanan Albanese, ülkede benzin ve dizel fiyatlarını 30 Haziran'a kadar düşük tutmayı hedeflediklerini kaydetti.

Albanese, akaryakıt fiyatlarında "fahiş artış" yapan şirketlere yönelik ağır para cezaları uygulanacağını vurguladı.

Ülkedeki akaryakıt endişeleri nedeniyle 13 Mart'ta acil durum stokundan 6 günlük petrol ve 5 günlük dizel rezervleri serbest bırakılmıştı.

Yakıt fiyatlarındaki artışa karşı Victoria ve Tasmania eyaletlerinde toplu taşımanın geçici olarak ücretsiz hale getirildiği duyurulmuştu.

Hükümet, ülke genelinde yaklaşık 470 akaryakıt istasyonunda en az bir çeşit yakıtın tükendiğini doğrulamıştı.