Canlı yayımlanan etkinlikte yemek servisinden kısa süre sonra sesler yükselirken Trump'ın koruma ekipleri, uzun namlulu silahlarla salona girdi.

Trump, olayın ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, saldırganın yakalandığını duyururken şüphelinin otel lobisinde elbiseleri çıkarılmış şekilde yüzüstü yattığı görüntüler basına yansıdı.

Kısa sürede kontrol altına alınan olayda bir Gizli Servis ajanının yaralandığı ve durumunun iyi olduğu bildirildi.

Trump'tan önce Vance'in tahliyesi gündemde

Gizli Servis'in tahliye sırasında Trump'tan önce Vance'i salondan çıkarması, ABD basını ve sosyal medya platformlarında spekülasyonlara yol açtı.

ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformunda çok sayıda Trump taraftarı, Vance'in salondan Trump'tan önce çıkarılmasına tepki gösterdi.

Bazı Trump taraftarları, bu olayı, Gizli Servis'in Trump'ın yerine Vance'i tercih etmesi olarak yorumladı.

Eski CIA analisti Larry Johnson ise Vance'in salondan Trump'tan önce çıkarılmasını "akıl almaz prosedür hatası" olarak nitelendirdi.

Johnson, bir numaralı önceliğin her zaman Başkan olması gerektiğini savunarak, Trump salonda korunurken Vance'in çoktan tahliye edilmiş olmasını "hiyerarşik ve operasyonel zafiyet" oluşturduğu gerekçesiyle eleştirdi.

Bu durumun Gizli Servis içindeki "koordinasyon kopukluğu"ndan kaynaklandığını iddia eden Johnson, görüntülerin dünya çapında ABD'nin zayıf görünmesine yol açtığını ileri sürdü.

MS Now'a konuşan Gizli Servis yetkilisi ise Vance'in ekibi doğrudan tahliyeye odaklanırken Trump'ın ekibinin Başkan'ın tahliyesi amacıyla Hilton'ın zemin katındaki tahliye koridorunun güvenliğinin sağlanmasını beklediği için Başkan Yardımcısı'nın tahliyesinin daha hızlı gerçekleşmiş gibi göründüğünü savundu.

ABD'li yetkililer ise olayın yönergelere uygun olduğu ve komplo teorilerinin gerçeği yansıtmadığını iddia ediyor.

Trump, Gizli Servis'in yavaş davranmasını kendisine bağladı

Vance'in kendisinden önce salondan çıkarıldığı iddiasına ilişkin CBS televizyonuna verdiği röportajda Trump, Gizli Servis'in yavaş davranmasına kendisinin sebep olduğunu söyledi.

Trump, Gizli Servis tarafından olay yerinden bir süre geç çıkarılmasının da kendi tercihi olduğunu dile getirerek, "olan biteni görmek istediğini" ifade etti.

Gizli Servis ajanlarının "biraz daha yavaş davranmasına kendisinin neden olduğunu" belirten Trump, olay yerinden uzaklaşırken yere çökmesinin istendiğini anlattı.

ABD Adalet Bakan Vekili Blanche'a göre "Güvenlik zafiyeti yok"

ABD Adalet Bakan Vekili Todd Blanche ise CNN'e verdiği demeçte olayı güvenlik zafiyeti olarak görmediğini dile getirdi.

Silahlı saldırganın balo salonuna ulaşmadan önce gözaltına alındığını belirten Blanche, "Aksine, bu büyük bir güvenlik başarı öyküsüydü yani şu an bildiklerimiz doğrultusunda olanları düşünürsek bu şüpheli neredeyse güvenlik çemberini bile aşamadı." ifadesini kullandı.

Güvenlik tedbirleri, eleştirilerin odağında

Beyaz Saray Muhabirleri Derneğinin yemeğindeki silahlı saldırı, "güvenlik açığı" iddialarını ve sert eleştirileri beraberinde getirdi.

The Washington Post gazetesinin haberinde Başkan ve Kabine üyelerinin katıldığı etkinliğe "Ulusal Özel Güvenlik Etkinliği" (National Special Security Event) statüsünün verilmemesi, güvenlik tedbiri eksikliklerinden biri gösterilerek, "Bu durum, güvenlik önlemlerinin daha gevşek tutulmasına neden olmuştur." denildi.

Haberde, otelin genel alanları ile Gizli Servis'in koruma çemberi arasında kalan bölgelerde yetki karmaşasının yaşandığına işaret edilerek, "Gizli Servis'in sorumluluğu, sadece ana balo salonu ve çevresiyle sınırlıydı. Polis ise dışarıdaki yollarla ilgileniyordu. Bu iki bölge arasındaki 'ara alanlarda' (otelin genel alanları gibi) kimin sorumlu olduğu net değildi." görüşü paylaşıldı.

MS Now'un haberinde ise saldırı girişiminin yapıldığı Washington'daki otelin halka açık işletme olmasının, saldırganın "otel misafiri" kimliğini kullanarak dış güvenlik katmanlarını kolayca geçmesini sağladığına işaret edildi.

"Başkan Trump’ın etrafındaki güvenlik neden bu kadar gevşek?"

Eski Temsilciler Meclisi Üyesi Cumhuriyetçi Marjorie Taylor Greene de Trump'ın etrafındaki güvenlik tedbirlerinin yetersiz olduğunu savunarak, "Başkan Trump’ın etrafındaki güvenlik neden bu kadar gevşek? Öyle ki Başkan’ı, Başkan Yardımcısı’nı ve Kabine’yi öldürmek için orada olan Cole Allen bile manifestosunda bundan bahsetmiş." ifadeleriyle tepki gösterdi.

Senatör Chuck Grassley de düzenlenen yemekle ilgili güvenlik protokolleri ve kolluk kuvvetlerinin olaydaki rolüne dair Gizli Servis'ten bilgi aldığını belirterek, "Dün gece brifinge hızlı aksiyon ve ilgi için Gizli Servis'e teşekkür." mesajını paylaştı.

ABD'de tahliye protokolleri

ABD’de başkanların görev değişikliklerine dair yasalar ve koruma protokollerine göre başkan ve yardımcısı, aynı anda tehditle karşılaştığında Gizli Servis, iki farklı refleksi eş zamanlı devreye sokuyor.

Koruma protokollerine göre saldırı anında başkanın etrafına "etten duvar" örülürken başkan yardımcısı ise makamın boş kalma riskine karşı derhal bölgeden uzaklaştırılarak güvenli alana taşınıyor.

Bu stratejinin temel mantığının, kriz anında başkanın öldürülmesi ya da görevini ifa edemeyecek hale getirilmesi ihtimaline karşılık yerine geçecek kişinin saldırı mahallinden çoktan tahliye edilmesini ve yetkiyi devralmaya hazırlanmasını garantilemek olduğu belirtiliyor.

Yerel yetkililer, İsrail’in uyguladığı sıkı kısıtlamaların yalnızca güvenlik değil, aynı zamanda ekonomik yapıyı hedef alan sistematik bir “kuşatma politikası” haline geldiğini belirtiyor.

Gazze Ekonomi Bakanı Vekili Hasan Ebu Reyyale, yaptığı açıklamada, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının biçim değiştirerek sürdüğünü ifade etti.

“Savaş bitmedi, sadece yöntem değiştirdi. Abluka, bu savaşın en ağır araçlarından biri haline geldi.” diyen Ebu Reyyale, İsrail’in mal ve yardım girişlerini sıkı şekilde kontrol ettiğini, hangi ürünlerin ve ne kadarının bölgeye gireceğini belirlediğini aktardı.

Ebu Reyyale, söz konusu bu adımların Gazze’de ekonomik yapıyı bozduğunu ve hayat pahalılığını artırdığını vurgulayarak, “Bu durum, piyasada ciddi bir dengesizlik yaratıyor, bazı ürünlerde tekelleşmeye yol açıyor ve fiyatların hızla yükselmesine neden oluyor.” dedi.

“Ekonomik hayat neredeyse durma noktasında”

Gazze’de yerel yönetimin ticaret ve tedarik mekanizmaları üzerinde kontrolünün bulunmadığını ifade eden Ebu Reyyale, mevcut koşullar altında halkın temel ihtiyaçlara erişiminin giderek zorlaştığını vurguladı.

“Gazze’de yaşam sistemi büyük ölçüde çöktü. Ekonomik faaliyetler tarihte görülmemiş seviyede geriledi.” diyen Ebu Riyale, halkın günlük yaşamını sürdürebilmek için sürekli bir mücadele içinde olduğunu söyledi.

İsrail’in yardımların girişini sınırlaması ve sınır kapılarındaki kısıtlamaları artırmasının, özellikle son dönemde daha da belirgin hale geldiği ifade ediliyor. Yerel kaynaklar, insani yardım ve ticari ürün taşıyan tır sayısının, ateşkes anlaşmasında öngörülen seviyenin çok altında kaldığını belirtiyor.

Gazze’de en dikkati çeken krizlerden biri ise temel gıda maddelerinde yaşanıyor.

Ebu Reyyale, bölgede ekmek üretiminde ciddi bir açık bulunduğunu belirterek, “Ekmek temininde yüzde 50’nin üzerinde bir yetersizlik söz konusu.” dedi.

Enerji ve su krizi yaşamı felç ediyor

Gazze’de yakıt girişinin kısıtlanması, elektrik üretimi ve ulaşım başta olmak üzere birçok alanda ciddi aksamalara yol açtığını ifade eden Ebu Reyyale, hastaneler, ambulanslar ve insani yardım kuruluşlarının büyük ölçüde jeneratörlere bağımlı olduğunu belirterek, yakıt eksikliğinin bu hizmetlerin sürekliliğini tehdit ettiğini söyledi.

Ayrıca, su kuyuları, arıtma tesisleri ve su dağıtım sistemlerinin de bu krizden doğrudan etkilendiği, bu nedenle temiz suya erişimin giderek zorlaştığı ifade ediliyor.

Sanayi büyük ölçüde yok oldu

Gazze’de sanayi altyapısının büyük bölümünün tahrip edildiği belirtilirken, Ebu Reyyale, sanayi sektöründeki kaybın yüzde 95’i aştığını belirtti. Filistinli yetkili, bu durumun binlerce kişinin işsiz kalmasına neden olduğunu, işsizlik ve yoksulluk oranlarını ciddi şekilde artırdığını dile getirdi.

“Gazze birden fazla krizle karşı karşıya”

Gazze’de yaşanan durumun tek bir krizle açıklanamayacağını vurgulayan Ebu Reyyale, “Gazze bugün bir ekonomik kriz değil, bir yaşam krizi yaşıyor.” ifadelerini kullandı.

Uluslararası topluma ve arabuluculara çağrıda bulunan Gazze Ekonomi Bakanı Vekili Hasan Ebu Reyyale, sınır kapılarının daha fazla açılması, yardım girişinin artırılması ve ticari faaliyetlerin yeniden canlandırılması için adımlar atılması gerektiğini belirtti.

Kararın, yaptırımların yıllık gözden geçirme süreci kapsamında alındığı belirtilen açıklamada, hayatını kaybeden 1 kişinin yaptırım listesinden çıkarıldığı kaydedildi.

Açıklamada, AB'nin Myanmar'a yönelik yaptırımlarının halihazırda 105 kişi ve 22 kurumu kapsadığı aktarıldı.

Diğer taraftan, silah ve ekipman ambargosunun yanı sıra iç baskı amacıyla kullanılabilecek iletişim izleme ekipmanlarına ihracat kısıtlamaları, ordunun ve sınır muhafız polisinin kullanımına yönelik çift kullanımlı ürünlerin ihracat yasağı ile Myanmar ordusuyla askeri eğitim ve işbirliği yasağının sürdüğü belirtilen açıklamada, Myanmar hükümetine doğrudan mali yardımın askıya alındığı ve cuntayı meşrulaştırıcı olarak algılanabilecek tüm yardımların dondurulduğu anımsatıldı.

AB'nin yaptırım listesinde yer alan kişi ve kuruluşların mal varlıkları dondurulurken, kendilerine doğrudan veya dolaylı olarak fon ya da ekonomik kaynak sağlanması yasaklanıyor.

Ayrıca listedeki kişilere AB ülkelerine seyahat yasağı uygulanıyor.

AB, 1 Şubat 2021'deki askeri darbenin ardından, barışçıl göstericilere yönelik askeri ve polis baskısının artması üzerine Myanmar'a yönelik yaptırımları önemli ölçüde artırmıştı.

Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisinin (OFAC) "İran ile bağlantılı" çok sayıda kripto cüzdanına yaptırım uyguladığını belirten Bessent, bu durumun 344 milyon dolar değerindeki kripto paranın dondurulmasıyla sonuçlandığını kaydetti.

Bessent, "Tahran'ın ülke dışına çıkarmak için çaresizce çabaladığı paranın izini sürecek ve rejimle bağlantılı tüm finansal can damarlarını hedef alacağız." ifadesini kullandı.

Yaptırımlarla yenilikçi teknolojilerin kötüye kullanımı da hedef alınıyor

Hazine Bakanlığının bilgilendirme notuna göre, bir yetkili konuya ilişkin, "Ekonomik Öfke" kapsamında paravan şirketler gibi geleneksel yaptırım delme araçlarının yanı sıra dijital varlıklar gibi yenilikçi teknolojilerin kötüye kullanımının da hedef alındığını belirtti.

Blockchain analiz uzmanlarıyla yürütülen çalışmalar sonucunda ABD'nin İran ile maddi bağlantılara işaret eden bulgular tespit ettiğini öne süren yetkili, bunlar arasında İran'daki kripto para borsalarıyla doğrulanmış işlemlerle İran Merkez Bankası ile bağlantılı cüzdanlarla etkileşime giren aracı adresler üzerinden gerçekleştirilen bir dizi işlemin yer aldığını aktardı.

Yetkili, İran Merkez Bankasının dijital varlıklar kullanarak sınır ötesi işlemlerdeki rolünü gizlemek için giderek daha karmaşık yöntemlere başvurduğunu iddia ederek, bu çabaların riyali istikrara kavuşturma ve giderek daha kısıtlayıcı hale gelen bir ortamda uluslararası ticareti kolaylaştırma amacı taşıdığını savundu.

İran ile ilgili yeni yaptırımlara gidildi

OFAC bugün ayrıca, İran'ın en büyük müşterilerinden biri olan ve milyarlarca dolar değerinde İran petrolü satın almış Çin merkezli bağımsız rafineri Hengli Petrochemical'ı da yaptırım listesine aldı.

Buna ek olarak OFAC, İran'ın "gölge filosu" ile bağlantılı yaklaşık 40 denizcilik şirketi ve gemiyi de yaptırım listesine ekledi.

Buna göre, Pyongyang üzerinde askeri dronlar uçurulmasını emrederek, "düşmana fayda sağlamak" suçlamasıyla Yoon'un 30 yıl hapsi istendi.

Ayrıca, eski Savunma Bakanı Kim Yong-hyun'un da aynı suçlamayla 25 yıl hapse çarptırılması talep edildi.

Ekip, Yoon'un Ekim 2024'te söz konusu emri vererek, Kuzey Kore'nin misillemesine yol açtığını ve bunun 2 ay sonra da Yoon'un sıkıyönetim ilan etmesine yol açan olaylara "bahane" olduğunu savundu.

Yoon'un sıkıyönetim ilanı ve azil süreci

Dönemin Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024'te "muhalefetin devlet karşıtı aktivitelere karıştığı" gerekçesiyle sıkıyönetim ilan etmiş, Ulusal Meclisin bu kararı kaldırması üzerine geri adım atmak zorunda kalmıştı.

Ulusal Meclisin 14 Aralık 2024'te yaptığı oylamada azli istenen Yoon, geçici olarak görevden uzaklaştırılmıştı.

Anayasa Mahkemesi, 4 Nisan 2025'te verdiği kararda Ulusal Meclisin azil istemini kabul ederek Yoon'un görevden alınmasını onaylamıştı.

Yoon'un görevden azledilmesinin ardından yapılan seçimi kazanan ana muhalefetteki Demokratik Partinin (DP) adayı Lee Jae-myung, 4 Haziran 2025'te Mecliste yemin ederek resmen görevine başlamıştı.

Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin jeopolitik endişeler sürerken ABD’de büyük bankaların ilk çeyrek finansal sonuçları sektörün gücünü koruduğuna işaret etti.

ABD’de büyük finans kuruluşları yılın ilk çeyreğinde piyasalardaki artan oynaklığı avantaja çevirerek finansal işlem gelirlerini yükseltmesi, yatırım bankacılığı tarafında toparlanma eğilimi ve bazı kuruluşların net faiz gelirlerindeki artışın etkisiyle iyimser bir tablo çizdi.

JPMorgan Chase, Wells Fargo, Citigroup, Bank of America, Morgan Stanley ve Goldman Sachs’ın açıkladığı bilançolarda gelir ve karlılık tarafında güçlü bir görünüm izlenirken kurumların faaliyet kompozisyonundaki farklılaşma dikkati çekti.

En fazla gelir ve karı JPMorgan elde etti

ABD’de bankalar içerisinde en fazla gelir ve kar bildiren JPMorgan Chase’in net karı yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,6 artarak 16,5 milyar dolara yükselirken geliri 49,8 milyar dolar olarak kaydedildi.

Bankanın hisse başına karı ise 5,94 dolar olurken geçen yılın aynı dönemine göre hisse başına net kardaki değişim yüzde 17,2 oldu.

Banka, ayrıca sonuçlarında rekor düzeye ulaşan finansal işlem gelirleri ile artan yatırım bankacılığı faaliyetlerinin etkili olduğunu belirtirken piyasa gelirlerinin de yüzde 20 yükseldiğini bildirdi.

JPMorgan Chase Üst Yöneticisi Jamie Dimon, sonuçlara ilişkin yaptığı değerlendirmede artan mali teşvikler, deregülasyonun faydaları, yapay zeka kaynaklı sermaye yatırımları ve ABD Merkez Bankasının (Fed) varlık alımları gibi unsurların bu dayanıklılığı desteklediğini vurguladı.

Dimon, ayrıca jeopolitik gerilimler ve savaşlar, enerji fiyatlarındaki oynaklık, ticaret belirsizliği, büyük küresel mali açıklar ve yüksek varlık fiyatları gibi giderek karmaşıklaşan risklerin de varlığını koruduğunu belirtti.

Citigroup oransal olarak net karını en fazla artıran banka oldu

Citigroup’un net karı yılın ilk çeyreğinde ABD’li bankalar arasında oransal olarak en fazla artan banka oldu. Bankanın net karı yüzde 42 artarak 5,8 milyar dolara çıktı. Banka, geçen yılın ilk çeyreğinde 4,1 milyar dolar net kar elde etmişti.

Bankanın geliri ise yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14 artarak 24,6 milyar dolara çıktı. Kurumun hisse başına karı ise 3,06 dolar oldu. Jeopolitik gelişmelerin artırdığı piyasa oynaklığının finansal işlem gelirlerini yukarı taşıdığına işaret eden banka, piyasa gelirlerindeki güçlü artışın sonuçları desteklediğini bildirdi.

Wells Fargo’nun net karı ise aynı dönemde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,3 artışla 5,3 milyar dolara çıktı. Bankanın hisse başına karı yüzde 15,1 artışla 1,60 dolara yükselirken, toplam geliri yüzde 6,5 artışla 21,45 milyar dolar oldu. Net faiz geliri ise 12,1 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Wells Fargo Üst Yöneticisi Charlie Scharf, piyasalar dalgalı olsa da temel ekonomide dayanıklılığın sürdüğünü, hizmet verdikleri tüketiciler ve işletmelerin finansal sağlığının güçlü kalmaya devam ettiğini belirtti.

Oransal olarak gelirini en fazla artıran banka Morgan Stanley

Morgan Stanley de ilk çeyrekte güçlü bir performans sergiledi. Bankanın net karı geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 29 artışla 5,6 milyar dolara, hisse başına karı da 3,43 dolara yükseldi.

Bankanın toplam geliri yüzde 16 artarak 20,6 milyar dolarla rekor seviyeye çıkarken 6 banka içinde oransal olarak gelirini en fazla artıran banka Morgan Stanley oldu.

Bankanın performansında pay piyasalarındaki finansal işlem gelirinin yüzde 25 artışla 5,15 milyar dolara yükselmesi ve yatırım bankacılığı gelirinin yüzde 36 artışla 2,12 milyar dolara çıkması belirleyici oldu. Bankanın servet yönetimi biriminde de 8,52 milyar dolarlık rekor gelir elde edildi.

Bank of America’nın net karı ise ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,2 artışla 8,6 milyar dolara yükseldi. Bankanın hisse başına karı 1,11 dolar olurken, geliri de yüzde 7,4 artışla 30,3 milyar dolara çıktı.

Banka, özellikle hisse senedi işlemlerindeki güçlü performansın ve yatırım bankacılığı ücretlerindeki toparlanmanın sonuçları desteklediğini, satış ve finansal işlem gelirinin yüzde 13 artarak 6,4 milyar dolara çıktığını bildirdi. Net faiz gelirinin de yüzde 9 artışla 15,7 milyar dolara yükseldiği aktarıldı.

Goldman Sachs en az gelir bildiren banka oldu

ABD’nin büyük bankalarından Goldman Sachs’ın bu yılın ilk çeyreğindeki geliri ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14 artışla 17,23 milyar dolara yükselmesine karşın rakiplerine göre geride kaldı.

Banka listedeki diğer bankalara göre en az gelir bildiren banka olurken, net karlılıkta bazı bankaların önüne geçmesi bankanın kar üretimindeki verimliliğe işaret etti.

Goldman Sachs’ın net karı bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 artışla 5,63 milyar dolara ulaştı. Kurumun 2025’in ilk çeyreğinde 14,12 dolar olarak kaydedilen hisse başına karı, bu yılın aynı döneminde 17,55 dolara çıktı.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Goldman Sachs Üst Yöneticisi David Solomon, piyasa koşulları daha dalgalı hale gelmesine rağmen yılın ilk çeyreğinde hissedarlar için güçlü bir performans sergilediklerine vurgu yaptı.

ABD’nin önemli bankalarının bu yılın ilk çeyreğinde net kar, gelir ve hisse başına karları şöyle gerçekleşti:

Böylece 5,8 milyon kilolitre ve 3,4 milyar dolar değerindeki petrol piyasaya sürülmüş olacak.

Ülkenin bu adımı, ABD ile İran arasında sağlanan ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı'nın açılıp açılmayacağına yönelik belirsizlik nedeniyle attığı aktarıldı.

Japonya, mart ayında Orta Doğu'daki gerilim nedeniyle rezervlerinden 50 günlük petrolü piyasaya sürmüştü.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve ABD'nin deniz ablukası

İran, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta ortak saldırılarıyla başlayan savaş sonrasında küresel enerjinin stratejik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatmıştı. Bu kararla petrol fiyatlarında savaş öncesine kıyasla yüzde 65'lere kadar artış görüldü.

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da varılan ateşkes anlaşması sonrasında Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerde sonuç çıkmayınca ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan'da İran'a deniz ablukası uygulama kararı almış ve Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı.

İran, 17 Nisan'da Lübnan'da ateşkes sağlanması üzerine ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nın İran donanması ile koordinasyon halinde olmak şartıyla ticari gemilerin geçişlerine açık olduğunu duyurmuş ancak ABD'nin deniz ablukasına devam edeceğini duyurması üzerine Boğazdan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıklamıştı.

ABD, bu süreçte Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda İran'a ait bazı ticari gemilere saldırarak ele geçirmiş İran'da buna karşılık Hürmüz Boğazı yakınlarında biri İsrail'le bağlantılı bazı gemilere müdahale ederek el koymuştu.

Bu yıl onuncusu yayımlanan ve 47 ülkeyi kapsayan rapora göre, dünyada son 10 senede akut açlık iki katına çıktı.

Geçen yıl incelenen 47 ülkede nüfusun yüzde 22,9'una karşılık gelen 266 milyon insanın yüksek düzeyde akut gıda güvensizliği yaşadığı tespit edildi. Bu oran, 2016'daki seviyenin neredeyse 2 katına karşılık geliyor.

Geçen yıl akut gıda güvensizliğinin şiddeti, kayıtlardaki en yüksek ikinci düzeye ulaştı. "Felaket düzeyinde açlık" yaşayan insan sayısı ise 2016'ya göre 9 kat arttı.

Akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin "alarm verici düzeyde yüksek ve kökleşmiş durumda" olduğu belirtilen raporda, krizlerin giderek belirli bir çekirdek ülke grubunda yoğunlaştığına işaret edildi.

Afganistan, Bangladeş, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Myanmar, Nijerya, Pakistan, Güney Sudan, Sudan, Suriye Arap Cumhuriyeti ve Yemen nüfusu, yüksek düzeyde akut açlık yaşayan insanların üçte ikisini oluşturdu. Afganistan, Güney Sudan, Sudan ve Yemen, oran ve mutlak sayı bakımından en büyük gıda krizlerini yaşayan ülkeler oldu.

En uç noktada, Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması sistemi tarafından 2025'te Gazze ve Sudan'ın bazı bölgelerinde kıtlık tespit edildi. Bu, raporlamanın başlangıcından bu yana ilk kez aynı yıl içinde iki ayrı bölgede kıtlığın teyit edilmesi anlamına geliyor.

Bu durumun, çatışmalar ve insani yardıma erişimin kısıtlanmasıyla ve zorla yerinden edilmenin etkisiyle şiddetlenen açlık ve yetersiz beslenmenin keskin şekilde arttığına işaret ettiği belirtildi.

Sadece geçen yıl 35,5 milyon çocuk akut yetersiz beslenmeden etkilendi

Akut yetersiz beslenme kritik ve büyüyen bir sorun olmayı sürdürürken, sadece geçen yıl 35,5 milyon çocuk akut yetersiz beslenmeden etkilendi. Bu çocukların yaklaşık 10 milyonu şiddetli akut yetersiz beslenme yaşıyor.

Gıda krizlerinin yaşandığı durumların neredeyse yarısında aynı zamanda beslenme krizleri de görüldü. Yetersiz gıda, hastalık yükü ve temel hizmetlerdeki aksaklıkların birleşik etkisi önem taşıyor.

Gazze, Myanmar, Güney Sudan ve Sudan gibi en ağır etkilenen bölgelerde bu şokların, aşırı yetersiz beslenme düzeylerine ve artan ölüm risklerine yol açtığı belirtildi.

Dünyada zorla yerinden edilme nedeniyle de gıda güvensizliği kötüleşmeye devam etti. Geçen yıl gıda krizi yaşanan bölgelerde 85 milyondan fazla kişi zorla yerinden edildi.

Yerinden edilen insanların, ev sahibi topluluklara kıyasla sürekli olarak daha yüksek düzeyde akut açlıkla karşı karşıya kaldığı bildirildi.

Akut gıda güvensizliği kritik seviyelerde kalmaya devam edecek

Raporda, akut gıda güvensizliğinin birçok bölgede kritik seviyelerde kalmaya devam edeceği uyarısında bulunulurken, süren çatışmalar, iklim değişikliği ve küresel ekonomik belirsizliklerin birçok ülkede koşulların kötüleşmesine yol açabileceği ifade edildi.

Özellikle Orta Doğu'daki çatışmanın tırmanması nedeniyle gıda krizi yaşanan ülke ve bölgelerin küresel tarım-gıda piyasalarındaki risklere karşı doğrudan ve dolaylı şekilde açık hale gelebileceği belirtildi.

Gıda güvenliği üzerindeki acil etkilerin, Orta Doğu'nun gıda ithalatına bağımlılığı nedeniyle büyük ölçüde bölgesel düzeyde görülse de enerji ve lojistik maliyetlerindeki artışın halihazırda kırılgan durumdaki toplulukların satın alma gücü üzerinde baskı yarattığına işaret edildi.

Raporda, gıda krizlerine yönelik insani finansman ve kalkınma finansmanındaki keskin düşüşe karşı da uyarıya yer verildi. Gıda güvenliği ve beslenmeye yönelik finansmanın yaklaşık 10 yıl önce görülen seviyelere gerilediği, bunun, hükümetlerin ve insani aktörlerin etkili şekilde müdahale etme kapasitesini sınırladığı bildirildi.

Yatırımları ve uluslararası işbirliğini artırma çağrısı

FAO, WFP ve GNAFC, gıda ve beslenme krizlerinin geçici şoklar olmaktan çıktığını, kalıcı, öngörülebilir ve giderek uzayan kriz bölgelerinde yoğunlaşan yapısal sorunlar haline geldiğini belirterek, bu krizlerle başa çıkmak için insani ihtiyaçları azaltan, dayanıklılığı güçlendiren ve temel nedenleri ele alan sürdürülebilir ve koordineli eylemlerin artırılması çağrısında bulundu.

Raporda değerlendirmesine yer verilen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, çatışmaların dünya genelinde milyonlarca insan için akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenmenin başlıca itici gücü olmaya devam ettiğini belirterek, "Aynı yıl içinde çatışmalardan etkilenen iki bölgede kıtlığın ortaya çıkması ise benzeri görülmemiş bir gelişme. Bu rapor, küresel liderlere, hayat kurtarıcı yardımlara yatırımı hızla artırmak ve bu kadar çok insana acı çektiren çatışmaları sona erdirmek için gerekli siyasi iradeyi göstermeleri çağrısında bulunuyor." ifadesini kullandı.

FAO Genel Direktörü Qu Dongyu da akut gıda güvensizliğinin sadece yaygın olmadığını, kalıcı ve tekrarlayıcı olduğunu vurgulayarak, "10 yıllık verilerin ardından mesaj açık. Bu artık bir dizi kriz değil, yapısal bir sorun. Harekete geçmeye ve yalnızca gıda yardımına dayanmak yerine yerel gıda üretimini korumaya yönelmeliyiz çünkü ihtiyaçları azaltmanın, hayat kurtarmanın ve zaman içinde dayanıklılık inşa etmenin yolu bu." değerlendirmesinde bulundu.

Haberde, Federal Meclis Başkanı Klöckner'in, Signal mesajlaşma programı kullanıcılarını hedef alan mevcut saldırı dalgasının kurbanları arasında yer aldığı belirtildi.

Klöckner'in, Signal grup sohbeti üzerinden iletişim kurduğu, Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in de bu grubun üyesi olduğu belirtildi.

Spiegel'in elde ettiği bilgiye göre, Federal Anayasa Koruma Dairesi (BfV) çalışanları konuyla ilgili olarak Başbakan Merz'i ziyaret ederek olay hakkında bilgilendirdi.

Klöckner'in akıllı telefonunun incelenmesinde ise herhangi bir usulsüzlük tespit edilmediği bilgisi paylaşıldı.

Haberde son yıllarda Rus istihbaratının Almanya'daki siyasi partiler ve diğer hedeflere defalarca başarılı bir şekilde saldırdığı ileri sürülürken, 2015 yılında yapılan bir saldırıda Almanya Federal Meclisinden hassas verileri çalmayı başardıkları bilgisi paylaşıldı.

Hürmüz Boğazı'nda mayın temizleme işlemlerinin 6 ay sürebileceğini ve ABD-İsrail/İran arasındaki savaş sona ermeden bu faaliyetlere girişilme olasılığının düşük olduğunu öne süren yetkililer, zaman çizelgesinin hem demokratlar hem de cumhuriyetçiler tarafından hayal kırıklığıyla karşılandığını aktardı.

Yetkililer, Kongre üyelerinin, İran'ın Hürmüz Boğazı çevresinde "20 ya da daha fazla" mayın yerleştirmiş olabileceği, ayrıca bazı mayınların GPS teknolojisiyle uzaktan yüzdürüldüğü, dolayısıyla mayın yerleştirme esnasında ABD güçlerinin bunları tespit etmekte zorlandığı konusunda bilgilendirildiğini öne sürdü.

Öte yandan Pentagon, WP'nin mayın temizleme faaliyetlerinin ne kadar sürebileceğine yönelik sorularını yanıtsız bıraktı.

Son durum

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan'da ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkesle sonuçlanmıştı.

ABD ve İran, 11 Nisan'da Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüş ancak görüşmelerin "anlaşmaya varılamadan" sona erdiği açıklanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın da talebi üzerine, İran anlaşmaya yönelik önerisini sunana kadar ateşkesi uzatma kararı aldığını duyurmuştu.

Trump, açıklamasında, şu ifadeleri kullanmıştı:

"İran yönetiminin ciddi bir bölünme içinde olduğu gerçeği ve Pakistan'dan Mareşal Asım Münir ile Başbakan Şahbaz Şerif'in de talebi üzerine, liderleri ve temsilcileri ortak bir öneri sunana kadar İran'a yönelik saldırımızı askıya almamız istendi. Bu nedenle ordumuza ablukayı sürdürme ve her açıdan hazır kalmaları talimatı verdim, dolayısıyla (İran'ın) önerisi sunulana ve müzakereler bir şekilde sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım." ​​​​​​​​​​​​​​

Dijital medyanın yaygınlaşması, artan ekonomik baskılar ve boş zamanın azalması gibi nedenlerden okuma oranlarında düşüş yaşanırken ABD'de yetişkinlerin yüzde 40'ı, 2025 boyunca hiç kitap okumadı.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) 1995'te aldığı kararla 23 Nisan, "Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü" olarak kabul edildi.

İngiliz edebiyatının önde gelen isimlerinden William Shakespeare ile Batı edebiyatının mihenk taşlarından sayılan Don Kişot'un yazarı Miguel de Cervantes'in 23 Nisan'da hayatını kaybetmiş olması nedeniyle bu tarih, dünya edebiyatında sembolik anlam taşıyor.

Kitaplara erişimin önemine dikkati çekmek ve okuma alışkanlığını yaygınlaştırmak amacıyla kutlanan bu günde, dünya genelinde düzenlenen etkinliklerle kitapseverler bir araya geliyor.

UNESCO, 2001'den bu yana her yıl yeni bir "Dünya Kitap Başkenti" belirliyor ve seçilen şehirde, okuma kültürünü toplumun tüm kesimlerine yaymayı amaçlayan etkinlikler düzenleniyor.

Bu kapsamda, Fas'ın başkenti Rabat bu senenin "Dünya Kitap Başkenti" seçildi.

ABD'de okuma alışkanlıklarında düşüş yaşanıyor

Florida Üniversitesi ile University College London tarafından yürütülen ve iScience dergisinde yayımlanan çalışmada, son 20 yılda keyif amaçlı günlük kitap okuma oranının yüzde 40'tan fazla azaldığı ortaya konuldu.

Araştırmada, okuma alışkanlıklarındaki düşüşün özellikle düşük gelirli gruplar, kırsal bölgelerde yaşayanlar ve siyahi ABD vatandaşları arasında daha belirgin olduğu tespit edildi.

Uzmanlar, dijital medyanın yaygınlaşması, artan ekonomik baskılar, boş zamanın azalması ve kitap ile kütüphanelere erişimdeki eşitsizliklerin bu düşüşte etkili olabileceğine işaret etti.

Yetişkinlerin yüzde 40'ı 2025'te hiç kitap okumadı

Kamuoyu araştırma şirketi YouGov'un "Amerikan Okuma Alışkanlıkları 2025" adlı araştırmasına göre, ABD'de yetişkinlerin yüzde 40'ı, 2025 boyunca hiç kitap okumadığını belirtirken yüzde 19'u, 10 ve daha fazla kitap okuduğunu ifade etti.

Araştırmaya katılanların yüzde 46'sı basılı kitapları tercih ederken, yüzde 24'ü dijital kitap, yüzde 23'ü ise sesli kitap kullandığını belirtti.

Kitap türleri arasında en çok tercih edilen türün yüzde 21 ile polisiye ve suç olduğu, bunu yüzde 18 ile tarih kitaplarının izlediği kaydedildi. Şiir ise yüzde 4 ile en az tercih edilen tür oldu.

65 yaş ve üzerindeki bireylerin ise diğer yaş gruplarına kıyasla daha fazla kitap okuduğu tespit edildi.

Amerikan Yayıncılar Derneği verilerinde de ABD'de kitap satışlarının genel olarak istikrarlı seyrettiği, 2025'te yaklaşık 707 milyon adet basılı kitap satıldığı belirtildi.

Yetişkin kurgu kitaplara talep artarken, e-kitapların yayıncılık gelirlerindeki payının son yıllarda gerilediği, sesli kitap gelirlerinin ise uzun vadede belirgin şekilde arttığı ifade edildi.

Çocuklarda okuma alışkanlığı

National Literacy Trust'ın verilerine göre, 8-18 yaş grubundaki çocuk ve gençlerin yalnızca yüzde 32,7'si kitap okumaktan keyif aldığını belirtirken, bu oran 2005'ten bu yana en düşük seviyeye geriledi.

Aynı yaş grubunda her gün kitap okuyanların oranı da yüzde 18,7 ile yine son 20 yılın en düşük düzeyinde kaydedildi.

Öte yandan, 5-18 yaş aralığındaki çocuk ve gençlerin yüzde 89,7'sinin evinde kendisine ait bir kitabı bulunduğu ancak her 10 çocuktan birinin (yüzde 10,3) kendi kitabına sahip olmadığı belirlendi.

Kitap sahipliğinin 5-8 yaş grubunda yüzde 92,2 ile daha yüksek olduğu görülürken, 8-18 yaş grubunda bu oran yüzde 89,4'e geriledi. Özellikle 8-18 yaş grubunda kitap sahipliğinin son on yılın en düşük seviyesine indiği tespit edildi.

Yapay zekada telif hakları tartışması sürüyor

Yapay zeka sistemlerinin eğitilmesinde kullanılan kitaplar ve diğer içeriklerin telif hakları ise "adil kullanım" çerçevesinde tartışılmaya devam ederken, bu alandaki belirsizlikler gündeme geliyor.

Uzmanlar, özellikle kitapların ve yazılı eserlerin izinsiz şekilde veri setlerine dahil edilmesinin yazarlar ve yayıncılar açısından hak kayıplarına yol açtığını, bu durumun yaratıcı üreticiler ile teknoloji şirketleri arasında güven sorununu derinleştirdiğini belirtiyor.

Mevcut düzenlemelerin hızla gelişen yapay zeka teknolojisi karşısında yetersiz kaldığına işaret edilirken, şeffaf veri kullanımı, lisanslama mekanizmaları ve uluslararası kuralların oluşturulmasının gerekliliği vurgulanıyor.

Uzmanlara göre, yapay zekanın gelişimi büyük ölçüde yüksek kaliteli içeriklere, özellikle kitaplara dayanırken, bu içeriklerin sahiplerinin haklarının korunması hem sektörün sürdürülebilirliği hem de kültürel üretimin devamı açısından kritik önem taşıyor.

Milyonlarca turistin ağırlandığı kentlerde turizm gelirlerine odaklanılması, yerel halk için yapılan konutların turistlere kiralanması ve marketlerin hediyelik eşya dükkanına dönüşmesi yerel halkın temel ihtiyaçlarını gölgeliyor.

Anadolu Ajansının (AA) "Turizmin Gölgesinde Kentler" başlıklı dosya haberinin ikinci ve son bölümünde, turizm faaliyetleri nedeniyle yerel halkın ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelen turistik kentlerdeki sorunlar ele alındı.

Dünya genelinde birçok şehir, her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayarak küresel turizmin başlıca merkezleri haline geliyor. Ancak bu yoğun ilgi, ciddi sorunları da beraberinde getiriyor.

Turist akını nedeniyle turistik kentlerde yaşayan yerel halk, günlük yaşamlarını sürdürmekte zorlanır hale geliyor.

Sokakların sürekli dolu olması ve şehrin yapısının turistlerin ihtiyaçlarına göre değişmesi, yerel halkın yaşam kalitesini düşürüyor. Konukseverlik "turist karşıtlığına" dönüşüyor.

Öte yandan, şehir sakinlerinin tepkisi yalnızca kalabalıkla sınırlı değil. Artan kira ve yaşam maliyetleri, yerel dokunun turistik yatırımlar uğruna zarar görmesi, gürültü ve çevre kirliliği gibi etkenler de rahatsızlığı derinleştiriyor.

Dünya genelinde, özellikle Avrupa başta olmak üzere bazı şehirlerde düzenlenen protestolarda birçok şehir sakini, turistleri "evlerine dönmeye" çağırıyor.

Buna karşın turizm, yerel ekonomiler için vazgeçilmez bir gelir kaynağı olmayı sürdürüyor. Yerel yönetimler, turizmin sağladığı ekonomik katkı ile şehir sakinlerinin yaşam kalitesini koruma arasında denge kurmakta zorlanıyor.

"Sorun turistler değil, sistem"

Danimarka Aalborg Üniversitesi Kültür ve Küresel Çalışmalar Bölümünden Profesör Carina Ren, AA muhabirine konuştu.

İnsanlığın ticaret, savaşlar, koloni faaliyetleri ve hac gibi dini sebeplerle tarih boyunca seyahat ettiğini kaydeden Ren, İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda modern turizm faaliyetlerinin başladığını ifade etti.

Ren, bugün turizmle ilgili en büyük sorunun turistler ile yerel halka sağlanan koşullar arasında bir "denge kurmak" olduğunu belirtti.

Profesör Ren, "Karşı karşıya olduğumuz en büyük zorluk, turizmi yerel halka gürültü ve pahalılık getiren bir sorun olmaktan kurtarıp yaşam kalitesini yükselten bir modele dönüştürebilmektir." dedi.

Turistik kentlerdeki dairelerin yerel halkın barınma ihtiyacını karşılamak yerine turistlere kiralanmasının, konut fiyatlarını ciddi ölçüde artırdığını söyleyen Ren, "Şu anda gördüğümüz mesele turistlerin kendisi değil, bozuk turizm sistemi." diye konuştu.

Bu durumun, yerel halk için barınmayı giderek daha pahalı ve erişilemez hale getirdiğinin altını çizen Ren, marketler ve günlük ihtiyaçlara yönelik dükkanların yerini turistik işletmelerin aldığını vurguladı.

Ren, "Her yer kafe ve hediyelik eşya dükkanına dönüşüyor. Şehirler günlük yaşamı karşılayamaz hale geliyor ve bu durum, yerel halkın yaşam kalitesini etkiliyor." ifadelerini kullandı.

Yerel halkı gözeten politikalar çağrısı

Ren, "Tüm dünyada seyahat eden insan sayısı giderek artarken, turizm hızlanıyor. Bu yüzden bazen küçük bölgeler, beklenmedik şekilde turistlerin istilasına uğruyor. Bunun için gerekli plan veya altyapılar bulunmuyor." dedi.

Turistlerin tek bir noktadan çıkarılıp kentin tamamına dengeli şekilde yayılması gerektiğini belirten Ren, böylece şehir merkezindeki ve turistik noktalardaki yığılmanın önlenebileceğini dile getirdi.

Ren, turistik kentlerde yerel halkı da gözeten dengeli politikalar oluşturulması ve planlamalar yapılması gerektiğini kaydetti.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkilileri, 2027 mali yılı için talep edilen 1,5 trilyon dolarlık bütçe kapsamında askeri personel sayısında 44 bin kişilik artış ve silah sistemleri için 750 milyar dolarlık harcama öngörüldüğünü bildirdi.

Pentagon’da yapılan toplantıda, Mali İşlerden Sorumlu Savunma Bakan Yardımcısı Jules J. Hurst III ve Kuvvet Yapısı, Kaynaklar ve Değerlendirme Direktörü Korgeneral Steven P. Whitney, 2027 bütçesinin ayrıntılarını gazetecilere aktardı.

Savunma Bakanlığının açıkladığı bütçe talebinde, asker maaşlarına yüzde 5 ila 7 oranında zam öngörülürken, personel sayısında 44 bin kişilik artış ve yeni savunma sistemleri için 750 milyar dolarlık harcama planı yer aldı.

Jules ve Whitney'in paylaştığı bilgilere göre, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin 2027 bütçesinde bir önceki yıla kıyasla askeri harcamalarda yüzde 42'lik bir artış önerdiği ortaya çıktı.

Söz konusu bütçe talebinde, Trump’ın "Altın Filosu" olarak bahsettiği deniz gücünün maliyetinin 65,8 milyar dolar olacağı belirtilirken, filo kapsamında 18 muharebe gemisi, 16 muharebe dışı donanma gemisi, Sahil Güvenlik ve Kara Kuvvetleri için 5 gemi, yeni bir bilimsel araştırma gemisi ve bir Milli Park Hizmeti feribotu olmak üzere toplam 41 geminin inşasının öngörüldüğü kaydedildi.

ABD Donanmasına 2026 mali yılında 17 gemi inşa etmek için 27,2 milyar dolar tahsis edilmişti.

Bütçe talebi sağlık ve konut harcamalarında kesinti öngörüyor

Pentagon’un 2027 yılı harcama planı, ülke bütçesine bir önceki yıla kıyasla yaklaşık iki kat yük getirirken, plan kapsamında dar gelirli kesimlere sağlanan sağlık ve diğer sosyal yardımlarda kesinti yapılması öngörülüyor.

Beyaz Saray, askeri harcamalar için ayrılacak ek 445 milyar doların finanse edilmesi amacıyla sağlık ve konut yardımı gibi kalemlerden 73 milyar dolarlık kesinti yapılmasını planlıyor.

Trump yönetimi ayrıca Pentagon’un yeni bütçesinin karşılanması için isteğe bağlı harcamalarda yüzde 10’luk kesinti talep ediyor. Bu kapsamda tıbbi araştırmalar, iş eğitimi, ısınma yardımı, çevre koruma ve doğal afet yardımı gibi programlarda önemli miktarda azaltmaya gidilmesi öngörülüyor.

Demokrat kesim Pentogan için istenen artışa tepkili

ABD medyasına yansıyan haberlere göre, Demokrat siyasetçiler ve çok sayıda sivil toplum örgütü, Pentagon’un 2027 bütçesindeki "devasa" artışa tepki gösterdi.

Söz konusu kesimler, Pentagon’un yeni bütçesinin onaylanmasının "milyonlarca Amerikalıya zarar vereceği" görüşünü dile getirirken, ABD’de yalnızca sağlık yardımı (Medicaid) alan kişi sayısının 70 milyonun üzerinde olduğunu, bütçenin kabul edilmesinin halihazırda yetersiz olan sağlık sistemini daha da zayıflatacağını öne sürüyor.

Ayrıca Beyaz Saray’ın önerdiği Pentagon bütçesinin, Çin ve Rusya dahil olmak üzere sonraki 9 ülkenin toplam askeri harcamalarından daha yüksek olduğu belirtiliyor.

2 Nisan’da 289 farklı kuruluş bir araya gelerek, Temsilciler Meclisi üyelerine gönderdikleri mektupta, Kongre’nin Başkan Trump’ın 1,5 trilyon dolarlık Pentagon bütçesi talebini reddetmesi ve 2027 yılı için Pentagon bütçesinde yapılacak herhangi bir artışa karşı çıkması gerektiğini ifade etmişti.

ABD Senatosu Bütçe Komisyonunun Demokrat üyesi Patty Murray, 2027 askeri harcamalarının artırılması isteğine karşı, "Başkan Trump, pahalı dış savaşları finanse etmek için tıbbi araştırmaları kısmak istiyor. Bundan daha gerici bir şey olamaz." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Ayrıca ülkedeki birçok bütçe uzmanı ve bilirkişi, söz konusu bütçe taleplerinin Washington’ın bütçe açığını artıracağını ve ülkenin 39 trilyon doları aşan federal borcunu daha da yükselteceğini belirtiyor.

Pakistan hükümetinden yetkililer, ABD hükümetinin, İran'ın nükleer programını askıya almaya yönelik iddia edilen moratoryumun süresinin 10 yıla düşürülmesine "şartlı olarak istekli" olduğunu belirtti.

Pakistan hükümetinden ismi açıklanmayan iki yetkili, başkent İslamabad'da ABD ile İran arasındaki müzakerelerin beklenen ikinci turu öncesinde açıklama yaptı.

Yetkililer, İran'ın nükleer programının askıya alınmasına yönelik ABD'ye teklif ettiği öne sürülen moratoryuma ilişkin konuştu.

Kıdemli bir hükümet yetkilisi, "Washington'ın önceliği, yaptırımların hafifletilmesi ve İran'ın dondurulan mali varlıklarının çözülmesi karşılığında İran'ın uranyum zenginleştirme programının en az 20 yıl süreyle askıya alınmasıdır." ifadesini kullandı.

Öte yandan yetkililer, "Washington’un İran’dan nükleer silah endişelerine ilişkin güçlü garantiler alması halinde moratoryum süresini 20 yıldan 10 yıla düşürmeye şartlı olarak istekli olduğunu" gösterdiğini belirtti.

Yetkililer, ABD'nin sunduğu diğer teklifler arasında, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun 10 yıllığına "ABD veya üçüncü bir ülkeye" transfer edilmesinin de yer aldığını aktardı.

İran'ın, ABD'nin teklifine henüz yanıt vermediğini dile getiren yetkililer, Pakistan'ın da nükleer mesele konusunda iki ülke arasındaki fikir ayrılığını çözmek için çalıştığını ifade etti.

Yetkililer, Pakistan'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ortaklığındaki dört ülkenin İran'ın nükleer programını denetlenmesine yönelik teklifini ise Tahran'ın olumlu karşıladığını savundu.

Konuyla ilgili bilgi sahibi bir yetkili de tarafların "görünüşteki katılığına" rağmen "orta yolu" bulmalarının beklendiğini söyledi.

Müzakerelerde son durum

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaşın ardından 8 Nisan'da ABD ile İran arasında geçici ateşkes ilan edilmişti.

Pakistan'da ABD ile İran heyetleri arasında yapılması beklenen ikinci tur müzakereler öncesinde başkent İslamabad'da yoğun güvenlik önlemleri alındı.

Washington ve Tahran yönetimleri, 11 Nisan'da Pakistan aracılığıyla İslamabad'da müzakereler yürütmüş ancak görüşmelerin "anlaşmaya varılamadan" sona erdiğini açıklamıştı.

Katar'ın Al Jazeera televizyonu, Pakistanlı yetkiliye dayandırdığı haberinde, İranlı "ön müzakere heyetinin" ABD ile müzakereler için İslamabad'a geldiğini iddia etmişti.

İran ise söz konusu iddiayı ne doğrulamış ne de İslamabad'a bir heyet gönderme kararı aldığını açıklamıştı. Pakistanlı kaynaklar, New York Post'a, Tahran'ın "ikinci bir tur için istekli" olduğunu ancak bu konuda "henüz bir karar alınmadığını" söylemişti.

ABD basınında ise ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran ile yürütülecek görüşmelere katılmak üzere bugün Pakistan'ın başkenti İslamabad'a gideceği iddia edilmişti.

Hristiyan dünyası için kutsal kabul edilen çok sayıda mekana ev sahipliği yapan Kudüs'te, İsrail'in işgal politikaları ve artan baskıları karşısında Hristiyan nüfusun belirgin biçimde azaldığı, 1922'te kent nüfusunun yaklaşık dörtte birini oluşturan Hristiyanların oranının, 2025 itibarıyla yaklaşık yüzde 1,5 seviyesine gerilediği dikkati çekiyor.

Lübnan'ın güneyinde bir İsrail askerinin Hazreti İsa'yı simgeleyen heykeli parçalaması, işgal altındaki Doğu Kudüs ile İsrail kentlerinde Hristiyanların kutsal mekanlarına ve din adamlarına yönelik, çoğu cezasız kalan saldırıları yeniden tartışmaya açtı.

Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler, Müslümanlara yönelik şiddet eylemlerinin yanı sıra Hristiyan din adamlarına tükürme, kilise ve mezarlıklara zarar verme gibi şiddet eylemleriyle gündeme geliyor.

İsrail polisi ve askerlerinin Hristiyanların dini bayramlarında kutsal mekanlara erişimini engellemesi, ibadet özgürlüğünün sınırlandırıldığına dair tartışmalarını alevlendiriyor.

Kudüs'teki Katolik Kilisesi liderleri, İsrail'in kuruluşu öncesinde 1922'de Filistin kenti Kudüs'te Hristiyanların toplam nüfusun yaklaşık yüzde 25'ini oluşturduğunu, ancak bu oranın günümüzde dramatik bir düşüş gösterdiğini belirtiyor.

İsrail Merkez İstatistik Bürosunun 2025 sonunda yayımladığı verilere göre, Kudüs'teki Filistinli Hristiyan nüfus bugün ancak 13 bin 400'lerde kaldı ve bu oran, kent nüfusunun ancak yaklaşık yüzde 1,5'ine denk geliyor.

Büro, işgal altındaki Doğu Kudüs dahil olmak üzere Kudüs'ün toplam nüfusunu 1 milyon 10 bin 670 olarak açıklıyor.

Kudüs Anglikan Başpiskoposu Husam Naum ise ABD'li yayıncı Tucker Carlson'a verdiği röportajda, İsrail'in işgal politikaları nedeniyle Beytüllahim'de 50 yıl önce yaklaşık 100 bin olan Filistinli Hristiyan nüfusunun 30 bine düştüğünü ifade etti.

Anadolu Ajansı (AA) muhabiri, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin işgal altındaki Doğu Kudüs başta olmak üzere kentteki kilise, mezarlıklar ve Hristiyan din adamlarına yönelik öne çıkan saldırı girişimlerini derledi.

Hristiyanlara yönelik 2025'te 175 saldırı ve taciz olayı

Dini Özgürlük Veri Merkezinin (RFDC) raporuna göre, 2025 yılında Hristiyanlara yönelik toplam 176 saldırı ve taciz olayı kayıtlara geçti.

Raporda, söz konusu olayların 106'sının Hristiyan ziyaretçilere ve din adamlarına yönelik tükürme vakalarından oluştuğu, genellikle Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler tarafından gerçekleştirilen bu tür saldırıların "suç teşkil etmediği" iddiasıyla çoğu zaman cezasız kaldığı vurgulandı.

Geçen yıl saldırı ve taciz olaylarına ilişkin İsrail polisine yapılan 24 şikayetten 17'sinin, kamera kayıtları bulunmasına rağmen "şüphelinin tespit edilememesi" veya "yeterli delil bulunamaması" iddiasıyla işleme alınmadığı ve bu durumun, İsrail makamlarının sorunu çözme konusundaki isteksizliğini ortaya koyduğu ifade edildi.

İsrail polisi, geçmişi yüzyıllara uzanan ayine Kardinal'in erişimini engelledi

İsrail polisinin, Kudüs Latin Patriği Kardinal Pierbattista Pizzaballa ve beraberindekilerin, İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının sürdüğü dönemde Hristiyanlar için kutsal kabul edilen Palmiye Pazarı ayini kapsamında Kıyamet Kilisesi'ne girişini engellemesi, uluslararası kamuoyunda tepkiye yol açtı.

Kudüs Latin Patrikliği, Paskalya Bayramı kapsamındaki ayinin daha önceden İsrail makamlarıyla koordine edildiğini buna karşın "İsrail polisinin Hristiyan din adamlarının yüzyıllardır kesintisiz şekilde yapabildiği Palmiye Pazarı ayinini" engellediğini duyurdu.

Olay, Katolik dünyasının ruhani lideri Papa 14. Leo dahil olmak üzere pek çok isim tarafından resmen kınandı.

Kiliseye erişimin engellenmesinden, önce İran'ı sorumlu tutan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, daha sonrasında Hristiyan dünyası, Washington ve Batı başkentlerinin tepkileri üzerine Kardinal Pizzaballa'yı arayarak Kıyamet Kilisesi'nde ibadetin sağlanacağını bildirdi.

İsrail’in işgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan Mescid-i Aksa'yı ramazan ayının büyük bölümünde kapalı tutmasının ardından, Hristiyan din adamlarının tarihi kiliseye erişimini engellemesi "İsrail'in ibadet özgürlüğüne engelleri" tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.

Patrikhane duvarına "Hristiyanlara ölüm" yazıları

İşgal altındaki Doğu Kudüs'te Hristiyan mülklerine yönelik nefret suçları arasında Hristiyan mezarlıklarına yapılan vandalizm eylemleri de yer alıyor.

Filistinlilerin topraklarını gasbeden 2 İsrailli, 2023'ün ilk gününde Doğu Kudüs'te Sion Tepesi'nde bulunan Protestan mezarlığına gizlice girerek 30'dan fazla tarihi mezardaki mermer haçları kırdı ve bazı ikonlara zarar verdi.

Kudüs'ün Eski Şehir bölgesindeki Ermeni Patrikhanesi'nin duvarlarına aynı ay içinde "intikam", "Hristiyanlara ölüm", "Ermenilere ölüm" ve "Araplara ve gayrimüslimlere ölüm" ifadelerinin yazılması, uluslararası kamuoyunda tepkilere yol açtı.

Filistinlilerin topraklarını gasbeden İsraillilerin bazı baskın ve saldırılarına İsrail polisinin de eşlik etmesi dikkati çekti.

Azap Kilisesi'ni kundaklama girişimi

Filistinlilerin topraklarını gasbeden bir İsrailli, Hristiyan inancına göre Hazreti İsa’nın Roma askerlerince yakalanıp çarmıha gerilmeden önce dua ettiği yer olan Getsemani Bahçeleri’nin bitişiğindeki Azap Kilisesi’ni 2020'da kundaklama girişiminde bulundu.

Azap Kilisesi’ne ziyaretçi olarak giren söz konusu İsrailli, yanında getirdiği şişedeki yanıcı maddeyi kilisenin oturma alanına dökerek ateşe verdi. Kilise görevlilerinin müdahalesiyle yangın söndürülürken, kundaklama girişiminde bulunan İsrailli gözaltına alındı.

İsrail polisi, olayı "kriminal vaka" olarak nitelendirirken, kilise liderleri bu saldırının dini motifli bir "nefret suçu" olduğunun altını çiziyor.

Hristiyan ziyaretçi ve din adamlarına "tükürme" eylemleri

Hristiyan ziyaretçi ve din adamlarına yönelik saldırıların ise daha çok "hakaret amaçlı tükürme" ve "fiziksel şiddet" şeklinde gerçekleştiği belirtiliyor. Bazı Yahudiler bunu "bereket getiren eski bir Yahudi geleneği" olarak kabul ederken bir kısmı da ise "Yahudi kanunlarıyla hiçbir ilgisi olmayan bir eylem" şeklinde nitelendiriyor.

Doğu Kudüs'te Ultra-Ortodoks Yahudilerin 3 Ekim 2023'te tahta haç taşıyan yabancı Hristiyanların yanında yere tükürdüğünün görüldüğü görüntüler Filistinli Hristiyanların öfkesine neden oldu.

Fanatik Yahudilerin sık sık Hıristiyan din adamlarına yönelik tükürme eyleminde bulunması tepkilere yol açarken, İsrail polisi ve yargı makamları da söz konusu eylemleri genellikle cezasız bırakma yoluna gidiyor.

Bu rehberin yasal dayanağını oluşturan "Çocukların Refahı ve Okullar" başlıklı düzenlemeye işaret eden Smith, "Sunacağımız değişiklik önergesiyle okullar için açık bir yasal zorunluluk oluşturacağız." dedi.

Smith, 2024’te hazırlanan düzenlemede yer alan tavsiye rehberi doğrultusunda uygulanan telefon yasağına yasal dayanak getirileceğini kaydederken, ana muhalefetteki Muhafazakar Partiden de hükümete destek geldi.

Gölge Eğitim Bakanı Laura Trott, planın müdürler, aileler, öğrenciler ve ülke için iyi bir haber olduğunu belirterek, "(İktidar) İşçi Partisi, yıllardır bu adımı gereksiz safsata olarak gördü. Hatta geçen hafta Eğitim Bakanı bu sorunun çözülmüş bir konu olduğunu söyledi. Bizi dinledikleri için mutluyum. Sınıflardaki başarıyı artırmak ve davranışları geliştirmek için bu adım doğru bir adımdır." açıklamasını yaptı.

Parlamento'nun üçüncü büyük grubu olan Liberal Demokratların Sözcüsü Caroline Voaden de yaptığı açıklamada, bu kararın öğretmen, öğrenci ve aileler için başarı olduğunu kaydetti.

Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının risklerine işaret eden Ensari, Katar’ın başta ABD olmak üzere tüm taraflarla iletişim halinde olduğunu ve İslamabad’da yürütülen ABD-İran müzakerelerini yakından takip ettiklerini ifade etti.

Katar’ın söz konusu müzakerelerde arabulucu olmadığını vurgulayan Ensari, buna karşın Pakistan’ın arabuluculuk çabalarını desteklediklerini ve taraflardan gelecek geri dönüşleri beklediklerini söyledi.

Ensari, “Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması krizi bölgesel olmaktan çıkararak küresel bir krize dönüştürür. Bu krizin çözümü yalnızca bir ülkenin değil, tüm ülkelerin sorumluluğundadır.” ifadelerini kullandı.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

Ülkesinin Lübnan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne tam destek verdiğini yineleyen Katarlı Sözcü Ensari, İsrail’in ihlallerini kınadı ve ateşkes şartlarına tam uyulması çağrısı yaptı. 

Washington'da yürütülen ateşkes çabalarının önemine değinen Ensari, bölgedeki saldırıların ekonomik etkilerine dikkati çekerek, çatışmaların durdurulması ve müzakere masasına geri dönülmesinin ehemmiyetini vurguladı.

UJFP, "ABD’nin gönderdiği savaş uçağı ekipmanlarını Fransa üzerinden İsrail’e taşıyan ve teslim eden" FedEx France hakkında Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığına (Pnat) şikayette bulundu.

Şirket üzerinden İsrail’e gönderilen ekipmanların Gazze Şeridi’ni bombalayan uçakların bakım ve onarımında kullanıldığını bildiren UJFP, Filistin destekçisi Urgence Palestine derneğinin İsrail’e gönderilen kargolara ilişkin hazırladığı rapora işaret etti.

Rapora göre, Nisan-Ekim 2025 tarihlerinde FedEx France İsrail’e 117 kargo teslim etti. Doğrudan İsrail’e gönderilen 22 kargodan 3’ünün FedEx France uçakları ile taşındığı bildirilen raporda, şirketin kargoların içeriklerinden haberdar olduğu kaydedildi.

FedEx France’tan iddialara ilişkin yapılan açıklamada, "uluslararası hiçbir silah ve mühimmat teslimatı yapılmadığı" belirtildi.

Açıklamada, 7,4 büyüklüğünde depremin ardından Iwate, Aomori ve Hokkaido bölgelerinde 3 metreye ulaşabilecek tsunami oluşabileceği konusunda uyarıda bulunuldu.

Öte yandan, deprem nedeniyle Tokyo ile Aomori eyaleti arasındaki bazı tren seferleri durduruldu.

Can yeleğinin, gemiden filika ile kurtulan birinci sınıf yolcu Laura Mabel Francatelli tarafından kullanıldığı ve onunla aynı filikadaki kişiler tarafından imzalandığı belirtildi.

Satışta ayrıca Titanik'in filikalarından birine ait koltuk minderinin de yaklaşık 527 bin dolara satıldığı aktarıldı.

Müzayedeci Andrew Aldridge, "Bu rekor kıran fiyatlar, Titanik hikayesine duyulan ilginin hala devam ettiğini ve hikayeleri ölümsüzleşen yolcular ile mürettebata duyulan saygıyı gösteriyor." dedi.

Titanik'e ait hatıra eşyası için ödenen en yüksek tutarın, 2024'te yapılan müzayedede 700 kazazedeyi kurtaran RMS Carpathia gemisinin kaptanına hediye edilen altın cep saati olduğu biliniyor. Söz konusu saate yaklaşık 2 milyon dolar ödenmişti.

ABD'nin New York kentine gitmek üzere, 10 Nisan 1912'de İngiltere'nin Southampton kentinden yola çıkan gemi, 15 Nisan 1912'de Kuzey Atlantik Okyanusu'nda buz dağına çarparak batmıştı.

"Dünyanın en büyük buharlı yolcu gemisi olarak" kayıtlara geçen ve enkazı 1985'te bulunan Titanik, 269 metre uzunluğa, 28 metre genişliğe ve 52 bin 310 ton ağırlığa sahipti.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, ABD’nin deniz ablukasına devam etmesi nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün önceki haline geri döndüğünü açıkladı.

İran basınına göre, Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı’na ilişkin bildiri yayımladı.

Bildiride, İran’ın müzakerelerde varılan uzlaşma doğrultusunda iyi niyet olarak sınırlı sayıda sivil geminin kontrollü geçişine onay verdiğini ancak ABD’nin “geçmiş dönemlerde olduğu gibi” taahhütlerine bağlı kalmayarak deniz ablukasını sürdürdüğü belirtildi.

Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatıldığı ve Boğaz'ın İran Silahlı Kuvvetleri tarafından sıkı şekilde kontrol edileceği kaydedildi.

Ayrıca bildiride, ABD’nin, İran’a gelen ve İran’dan giden gemilerin serbest dolaşımına izin verene kadar Hürmüz Boğazı’ndaki sıkı kontrolün devam edeceği vurgulandı.

Karadan Lübnan'ın güneyinde İsrail ordusuna mukavemet eden Hizbullah ise sabah saatlerinde İsrail'in kuzeyini hedef alan ve art arda fırlatılan roketlerle karşılık verdi.

İsrail saldırılarında 13 kişi hayatını kaybetti

İsrail savaş uçakları, Lübnan'ın güneyinde Kadmus, Mahmudiye, Kalile, Ensariyye, Hırbet Duveyr, Mecedil ve Cibaa bölgelerini hedef alırken, Kadmus, Ensariyye ve Cibaa beldelerine düzenlenen saldırılarda 13 kişi hayatını kaybetti.

İsrail ordusu Beyrut-Sayda otoyolunda da 2 araca hava saldırısı gerçekleştirdi; saldırıda ölen ya da yaralananlara ilişkin bilgi henüz paylaşılmadı.

Öte yandan İsrail ordusu, karadan işgali genişletme girişiminin yoğunlaştığı, Lübnan-İsrail sınırına yaklaşık 4 kilometre uzaklıkta stratejik ve sembolik öneme sahip Bint Cubeyl ilçesine topçu atışları düzenledi.

Bint Cubeyl'de dün 3'ü ağır 10 askerinin yaralandığını, ayrıca Lübnan'ın güneyinde yarbay rütbesinde bir komutanın ağır yaralandığını duyuran İsrail ordusu, gece Hanin beldesindeki evleri de havaya uçurdu.

Hizbullah 40 roketle karşılık verdi

İsrail'in Lübnan'ın güneyine yoğun saldırıları sürerken Hizbullah da İsrail'in kuzeyine ateşlediği 40 roketle karşılık verdi.

İsrail basınının aktardığına göre, Hizbullah'ın sabah saatlerinde kısa süre içinde art arda ateşlediği yaklaşık 40 roket nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki yerleşimlerde sık sık sirenler çaldı.

Roketlerin bir kısmı hava savunma sistemleri tarafından engellendi, bir kısmı da açık alanlara düştü.

İsrail acil yardım servisi Kızıl Davut Yıldızı, roketler nedeniyle 1 kişinin hafif yaralandığını ve hastaneye nakledildiğini aktardı.

Washington'daki görüşmelerde müzakerelere başlama kararı

ABD'nin başkenti Washington'da dün İsrail ile Lübnan arasında ABD arabuluculuğunda başlayan görüşmelerden, karşılıklı olarak kararlaştırılan bir zaman ve yerde doğrudan müzakerelere başlama kararı çıktı.

ABD Dışişleri Bakanlığı binasında gerçekleştirilen görüşmeye ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Bakanlık Danışmanı Michael Needham, ABD’nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa, İsrail’in Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter ve Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Hamadeh-Moawad katıldı.

ABD'nin arabuluculuğunda Washington'da yapılan ve "1993 yılından bu yana en üst düzey doğrudan görüşme" olarak kayıtlara geçen görüşmenin verimli geçtiği bertildi.

Rubio, görüşmeden önce yaptığı kısa açıklamada, iki ülke arasındaki sorunların bir anda çözülmeyeceğini ancak bu görüşmenin son derece önemli olduğunu ifade ederek "Bu, tarihi bir fırsat. Bizi bu noktaya ve buradaki fırsata getiren on yıllara dayanan tarih dersleri var." demişti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın nükleer konusunda kırmızı çizgiler belirlediğini ve bunun "olumlu bir gelişme" olduğunu öne süren Cohen, "Anlaşma sağlanamazsa İran’a saldırı düzenlenebilir." ifadesini kullandı.

İsrail'in işgali genişlettiği ve saldırılar düzenlediği Lübnan'a ilişkin konuşan Cohen, "Bana göre sadece Dahiye'ye değil, Lübnan'ın tesislerine ve altyapıya da saldırmalıyız. Bunu kabinede de söyledim. Bu müzakerelerin başarı şansını yüksek görmüyorum." iddiasında bulundu.

İsrail Ekonomi ve Sanayi Bakanı Nir Barkat, Kanal 14 televizyonuna verdiği röportajda, ABD'lilerin savaş hedeflerine ulaşacağını iddia etti.

İranlıların ABD Başkanı Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun kararlılığını anlamadığını savunan Barkat, "Savaşa geri döneceğiz ve savaşın hedeflerine ulaşacağız." iddiasında bulundu.

Barkat, İsrail halkının da kendileri gibi İran'ın nükleer ve balistik füze programını tehdit olarak algıladığını ileri sürerek "Önemli ilerleme kaydettiğimize şüphe yok, ancak işi henüz bitirmedik. Hala yapılacak işler var." tehdidinde bulundu.

İsrail Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar da ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından İslamabad'daki müzakerelere ilişkin yaptığı paylaşımda, ABD'nin İran'ın nükleer silah elde etmesini engelleme konusundaki ısrarının İsrail ile koordinasyonunu gösterdiğini ileri sürdü.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını öven Zohar, İran'a saldırıların nükleer silah sahibi olmasını önleyeceğini savundu.

İran Cumhurbaşkanlığının yazılı açıklamasına göre Pezeşkiyan ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan telefon görüşmesi gerçekleştirdi. 

Liderler, görüşmede savaşa son verilmesine yönelik çözümler hakkında görüş alışverişinde bulundu.

İran'a karşı askeri saldırganlığın durdurulması yönündeki çabalarından dolayı bazı dost ve komşu ülkelere teşekkür eden Pezeşkiyan, "Türkiye'nin, İran'a yönelik acımasız saldırıları kınayan tutumu ve özellikle Türk milletinin İran'la etkileyici dayanışmasını takdir ediyoruz." ifadelerini kullandı.

İran ile ABD arasında varılan ve İsrail'i de içeren geçici ateşkes anlaşmasının Lübnan dahil olmak üzere bölgedeki tüm cepheleri kapsaması gerektiğini vurgulayan Pezeşkiyan, şunları kaydetti:

"İsrail'in eylemleri bölgede bir yangın çıkarmayı amaçlamaktadır ve İslam ülkeleri, Siyonist rejimin savaş kışkırtıcılığına ve bölgenin istikrarını ve barışını tehlikeye atmasına karşı dayanışma içinde olmalıdır.

Uluslararası toplumun ve İslam ülkelerinin, başta Lübnan olmak üzere bölgesel ülkelere yönelik saldırganlık ve suçların durdurulması için ABD ve Siyonist rejime baskı yapması şarttır."

Pezeşkiyan, İran'ın bölgesel istikrarın korunması ve çatışmaların yayılmasını önlemek için ateşkesi kabul ettiğini belirterek, "ateşkesin devamının karşı tarafın yükümlülüklerine gerçek anlamda uymasına bağlı olacağını" vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’a verdiği sürenin bugün sona ermesiyle birlikte, İsrail basınında önümüzdeki saatlerin İsrail ve ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaş açısından belirleyici olacağı yönünde değerlendirmeler öne çıkıyor.

Savaş sonrası ABD'nin etkisi azalırken Türkiye'nin etkisi artacak

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’a salı gününün sonuna kadar bir anlaşmaya varması için süre vermiş, aksi halde "İran medeniyetini yok etmekle" tehdit etmişti.

İsrail basını, bugün dolacak sürenin ardından askeri tırmanış ihtimalinin ciddi şekilde gündemde olduğunu yazdı.

İsrail’in Kanal 12 televizyonu, adı açıklanmayan İsrail kaynağının, “Önümüzdeki 24 saat savaşta çok önemli.” ifadelerini kullandığını aktardı.

Kaynak, kararın İran’daki siyasi liderliğe bırakılması halinde ateşkesin daha önce sağlanabileceğini savunurken, İran’daki kontrol mekanizmalarına ilişkin belirsizliklerin süreci zorlaştırdığını öne sürdü. Trump yönetiminin, hem ABD içindeki siyasi eleştiriler hem de savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkileri nedeniyle artan baskıyla karşı karşıya olduğu aktarıldı.

Özellikle İran’ın stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan petrol ve doğalgaz tankerlerinin geçişine getirdiği kısıtlamalar, küresel enerji piyasalarında dalgalanmayı artırdı.

Enerji tesislerine yönelik karşılıklı saldırı ihtimali ve İran’ın Körfez ülkelerindeki benzer tesisleri hedef alma olasılığı, yatırımcıların endişelerini artırırken petrol ve doğalgaz fiyatlarında yükselişe yol açtı.

Washington’ın tavizleri anlaşmanın anahtarı olabilir

İsrail gazetesi Israel Hayom, Washington’un önemli tavizler vermeye hazır olması halinde ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

Ülkesinin İran'a karşı "savaşı kaybettiğini" savundu

Gazete, İsrail’in müzakerelere doğrudan katılmadığını ancak gelişmeleri yakından izlediğini belirterek, İsrail siyasi liderliği içinde, olası bir anlaşmanın İran yönetimine toparlanma fırsatı verebileceği yönünde kaygılar bulunduğunu aktardı.

Haberde, İsrail’in savaşın başından bu yana üç ana hedef belirlediği ifade edildi: "İran’da rejim değişikliği için koşullar oluşturmak, İran’ın nükleer programına ağır hasar vermek ve füze sistemlerini zayıflatmak."

Gazete ayrıca, Washington’un nihai kararının Beyaz Saray’da alınacağına dikkat çekerek, İsrail’in İran’ın askeri ve ekonomik kapasitesini zayıflatmak amacıyla saldırıları sürdürmeyi tercih ettiğini yazdı.

Yıpratma savaşı mı ateşkes mi?

İsrail gazetesi Maariv, bugünün İsrail ve ABD için “belirleyici” olmasının beklendiğini aktararak, “Bugün, yıpratma savaşına mı gireceğimiz yoksa ateşkes anlaşmasına mı varacağımız belirlenecek.” değerlendirmesine yer verdi.

Gazete, Trump yönetiminin İran’ın teslim olmasını sağlayacak bir anlaşma ya da İran ekonomisini felç etmeyi hedefleyen geniş çaplı saldırı dalgaları arasında tercih yapabileceğini belirtti.

Haberde ayrıca İsrail’in, İran üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla altyapı ve enerji tesislerini hedef alan saldırılarını sürdürdüğü ifade edildi. Bu saldırıların, İran’ın müzakere pozisyonunu zayıflatmayı amaçladığı değerlendiriliyor.

İsrail’den tırmanış hazırlığı

İsrail devlet televizyonu KAN, adı açıklanmayan bir İsrailli yetkilinin, sürenin dolmasının hemen ardından askeri operasyonların genişletilebileceğini söylediğini aktardı.

Yetkili, “Süre dolduktan hemen sonra İran’da büyük bir tırmanışa hazırız ve ABD’nin onayını bekliyoruz.” ifadelerini kullandı.

Kaynak ayrıca, son dakika ateşkes kararının hâlâ ihtimaller arasında bulunduğunu ancak İsrail’in İran altyapı ve enerji sektörlerine yönelik geniş çaplı saldırılar için ABD’den “yeşil ışık” beklediğini belirtti.

Savaş küresel galyum ve germanyum endişeleri artırıyor

Uzmanlara göre, önümüzdeki saatlerde Washington ile Tahran arasında bir anlaşmaya varılması ya da askeri operasyonların genişletilmesi yönünde alınacak karar, yalnızca İran-İsrail hattındaki çatışmaları değil, aynı zamanda küresel enerji piyasalarını ve bölgesel güvenlik dengelerini de doğrudan etkileyecek.

ABD Başkanı Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında İran gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Yaklaşık 1,5 saat süren basın toplantısının ilk bölümünde, İran'ın düşürdüğü iki F-15 savaş uçağının mürettebatının nasıl kurtarıldığını anlatan Trump, soru-cevap bölümünde ise İran'a verdiği sürede bir anlaşma sağlamayı umduklarını vurguladı.

Trump, ABD doğu saatiyle salı akşamı 20.00'ye kadar İran'la bir anlaşmaya varmış olmayı umduğunu belirterek, anlaşma sağlanmaması durumuna ilişkin ise "Bütün ülke (İran) tek bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir." dedi.

İran'a yönelik daha önceki tehditlerini yineleyen ABD Başkanı, anlaşma sağlanmaması halinde, "Bir planımız var; yarın gece saat 12'ye kadar İran'daki her köprü yerle bir edilecek, İran'daki her elektrik santrali devre dışı kalacak ve bir daha asla kullanılamayacak." diye konuştu.

ABD Başkanı, "Onlarla görüşüyoruz. Yarın akşam ABD doğu saati ile akşam saat sekize kadar süreleri var ama görüşmeler devam ediyor. Sanırım iyi gidiyor ama sonucu göreceğiz." ifadelerini kullandı.

Trump, sivil altyapıyı hedef alma hususunda endişeli değil

İran'ın sivil altyapısını hedef almanın Cenevre Sözleşmesi'ne aykırı olup olmadığı yönündeki bir soruya yanıt veren Trump, bu konuda endişeli olmadığını söyledi.

Soruyu soran New York Times (NYT) muhabirine "yalan haber" nitelemesi yapan ABD Başkanı, daha sonra soruya, "Umarım bunu yapmak zorunda kalmam." karşılığını verdi.

Trump, İran’la savaşın sonuna gelip gelmedikleri konusundaki sorulara, bunun Tahran'daki yönetimin tavrına bağlı olduğunu ve görüşmelerin sonucunu beklemeleri gerektiğini söyledi.

İran’dan tam olarak nasıl bir anlaşma beklediğini anlatan ABD Başkanı, "Benim için kabul edilebilir bir anlaşma yapmalıyız ve bu anlaşmanın bir parçası da petrol ve diğer her şeyin (Hürmüz Boğazı’ndan) serbest geçişinin sağlanması olacak." dedi.

Trump, bölgedeki "Kürt grupların" süreçten uzak durmasını istedi

Öte yandan Trump, bir soru üzerine, "bölgedeki Kürt grupların İran konusunda ilerleyen süreçlerden uzak durması gerektiği" şeklindeki açıklamalarını tekrarladı.

Trump, "Onların bu işten uzak durmasını tercih ederim, çünkü bence beraberlerinde bazı sorunlar ve zorluklar getiriyorlar, hatta ölüm getiriyorlar." değerlendirmesini yaptı.

Trump'tan NATO ile Uzak Doğu'daki müttefiklere tepki

NATO ülkelerinin, İran konusunda ABD'ye destek olmadıklarını ve bunun için o ülkelere kızgın olduğunu anlatan ABD Başkanı, isim vererek İngiltere ve Almanya'nın tavrını eleştirdi. Trump, "NATO’nun İran’la ilgili tavrından dolayı büyük hayal kırıklığı içindeyim." dedi.

Almanya'nın "bu bizim savaşımız değil" şeklindeki açıklamasına gönderme yapan Trump, Hürmüz Boğazı'nın da kendilerinin savaşı olmadığını ifade etti.

Benzer şekilde ABD'nin Uzak Doğu'daki müttefiklerine de tepki gösteren Trump, "Bize yardım etmeyen başka kim var biliyor musunuz? Güney Kore, bize yardım etmedi. Avustralya, bize yardım etmedi. Japonya, bize yardım etmedi. Japonya’da onları Kuzey Kore’den korumak için 50 bin askerimiz var. Güney Kore’de ise çok iyi anlaştığım (Kuzey Kore lideri) Kim Jong-un’dan bizi korumak için 45 bin askerimiz var." değerlendirmesini yaptı.

Hürmüz Boğazı'nın açılmasının ABD için halen çok önemli bir öncelik olduğunun altını çizen Trump, "İran’da biz kazandık, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerde aslında bizim ücret almamız gerekiyor, İran’ın değil." dedi.

Trump, İran'da kurtarılan 2 pilotla ilgili operasyonu anlattı

ABD Başkanı Trump, İran tarafından düşürülen iki F-15 savaş uçağının mürettebatının kurtarılmasına ilişkin operasyonun detaylarını aktardı.

İlk kurtarma operasyonunda alçak irtifada uçan 21 askeri uçağın İran hava sahasına girdiğini belirten Trump, bu operasyonun toplamda 48 saat sürdüğünü söyledi.

Trump, İran'ın hava savunma ve radar sistemlerini "yok ettiklerini" savunarak, buna rağmen İranlıların omuzdan fırlatılan güdümlü füzelerle Amerikan uçak ve helikopterlerini hedef aldıklarını ve bu konuda "şanslı" olduklarını dile getirdi.

İran sınırları içinde kalan ABD askerlerinin kurtarılması operasyonun oldukça zor olduğunu vurgulayan Trump, "Bu riskli bir karardı çünkü bir ya da 2 kişinin yerine 100 kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanabilirdi. Bu, verilmesi zor bir karardı." ifadesini kullandı.

Trump, "Arama ve kurtarma ekiplerinin bu ilk dalgası, F-15 pilotunun yerini başarıyla tespit etti ve pilot, düşman topraklarından kurtarıldı. Bu arada silah sistemi subayı albay, pilottan oldukça uzak bir mesafeye inmişti." diyerek, kamuoyuna 2'nci mürettebatın kayıp olduğu bilgisini özellikle vermediklerini vurguladı.

Sızıntıyı yapan kişiler hapse girecek

"İran, bir sızıntı kaynağı bu bilgiyi verene kadar pilotlardan birinin kaybolduğunu bilmiyordu. Sadece birini kurtarmıştık ve İran diğerini bilmiyordu. Bu haberi yayımlayan kişi hapse girecek. Şanslıyız ki diğer pilotu da bulduk." değerlendirmesini yapan ABD Başkanı, "ulusal güvenlik meselesi" olarak tanımladığı kurtarma operasyona ilişkin haber yapan kişi veya kişilerin ceza alacaklarının altını çizdi.

İkinci uçakla ilgili kurtarma operasyonuna ise 4 bombardıman uçağı, 64 avcı uçağı, 48 ikmal uçağı ve 13 kurtarma uçağı dahil toplam 155 uçağın katıldığını aktaran Trump, söz konusu operasyonlar için "Tanrı bizi destekliyordu." ifadesini kullandı.

Daha önce Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması durumunda İran’ı tehdit eden Trump, paylaşımında "Salı günü ABD Doğu Yakası saatiyle 20.00’de (Türkiye saatiyle 8 Nisan Çarşamba 03.00)" ifadesine yer verdi.

İran’a yönelik paylaşımlarında ifadelerini sertleştiren ABD Başkanı, süre uzatımıyla ilgili açıklamayı, İran’da düşen ABD uçağından sağ kurtulan ikinci pilotun da güvenli bir şekilde kurtarılmasının ardından yaptı.

ABD Başkanı Trump, sabah erken saatlerde yaptığı sosyal medya paylaşımında, söz konusu askeri girişimi “ABD tarihindeki en cesur arama ve kurtarma operasyonlarından biri” olarak nitelendirerek, ikinci pilotun da kurtarıldığını duyurmuştu.

Savaş uçağının düşürülmesi

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 3 Nisan'da ülkenin orta kesimlerinde bir savaş uçağını hava savunma sistemleriyle vurarak düşürdüğünü duyurmuştu.

İran basını, ABD'ye ait savaş uçağının pilotunun yakalanıp esir alınmış olabileceğini kaydetmişti.

ABD basınına konuşan yetkililer de uçağın düştüğünü doğrulayarak mürettebattan bir kişinin kurtarıldığını, ikinci kişi için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirtmişti.

New York Times gazetesinin haberinde, Hürmüz Boğazı yakınlarında F-15 savaş uçağıyla neredeyse aynı anda, ikinci bir ABD savaş uçağının daha düşürüldüğü kaydedilmişti. Haberde, uçağın pilotunun olaydan kurtulduğu aktarılmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da 3 Nisan'da düşürülen F-15E savaş uçağının ikinci pilotunu da kurtardıklarını açıklamıştı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in Danışmanı Ali Ekber Velayeti, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, ABD Başkanı Trump'ın tehditlerini değerlendirdi.

Velayeti, mesajında şu ifadelere yer verdi:

"Direniş Cephesi'nin komuta merkezi, Babu'l Mendeb'i Hürmüz Boğazı gibi görüyor. Beyaz Saray aptalca hatalarını tekrarlamayı planlıyorsa, enerji akışının ve küresel ticaretin tek bir hareketle sekteye uğratılabileceğini yakında anlayacaktır."

İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı'ndan Trump'ın "taş devri" tehditlerine yanıt:

İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, ABD Başkanı Donald Trump'ın "İran'ı taş devrine göndereceğiz" tehditlerine, "Başkalarını tehdit etme bahanesiyle kendi halkının refahını feda eden herkes hala 'Taş Devri'nde kalmış demektir." ifadeleriyle yanıt verdi.

Arif, X sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, ABD Başkanı Trump'ın "İran'ın altyapısını hedef alarak taş devrine göndereceğiz" şeklindeki tehditlerine yanıt verdi.

ABD Başkanı Trump'ın ülkesindeki halka "kreş ve sağlık hizmeti sağlayamama durumunu savaş bahanesiyle haklı çıkarmaya çalıştığını" söyleyen Arif, şunları kaydetti:

"Dün gece Trump, Amerikan halkına kreş ve sağlık hizmeti sağlayamama durumunu savaş bahanesiyle haklı çıkarmaya çalıştı. Bugün de İran'ı 'elektrik santralleri ve köprülerin' yıkımıyla tehdit etti. Kendi halkının refahını başkalarını tehdit etmek için feda eden herkes hala 'Taş Devri'nde kalmış demektir. Ancak İran farklı bir yol seçti: baskı altında bile inşa etmeye devam ediyor."

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

7 Nisan'ın İran'da "Enerji Santrali ve Köprü Günü" olacağını ifade eden Trump, "boğazı açın yoksa cehennemde yaşayacaksınız" uyarısı yaptı.

Trump, "Allah'a hamdolsun." ifadesini de kullandı.

Öte yandan, başka paylaşımında da Trump, İran'da düşürülen savaş uçağının yaralı F-15 mürettebatının operasyonla "İran dağlarının derinliklerinden kurtarıldığını" belirtti.

Trump, "Bu tür baskınlar nadiren denenir çünkü hem personel hem de ekipman için büyük tehlike vardır. Böyle bir operasyon normalde gerçekleşmez." ifadelerini kullandı.

İkinci baskının ilk baskının ardından geldiğini aktaran Trump, operasyonların 7 saat sürdüğünü kaydetti.

Trump, yarın Beyaz Saray'daki Oval Ofis'te askeri yetkililerle basın toplantısı düzenleneceğini de açıkladı.

Savaş uçağının düşürülmesi

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 3 Nisan'da ülkenin orta kesimlerinde bir savaş uçağını hava savunma sistemleriyle vurarak düşürdüğünü duyurmuştu.

İran basını, ABD'ye ait savaş uçağının pilotunun yakalanıp esir alınmış olabileceğini kaydetmişti.

ABD basınına konuşan yetkililer de uçağın düştüğünü doğrulayarak mürettebattan bir kişinin kurtarıldığını, ikinci kişi için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü belirtmişti.

New York Times gazetesinin haberinde, Hürmüz Boğazı yakınlarında F-15 savaş uçağıyla neredeyse aynı anda, ikinci bir ABD savaş uçağının daha düşürüldüğü kaydedilmişti. Haberde, uçağın pilotunun olaydan kurtulduğu aktarılmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da 3 Nisan'da düşürülen F-15E savaş uçağının ikinci pilotunu da kurtardıklarını açıklamıştı.

İsrail'in Haaretz gazetesi, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ardından bölge ülkelerinin ABD'ye olan bağımlılığını azaltma yoluna gideceğini, Türkiye'nin ise bölgesel güvenlik mimarisinde kilit bir aktör olarak öne çıkacağını belirtti.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Haaretz gazetesinde, Hayfa Üniversitesi Orta Doğu ve İslam Araştırmaları Bölümü’nden Elad Giladi'nin "İran Savaşı yeni bir bölgesel düzen yaratabilir, daha az ABD, daha çok Türkiye" başlıklı analizi yayımlandı.

Savaşla birlikte bölge ülkelerinin savunma stratejilerinde köklü bir değişikliğe gittiği belirtilen yazıda, kapalı kapılar ardındaki diplomatik temaslarla ABD'ye olan güvenlik bağımlılığını "en aza indirmenin" yollarının arandığı kaydedildi.

Özellikle Körfez ülkelerinin güvenlik ve ittifak arayışlarını yeniden şekillendirme arayışında olduğunun altını çizen yazıda, "Türkiye bu düşüncenin geliştirilmesinde kilit bir rol oynuyor gibi görünüyor." ifadelerine yer verildi.

Türkiye'nin son dönemde Suudi Arabistan, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile ilişkilerini stratejik bir boyuta evirdiği vurgulanan yazıda, 19 Mart'ta Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanları arasındaki dörtlü zirvenin bu yeni arayışın en somut örneği olduğu ifade edildi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın daha önce dile getirdiği "Bölge ülkeleri kendi sorunlarını çözmezse dış güçler kendi çıkarlarını dayatır." yaklaşımının, Riyad ve diğer Körfez başkentlerinde karşılık bulduğuna işaret edilen yazıda, Türkiye'nin gelişmiş savunma sanayisinin Körfez ülkeleri için ABD'ye alternatif bir "güvenlik çeşitlendirmesi" sunduğuna dikkat çekildi.

ABD'ye güvenlik bağımlılığını kademeli sonlandırma çabası

Yazıda, Körfez ülkelerinin ABD ile ilişkilerini tamamen koparmak niyetinde olmadığı ancak Washington'u "tek güvenlik garantörü" olarak değil, bir "partner" olarak konumlandırmak istediği belirtildi.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın Türkiye'nin etkisini arttıracak bir dönüm noktası olduğu belirtilen yazıda, şu ifadelere de yer verildi:

"Savaşın yalnızca İsrail ile İran arasındaki caydırıcılık dengesiyle değil, aynı zamanda Körfez ülkelerinin ABD'ye olan güvenlik bağımlılıklarını ihtiyatlı ve kademeli bir şekilde sonlandırarak, içeriden inşa edilen bir bölgesel düzenin imkanlarını aramaya başladığı an olarak hatırlanması muhtemeldir."

İsrail, denklem dışı kalabilir

Körfez ülkelerinin misillemeler nedeniyle İran'a ilişkin İsrail ile benzer kaygılar taşıdığı öne sürülen yazıda, ancak söz konusu ülkelerin Tel Aviv ile siyasi olarak aynı blokta görünmekten kaçındıkları belirtildi.

Yazıda, bu durumun Türkiye'nin merkezinde olduğu yeni bölgesel yapıda İsrail'in "dışarıda kalmasına" neden olabileceği yorumuna da yer verildi.

ABD ve İsrail'in İran'a şubat sonunda saldırı başlatması ve İran'ın misilleme saldırılarıyla yaşanan gerilim, bölgenin özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji ve gübre piyasalarındaki merkezi rolü dolayısıyla tarım açısından da önem taşıyor.

Enerjinin gübre üretimi ve taşımacılığında temel bir girdi olması nedeniyle, bölgedeki kesintiler ve artan risk algısı tarımsal girdi piyasalarında oynaklığa yol açıyor.

Çatışma öncesinde 70-80 dolar seviyesinde seyreden petrolün 110 dolar bandına tırmandığı görülüyor.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD'de bir ay önce galon başına 3,6 dolar civarında bulunan motorinin ortalama fiyatının 5,5 doları geçmesi dikkati çekiyor.

Bir yıl öncesine kıyasla da yüzde 50'den fazla artan motorinin, tarla hazırlığı, ekim, gübre uygulaması ve ürün taşımacılığı dahil olmak üzere üretimin birçok aşamasında kullanılması, enerji fiyatlarındaki artışın hem gübre üretim maliyetlerinin hem de çiftlik içi operasyon giderlerinin yükselmesine yol açıyor.

Gübre fiyatları sert yükseliyor

Saldırıların başlamasından bu yana, önemli bir bölümü Orta Doğu'da üretilen gübrenin fiyatı hızla yükseliyor.

Sınırlı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedariki nedeniyle yaşanan tesis kapanmaları ve bakım çalışmaları, Hindistan ve Bangladeş'teki gübre üretimini de olumsuz etkiliyor.

Çin'in yurt içi arz güvenliğini sağlamak amacıyla gübrede ihracat kısıtlamalarını sıkılaştırması, bahar ekim sezonu dolayısıyla yoğun talebin yaşandığı bir dönemde fiyatların daha da yukarı çıkmasına katkıda bulunuyor.

Vadeli işlemlerde çatışmalar öncesindeki hafta ton başına 480 dolar civarında seyreden üre fiyatının 750 doları bulduğu görülüyor.

Öte yandan, amonyak ve üreye ilişkin 2026 yılı fiyat varsayımlarını yaklaşık yüzde 25 yükselten Fitch Ratings, çatışmanın ve geçişlerdeki aksamaların ne kadar süreceğine dair belirsizliklere işaret ediyor.

Kredi derecelendirme kuruluşu, Hürmüz Boğazı'ndaki kapanmanın daha uzun sürmesinin yıllık ortalama gübre fiyatı varsayımlarını daha da yukarı çekebileceği konusunda uyarıyor.

Çiftçilerin manevra alanı daralıyor

Amerikan Çiftlik Bürosu Federasyonunun (AFBF) analizine göre, ABD'li çiftçiler jeopolitik gerilimlerin gölgesinde ilkbahar ekim sezonuna giriyor.

Gübre alımları, tarla hazırlıkları ve sezonun ilk gübre uygulamalarının halihazırda başladığı dikkate alındığında, girdi fiyatlarının aniden yükselmesi, çiftçilerin manevra alanını daraltıyor.

Ülke genelindeki çiftçiler, en temel üretim girdilerinden biri olan gübre konusunda giderek artan bir belirsizlikle karşı karşıya bulunuyor.

Girdi maliyetlerinin tarihsel olarak yüksek seviyelerde seyretmesi ve birçok emtia fiyatının önemli ölçüde düşmesi nedeniyle halihazırda zor durumda olan çiftçiler, gübre fiyatlarındaki oynaklığa daha az maruz kalan ürünlerin ekimine yönelmeyi de değerlendiriyor.

Sezon başındaki gübre tedarik zinciri aksaklıklarının, girdi bulunabilirliği ve fiyatlar üzerinde orantısız derecede büyük etki yaratabileceği belirtiliyor.

Küresel gübre arzında Orta Doğu kritik rol oynuyor

AFBF'ye göre İran, amonyak üretiminde kullanılan temel ham madde olan doğal gaz açısından dünyanın en büyük rezervlerinden bazılarına sahip bulunuyor.

Yaklaşık yüzde 46 azot içeren ve bitkisel üretimde merkezi rol oynayan üre, azotlu gübrelerin çoğunun temel girdisini oluşturuyor.

Orta Doğu, küresel üre ihracatının yaklaşık yarısını, küresel amonyak ihracatının da yaklaşık üçte birini gerçekleştiriyor.

İran, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır'da üretilen büyük miktardaki üre, amonyak, fosfat, kükürt ve petrolün her yıl Hürmüz Boğazı üzerinden taşınması nedeniyle risk yalnızca İran'ın üretimiyle sınırlı kalmıyor.

Gübre piyasasının küresel ölçekte entegre olması nedeniyle, bir bölgede yaşanan arz kesintileri başka yerlerde fiyatları ve bulunabilirliği doğrudan etkiliyor.

ABD gübrenin bir kısmında ithalata bağımlı

ABD, gübre talebini karşılamak için hem yerli üretime hem de ithalata dayanıyor. İthalat bağımlılığı, potasyumda yaklaşık yüzde 97, azotta yüzde 18 ve fosfatta yüzde 13 seviyelerinde seyrediyor.

ABD doğrudan Orta Doğu'dan büyük miktarda gübre ithal etmese bile, bölgedeki fiyat hareketleri iç piyasayı etkiliyor.

Basra Körfezi kaynaklı gübrelere bağımlı Hindistan veya Brezilya gibi ülkelerin alternatif tedarikçilere yönelmesi durumunda, küresel arz üzerindeki rekabetin artacağı ve bunun da ABD'li çiftçiler için fiyatları yukarı çekeceği ifade ediliyor.

Avrupa tarım sektörüne yönelik plan üzerinde çalışıyor

Avrupa Birliği'nde (AB) de tarım sektörü, Orta Doğu'daki gelişmelerden kaynaklanan enerji fiyatlarındaki hızlı artıştan doğrudan etkilenirken, üye ülkeler çiftçilerine çeşitli alanlarda destek sağlamak üzere adımlar atıyor.

AB Komisyonu, çiftçilerin artan girdi maliyetlerine karşı desteklenmesi için Ortak Tarım Politikası araçlarının daha esnek kullanılabileceğine işaret ediyor.

Komisyon ayrıca ithal gübreye bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif gübre kullanımını teşvik eden ve üretim maliyetlerini düşürmeyi hedefleyen planlar üzerinde çalışıyor.

AB ülkelerinin liderleri, elektrik vergilerinin düşürülmesi, şebeke ücretlerinin azaltılması ve devlet yardımlarının genişletilmesi gibi önlemleri gündeme alıyor.

AB ülkeleri çeşitli önlemleri devreye alıyor

İspanya, Orta Doğu'daki çatışmaların etkilerine karşı tarım ve hayvancılığı destekleyecek 877 milyon avroluk kapsamlı bir paket açıklarken, İtalya'da da çiftçilerin en önemli girdilerinden dizel yakıtta litre başına 25 sent indirim sağlanıyor.

Yunanistan hükümeti tarafından duyurulan yaklaşık 300 milyon avroluk paket kapsamında çiftçilere motorin için litre başına 16 sent sübvansiyon sağlanırken, gübre alımlarında yüzde 15'e kadar destek verileceği ifade ediliyor.

Fransa ise daha hedefli ve sınırlı süreli destek mekanizmalarıyla tarım sektörünü korumayı tercih ediyor. Hükümet, çiftçilere doğrudan yakıt sübvansiyonu yerine kredi imkanları, sosyal prim ertelemeleri ve vergi kolaylıkları sağlayarak maliyet baskısını hafifletmeye çalışıyor.

Avustralya'da hükümet, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları sonrası yaşanan yakıt krizi nedeniyle hafta sonu uzun yolculuğa çıkacak vatandaşlara, şehir içindeki benzin istasyonlarından yakıt tedarik etmeleri çağrısı yaptı.

Sky News Australia haberine göre Avustralya Enerji Bakanı Chris Bowen, gazetecilere yaptığı açıklamada, Avustralya genelinde yüzlerce benzin istasyonunda yakıtın tükendiğini ve kırsal kesimlerde "yakıt kıtlığı yaşandığını" bildirdi.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Dizel yakıt tedarikinin, gelecek haftalarda Avustralya'da ekinlerini toprağa ekmesi gereken çiftçilere yönlendirileceğini bildiren Bowen, "Bu hafta sonu uzun yolculuk planlayan Avustralyalıların şehir içi istasyonlarından yakıt alarak ülkeye yardımcı olmaları mantıklı." dedi.

Nisan ve mayısa yönelik "tedariği güvence altına almak" amacıyla 50 yakıt gemisinin Avustralya'ya doğru yolda olduğunu belirten Bowen, ancak hazirana yönelik yakıt kıtlığı riski bulunduğunu söyledi.

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, hafta içinde ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı paylaşımda, "Yakıt vergisini üç ay boyunca yarıya indiriyoruz" ifadelerini kullanarak, ülkede benzin ve dizel fiyatlarını 30 Haziran'a kadar düşük tutmayı hedeflediklerini bildirmişti.

Ulusal basında, "büyük ölçüde ithal yakıta bağımlı" Avustralya'da halkın "panik alımlarının", ülkedeki yakıt krizini derinleştirdiği aktarıldı.

Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, savaş nedeniyle kesilmişti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan gerilim nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler, küresel petrol tedarikinde aksamalara ve petrol fiyatlarında artışa yol açtı.

ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard'ın, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in, Çalışma Bakanı Lori Chavez-DeRemer'in ve ABD Federal Soruşturma Bürosu Direktörü Kash Patel'in görevden alınabileceği iddia edildi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın dün Adalet Bakanı Pam Bondi'yi görevden almasının ardından ABD Ulusal İstihbarat Direktörü (DNI) Tulsi Gabbard'ı, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'i, Çalışma Bakanı Lori Chavez-DeRemer'i ve ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI) Direktörü Kash Patel'i görevden almayı değerlendirdiği öne sürüldü.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin haberinde, mart sonunda İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem'in, dün de Adalet Bakanı Pam Bondi'nin ardından Trump yönetiminden başka üst düzey isimlerin de görevden alınmasının değerlendirildiği iddia edildi.

Gazeteye açıklama yapan konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklar, Trump'ın, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşı "savunmamaya" ilişkin tutumu nedeniyle son dönemde DNI Direktörü Gabbard'a karşı hayal kırıklığı yaşadığını ifade ettiğini aktardı.

İsimleri açıklanmayan kaynaklar, İran'a saldırıları "vicdanen destekleyemeyeceğini" belirttikleri Gabbard'ın, 17 Mart'ta istifa eden Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent'i "korumasının" da Trump'ı öfkelendirdiğini kaydetti.

Kaynaklar, Trump'ın Gabbard'ın görevine başka birini getirip getirmemesi gerektiği konusunda kabine üyelerine görüşlerini sorduğunu iddia etti.

Öte yandan, Gabbard'ın yerine gelebilecek öne çıkan bir isim bulunmadığını belirten kaynaklar, kabine üyelerinin de "halefi hazır olmadan yüksek profilli bir pozisyonu boş bırakmama" konusunda Trump'ı uyardığını belirtti.

Trump'ın Ticaret ve Çalışma bakanlarını görevden almayı düşündüğü iddiası

Politico'ya konuşan ve ismini vermek istemeyen üst düzey Beyaz Saray yetkilileri, Trump'ın Ticaret Bakanı Lutnick ve Çalışma Bakanı Chavez-DeRemer'den duyduğu "hayal kırıklığını" ifade ettiğini ve bu kişileri görevden almaya niyetli olduğunu öne sürdü.

Bir yetkili, Trump'ın, Lutnick'i görevden alarak "Ekonomi konusunda değişiklikler yapıyorum." diyebilmesine zemin hazırlamak istediğini savundu.

Başka bir yetkili de söz konusu değişikliklerin, Trump'ın "yetersiz performans gösteren veya çok fazla olumsuz dikkati çeken" kabine üyelerine odaklandığını ileri sürdü.

Lutnick'in adeta "ince bir buz tabakasının üzerinde yürüdüğünü" belirten başka bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump'ın Lutnick'i daha önce de görevden almaya niyetlendiğini ancak bunu yapmadığını, şu anda da Chavez-DeRemer'in akıbetinin görüşüldüğünü savundu.

Başka bir Beyaz Saray yetkilisi de gelecek ara seçimlerde Demokrat Parti'nin sandalye sayısının artmasıyla Trump'ın gelecek yıl atamalarında Senato onayının daha zor olabileceğini düşündüğünü, bu yüzden görevden almalar konusunda endişeli olduğunu iddia etti.

Beyaz Saray Sözcülerinden Taylor Rogers, konuya ilişkin Politico'ya yaptığı açıklamada, Chavez-DeRemer ve Lutnick'in "Amerikan işçileri için harika bir iş çıkardığını ve Başkan Trump'ın tam desteğine sahip olduklarını" belirtti.

Öte yandan The Atlantic dergisine konuşan Beyaz Saray yetkilileri, Trump'ın FBI Direktörü Patel'i de görevden almayı düşündüğünü ancak bunun zamanlamasına dair kesin bilginin olmadığını ileri sürdü.

ABD yönetiminde üst düzey değişiklikler

Trump 5 Mart'ta İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem'in 31 Mart itibarıyla görevinden ayrılacağını belirtmiş, yerine Cumhuriyetçi Oklahoma Senatörü Markwayne Mullin göreve getirilmişti.

Trump dün sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda da Adalet Bakanı Pam Bondi'yi görevden aldığını, yerine Adalet Bakan Yardımcısı Todd Blanche'in Bakan Vekili olarak atandığını açıklamıştı.

ABD Savunma Bakanlığı da dün Kara Kuvvetleri Komutanı Randy George'un görevinden ayrılacağını açıklamıştı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Konuşmanın içeriğinin "sadece Trump'ın zihninde var olan gerçekliklere dayandığını" belirten Murphy, ABD'nin İran'a karşı saldırılarına yönelik "Biz bu savaşı kaybediyoruz." dedi.

ABD'nin, (İran'ın) tüm füze, insansız hava araçları ve nükleer programlarını yok edemeyeceğini dile getiren Murphy, "İran, özellikle Hürmüz Boğazı'nı kalıcı olarak kontrol altına alırsa, bölgede savaştan öncekinden daha fazla güç sergiler. Sahip olmadığımız milyarlarca doları harcıyoruz ve dünyayı istikrarsızlaştıran ve bizi beceriksiz gösteren bir savaşta Amerikan hayatlarını kaybediyoruz." ifadelerini kullandı.

Murphy, marttaki bir açıklamasında da ABD'nin İran ile savaşa neden girdiği konusunda "ikna edici argümanlar" görmediklerini belirterek, "İsrail bize İran'a ne zaman savaş açacağımızı söylememeli. Bu nasıl bir ortaklık?" demişti.

Pentagon'un Orta Doğu'daki askeri kayıplara ilişkin güncel verileri paylaşmadığı iddia edildi

Bu arada ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş kapsamında ölen ve yaralanan ABD'li askerlerin sayısına ilişkin güncel verileri paylaşmadığı ve kayıpların kamuoyuna eksik yansıtıldığı öne sürüldü.

ABD merkezli araştırmacı gazetecilik platformu The Intercept'in kaynaklara ve kendi analizlerine dayandırdığı haberinde, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM), ABD ile İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaştaki askeri kayıp verilerine ilişkin düşük ve güncel olmayan rakamlar paylaştığı, kayıplara dair detaylı açıklama yapmadığı ileri sürüldü.

Haberde, İran savaşı kapsamında ölen ve yaralanan ABD'li askerlerin sayısına ilişkin güncel verilerin paylaşılmadığı ve kayıpların kamuoyuna eksik yansıtıldığı iddia edildi

CENTCOM Sözcüsü Tim Hawkins'in 30 Mart'taki açıklamasında, "Destansı Öfke Operasyonu'nun başlangıcından bu yana yaklaşık 303 ABD askerinin yaralandığı" ifade edilirken, haberde, bu sayının 27 Mart'ta Suudi Arabistan'ın Prens Sultan Hava Üssü'ne düzenlenen saldırıda yaralanan 15 askeri içermediği iddia edildi.

İsmi açıklanmayan bir Pentagon yetkilisi de Bakanlığın söz konusu bilgileri eksik yansıtarak kamuoyundan gizlemeye çalıştığını, sayıların, Savunma Bakanı Pete Hegseth ile Beyaz Saray yetkilileri tarafından "örtbas edilmek" istendiğini savundu.

Küresel ekonominin belirsizlik dalgalarıyla boğuştuğu, ticaret rotalarının yeniden çizildiği ve jeopolitik gerilimlerin zirve yaptığı bir dönemde Afrika kıtası, tüm bu şoklara karşı şaşırtıcı bir direnç sergileyerek ekonomik büyüme ivmesini koruyor.

Bir yandan yüksek borç yükü ve iklim krizinin getirdiği ani risklerle mücadele eden kıta, diğer yandan kendi iç dinamiklerinden doğan bir ekonomik uyanışın eşiğinde bulunuyor. 

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Afrika'nın bu karmaşık ama umut verici tablosu, büyümenin artık sadece birkaç ekonomik devin tekelinde olmadığını, Sahra'nın güneyinden kuzeyine liman kentlerine kadar geniş bir coğrafyaya yayıldığını gösteriyor.

Afrika Kalkınma Bankası'nın (AfDB) yayımladığı "2026 Afrika Makroekonomik Performansı ve Görünümü" raporuna dayandırdığı bilgilere göre, kıta ekonomisi küresel finansal sıkılaşmaya rağmen potansiyelini gerçeğe dönüştürme konusunda kararlı bir duruş sergiliyor.

Veriler, Afrika'nın ekonomik görünümünün artık tek boyutlu bir hikaye olmaktan çıktığını, farklı bölgelerde farklı sektörlerin varlık gösterdiği çok katmanlı bir yapıya dönüştüğünü net bir şekilde ortaya koyuyor.

Özellikle dünyanın en hızlı büyüyen ekonomileri listesinde 12. sıraya yükselen Afrika ülkeleri, kıtanın küresel sistemdeki ağırlığını da her geçen gün artırıyor.

Bölge küresel yatırımcılar için cazibe merkezi haline geliyor

Kıtanın büyüme haritasına bakıldığında, Doğu Afrika'nın 2025 yılında yüzde 6,4'lük bir büyüme oranıyla açık ara liderliğini koruduğu görülüyor.

Etiyopya, Ruanda ve Tanzanya gibi ülkelerin başını çektiği bu bölge, sadece tarım veya ham maddeye değil, devasa kamu yatırımlarına, lojistik ağlara ve hizmet sektöründeki dijitalleşmeye dayanarak yükseliyor.

Bu bölgelerdeki ekonomik hareketlilik, komşu ülkeleri de içine alan bir "refah koridoru" oluşturma potansiyeli taşıyor. Kuzey Afrika ise salgın sonrası yaralarını sarmış, turizm ve enerji alanındaki stratejik hamleleriyle eski gücüne kavuşmaya başlamış bir portre çiziyor. Fas ve Mısır'da turizm gelirlerinin yanı sıra hizmetler sektöründeki çeşitlilik, bölgenin kırılganlığını azaltan en önemli unsurlar olarak öne çıkıyor.

Batı Afrika'da ise Fildişi Sahili, Benin ve Senegal gibi ülkeler, altyapı projeleri ve yeni enerji yatırımlarıyla ekonomik canlılığı diri tutuyor. Kıta ülkelerinde devreye giren hidrokarbon projeleri ve yenilenebilir enerji yatırımları, sadece yerel üretimi artırmakla kalmıyor, aynı zamanda bölgeyi küresel yatırımcılar için bir cazibe merkezi haline getiriyor.

Kıtada gerçek bir toplumsal dönüşüm için yüzde 7 büyüme gerekiyor

Ekonomi analistleri, 2025'te yüzde 4,2 olan Afrika'nın genel büyüme hızının, 2026'da yüzde 4,3'e yükseleceğini öngörüyor. Bu küçük ama istikrarlı artışın arkasında yatan temel itici gücün ise iç tüketimdeki hareketlilik olduğu belirtiliyor.

Bazı ekonomilerde para politikalarının kademeli olarak gevşemesi ve enflasyon baskısının bir miktar hafiflemesi, hane halkı harcamalarını yeniden canlandırdı.

Salgın döneminde ertelenen ancak bugün birer birer hayata geçen altyapı projeleri, istihdam piyasasında da sınırlı da olsa bir iyileşme sağlıyor. Afrika Kalkınma Bankası Grubu'nun verileri, 2025 yılı itibarıyla 24 Afrika ülkesinin yüzde 5'in üzerinde bir büyüme eşiğini aşacağına işaret ediyor.

Bu durum Afrika'nın "birkaç lokomotif ülke" üzerinden okunan eski hikayesinin artık son bulduğunu, büyümenin tabana yayıldığını gösteriyor.

Ancak madalyonun diğer yüzünde, bu büyüme oranlarının yoksulluğu tamamen ortadan kaldırmak ve milyonlarca gence nitelikli istihdam sağlamak için yeterli olup olmadığı sorusu.

Dolayısıyla uzmanlar, kıta genelinde gerçek bir toplumsal dönüşümün sağlanması için büyüme oranlarının yüzde 7 bandına çekilmesi gerektiğini belirtiyor.

En hızlı büyüyen ülkeler

2025'te Afrika'da en hızlı büyüyen ekonomiler arasında Güney Sudan, Senegal, Uganda, Ruanda ve Nijer öne çıkıyor.

Örneğin Doğu Afrika'da Etiyopya, Ruanda ve Uganda, yüzde 6,4'lük bölgesel büyüme oranına katkı sağlarken, Batı Afrika'da Senegal ve Nijer altyapı ve hizmet sektörlerindeki yatırımlarla güçlü performans sergiliyor.

Öte yandan, kıtanın bazı ekonomileri daha sınırlı büyüme kaydediyor. Özellikle Güney Afrika, 2025'te yalnızca yüzde 1,1'lik bir GSYH artışı ile kıtanın büyüme ortalamasının altında kaldı.

Bu tablo, Afrika'daki büyümenin artık sadece birkaç ülke üzerinden okunmadığını, farklı bölgelerde farklı hızlarda ve çok katmanlı bir ekonomik yapıya yayıldığını ortaya koyuyor.

Kıtanın kamu borcu 1,8 trilyon doların üzerinde

Ekonomik ivme güçlense de kıtanın omuzlarındaki ağır borç yükü ve iklim şokları en büyük risk faktörü olarak masada kalmaya devam ediyor. Afrika'nın toplam kamu borcu 1,8 trilyon doların üzerine çıkmış durumda.

Altyapı yatırımları için kullanılan krediler, küresel faiz artışlarıyla birleşince birçok ülke için geri ödemesi güç bir yük haline dönüştü. Bununla birlikte, mali disiplin adımları ve bazı ülkelerdeki gelir artırıcı reformlar, borç oranlarında sınırlı da olsa bir dengelenme sinyali veriyor.

İklim krizi ise Afrika ekonomileri için "beklenmedik" olmaktan çıkıp rutin bir risk haline geldi. Kuraklık, ani sel baskınları ve gıda arz zincirindeki aksamalar, özellikle tarıma dayalı ekonomileri her an sarsabiliyor.

Enerji maliyetlerindeki dalgalanmalar da enflasyonla mücadeleyi güçleştiriyor. "2026 Afrika Makroekonomik Performansı ve Görünümü" raporunda ortalama enflasyonun 2026'da yüzde 10,3 seviyesine ineceği öngörülse de bu iyileşmenin her ülkede aynı hızda gerçekleşmeyeceği, bazı bölgelerde gıda enflasyonunun hala can yakmaya devam edeceğine dikkat çekiliyor.

Bu ekonomik yükseliş ivmesi toplumsal refah modeline dönüşür mü?

Uzmanlara göre, Afrika için 2026 ve sonrası, sadece rakamların büyüdüğü değil, ekonomik yapının nitelik değiştirdiği bir dönem olmak zorunda.

Mevcut büyüme ivmesini kalıcı bir kalkınma modeline dönüştürebilmek için sanayileşme ve üretim çeşitlendirmesinin şart olduğunu ifade eden uzmanlar, bu noktada Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi (AfCFTA) projesinin, kıtanın kaderini değiştirebilecek en güçlü kozu olarak görüyor.

Ticaretin kıta içinde derinleştirilmesi, ham madde ihracatından katma değerli üretime geçiş ve dijital vergi altyapısının güçlendirilmesi, Afrika'yı dış şoklara karşı çok daha korunaklı bir liman haline getirebilir.

Afrika ekonomileri, küresel sistemdeki tüm çatlaklara ve yapısal zorluklara rağmen 2026 yılında da büyüme kapasitesini koruyacağını dünyaya kanıtlıyor. Ancak asıl başarı, bu büyümenin bir istatistik verisi olmaktan çıkıp, Afrika'nın her köşesindeki her haneye, insanların sofrasındaki ekmeğe ve sokaktaki gence gelecek umudu olarak dönmesinde yatıyor.

Uzmanlara göre, kıta için önümüzdeki on yılın sınavı, bu ekonomik ivmeyi daha dengeli, kapsayıcı ve dirençli bir toplumsal refah modeline dönüştürüp dönüştüremeyeceği noktasında kilitleniyor.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Dhaka Tribune gazetesinin haberine göre, Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman başkanlığında yapılan kabine toplantısında, enerji tasarrufu amacıyla yeni tedbirler belirlendi.

Tedbirler kapsamında, tüm kamu birimlerinde ve özel dairelerde çalışma saatlerinin bir saat azaltılması kararlaştırıldı.

Bankaların müşterilere son hizmet saati 15.00'e çekildi.

Acil hizmet verenlerin dışındaki market, dükkan ve alışveriş merkezlerinin ise 18.00'de kapanmasına karar verildi.

Enerji tedarikinde aksamalar devam ettiği sürece düğün ve sosyal etkinliklerde dekoratif ışıkların kullanılması da yasaklandı.

Hükümetin ayrıca belirsiz tedarik yollarına bağımlılığı azaltmak için Malezya, Endonezya ve Kazakistan gibi ülkelerden petrol ithalatını değerlendirdiği belirtildi.

Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, savaş nedeniyle kesilmişti

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın misillemeleri ile Basra Körfezi'nde tırmanan gerilim nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik bir geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45'i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30'u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler halihazırda küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Kent merkezindeki Duomo Katedrali yakınlarında toplanan yüzlerce kişi, Filistin bayraklarıyla, İsrail Meclisinin hafta başında onayladığı Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasayı protesto etti.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Göstericiler protesto sırasında sık sık "Filistin'e özgürlük", "Hepimiz antisiyonistiz", "Hepimiz Filistinliyiz", "Nehirden denize özgür Filistin" ve "Siyonistler, Filistin'den dışarı" sloganları attı.

İtalya'da yarın da Napoli kentinde Filistinli esirlere yönelik idam cezasının protesto edileceği bir gösteri düzenlenecek.

İsrail, Filistinlilere idam cezası yasasını onayladı

İsrail Meclisi, İran'a saldırıların gölgesinde Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını 30 Mart'ta onaylamıştı.

Yasaya göre, "İsrail'in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailliyi veya burada yaşayan birini öldürmek" suçlamasıyla hüküm giyenler idam edilebilecek. Uluslararası hak ve hukuk örgütleri özellikle yasanın bu maddesinin "Filistinlileri" hedef almak için hazırlandığına dikkati çekiyor.

Yasa, idam cezası kararı için oy birliği şartının aranmamasını ve kararın hakimlerce salt çoğunlukla verilmesini öngörüyor.

Yasa ile işgali altındaki Batı Şeria'da da İsrail askeri mahkemelerinin idam cezası verebilmesinin önü açıldı. İşgal altındaki Batı Şeria’da askeri mahkemelerin Filistinli esirlere ölüm cezası vermesi halinde af ve temyiz yolu kapalı olacak.

İsrail'de yargılanan Filistinli esirler için ise idam cezası ömür boyu hapis cezasına çevrilebilecek.

İsrailli bazı insan hakları örgütleri, Meclis'ten geçen yasanın iptali için İsrail Yüksek Mahkemesine başvuruda bulundu.

İsrail Yüksek Mahkemesi, Arap Azınlıkları Hukuk Merkezi "Adalah"ın başvurusu üzerine yasa hakkında 24 Mayıs'a kadar ihtiyati tedbir kararı getirmişti.

Yonhap'ın haberine göre Güney Kore Ticaret, Sanayi ve Kaynak Güvenliği Bakan Yardımcısı Yang Ghi-wuk, enerji tedariği konulu brifingde, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması nedeniyle kesintiye uğrayan sevkiyatı telafi edebilmek için farklı ülkelerden petrol tedarik etmeye çalıştıklarını söyledi.

Seul'un bunun için Suudi Arabistan, Umman, Kazakistan, ABD ve diğer ülkelerin kapılarını çaldığını aktaran Yang, normal şartlarda Güney Kore'ye her ay yaklaşık 80 milyon varil petrol geldiğini ancak bu ay yaklaşık 50 milyon varilin temin edildiğini belirtti.

Yang, alternatif petrol tedariklerinin mayıs ayında artmasını beklediklerine dikkati çekerek, hükümetin piyasayı yakından izlemeye devam edeceğini kaydetti.

Avustralya'nın doğal gaza ihracat kısıtlaması getirme planına ilişkin ise Yang, bu hamlenin Güney Kore üzerinde sınırlı etkiye sahip olmasının beklendiğini ve Avustralya'nın uzun vadeli gaz tedarik sözleşmesinde herhangi bir kesinti yaşanmamasını sağlayacağını kendilerine bildirdiğini ifade etti.

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Açık kaynak istihbaratı ve veri analizi yapan bazı sosyal (OSINT) medya hesaplarından derlediği bilgilere göre, 31 Mart'ta İngiltere ve Romanya'dan toplamda 6 KC-135 "Stratotanker" uçağı havalandı.

Bunlardan, İngiltere'deki RAF Mildenhall Hava Üssü'nden kayıt numaraları "60-0355", "60-0353" ve "58-0095" olan 3 "Stratotanker"in 31 Mart'ta İngiltere'nin güney batısına kadar uçtuğu ve üsse geri döndü.

Ayrıca, kayıt numarası "60-0333" olan bir "Stratotanker"in ve özel bir yakıt ikmal ve nakliye uçağı olan "09-6207" numaralı Lockheed Martin MC-130J Commando II uçağının da aynı üsten havalandığı tespit edildi.

Romanya'da ise kayıt numaraları "58-0073", "63-8035" ve "58-0106" olan 3 "Stratotanker"in yine 31 Mart'ta Bükreş Henri Coanda Havalimanı'ndaki 90. Hava Nakliye Üssü'nden kalkarak Yunanistan'ın güneyine kadar ilerlediği ve sonrasında tekrardan aynı üsse geri indiği gözlemlendi.

Avrupa'daki "Stratotanker"lerin yanı sıra ABD'nin Maine eyaletinden kalkan "61-0290","58-0056", "62-3578" numaralı yakıt ikmal uçakları da Orta Doğu'ya varıp İsrail'e iniş yaparken "63-8880" numaralı uçağın da bölgeye doğru ilerlediği görüldü.

B52 hareketliliği

Öte yandan bölgeye doğru yola çıkan sadece yakıt ikmal uçakları olarak gözükmüyor.

İran'a yönelik bir saldırı görevi için İngiltere'den havalanan ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir B-52H tipi "Stratofortress" bombardıman uçağı görüntülendi.

Uçağın, "yaklaşık 227 kilogramlık Müşterek Doğrudan Saldırı Mühimmatı (JDAM) bombaları taşıdığı" iddia ediliyor.

ABD Hava Kuvvetlerinin internet sitesinde paylaşılan bilgilere göre, ABD ordusunda aktif 58 yedek olarak 18 B-52H tipi "Stratofortress" bulunuyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, dün Savunma Bakanı Pete Hegseth ile yaptığı basın açıklamasında, B-52 Stratofortress bombardıman uçaklarının, Körfez semalarında uçmaya başladığı bildirilmişti.

Tank avcısı uçaklar

Açık kaynak istihbaratı paylaşan bazı hesaplarda önceki gün Orta Doğu'ya yönelmesi beklenen ve İngiltere'ye iniş yapan ABD Hava Kuvvetleri A-10 Warthog uçaklarının fotoğrafları paylaşıldı.

BBC'nin haberine göre, "Warthog" olarak da bilinen ABD'ye ait 12 adet A-10C Thunderbolt II model yakın hava desteği uçağı, 30 Mart akşamı İngiltere'nin Suffolk bölgesindeki RAF Lakenheath Hava Üssü'ne iniş yaptı.

ABD ordusu, uçakların görevine ilişkin açıklama yapmazken söz konusu sevkiyatın, İran'a yönelik saldırılar kapsamında Orta Doğu'ya intikal hazırlığı olduğu değerlendirildi.

Görgü tanıkları, A-10C Thunderbolt II uçaklarının iki ayrı grup halinde indiğini aktardı.

Genellikle "tank avcısı" olarak tanımlanan A-10 uçaklarının kara birliklerine yakın hava desteği sağlamak üzere tasarlandığı belirtiliyor.

Uçağın burun kısmına entegre edilen yedi namlulu GAU-8/A Avenger topunun dakikada yaklaşık 3 bin 900 mermi ateşleyebildiği ifade ediliyor.

Bazı uçakların kuyruk işaretlerinin Michigan Hava Ulusal Muhafızları'na ait olduğunu kaydediliyor.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, daha önce yaptığı açıklamada, A-10 uçaklarının İran kıyılarında hızlı saldırı botları ile mayın döşeme unsurlarına karşı kullanıldığını belirtmişti.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Başbakanlık Ofisi 10 Numara'da düzenlediği basın toplantısında, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla devam eden sürecin etkilerini değerlendirdi.

Daha önce yaptığı, "Bu bizim savaşımız değil, bu çatışmaya sürüklenmeyeceğiz, bizim ulusal çıkarımıza değil." açıklamasını yineleyen Starmer, ülkede artan yaşam maliyetlerini düşürmenin en etkili yolunun Orta Doğu'da tansiyonu düşürmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak olduğunu vurguladı.

Bu konuda tüm diplomatik yolları deneyeceklerinin altını çizen Starmer, Dışişleri Bakanı ve Maliye Bakanı'nın G7'deki mevkidaşlarıyla konuyu ele aldığını, Savunma Bakanı'nın ise Orta Doğu ziyaretinde meseleyi görüştüğünü söyledi.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

"Ulusal çıkarlarımız için Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurmamız gerekiyor"

Starmer, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda aralarında İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Japonya, Kanada ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) de bulunduğu 35 ülkenin yaptığı ortak açıklamayı hatırlatarak, "Bu hafta Dışişleri Bakanı (Yvette Cooper) bu ülkelerdeki mevkidaşlarını bir toplantıda ağırlayacak ve seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması, durdurulan gemilerin ve mürettebatın güvenliği ve durdurulan hayati malların yeniden yola çıkması konusunda atılabilecek diplomatik ve siyasi adımları değerlendirecek." dedi.

Bu toplantının ardından askeri yetkililerin çatışmaların sona ermesini takiben Hürmüz Boğazı'nın erişilebilirliğini ve güvenliğini sağlama konusunu ele alacaklarını aktaran Starmer, geçişlerin güvenliği için askeri, diplomatik ve ticari paydaşların ortak hareket etmesinin önemine işaret etti.

Starmer, gerilimin ekonomiye ve İngiltere'deki yaşam maliyetlerine etkisine değinerek daha önce açıkladığı destek ve yardım paketlerini hatırlattı.

Ekonomik etkileri değerlendirmeye devam edeceklerini söyleyen Starmer, "Bu fırtınadan ülkemizi güvenli şekilde çıkarmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Ne olursa olsun, dünya bu kırılgan yolda yürürken şunu net bir şekilde gördük, uzun vadeli ulusal çıkarlarımız Avrupa ve Avrupa Birliği'ndeki (AB) müttefiklerimizle daha yakın ilişkiler kurmamızı gerektiriyor." diye konuştu.

Bu kapsamda AB ile görüşmelerde önemli aşamalar kaydedildiğini belirten Starmer, İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ülkeye büyük bir zarar verdiğini ifade etti.

"Savaşa katılma konusunda üzerimde büyük bir baskı var"

Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Starmer, ABD Başkanı Trump'ın "NATO'dan çıkma ihtimali, yeniden gözden geçirmenin de ötesinde." açıklamasına ve İngiltere'ye yönelik eleştirilerine değindi.

NATO'nun yıllardır müttefikleri güvende tutan bir yapı olduğunu dile getiren Starmer, "Benim veya başkalarının üzerinde hissettiği baskıya ya da çıkan seslere bakmaksızın İngiltere'nin çıkarları doğrultusunda hareket edeceğim. O yüzden bunun bizim savaşımız olmadığı ve buna sürüklenmeyeceğimizi net şekilde söylüyorum. Aynı şekilde, savunma, güvenlik ve ekonomik geleceğimiz için Avrupa'yla daha yakın ilişkiler içinde olmamız gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Trump'ın İran saldırılarında kendilerine destek vermeyen İngiltere gibi ülkelere yaptığı "ABD artık size yardım etmeyecek." ifadesi de sorulan Starmer, şunları söyledi:

"Savaşa katılma konusundaki pozisyonumu değiştirmem için üzerimde büyük bir baskı var. Ama ben savaş konusundaki pozisyonumu değiştirmeyeceğim. Üzerimde ne kadar baskı olursa olsun, ne kadar gürültü olursa olsun, ben İngiltere Başbakanıyım ve ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek zorundayım."

Starmer, savunma, güvenlik ve istihbarat konusunda ABD ile yakın ilişkilerin sürdüğüne işaret ederek "Hürmüz Boğazı'yla ilgili planlamalar Amerikalılarla görüşmeyi de içeriyor." dedi.

İngiliz The Telegraph gazetesine mülakat veren Trump, ülkesinin NATO üyeliğinden çekilme ihtimaline ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Trump, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından ittifak üyeliğini yeniden gözden geçirip geçirmeyeceği sorusuna, "Yeniden gözden geçirmenin de ötesinde olduğunu söyleyebilirim. NATO beni hiçbir zaman cezbetmedi. Onların kağıttan kaplan olduğunu hep biliyordum, bu arada (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin de bunu biliyor." yanıtını verdi.

NATO'nun ABD'ye destek vermemesini eleştiren Trump, bunu "anlaşılması zor" olarak niteleyerek, yardımın "otomatik olarak" gelmiş olması gerektiğini savundu.

Ukrayna'daki savaşın "bir test" olduğunu belirten Trump, ABD'nin "kendi sorunu olmamasına rağmen" NATO'ya yardım ettiğini ancak buna karşılık bulamadığını kaydetti.

Trump, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın "ülkesinin savaşı olmadığını ve bu savaşa sürüklenmeyecekleri" açıklamasını eleştirerek, İngiltere'nin donanmasının "çok eski olduğunu" ve "uçak gemilerinin işlev görmediğini" savundu.

Starmer'in daha fazla savunma harcaması yapıp yapmaması gerektiğine ilişkin bir soruya da "Ona ne yapıp yapmayacağını söylemeyeceğim. Ne isterse yapabilir. Sorun değil. Starmer'in tek istediği, enerji ücretlerinizi tavana çıkaran pahalı rüzgar türbinleri." yanıtını verdi.

ABD Başkanı Trump, 28 Mart'ta İran'la "savaş" sürecinde Körfez ülkelerinin kendilerine destek verdiğini, ancak NATO ülkelerinin yardıma gelmediğini kaydederek, "Onlar bizim yanımızda değilse biz neden onların yanında olalım ki?" demişti.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, dönemin İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Narışkin, Rus haber ajansı TASS'a gündemdeki konulara dair açıklamalarda bulundu.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin, Rusya'ya Paskalya Bayramı vesilesiyle geçici ateşkes sağlama yönündeki çağrısını değerlendiren Narışkin, "Kiev yönetimi, kendisine olan güveni kaybetti. Tüm dünya, Kiev'in ateşkes teklifleri konusunda yükümlülüklerini yerine getirmediğini biliyor." şeklinde konuştu.

Narışkin, Kiev yönetimine Rus barış tekliflerini kabul etme çağrısında bulunarak, "Zelenskiy ve ekibinin, eleştirel düşünmesi ve Rus tarafının adil barış tekliflerini kabul etmesi gerekiyor. Bunlar, uzun yıllar boyunca barışı sağlayacak ve herkes bundan kazanacak." ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'daki duruma değinen Narışkin, Rusya'nın bölgedeki krizin çözümü konusunda bazı ülkelerle istişareler yaptığı bilgisini paylaştı.

SVR Başkanı Narışkin, ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) ile temasları sürdürdüklerini dile getirdi.

Paris'te Kasım 2015'te düzenlenen ve 130 kişinin hayatını kaybettiği terör saldırılarının 10. yılı dolayısıyla yapılan kamu ihalesinde yolsuzluk iddialarının araştırıldığı soruşturma kapsamında Paris Belediye Binası arandı.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

Soruşturmanın geçen yılki anma töreninin sanat yönetmenliği ihalesine ilişkin olduğu belirtildi.

Ulusal basına göre ihalenin değerinin 1,5 milyon avro civarında olduğu tahmin ediliyor.

Başkent Paris ve Saint-Denis kentinde 13 Kasım 2015'te terör saldırılarında 130 kişi hayatını kaybetmiş, 100'ü ağır 400'den fazla kişi yaralanmıştı. Altı farklı noktada art arda düzenlenen saldırıları terör örgütü DEAŞ üstlenmişti.

Ülkede 22 Mart'ta sonuçlanan iki turlu yerel seçimlerin ardından Paris'te belediye başkanlığı koltuğuna Sosyalist Parti (PS) adayı Emmanuel Gregoire oturmuştu. Gregoire koltuğu 30 Mart'ta sosyalist Anne Hidalgo'dan devralmıştı.

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), 50 yılı aşkın sürenin ardından Ay'a yaptığı ilk insanlı uçuş olan Artemis II görevi kapsamında Ay'ın şimdiye dek görülmemiş kısımlarına dair yeni gözlemler yapılacak.

* EKONOMİM MART SAYISI

* HER AY DOLU DOLU İÇERİKLERLE

NASA'nın Orion uzay aracının Ay'ın yörüngesinde bir tur atmasının ardından Dünya'ya dönmesiyle Aralık 2022'de tamamlanan Artemis I programının ikinci aşaması Artemis II misyonu için geri sayım başladı.

Önce sıvı hidrojen sızıntısı ve teknik aksaklıklar nedeniyle önce mart ayına ertelenen uçuş, daha sonra yaşanan son teknik sorunların ardından nisana kaydırılmıştı.

Ay'a dönüş projesi olarak bilinen "Artemis Programı" ile astronotları yeniden Ay'a göndermeyi amaçlayan NASA'nın 10 günlük Artemis II misyonunun yerel saatle bugün 18.24'te fırlatılması bekleniyor.

Dört kişilik Artemis II ekibinin başında NASA Astronotu Reid Wiseman ve uçuşun pilotu Victor Glover'ın yanı sıra 2 görev uzmanı olarak çalışacak NASA Astronotu Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansından (CSA) Astronot Jeremy Hansen yer alıyor.

Görev için geri sayım sürerken NASA'nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi ve ilk insanlı uçuşunu gerçekleştirecek Orion uzay aracı, 20 Mart'ta ABD'nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezindeki fırlatma rampasına taşındı.

Apollo 17 göreviyle 1972'de insanlığın Ay'a en son gidişin ardından büyük önem taşıyan Artemis II yolculuğunda astronotlar, uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

NASA'nın Ay'a iniş yapma hedefi için önemli bir adım olan Artemis II misyonunun ekibi Ay'a ayak basmayacak olsa da bu görev, Ay'a inişin hedeflendiği Artemis III misyonuna hazırlık adımı olarak görülüyor.

Artemis II ekibi ile Ay arasında, Apollo 17 ekibine oranla daha fazla mesafe olacak

Astronotların yarım asırdan uzun süredir insanların daha önce ulaşamadığı kadar uzağa gidip Ay'a yaklaştıracak olan Artemis II misyonunda astronotlar, gelecekteki insanlı uzay uçuşu misyonlarına bilgi sağlamaya yönelik bilimsel araştırmaları kolaylaştırmak için Dünya'daki bilim insanlarıyla çalışmalar yürütecek.

NASA'da Artemis II görevinin baş araştırmacılarından bilim insanı Kelsey Young, AA muhabirine, Artemis II astronotlarının Ay'ın yüzeyinin tamamını görebileceğini ve Apollo 17'nin aksine, Artemis II ekibinin ile Ay arasında daha fazla mesafe olacağını söyledi.

"Ekip, Ay'ın yüzeyinin tamamını görebilecek bu da bizim Apollo ekibiyle bulabildiğimizden daha farklı sorulara cevap vermemizi sağlayacak." diyen Young, bu misyon kapsamında uzay aracının Ay'ın çevresinde tam bir tur atacağını ve tüm pencerelerinin sürekli Ay'a dönük olması için manevralar yapacağını vurguladı.

Bu uçuşun saatler süreceğini ve Artemis II ekibinin Ay'ın fotoğraflarını çekeceğini, gördüklerini resmedeceğini ve sesli kaydını tutacağını belirten Young, "Ay, astronotlara bir kol uzaklıkta tutulan basketbol topu büyüklüğünde görünecek." dedi.

"Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını görecek"

Artemis II misyonu, uzay kapsülünün dışına monte edilmiş düşük çözünürlüklü kameralarla yapılan canlı yayından takip edilebilecek. Misyonun ardından görevde elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşılacak.

Young, görevi takip edecekler için yapılacak canlı yayına ilişkin "Ay, uzay aracı Orion ve Dünya arasında kaldığında yaklaşık 50 dakikalık bir sinyal kaybı olacak. Bu kesinlikle normal ve beklenen bir durum. Sonrasında Ay'ın diğer tarafından görünecekler ve video ile ses geri gelecek." açıklamasını yaptı.

Apollo 17 misyonu sırasında ekibin Dünya'ya yakın, aydınlık kısma doğru yolculuk yaptığını ve aslında Ay'ın göremedikleri karanlık kısmı hakkında bilinmeyenler olduğunu hatırlatan Young, "Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını görme şansına sahip olacak." dedi.

Young, bu misyonun, kamera veya teleskoplardan farklı nasıl sonuç doğuracağının kafa karışıklığına yol açabileceğine dikkati çekerek astronotların aktaracağı verilerle bilimsel açıdan, insan gözünün algılayabileceği nüansları anlama şansı bulacaklarını ve Artemis II'nin Artemis III'ün temelini oluşturacağını söyledi.

"Nihai hedefimiz insanları Mars'ın yüzeyine gönderebilmek"

Young, Ay ile ilgilenen bir bilim insanı olarak uzay aracını ve sistemlerini test etmenin de bu görevin önemli bir parçası olduğuna dikkati çekerek, "Nihai hedefimiz insanları Mars'ın yüzeyine gönderebilmek." ifadesini kullandı.

Astronotlarının, Artemis III misyonu için iniş yapılabilecek bölgeleri inceleyeceğini vurgulayan Young, "Bu bölgelerin insanlar tarafından bizzat gözlemlenmesi, Ay'ın yüzeyinde gelecekteki uzay yürüyüşlerini planlamamız için yeni bilgiler sunabilir." dedi.

Young, bu görevde ne yapacaklarını öğrenmeleri için astronotların dersler aldığını, görev simülasyonlarına katıldığını ifade ederek, "Artemis II, uzay aracımızı ve yer sistemlerini test etme açısından ilk adım. Yüzey keşfine geçtiğimizde Mars'a yönelik sonraki adımı atabileceğiz. Ancak nihayetinde gözümüz kırmızı gezegenin yüzeyinde." yorumunu yaptı.

NASA, yaklaşık 30 günlük Artemis III misyonunun, 2028'e kadar başlatılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.

Rusya, son dönemde artan internet kesintileri, yabancı dijital platformlara yönelik kısıtlamalar ve yerli uygulamaların teşvikiyle kendi kontrolünde bir dijital ekosistem oluşturma sürecini hızlandırıyor.

Özellikle mart ayı boyunca başkent Moskova’da mobil internet erişiminde yaşanan kesintiler dikkati çekerken, söz konusu kesintiler bazı bölgelerde haftalarca sürdü. Şehir genelinde “internetsiz bölgeler” oluşurken, mobil internet erişimi kademeli olarak sınırlandırıldı.

İlk kesintiler mart başında başlarken, ilerleyen süreçte Moskova’nın farklı idari bölgelerine yayıldı ve kullanıcılar uzun süre mobil veri hizmetine erişimde sorun yaşadı.

* HER AY DOLU DOLU EKONOMİM DERGİSİ
* EKONOMİM MART  SAYISI

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, uygulamaların “güvenlik gerekçeleriyle” devreye alındığını belirterek, internet erişimine yönelik kısıtlamaların yasal çerçevede ve vatandaşların güvenliğini sağlamak amacıyla hayata geçirildiğini ifade etti.

Moskova’daki kesintiler sırasında internetin tamamen kesilmesi yerine belirli hizmetlerle sınırlandırılması dikkati çekerken, Rusya’da geliştirilen “beyaz liste” sistemi kapsamında, erişim kısıtlandığında yalnızca devlet tarafından onaylanan uygulamaların çalışmaya devam etmesi hedefleniyor.

Beyaz listede, bankacılık uygulamaları, kamu hizmet platformu “Gosuslugi”, taksi ve teslimat servisleri gibi günlük yaşam için kritik hizmetlerin yer aldığı belirtiliyor.

Uzmanlar, bu uygulamanın Rusya’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı “egemen internet” altyapısının sahadaki ilk kapsamlı testlerinden biri olduğuna işaret ederek, başkentteki kesintiler son dönemde daha görünür hale gelse de benzer uygulamaların Rusya’nın diğer büyük şehirlerinde daha uzun süredir devam ettiği ifade ediliyor.

St. Petersburg, Yekaterinburg ve Samara gibi şehirlerde yalnızca mobil internet değil, sabit internet hızlarında da sınırlamalara gidildiği, bazı operatörlerin yüksek veri tüketen kullanıcılar için hız düşürme uygulamasına geçtiği kamuoyuna yansıyor.

Telegram gibi yabancı platformlara baskı artıyor

Rusya’da internet kontrolünün sıkılaştırılmasıyla yabancı dijital platformlara yönelik baskılar da artarken, şubattan itibaren kullanıcılar ülkede yaygın olarak kullanılan mesajlaşma uygulaması Telegram’da erişim sorunları yaşamaya başladı.

Rus düzenleyici kurumlarının, platformun yerel yasal yükümlülüklere uymadığı gerekçesiyle kademeli kısıtlamalar uyguladığı bildirilirken, WhatsApp ve YouTube gibi platformlara yönelik erişim kısıtlamalarının daha da genişletilmesinin, kullanıcıların yerli alternatiflere yönlendirilmesini amaçlayan politikanın bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Son dönemde internet ve iletişim kesintilerine ilişkin karar mekanizmasının daha merkezi hale getirildiği, söz konusu yetkilerin üst düzey yönetim tarafından koordine edildiği belirtiliyor.

Rusya’nın internet politikaları, son yıllarda hız kazanan daha geniş kapsamlı bir dijital dönüşüm stratejisinin parçası olarak öne çıkarken, 2019’da kabul edilen “egemen internet yasası” ile birlikte ülkede, internet trafiğini yerel altyapı üzerinden yönlendirebilen ve gerektiğinde küresel ağdan bağımsız çalışabilen bir sistem kurulması hedefleniyor.

Söz konusu çerçevede veri akışının kontrol edilmesi, yabancı platformların sınırlandırılması ve yerli alternatiflerin geliştirilmesi temel öncelikler arasında yer alıyor.

MAX ve VK gibi yerli platformlar ile Yandex ekosistemi ve devlet destekli dijital hizmetler öne çıkarılırken, X, TikTok, YouTube, Instagram ve Facebook gibi Batılı platformlara erişim büyük ölçüde kısıtlandı veya engellendi.

Rusya uzay tabanlı internet altyapısına yöneliyor

Rusya, dijital egemenlik hedefi doğrultusunda yalnızca yeryüzü tabanlı altyapıyı değil, uzay tabanlı internet sistemlerini de geliştirmeye odaklanıyor.

Bu kapsamda son dönemde alçak yörüngeye (LEO) iletişim uyduları fırlatılırken, söz konusu projelerin küresel ölçekte hizmet veren uydu internet sistemlerine alternatif oluşturması hedefleniyor.

Çalışmaların merkezinde yer alan "Rassvet (Şafak)" projesi, Rusya’nın kendi uydu internet ağını kurma planının temel bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Proje kapsamında yüzlerce küçük uydudan oluşan bir takımyıldızın oluşturulması ve ülke genelinde, özellikle uzak bölgelerde kesintisiz internet erişimi sağlanması amaçlanıyor.

Rusya’nın geliştirdiği sistem, ABD merkezli SpaceX şirketine ait Starlink projesine rakip olarak değerlendirilirken, aynı zamanda ülkenin iletişim altyapısında dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.

Yetkililer, uydu internet altyapısının acil durum iletişimi, askeri kullanım ve kritik altyapıların sürekliliği açısından da stratejik önem taşıdığına işaret ediyor.

Uzmanlara göre, bu adım Rusya’nın yalnızca interneti kontrol etme değil, aynı zamanda tamamen bağımsız ve çok katmanlı bir dijital iletişim ağı kurma hedefinin parçası niteliğinde yer alırken, Rusya’nın attığı adımların küresel internetten kısmen ayrışan ve devlet kontrolünün daha yüksek olduğu bir “parçalı internet” modeline işaret ettiği belirtiliyor.

Moskova’da haftalar süren internet kesintileri, St. Petersburg’da devam eden erişim sorunları ve Telegram gibi platformlara yönelik kısıtlamalar, söz konusu dönüşümün sahadaki en somut göstergeleri arasında yer alıyor.

ekonomim 2026 mart sayısını okuyabilirsiniz

Suriye Petrol Şirketi Kurumsal İletişim Müdürü Safvan Şeyh Ahmed, Suriye resmi haber ajansı SANA'ya yaptığı açıklamada, 176 tankerlik ilk konvoyun Tenef Sınır Kapısı üzerinden ülkeye giriş yaptığını ve Banyas Petrol Terminali'ne doğru ilerlediğini belirtti.

İlk etapta 176 tankerden oluşan sevkiyatın bugün Banyas'a ulaşmasının planlandığını aktaran Şeyh Ahmed, burada boşaltma işlemlerinin gerçekleştirileceğini kaydetti.

Şeyh Ahmed, boşaltılan petrolün daha sonra deniz yoluyla tanker gemilere yüklenerek nihai varış noktalarına gönderileceğini ifade etti.

Suriye'nin enerji transit merkezi olma rolünü güçlendirmeyi hedeflediklerini vurgulayan Şeyh Ahmed, bu tür taşımaların transit ticareti canlandırarak devlet gelirlerine katkı sağlayacağını söyledi.

Şeyh Ahmed ayrıca, sürecin ilerleyen dönemde farklı petrol ürünlerinin de Suriye üzerinden sevk edilmesine zemin hazırlayabileceğini dile getirdi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ile yaptığı telefon görüşmesinde, "Saldırıların tekrarlanmaması güvencesiyle bu savaşı bitirmek için gerekli irademiz var." dedi.

İran basınına göre, Pezeşkiyan ile Costa telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Pezeşkiyan görüşmede Costa’ya, İran’a yönelik saldırıların AB’nin üzerinde dikkatle durduğu ilke ve kurullara aykırı olduğunu hatırlatarak, "Saldırıların tekrarlanmaması güvencesiyle bu savaşı bitirmek için gerekli irademiz var." ifadesini kullandı.

Pezeşkiyan görüşmede Costa’ya, İran’a yönelik saldırıların AB’nin üzerinde dikkatle durduğu ilke ve kurullara aykırı olduğunu hatırlatarak, "Saldırıların tekrarlanmaması güvencesiyle bu savaşı bitirmek için gerekli irademiz var." ifadesini kullandı.

İran'ın diplomasiye değer verdiğini ancak ikinci kez müzakere sırasında saldırıya uğradığının altını çizen Pezeşkiyan, "Komşu ülkelere saygı duyuyoruz ve onlara saldırma niyetinde olmadık. Ancak bu ülkelerde ABD üsleri bulunuyor ve bize bu üslerden saldırı düzenleniyor." dedi.

AB Konseyi Başkanı Costa ise, İran ile ABD-İsrail arasındaki savaşın küresel ekonomi üzerindeki olumsuz etkisine işaret ederek bölgesel gerilimin son bulması gerektiğini belirtti.

Costa, Avrupa ülkelerinin İran’a yönelik saldırıları desteklemediğinin altını çizdi.

Orta Doğu ülkelerinde resmi temaslarda bulunan Healey, Katar'daki üslerde bulunan İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetlerine (RAF) bağlı Eurojet Typhoon savaş uçaklarının görev süresini uzattıklarını söyledi.

Healey, bu uçakların bölge ülkelerini hedef alan İran füzelerini ve dronlarını önlemekte önemli bir rol üstlendiğini de kaydetti.

Suudi Arabistan'a ise Sky Sabre hava savunma sistemi konuşlandıracaklarını aktaran Healey, bu kapsamda radar kontrol merkezi, füze fırlatma araçları, top bataryası ve sistemleri kurup işletmek üzere ekiplerin bir hafta içinde bu ülkeye geleceğini bildirdi.

Healey, sistemin tüm Suudi Arabistan ve daha geniş bölgesel hava savunma sistemlerine entegre olacağını da ifade etti.

Bahreyn'de de askeri varlığın artacağını belirten Healey, bu ülkeye gönderilecek İngiliz askeri uzmanlar tarafından kısa menzilli hava savunma sisteminin kurulacağını açıkladı.

Healey, Kuveyt'te ise halihazırda RAF'ın insansız hava araçlarına yönelik kullandığı ORCUS sisteminin bulunduğunu, buna ek olarak hava savunma sistemi Rapid Sentry'nin Kuveyt'te kullanıma gireceğini söyledi.

İran saldırılarının İngiltere'nin bölgedeki müttefiklerini ve çıkarlarını tehdit ettiğini belirten Healey, bunları korumak için ABD ve İsrail'in saldırılarının başladığı günden bu yana savunma uçuşları yaptıklarını kaydetti.

Bölgenin savunma kapasitesini artırmak için harekete geçtiklerine işaret eden Healey, savaşa sürüklenmeyi reddettiklerini ancak bölgedeki müttefikleri, İngiliz vatandaşlarını ve İngiliz çıkarlarını korumakta kararlı olduklarını sözlerine ekledi.

İngiltere daha önce de Doğu Akdeniz'e savaş gemisi ve helikopterler sevk etmişti.

Kittleson'ı kaçıranlardan birinin yakalandığına işaret edilen açıklamada, "Güvenliği sarsmaya yönelik herhangi bir girişime veya yabancı misafirlerin hedef alınmasına izin vermeyeceğiz." denildi.

Yerel basında yer alan haberlerde, ABD'li gazetecinin Bağdat'ın merkezinde bulunan otelinin yakınlarında kaçırıldığı kaydedildi.

Irak Güvenlik Medya Ağı Başkanı Saad Maan, AA muhabirine yaptığı açıklamada olayı araştırdıklarını ifade etti.

Böylece müşterilere daha fazla seçenek ve esneklik sunulacağı aktarılan açıklamada, ayrıca şirketlerin silikon fotonik teknolojisi üzerinde de işbirliği yapacağı kaydedildi.

Açıklamada, Nvidia'nın Marvell'a 2 milyar dolar yatırım yaptığı bildirildi.

Zelenskiy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımında, Kiev bölgesindeki Buça şehrinin Rus ordusundan geri alınmasının üzerinden 4 yıl geçtiğini anımsattı.

Bugün Buça'yı ziyaret ettiğini ve 4 yıl önce burada sivillerin öldürüldüğünü vurgulayan Zelenskiy, "Bütün dünya Buça'yı öğrendiğinde, Rus işgalciler tarafından Buça sokaklarında vahşice öldürülen Ukraynalıları, bodrumlarda işkence gören insanlarımızı, yollarda vurulanları, Buça'daki mezarlarda cesetleri bulunan yetişkinleri ve çocukları öğrendiğinde, herkes Rusya'nın dehşetini ve saldırganlığını gördü." ifadelerini kullandı.

Ukrayna'nın, şehrin kontrolünü yeniden sağlamasının üzerinden 4 yıl geçtiğini ve burada yapılan anma törene katıldığını aktaran Zelenskiy, "Düşmanın yaptıklarını hatırlıyoruz ve unutmayacağız." yorumunu yaptı.

Zelenskiy, Buça'da yaşananların sorumlusu olan kişilerin hesap vermesi gerektiğine işaret etti.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha da ülkesinde temaslarda bulunan Avrupa Birliği (AB) Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve AB ülkelerinin dışişleri bakanlarıyla birlikte Buça'yı ziyaret etti.

Rusya, savaşın başladığı 2022'de Kiev bölgesinde yer alan Buça kentine girmiş ve yaklaşık 1 ay sonra kentten çekilmişti.

Kiev yönetimi, birkaç gün sonra Rus askerlerinin çekildiği Buça kentinde Rusya'yı "katliam" yapmakla suçlarken Rusya, iddiaların provokasyon olduğunu savunuyor.

Buna göre, ülkenin toplam borcu geçen yıl 144 milyar avro artarak 2,84 trilyon avroya ulaştı.

Bu gelişmeyle birlikte, söz konusu borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) oranı yüzde 62,2'den 63,5'e yükseldi. Böylece Almanya, Avrupa Birliği (AB) Maastricht Kriterleri'nde öngörülen yüzde 60’lık tavan değerini üst üste altıncı kez aşmış oldu.

Borç yükündeki artışın merkezinde federal hükümet yer aldı. Bütçe dışı fonlar dahil edildiğinde, federal hükümetin yükümlülükleri geçen yıl 107 milyar avro artış gösterdi. Bu rakam, 2024'te kaydedilen 36 milyar avroluk artışın yaklaşık üç katına tekabül etti.

Eyaletlerin borçları 19 milyar avro, belediyelerin borçları ise 25 milyar avro yükseldi. Sosyal güvenlik fonlarının borçları ise 3 milyar avrodan 7 milyar avroya çıkarak iki katından fazla artış kaydetti.

Öte yandan, Bundesbank, Federal İstatistik Ofisi (Destatis) tarafından açıklanan 119 milyar avroluk bütçe açığı ile 144 milyar avroluk borç artışı arasındaki farka ilişkin değerlendirmede bulundu.

Banka, borçlanmanın bir kısmının doğrudan bütçe açığını kapatmak için değil, finansal varlık oluşturmak amacıyla kullanıldığını bildirdi. Bankanın açıklamasında, söz konusu kalemlerin bütçe açığı hesaplamalarına dahil edilmediği ancak toplam kamu borcu rakamlarını yukarı çektiği belirtildi.

Borcun artması bekleniyor

Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü (IfW) gibi önde gelen kuruluşlar, Almanya’nın borç yükünün gelecek yıllarda daha da artacağını öngörüyor.

Altyapı yatırımları ve savunma harcamaları için planlanan milyarlarca avroluk ek bütçeler nedeniyle, borcun GSYH’ye oranının bu yıl yüzde 65’e, 2027’de ise yüzde 66,6’ya çıkması bekleniyor.

Ekspres vize uygulamasının İstanköy, Midilli, Rodos, Sisam, Sakız, İleryoz, Limni, Kelemez, Meis, Sömbeki, Batnoz ve Semadirek adalarında geçerli olacağı kaydedildi. 

Yunanistan ekspres vize uygulamasını Nisan 2024'te başlatmış, daha sonra uygulamanın geçerli olduğu ada sayısını önce 10'a, ardından 12'ye çıkarmıştı. Uygulama, Mart 2025'te de bir yıl süreyle uzatılmıştı.

Söz konusu yasa ile idam cezası verilen Filistinlilere temyiz hakkı tanınmazken idam kararının verilmesi için hakimler arasında oy birliği yerine basit oy çokluğu yeterli görülüyor.

İsrail Meclisinde kabul edilen yasa, ölüm cezasının Yahudilere uygulanmaması için metindeki ifadelerin özenle seçildiği görülürken sadece kasten öldürme değil, taksirle öldürme durumlarında da Filistinlilerin idam edilmesinin önünü açıyor.

Yasa sadece Filistinlileri hedef alıyor

Yasanın ifadelerinin münhasıran Filistinlilere yönelik olduğu ve Yahudi terörist faaliyetleri gibi diğer şiddet biçimlerini kapsamadığı belirtiliyor. Yasayı destekleyen Knesset üyeleri, idam cezasının Yahudi teröristlere asla uygulanmaması yönündeki amaçlarını açıkça ifade ederken Filistinlilerin öldürülmesi nedeniyle ömür boyu hapis cezası çeken az sayıdaki Yahudi mahkuma da uygulanmasının beklenmediği kaydediliyor.

Yasada idam cezası verilecek kişilerin "İsrail Devleti'ne ve Yahudi halkının topraklarındaki varlığına zarar verme niyeti" taşıması gerektiği ifadesi, İsraillilerin Filistin topraklarındaki varlığına karşı direnişi de bu yasa kapsamında cezalandırmaya çalışma olarak değerlendiriliyor.

Yasanın ifadeleri, sadece Filistinlileri idam etmeyi hedeflerken aynı zamanda sadece Yahudilere karşı işlenen fiilleri yasaklıyor. Benzer hatta daha ağır fiillerin Filistinlilere karşı işlendiği durumlarda Yahudi radikallerin ve teröristlerin idam cezasıyla cezalandırılmayacağı öngörülüyor.

Özellikle Filistinli sanıklar için yüzde 99’un üzerinde mahkumiyet oranına sahip İsrail mahkemeleri tarafından verilecek cezaların adaletsizliği göz önüne alındığında, bu düzenlemenin uluslararası insan hakları hukukunda idamın kaldırılmasına yönelik gelişmelerin tersine bir adım olduğu yönünde eleştiriler dile getiriliyor.

İnsan hakları hukukunda idam

Birleşmiş Milletler (BM) Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi'nin (ICCPR) 6. maddesi, sınırlı durumlarda idam cezasının kullanılmasına izin verse de aynı zamanda "bu maddedeki hiçbir hüküm, söz konusu sözleşmeye taraf herhangi bir devletin idam cezasını kaldırmasını geciktirmek veya önlemek için kullanılamaz" hükmünü içeriyor.

1984'te BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi, idam cezasıyla karşı karşıya kalanların haklarının korunmasını garanti eden güvenceleri kabul ederken İsrail’in tarafı olmadığı ICCPR'a İkinci İhtiyari Protokol'ü de idam cezasını yasaklıyor.

BM Genel Kurulu’na 2007 yılında sunulan bir raporda, dönemin BM Yargısız veya Keyfi İnfazlar Özel Raportörü Philip Alston, "idam cezasının zorunlu olarak verilmesini öngören mevzuatın uluslararası insan hakları hukuku kapsamında yasak olduğunu" belirtti.

Alston, idamın kaldırılmasının "dünyadaki hemen hemen her yargısal veya yarı yargısal insan hakları organı tarafından benimsenen yaklaşımla ve çok çeşitli ulusal mahkemelerin içtihadıyla genel olarak tutarlı olduğunu" ifade etti.

BM Genel Kurulu, 2007, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016 ve 2018 yıllarında kabul edilen bir dizi kararla devletleri, idam cezasıyla karşı karşıya kalanların haklarını koruyan uluslararası standartlara saygı göstermeye, kullanımını aşamalı olarak kısıtlamaya ve idam cezası ile cezalandırılabilecek suçların sayısını azaltmaya çağırıyor.

AB Temel Haklar Şartı'na aykırılık

Avrupa Birliği (AB) Temel Haklar Şartı'nın 2. maddesi, "Hiç kimse ölüm cezasına çarptırılamaz veya idam edilemez" ifadeleriyle idam cezasını açıkça yasaklarken bunun yaşam hakkını ihlal ettiği ve insan onuruyla bağdaşmadığını vurguluyor.

İsrail’in idam yasası, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın "insan haklarına ve demokratik ilkelere saygıya dayanacağını" belirten 2. maddesine de aykırılık teşkil ederken Avrupalı parlamenterler bu madde sebebiyle AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın askıya alınmasını talep ediyor.

İdam cezasının suça karşı etkili bir caydırıcı işlev görmediği ve adaletin yanlış uygulanmasını geri döndürülemez hale getirdiğini belirten AB düzenlemelerinin yanı sıra yasalarda veya uygulamada idam cezasının kaldırılması Avrupa Konseyi üyeliği için bir ön koşul olarak ileri sürüyor.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırılık

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AİHS) ek 6 No'lu Protokol, barış zamanında idam cezasının koşulsuz olarak kaldırılmasını öngören ilk bağlayıcı belge olurken İsrail’in idam cezası öngören yasası Avrupa Konseyi üyesi 46 devlet tarafından onaylanan protokolle bağdaşmıyor.

2002'de Avrupa Konseyi, idam cezasının her durumda, başka bir deyişle savaş zamanında veya yakın bir savaş tehdidi durumunda da kaldırılmasına ilişkin AİHS'ye ek 13 No'lu Protokol'ü kabul etti. Protokol'e çekince ve bundan sapmalara izin verilmiyor. Protokol 1 Temmuz 2003'te yürürlüğe girdi. Bugüne kadar 45 üye devlet tarafından imzalandı ve onaylandı.

Avrupa Konseyi, idam cezasını savaş zamanı dahil her durumda, yasaklayan AİHS'ye ek 13 No'lu Protokol'ü 2002'de kabul ederken bu Protokol'e çekince konulmasını yasaklayarak idam cezasının koşulsuz kaldırılmasını istiyor.

İnsancıl hukuka aykırılık

Uluslararası insancıl hukuk veya silahlı çatışma hukuku da idam cezasının uygulanmasını çok ciddi şekilde kısıtlıyor.

Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'nin 64. ve 65. maddelere uygun olarak çıkarılan ceza hükümleri, korunan bir kişiye ancak kişinin casusluk, işgalci gücün askeri tesislerine karşı ciddi sabotaj eylemleri veya bir veya daha fazla kişinin ölümüne neden olan kasıtlı suçlardan suçlu olması durumunda idam cezası verebilir hükmü içerirken, 68. madde idamın 18 yaşın altındakilere, küçük çocukları olan ve hamile annelere, "korunan" statüsü altındaki sivil, yaralı, savaşmayan kişilere uygulanmasını yasaklıyor.

Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'nin 75. maddesi ölüm cezasına çarptırılanlara af, erteleme veya temyiz talebi hakkı verirken İsrail’in af imkanı getirmeyen yeni yasası insancıl hukuka aykırılık teşkil ediyor.

Sözleşmenin 75. maddesi Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin idam cezasını onaylayan nihai karardan haberdar edilmesi ve en az altı ay geçmeden hiçbir idam cezası infaz edilmemesi kuralı getirirken İsrail'in yasası ise 90 gün içinde idamın infazını öngörmesiyle insancıl hukuka açıkça aykırı.

Öte yandan, UAD'nin Filistin ile ilgili 2004 yılındaki duvar, 2024 yılındaki işgal ve 2025 yılındaki UNRWA danışma görüşlerinin hepsinde savaş hukukunun yanı sıra insan hakları hukukunun da aynı anda savaş ortamında uygulandığını belirtmesi, insan haklarına aykırı olan idamın savaş sırasında uygulanmasını da engelliyor.

Uluslararası ceza mahkemesinde idam yok

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan ilk uluslararası ceza mahkemelerinde idam cezası Nazi liderlerine karşı uygulanırken 1990'larda başlayarak hem Yugoslavya ve Ruanda hem de Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) idamın sistematik bir şekilde reddedilmesi ve Roma Statüsü'nden çıkarılması önemli bir uluslararası gelişme olarak kaydediliyor.

İsrail’in idam düzenlemesinin, uluslararası ceza hukukunda Nuremberg Trials’e yöneltilen, idamın ve hukukun Nazi yönetimine karşı intikam amacıyla kullanıldığı yönündeki eleştirileri yeniden hatırlattığı ve söz konusu düzenlemenin ayrıca uluslararası hukukta idam cezasının kaldırılması yönündeki gelişmeler açısından geriye gidiş anlamı taşıdığı ifade ediliyor.

Uluslararası kamuoyunun tepkisine yol açan yasa tasarısı Knesset Genel Kurulu'nda yapılan oylamada 48'e karşı 62 oyla kabul edildi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da Filistinlilere idam cezası getirilmesini öngören yasa tasarısına lehte oy kullandığı görüldü.

Son oylama sırasında Demokratlar Partisi Milletvekili Gilad Kariv ile tasarıyı destekleyen aşırı sağcı milletvekilleri arasında sözlü atışma yaşandı.

İsrail Meclisi'nde yapılan oylamanın sonucu ise tasarıyı hazırlayan aşırı sağcı Yahudi Gücü Partisi milletvekili Limor Son Har-Melech tarafından duyuruldu.

Filistinlilere karşı daha fazla şiddet, baskı ve bölgede daha saldırgan politika takip eden ve yasanın öncülerinden aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, oylama öncesi yaptığı konuşmada "hüküm saati geldi" ifadeleriyle tehditler savurdu.

Ayrıca Ben-Gvir'in tasarının onaylanmasının ardından Meclis'te şampanya ile kutlama yapmaya kalkması güvenlik görevlilerince engellendi.

Filistinli mahkumlara idam cezası öngören yasa

Onaylanan yasaya göre, cezanın infazı İsrail Cezaevi Servisi tarafından görevlendirilen gardiyanlar tarafından asılma yoluyla gerçekleştirilecek. İnfazı gerçekleştiren gardiyana kimlik gizliliği ve cezai dokunulmazlık tanınacak.

İdama mahkum edilen kişiler ayrı bir gözaltı merkezine yerleştirilecek ve yetkili kişiler dışında kimse ziyaret edemeyecek, avukat görüşmeleri ise sadece görüntülü olacak.

Savcılığın talepte bulunmasına gerek kalmaksızın idam cezasının verilmesinin mümkün olacağı belirtilen tasarıda, idam cezası için oy birliği şartının aranmayacağı ve kararın basit çoğunlukla verileceği belirtildi.

İsrail'in işgali altındaki Batı Şeria'da yaşayan Filistinlilerin tabi tutulduğu askeri mahkemelerin de idam cezası verebileceği, bu cezada Savunma Bakanı'nın yargı heyetine görüş bildirme hakkının tasarıda yer aldığı aktarıldı. İsrail işgali altındaki Filistinli mahkumlara ölüm cezası verilmesi halinde, af ve temyiz yolunun kapanacağının tasarıya eklendiği kaydedildi.

İsrail'de yargılanan mahkumlar için idam cezası ömür boyu hapis cezasına çevrilebilecek.

Onaylanan yasada, "İsrail'in varlığını inkar etme amacıyla bir İsrailli veya burada yaşayan birini öldürmek" idam cezasına çarptırmak için gerekçe gösterildi.

Hükümetin akaryakıt fiyatlarındaki artış karşısında devreye koyduğu yardımları yetersiz bulan karayolu şoförleri araçları ile bazı yolları trafiğe kapattı.

Fransız hükümeti karayolu taşımacılığı, tarım ve balıkçılık sektöründe fiyat artışından en çok etkilenen kesimler için nisan ayına kadar geçerli 70 milyon avroluk yardım paketi açıklamıştı.

Bu yardımları yeterli bulmayan karayolu taşımacılık sektörü çalışanları başta Paris olmak üzere bazı kentlerde eylem kararı almıştı.

ABD, İsrail ve İran savaşı nedeniyle Basra Körfezi'nin ağzında Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin benzin fiyatlarını etkileyeceğini belirterek, "Ancak politikalarımızın, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu düşünüyoruz." dedi.

Powell, Harvard Üniversitesinde "İktisadın İlkeleri" dersinde konuşma yaptı.

Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) üyeleri arasında para politikasına yönelik görüş ayrılığı bulunmasının işini zorlaştırdığını düşünmediğini söyleyen Powell, bunun daha iyi kararlar almalarına yardımcı olduğunu ifade etti.

Powell, iş gücü piyasasına yönelik aşağı yönlü risklerin, faiz oranlarının düşük tutulmasını gerektirdiği ancak enflasyona yönelik yukarı yönlü risklerin ise faizlerin düşürülmemesini telkin ettiği mevcut duruma işaret ederek, bu iki hedef arasında bir gerilim yaşandığını, zorlu bir dönemde "oy birliği" beklemenin yanıltıcı olabileceğini söyledi.

FOMC'nin, enflasyonu sürdürülebilir bir temelde yeniden yüzde 2 seviyesine indirme konusundaki kararlılığını sürdürdüğüne dikkati çeken Powell, 2022'de faiz oranlarını hızlı şekilde artırmaya başladıklarını anımsattı.

Powell, 2024 sonunda enflasyon hedeflerine büyük ölçüde yaklaştıklarını ve ekonomistlerin neredeyse tamamının resesyon öngörmesine rağmen bunun yaşanmadığını dile getirdi.

Bunu "yumuşak iniş" olarak nitelendiren Powell, o zamandan bu yana, çok daha küçük ölçekli bir enflasyon kaynağı olan tarifelerle karşı karşıya kaldıklarını belirtti.

"Tarifeler enflasyona 0,5-1 puan etki yaptı"

Powell, tarifelerin "bir defaya mahsus" bir fiyat artışıyla enflasyona yarım puan ila 1 puan arasında etki yaptığını düşündüklerini anlattı.

Ancak bu etkinin pandemi döneminde maruz kalınan enflasyon sürecine kıyasla çok daha küçük ölçekli olduğunu söyleyen Powell, "Şu anda Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerle karşı karşıyayız ve bu durumun benzin fiyatlarını etkileyeceği kesin ancak politikalarımızın, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda olduğunu düşünüyoruz." diye konuştu.

Powell, para politikası araçlarının, talep üzerinde etkisi olduğunu ve arz şoklarıyla karşılaşıldığında kısa vadede kayda değer bir etkisi bulunmadığını belirtti.

Bir arz şoku meydana geldiğinde, "Buna bir tepki verilmeli mi?" sorusunun gündeme geldiğine işaret eden Powell, enerji şoklarının genellikle oldukça hızlı şekilde ortaya çıkıp kaybolma eğiliminde olduğunu, para politikasının ise uzun ve değişken gecikmelerle işlediğini vurguladı.

Powell, para politikasının etkileri hissedilmeye başladığında, petrol fiyatlarındaki şokun muhtemelen çoktan geride kalacağına değinerek, arz şoklarının art arda yaşanmasının zamanla enflasyon beklentilerinin yükselmesine yol açabileceğinin altını çizdi.

"Kararlarımızı geniş bir bağlamı değerlendirerek vereceğiz"

Bir süre sonra enflasyonun daha yüksek bir noktaya gelmesinin mümkün olduğunu kaydeden Powell, bu süreci son derece titizlikle takip etmek gerektiğini ifade etti.

Powell, mevcut durumun daha geniş bir bağlamda değerlendirilmesi gerektiğine dikkati çekerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Pandemi sonrası dönemde enflasyon yüzde 2 hedefine yaklaştık ancak aslında hiçbir zaman tam olarak yüzde 2'ye ulaşamadık ve bu seviyede kalamadık. Bu durum, uzun süredir devam ediyor ve biz de bunun çok farkındayız. Enflasyon beklentileri sağlam şekilde çıpalanmış görünüyor ancak yine de eninde sonunda bu durumun ne anlama geldiği sorusuyla karşı karşıya kalabileceğimiz bir konu. Henüz bu durumla tam olarak karşı karşıya değiliz, çünkü ekonomik etkilerinin ne olacağını bilmiyoruz. Ancak bu kararı verirken, bu daha geniş bağlamı kesinlikle göz önünde bulunduracağız."

"Özel kredi piyasasındaki durumu dikkatle izliyoruz"

Powell, bir öğrencinin, özel kredi piyasalarındaki stresin, geleneksel bankacılık sistemine ne ölçüde sıçrayabileceğine dair sorusu üzerine, şunları kaydetti:

"Durumu son derece dikkatli şekilde takip ediyoruz. Riski hafife aldığımız izlenimini uyandıracak herhangi bir şey söylemek istemiyorum ancak bankacılık sistemiyle olan bağlantıları ve bir bulaşma etkisi yaratabilecek unsurlara bakıyoruz. Şu anda böyle bir durum görmüyoruz. Mevcut tablonun, daha geniş kapsamlı ve sistemik bir olayın işaretlerini taşıdığı görülmüyor."

Rus enerji şirketi Gazprom'un Başkanı Aleksey Miller, Avrupa Birliği’ndeki (AB) doğal gaz depolarındaki doluluk oranının, kritik seviyeye gerilediğini bildirdi.

Gazprom’dan yapılan yazılı açıklamada, Avrupa’daki depolardan doğal gaz çekilmesine devam edildiği belirtildi.

Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Macaristan, İtalya, Hollanda, Polonya, Romanya, Slovakya, Hırvatistan, Çekya ve İsveç’in depolardan gaz tüketmeye devam ettiğine işaret edilen açıklamada, “AB'nin en büyük gaz tüketicilerinden Almanya, Fransa ve Hollanda'nın depoları ortalama sadece yüzde 17,4 oranında dolu halde.” ifadesine yer verildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Gazprom'un Başkanı Miller, Avrupa’nın bazı bölgelerinde soğuk havanın devam ettiğine işaret ederek, “AB depolarındaki gaz seviyeleri, günümüz Avrupası için kritik derecede düşük olarak nitelendirilebilir. Avrupa gaz depolarındaki stokların, bir sonraki çekim sezonunun başlangıcında yüzde 70'e bile ulaşmayabileceği tahmin edilebilir.” değerlendirmesini yaptı.

Miller, küresel ısınmanın beklenebileceğini vurgulayarak, “Ancak termometreyi ikna edemezsiniz.” ifadesini kullandı.

Orta Doğu’daki gelişmelerden ötürü gaz fiyatlarının hızla arttığı AB'de, Körfez ülkelerinden sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı da çatışmalar nedeniyle aksıyor.

IMF yetkilileri tarafından kaleme alınan blog analizinde, Orta Doğu'daki savaşın enerji, ticaret ve finansa etkileri ele alındı.

Analizde, dünyanın yeni bir şokla daha karşı karşıya olduğu belirtilerek, Orta Doğu'daki savaşın yaşamları ve geçim kaynaklarını altüst ettiği belirtildi.

IMF'nin analizinde, "Bu durum önceki krizlerden sürdürülebilir toparlanma belirtileri göstermeye henüz başlamış birçok ekonomi için görünümünü de karartıyor." ifadesi yer aldı.

Şokun küresel ancak "asimetrik" olduğuna dikkat çekilen analizde, enerji ithalatçılarının ihracatçılarından, yoksul ülkelerin zenginlerden ve kısıtlı tamponlara sahip olanların geniş rezervleri olanlardan daha fazla risk altında olduğu aktarıldı.

Analizde, "Savaş, acı verici can kaybının ötesinde, en doğrudan etkilenen ülkelerin ekonomilerinde, altyapılarına ve sanayilerine yönelik uzun süreli olabilecek hasarlar da dahil olmak üzere ciddi aksamalara yol açtı. Bu ülkeler dayanıklı olsalar da kısa vadeli büyüme beklentileri olumsuz etkilenecektir." değerlendirmesinde bulunuldu.

"Tüm yollar daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıkıyor"

Enerji fiyatları, tedarik zincirleri ve finansal piyasalarının ana aktarım kanalları olduğuna işaret edilen analizde, ancak bölgesel etkilerin önemli ölçüde farklılık göstereceği belirtildi.

Analizde, Asya ve Avrupa'daki büyük enerji ithalatçılarının artan yakıt ve girdi maliyetlerinin yükünü sırtlandığı, Afrika ve Asya'da petrol ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan ekonomilerin şişirilmiş fiyatlarla bile ihtiyaç duydukları arzlara erişmekte giderek daha fazla zorlandığı aktarıldı.

Orta Doğu, Afrika, Asya-Pasifik ve Latin Amerika'nın bazı bölgelerinin ise yüksek gıda ve gübre fiyatları ile sıkılaşan finansal koşulların ek baskısıyla karşı karşıya olduğu belirtilen analizde, düşük gelirli ülkelerin gıda güvencesizliği açısından özellikle risk altında olduğu, bazılarının daha fazla dış desteğe ihtiyaç duyabileceği kaydedildi.

Analizde, "Savaş küresel ekonomiyi farklı yollarla şekillendirse de tüm yollar daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıkıyor." ifadesi kullanıldı.

Birçok şeyin çatışmanın ne kadar süreceğine, ne kadar yayılacağına ve altyapı ile tedarik zincirlerine ne kadar zarar vereceğine bağlı olduğu vurgulanan açıklamada, IMF'nin gelişmeleri yakından takip ettiği ve 14 Nisan'da yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünüm ve Küresel Finansal İstikrar Raporu ile 15 Nisan'da paylaşılacak Mali İzleme Raporu'nda kapsamlı bir değerlendirmenin sunulacağı kaydedildi.

"Enerji ve gıda fiyatlarındaki artış sürerse, dünya genelinde enflasyonu körükleyecektir"

Analizde, tarihsel olarak petrol fiyatlarındaki uzun süreli artışların genellikle enflasyonu yükseltme ve büyümeyi düşürme eğiliminde olduğuna işaret edilerek, "Yüksek enerji ve gıda fiyatları sürerse dünya genelinde enflasyonu körükleyecektir." değerlendirmesinde bulunuldu.

Zamanla, artan nakliye ve girdi maliyetlerinin mal ve hizmet fiyatlarına yansıdığı belirtilen analizde, enflasyonu hedefe yeni yaklaştırmış birçok ülke için, özellikle de enflasyonun daha kalıcı olduğu ülkeler için, bu durumun yeniden rahatsız edici fiyat baskısı döneminin yaşanması riskini beraberinde getirdiği ifade edildi.

Analizde, ayrıca savaşın mevcut enflasyonu yükseltmekle kalmayıp aynı zamanda enflasyon beklentilerinin daha az sağlam şekilde sabitlenmesi riskini de artırdığı belirtildi.

Teknoloji test uydusu New March 01, eğitim uydusu TS 01 ve deneme uçuşu yapılan kargo mekiği Çingcou'nun planlanan yörünge konumuna yerleştiği fırlatış, Licien-2 roketiyle yapılan ilk taşıma görevi oldu.

Çin Bilimler Akademisinin (CAS) Mekanik Enstitüsüne bağlı CAS Space şirketi tarafından geliştirilen Licien-2 roketi, sıvı yakıtla çalışan fırlatma platformu olarak Alçak Yer Yörüngesi'ne 12 ton ve Güneş Eş Zamanlı Yörünge'ye 7,8 ton yük taşıyabiliyor.

53 metre uzunluğunda ve 3,35 metre genişliğinde, sıvı yakıtla çalışan 2 aşamadan oluşan Licien-2'nin yer ateşleme testleri 2025'te yapılmıştı.

"Güçlü roket"

Adı Çince "güçlü roket" anlamına gelen, İngilizcede "Kinetica" olarak da anılan Licien roketleri, farklı türde ve çok sayıda uydu fırlatılışına yönelik küresel talebi karşılama hedefiyle geliştirildi.

Roketin katı yakıtla çalışan ilk versiyonu Licien-1, 2022-2025 döneminde 11 fırlatışta toplam 84 uyduyu uzaya taşımıştı.

Licien roketlerinin tek seferde 50'den fazla uydu fırlatabilecek kapasiteye ulaşması hedefleniyor.

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), mart ayına ilişkin tüketici fiyat endeksi (TÜFE) öncü verilerini açıkladı.

Buna göre, enflasyon, enerji fiyatlarındaki artışın etkisiyle martta Avrupa Merkez Bankasının (ECB) hedef seviyesi olan yüzde 2’nin üzerine çıktı.

Almanya’da şubatta yüzde 1,9 olan yıllık enflasyon, mart ayında yüzde 2,7 seviyesine yükseldi. Piyasalarda beklenti, yıllık enflasyonun yüzde 2,8 olması yönündeydi.

Enflasyondaki yükselişte en büyük etken, son aylarda düşüş eğiliminde olan ancak martta yıllık bazda yüzde 7,2 artış gösteren enerji fiyatları oldu. Bu artışla birlikte, 2023 yılının sonundan bu yana ilk kez enerji kaleminde yıllık bazda yükseliş kaydedildi.

Aylık bazda TÜFE yüzde 1,1 artarken, Avrupa Birliği (AB) uyumlu TÜFE ise yıllık yüzde 2,8, aylık yüzde 1,2 olarak gerçekleşti.

Gıda fiyatlarındaki artış yıllık yüzde 0,9 ile sınırlı kalırken, hizmet sektöründeki yüzde 3,2’lik fiyat artışları enflasyon üzerindeki baskıyı korudu. Enerji ve gıda hariç tutularak hesaplanan çekirdek enflasyon ise martta yüzde 2,5 seviyesinde sabit kaldı.

Ekonomistler, şirketlerin artan üretim ve nakliye maliyetlerini tüketiciye yansıtmaya başlamasıyla yıllık enflasyonun önümüzdeki dönemde yüzde 3 seviyesine yaklaşabileceği uyarısında bulunuyor. Alman Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo) tarafından yayımlanan "Fiyat Beklentileri Endeksi"nin martta 20,3 puandan 25,3 puana yükselmesi de şirketlerin önümüzdeki aylarda daha fazla zam planladığını ortaya koyuyor.

Yüksek enflasyonun, halihazırda durgun seyreden Alman ekonomisi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor. Artan fiyatlar nedeniyle tüketicilerin harcamalarını kısması öngörülürken, Almanya’nın önde gelen ekonomi araştırma enstitüleri bu yıla ilişkin büyüme öngörülerini yarı yarıya düşürerek yüzde 0,8’e çekti.

Enerji ithalatına bağımlı olan Avrupa genelinde de benzer bir tablonun hakim olduğu dikkati çekiyor.

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), yarın Avro Bölgesi mart ayı öncü enflasyon verilerini yayımlayacak. Piyasalarda, Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyonun ortalama yüzde 2,7’ye yükselmesi bekleniyor.

Ülkesinin, İran'daki askeri saldırılarını sona erdirmek için "yeni ve daha makul bir rejimle" ciddi görüşmeler yürüttüğünü ileri süren Trump, bu aşamada "büyük ilerleme" kaydedildiğini ifade etti.

ABD Başkanı Trump paylaşımında, "anlaşmaya varılmaması halinde" neler yaşanabileceğine yönelik tehditlerde bulunduğu mesajında şunları kaydetti:

"Ancak herhangi bir nedenle kısa süre içinde bir anlaşmaya varılamazsa, ki muhtemelen varılacak, ve Hürmüz Boğazı hemen 'hizmete açılmazsa' tüm elektrik üretim santrallerini, petrol kuyularını ve Hark Adası'nı (ve muhtemelen tüm tuzdan arındırma tesislerini) havaya uçurarak ve tamamen yok ederek, İran'daki güzel 'bulunuşumuzu' sonlandıracağız."

Trump, söz konusu "yok edecek saldırıyı", "(İran'daki) eski rejimin 47 yıllık terör saltanatı boyunca İran'ın katlettiği ve öldürdüğü birçok askerin intikamı" olarak nitelendirdi.

Fransa'daki istasyonların güncel durumunu gösteren ve sürücü bildirimleri ile desteklenen “penurie.mon-essence.fr” internet sitesine göre, ülke genelinde 32 istasyon akaryakıt hizmeti veremiyor.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapandığı tarihten bu yana 20 binin üzerinde bildirimin yapıldığı siteye göre ayrıca 261 istasyonda bazı yakıtların tedarikinde sorun yaşanıyor.

Öte yandan 27 Mart’ta hizmete kapalı olan ya da kısmi kesinti yaşanan istasyon sayısı yaklaşık 200 civarında seyrederken bugün itibarıyla bu sayının 300'e yaklaştığı görülüyor.

Fransa'da, ABD-İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaş nedeniyle akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışa karşı hükümet kara yolu taşımacılığı dahil balıkçılık ve tarım sektörlerinde bu artıştan en çok etkilenen kesimler için 70 milyon avroluk yardım paketi açıklamıştı.

Bu yardımları yeterli bulmayan kara yolu taşımacılık sektörü çalışanları başta Paris olmak üzere bazı kentlerde eyleme gitme kararı almıştı.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle Basra Körfezi'nin ağzında Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

"Yakıt vergisini üç ay boyunca yarıya indiriyoruz, böylece depoyu doldururken daha az ödeyeceksiniz." ifadelerini kullanan Albanese, ülkede benzin ve dizel fiyatlarını 30 Haziran'a kadar düşük tutmayı hedeflediklerini kaydetti.

Albanese, akaryakıt fiyatlarında "fahiş artış" yapan şirketlere yönelik ağır para cezaları uygulanacağını vurguladı.

Ülkedeki akaryakıt endişeleri nedeniyle 13 Mart'ta acil durum stokundan 6 günlük petrol ve 5 günlük dizel rezervleri serbest bırakılmıştı.

Yakıt fiyatlarındaki artışa karşı Victoria ve Tasmania eyaletlerinde toplu taşımanın geçici olarak ücretsiz hale getirildiği duyurulmuştu.

Hükümet, ülke genelinde yaklaşık 470 akaryakıt istasyonunda en az bir çeşit yakıtın tükendiğini doğrulamıştı.

Büyükelçilik tarafından yayımlanan uyarı mesajında şu ifadelere yer verildi:

"Orta Doğu'dan ayrılmak istemeniz durumunda ABD hükümeti, mevcut ayrılış seçenekleri hakkında en güncel bilgiler ışığında size yardımcı olmaya hazırdır."

Katar'da kalmayı tercih eden vatandaşlara yönelik dikkatli olmaları uyarısı yapılan açıklamada; yerel makamların direktifleri doğrultusunda güvenli alanlara geçilmesi konusunda hazırlıklı olunması istendi.

Açıklamada ayrıca ABD vatandaşlarından; ikamet ettikleri yerlerde yiyecek, su, ilaç ve diğer temel ihtiyaç maddelerini hazır bulundurmaları talep edildi.

Büyükelçiliğin açıklamasında ayrıca bölgeden ayrılmak isteyen vatandaşlar için uçuş ve kara yolu seçeneklerine dair teknik bilgiler de paylaşıldı.

EKONOMİM 2026 OCAK sayısını okuyabilirsiniz

Bu ayın kapağında,  “2026 ABD-İSRAİL VE İRAN SAVAŞINA” yer verdi

Ekonomi, finans, döviz, şirket haberleri ve yatırım analizleriyle dopdolu içerik sunan ŞUBAT 2026 sayısı; döviz piyasalarından borsa gelişmelerine, girişimcilikten reel sektöre kadar birçok önemli konuyu ele alıyor. Türkiye ve dünya ekonomisindeki güncel gelişmelerin detaylıca analiz edildiği sayıda; şirket profilleri, yatırım tüyoları ve uzman yorumları da yer alıyor.

EKONOMİM MART 2026 sayısı hem basılı formatta hem de dijital platformlarda erişime açık. Ekonomiyi yakından takip edenler için adeta bir rehber niteliği taşıyan bu sayıda, özellikle son dönemdeki finansal gelişmelere ve yapay zekanın hayatımıza etkisine dair çarpıcı başlıklar dikkat çekiyor.

Ekonomiyle ilgilenen herkesin kütüphanesinde bulunması gereken bu sayıyı kaçırmayın!

Türkiye’nin ilk ve tek Ekonomim’i 2014 yılından basılı yayın olarak siz okurlarına en iyisini sundu ve sunmaya da devam ediyor.

Türkiye’nin tek “EKONOMİM” basılı ve dijital yayıncısı tarafımızdır. 

Markamızın adıyla yapılan diğer tüm yayınlar, kullanımlar, tescil girişimleri ve haber içerikleri, kurumumuzla hiçbir şekilde bağlantılı değildir. 

Marka adımızın izinsiz kullanımıyla ilgili olarak ilgili kişi, kurum ve şirketler hakkında gerekli hukuki ve adlî süreçler başlatılmış olup, süreç titizlikle takip edilmektedir. 

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Bank of America, kız çocuklarına yönelik fuhuş ağı kurmakla suçlanan ve yargılanırken hapiste ölü bulunan Jeffrey Epstein'in eylemlerine yardım ettiği iddiasıyla açılan davada mağdurlara 72 milyon 500 bin dolar ödemeyi kabul ettiğini açıkladı.

NBC News'ün haberine göre Bank of America, Ekim 2025'te açılan dava kapsamında herhangi bir yasal sorumluluk veya suçlamayı kabul etmediğini ancak mağdurlar için süreci sonlandırmak adına uzlaşmaya karar verdiğini duyurdu.

Bank of America, mağdurlara 72 milyon 500 bin dolar ödemeyi kabul ettiğini açıkladı.

Uzlaşmanın yürürlüğe girmesi için ABD Bölge Yargıcı Jed Rakoff'un resmi onayı gerekiyor. Rakoff'un anlaşmayı nihai karara bağlamak üzere 2 Nisan'da duruşma yapması planlanıyor.

Epstein'in suçlarıyla ilgili şüpheli finansal işlemleri görmezden gelmekle suçlanmıştı

Epstein ile bağlantıları nedeniyle JPMorgan Chase ve Deutsche Bank ile uzlaşma sağlayan mağdur avukatları, Ekim 2025'te Bank of America'ya karşı da dava açmıştı.

Davada banka, Epstein'in suçlarıyla ilgili şüpheli finansal işlemleri görmezden gelmekle suçlanmıştı.

Bank of America ise süreç boyunca hakkındaki iddiaları reddederek, o dönemde Epstein ile bilinen bir bağı olmayan kişilere rutin bankacılık hizmetleri sunduğunu savunmuştu.

Yargıç, ocak ayında Bank of America'ya yönelik bazı suçlamaları düşürmüş ancak bankanın Epstein'in faaliyetlerinden bilerek fayda sağladığı ve cinsel amaçlı insan ticareti suçuna ilişkin federal yasaların uygulanmasını engellediği yönündeki iddialarla davanın devam etmesine izin vermişti.

Epstein ile bağlantılı benzer davaları sonuçlandırmak için JPMorgan 2023'te 290 milyon dolar, Deutsche Bank ise 75 milyon dolarlık uzlaşma bedeli ödemeyi kabul etmişti.

18 yaş altındaki onlarca kız çocuğuna cinsel istismarda bulunmak ve fuhuş ağı oluşturmak suçlamasıyla yargılanan Epstein, tutuklu olduğu New York Manhattan Metropolitan Merkez Hapishanesi'ndeki hücresinde 10 Ağustos 2019'da ölü bulunmuştu.

ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon), İran'da haftalarca sürebilecek kara harekatı üzerinde hazırlık yaptığı iddia edildi.

Washington Post (WP) gazetesinin isimleri açıklanmayan, konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre binlerce Amerikan askeri ve deniz piyadesi Orta Doğu'ya sevk ediliyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın onay vermesi halinde nakledilen askerlerin İran'da haftalarca sürebilecek kara harekatı kapsamında konuşlandırılacağı belirtiliyor.

Yetkililer, bu planla ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının ilk dört haftasına kıyasla çok daha riskli bir aşamaya geçileceğine dikkati çekiyor. Planın, Amerikan birlikleri için önceki döneme kıyasla ciddi tehlikeler barındırabileceği ifade ediliyor.

Operasyon kapsamında ABD askerlerinin İran'a ait insansız hava araçları (İHA), füze sistemleri, kara saldırıları ve el yapımı patlayıcılar gibi çeşitli tehditlerle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.

Olası kara harekatının tam ölçekli işgal niteliği taşımayacağını dile getiren yetkililer, saldırıların Özel Harekat kuvvetleri ile konvansiyonel piyade birliklerinin eş güdümlü yürüteceği nokta operasyonlardan oluşacağını ifade etti.

Yetkililer, ayrıca İran'ın Basra Körfezi'ndeki önemli petrol ihracat merkezlerinden Hark Adası'nın kontrol altına alınması ve Hürmüz Boğazı yakınındaki bölgelerde gemileri hedef alabilecek silahların imha edilmesinin de değerlendirildiğini belirtti.

BAE Savunma Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, hava savunma sistemlerinin bugün İran'dan atılan 16 balistik füze ve 42 İHA'yı etkisiz hale getirdiği kaydedildi.

İran saldırılarının başlamasından bu yana hava savunma sistemlerinin 414 balistik füze, 15 seyir füzesi ve 1914 İHA'ya müdahale ettiği aktarıldı.

Söz konusu saldırılarda 28 Şubat'ta bu yana biri Faslı, ikisi BAE'li 3 asker ile çeşitli uyruklardan 8 sivilin hayatını kaybettiği, 178 kişinin yaralandığı bildirildi.

Kuveyt'te 4 İHA düşürüldü

Öte yandan bir diğer Körfez ülkesi olan Kuveyt'te 4 İHA düşürüldüğü duyuruldu.

Kuveyt Ulusal Muhafızlar Başkanlığı, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, başkanlığa bağlı görev gücünün sorumlu olduğu bölgelerde 4 İHA'nın düşürüldüğünü belirtti.

Halka ilgili makamlar tarafından verilen güvenlik ve emniyet talimatlarına uyma çağrısı yapıldı.

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

Bahreyn: Savaşın başından bu yana İran'dan atılan 174 füze ve 391 İHA engellendi

Bahreyn ordusunun sosyal medya hesabından yapılan yazılı açıklamada, 28 Şubat'tan bu yana İran kaynaklı füze ve İHA saldırılarına ilişkin bilgi verildi.

Son 24 saatte İran'dan atılan 6 İHA'nın Bahreyn hava savunma sistemlerince engellendiği kaydedilen açıklamada, şu ana kadar ülkeyi hedef alan toplam 174 füze ve 391 İHA'nın etkisiz hale getirildiği ifade edildi.

Umman: Ülkeyi hedef alan saldırıların kaynağı araştırılıyor

Umman Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, "devam eden savaş" ve bölgedeki ülkelere karşı yapılan her türlü şiddet ve saldırının kınandığı ifade edildi.

Açıklamada, ülkeyi hedef alan "hain ve korkakça" saldırıların sorumluluğunu henüz üstlenen bir taraf olmadığı ve yetkili makamların söz konusu saldırıların kaynağını ve amaçlarını araştırdıkları kaydedildi.

Umman'ın tüm bölge ülkeleri için barışın sağlanması, güvenlik ve istikrarın tesis edilmesi amacıyla "etkin tarafsızlık" politikasına bağlı kalmayı sürdürdüğü aktarılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Umman, barışın tesis edilmesini, bölgedeki tüm ülkeler için güvenlik ve istikrarın sağlanmasını, devam eden savaşın durdurulmasını ve mevcut çatışmanın temel nedenlerini ele almak üzere diyalog ve diplomasiye dönülmesini savunmaktadır. Bu yaklaşım, bölgenin temel unsurlarını, refahını ve halklarının güvenliğini korumayı amaçlamaktadır."

Suudi Arabistan: İHA saldırılarını engelledik

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, ülkeye yönelik 12 insansız hava aracı (İHA) saldırısının hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini duyurdu.

Bakanlığın ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamalarda, ülkeye son 24 saatte düzenlenen 12 İHA saldırısının engellendiği bildirildi.

Açıklamalarda, saldırıların kaynağına ve hangi bölgeye yapıldığına ilişkin bilgi verilmedi.

Bahreyn'de sirenlerin çalmasının ardından halka güvenli yerlere geçme çağrısı yapıldı

ABD ve İsrail'in saldırıları sonrası İran'ın misilleme yaptığı Bahreyn'de sirenlerin çalmasının ardından halka güvenli yerlere geçme çağrısı yapıldı.

Bahreyn İçişleri Bakanlığınca İran'dan düzenlenen saldırı sonrası yapılan açıklamada, saldırı sonrasında sirenlerin devreye girdiği belirtildi.

Açıklamada, halka sakin olmaları, en yakın güvenli noktaya geçmeleri çağrısında bulunuldu.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la "savaş" sürecinde Körfez ülkelerinin kendilerine destek verdiğini, ancak NATO ülkelerinin yardıma gelmediğini kaydederek, "Onlar bizim yanımızda değilse, biz neden onların yanında olalım ki?" dedi.

ABD Başkanı Trump, Miami'de gerçekleştirilen "Gelecek Yatırım Girişimi" (FII) zirvesinde İran gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Başta Suudi Arabistan olmak üzere birçok Körfez ülkesinden üst düzey ismin ve yatırımcının bulunduğu salonda bu ülkelerin İran konusunda ABD'ye çok destek olduğunu vurgulayan Trump, bir kez daha NATO ülkelerinden şikayet etti.

ABD Başkanı, "Her zaman şunu söylerdim: Biz NATO'ya yardım ediyoruz, ama onlar bize asla yardım etmez. Eğer büyük bir kriz olursa size garanti ederim ki onlar orada olmayacaklar. Bundan dersimizi aldık. Onlar büyük bir hata yaptılar, bizim yanımızda değillerdi." değerlendirmesini yaptı.

ABD'nin her yıl NATO'ya yüzlerce milyar dolarlık savunma katkısı yaptığını anlatan Trump, "Her zaman onların yanında olurduk, ama şimdi yaptıklarına bakılırsa, artık yanlarında olmamıza gerek yok, değil mi? Onlar bizim yanımızda değilse, biz neden onların yanında olalım ki?" şeklinde konuştu.

Suudi Arabistan, Katar ve BAE'ye teşekkür

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) liderlerine özellikle teşekkür eden Trump, bu ülkelerin İran konusunda ABD'ye "NATO'dan daha fazla" yardımcı olduğunu ifade etti.

İran'daki lider kadroların önemli bir bölümünü "yok ettiklerini" savunan Trump, şu anda ülkede kimin lider olduğunu tam olarak bilmediklerini söyleyerek, "Sanırım rejimi değiştirdik; rejim iki günde bir havaya uçuyor. Kimin İran'ın lideri olduğunu bile bilmiyoruz." dedi.

Konuşmasının bir yerinde "Hürmüz Boğazı" yerine "Trump Boğazı" diyen Trump, cümlesinin hemen ardından sözlerini düzeltirken, "Şimdi yalan haber medyası, bunu yanlışlıkla söylediğimi yazacaklar. Bende yanlışlık olmaz." diye espri yaptı.

"Bu gece, İran’ın teröründen ve saldırganlığından nihayet kurtulmuş bir Orta Doğu’nun yükselişine her zamankinden daha yakınız." yorumunu yapan Trump, Kasım Süleymani'nin öldürülmesinden İran yönetiminin memnun olduğunu düşündüğünü çünkü Süleymani'nin "çok güçlü" olduğunu söyledi.

İran, Venezuela'dan daha zor

ABD Başkanı Trump, Venezuela'daki "askeri operasyonlarını" 45 dakikada bitirdiklerini, ancak İran'ın çok daha zor ve büyük bir ülke olduğunu anlatarak, "Bu seferki daha büyük ve çok daha güçlü. Elimizde 3 bin 554 hedef daha kaldı ve bu iş oldukça çabuk bitecek. Sonra ne yapacağımıza karar vermemiz gerekecek." dedi.

İran'a yönelik saldırılarını "savaş" değil, "operasyon" olarak adlandırdıklarını vurgulayan Trump, "Eğer bu bir askeri operasyon ise, herhangi bir onaya ihtiyacım yok. Eğer bir savaş ise, Kongre’den onay almanız gerekir. O yüzden ben buna askeri operasyon diyorum." şeklinde konuştu.

Sırada Küba var

Konuşmasının devamında Küba'ya da "askeri müdahale" sinyali veren Trump, "Sırada Küba var. Ama siz lütfen bunu söylemediğimi varsayın. Ama sırada Küba var." değerlendirmesini yaptı.

Ben Nobel Barış Ödülü'nü almadıysam, kimse asla alamaz

Başkanlığında 8 savaşı durdurduğunu savunan ABD Başkanı, buna karşılık Nobel Barış Ödülü'nü almamasını tuhaf bulduğunu, ancak buna şaşırmadığını söyledi.

Trump, "Eğer ben Nobel Barış Ödülü almadıysam, kimse asla alamaz. Ben almadım, almadığım için de hiç şaşırmadım." şeklinde konuştu.

Konuşmasının sonunda 2016 yılındaki başkanlık yarışına da değinen Trump, "Başkanlık yarışına girdim, herkes bunu eğlence için yaptığımı sanıyordu. Ben ise bunu neden yaptığımı bilmiyordum." diyerek o dönemki başkanlık yarışını kazanmasına şaşırdığını anlattı.

Alman otomotiv üreticisi Volkswagen'in Üst Yöneticisi (CEO) Oliver Blume, şirketin Osnabrück'teki fabrikasını, İsrail'in "Demir Kubbe" hava savunma sistemi için parça üretmek üzere dönüştürme çalışmaları yürüttüklerini teyit etti.

Blume, Alman Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) tarafından Frankfurt'ta düzenlenen ve gazetenin yayıncıları ile editörlerinin Almanya, Avrupa ve dünyanın siyasi, sosyal ve ekonomik gelecek vizyonlarını ele aldığı kongrede konuştu.

Volkswagen'in Üst Yöneticisi Blume, zayıf talep ve Çinli üreticilerin artan rekabetiyle mücadele eden grubun, tasarruf tedbirleri çerçevesinde üretimden çekilmeyi planladığı Osnabrück tesisine yeni bir işlev kazandırmayı hedeflediklerini bildirdi.

Almanya'nın kuzeyindeki Osnabrück fabrikasının, savunma sanayi üretimine kaydırılması için görüşmeler yürüttüklerini teyit eden Blume, "Çeşitli savunma şirketleriyle temas halindeyiz. Bu, Osnabrück tesisi için kalıcı bir çözüm olabilir." dedi.

Volkswagen'in doğrudan "silah sistemleri" üreticisi olmayacağını savunan Blume, söz konusu fabrikanın geleceğine ilişkin "Volkswagen'in savunma sektöründeki faaliyetleri daha ziyade askeri taşıma ve lojistik üzerine yoğunlaşacaktır; zira bizim temel yetkinliğimiz bu alandadır." ifadelerini kullandı.

Savunma sanayisine geçiş planı

Financial Times'ın (FT) haberine göre, Volkswagen, İsrailli silah şirketi Rafael Advanced Defense Systems ile stratejik bir ortaklık için masaya oturdu.

Görüşmelerin odağında, Osnabrück fabrikasında "Demir Kubbe" hava savunma sistemi için ağır hizmet tipi kamyonlar ve jeneratörler gibi kritik bileşenlerin üretilmesi yer alıyor.

Alman hükümet yetkilileri, konuya ilişkin yaptıkları açıklamalarda, VW ve Rafael arasındaki spesifik görüşmeler hakkında yorum yapmaktan kaçınsa da, otomotiv sektöründeki dönüşümü yakından takip ettiklerini bildirdi.

Yapılan açıklamada, "Almanya'daki istihdamı güvence altına alacak her türlü girişimi memnuniyetle karşılıyoruz." denilerek, projeye yeşil ışık yakıldı.

Yaklaşık 2 bin 300 kişinin çalıştığı Osnabrück tesisi, halihazırda Porsche'nin Cayman ve Boxster modelleri ile T-Roc Cabriolet üretimini gerçekleştiriyor.

Savunma sanayisine geçiş planı, Avrupa'nın yeniden silahlanma sürecinde olduğu bir dönemde, Volkswagen'in binek araç bölümündeki kayıplarını telafi etme ve istihdamı koruma stratejisinin kritik bir parçası olarak değerlendiriliyor.

"Savaş suçlarına ortaklık" uyarısı

Volkswagen'in söz konusu hamlesi, Almanya'da siyasi ve hukuki tartışmaları da beraberinde getirdi.

Sol Parti Milletvekili Mirze Edis, AA muhabirine yaptığı açıklamada, İsrail ile yapılacak bir savunma işbirliğinin, Berlin'i "savaş suçlarına ortak" edebileceğini belirterek, "Başka hayatları feda ederek iş güvencesi sağlamayı düşünemeyiz." dedi.

Hukuk uzmanları Torsten Menge ve Aidan Simardone ise Uluslararası Adalet Divanının (UAD) kararlarına atıfta bulunarak, soykırım ve insan hakları ihlallerine karışmış bir orduya ekipman sağlamanın, Almanya'nın uluslararası hukuk yükümlülüklerini ihlal edebileceği uyarısında bulundu.

Uzmanlar, VW'nin Nazi dönemi geçmişini hatırlatarak, şirketin yeniden bir çatışma bölgesine üretim yapmasının "trajik" olduğunu vurguladı.

Mirze Edis, "Netanyahu ve faşist hükümeti iktidara geldiğinden beri tüm Orta Doğu'yu adeta bir savaş alanına çevirdi. Alman hükümeti, İsrail hükümetine burada silah üretme fırsatı vermeden önce 2-3-4 kez düşünmeli." dedi.

İsrail hükümetinin savunma projelerinin Almanya'da ilerlemesine izin vermenin Berlin'i, Netanyahu hükümetinin savaş suçları ve insanlığa karşı işlediği suçlara ortak edebileceğini vurgulayan Edis, şunları kaydetti:

"Sadece Gazze'ye bakarsak Netanyahu'nun faşist hükümeti orada bir soykırım gerçekleştirdi. Burada tecavüzler, cinayetler işlendi ve bazı durumlarda 100 binden fazla insan yerinden edildi. Son yıllarda İsrail'e yapılan silah sevkiyatları nedeniyle Alman hükümetinin de eline kan bulaştığını düşünüyorum."

"Başka hayatları feda ederek iş güvencesi sağlamayı düşünemeyiz"

Volkswagen'ın tesisi kapatma planlarına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Edis, şirketin zorluklarla karşı karşıya kaldığını ancak iflas tehlikesinin bulunmadığını belirterek şirketin, Kanada gibi diğer ülkelerde yeni yatırımlar planladığını ifade etti.

Almanya'nın otomotiv endüstrisini askeri üretime kaydırmasının, mevcut zorlukları aşma konusunda bir çözüm olamayacağını söyleyen Edis, "Kendi savunmanız için silah üretmeye başlarsanız, ihtiyacınızdan daha fazlasını üretmenize gerek olmaz. Tabii eğer ABD gibi silah endüstrinizin ayakta kalabilmesi için başka bölgelerde savaş çıkarmaya çalışmazsanız." dedi.

Edis, "diğer ülkelerdeki savaşları destekleyerek başka hayatları feda ederek iş güvencesi sağlamayı düşünemeyeceklerini" belirtti.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in koalisyonunun sosyal programlarda kesintiye gittiğini ve kamu yatırımlarını ertelediğini, diğer yandan milyarlarca avro borçlanarak silah endüstrisini desteklemeye çalıştığını dile getiren Edis, şu ifadeleri kullandı:

"Sonuçta, bu kampanyanın tamamı, silah şirketlerini zengin etmekten başka bir amacı olmayan, silah endüstrisi adına lobi faaliyeti yürüten Friedrich Merz ve hükümetiyle ilgili. Her gün, Rusya'nın Almanya'ya saldırabileceğine dair haberler çıkıyor. Bu, insanlara korku aşılamak ve zorladıkları silahlanma yarışına destek sağlamak için kullanılıyor."

Bir Volkswagen yetkilisi de tesisin gelecekteki gidişatıyla ilgili halihazırda somut bir karar veya sonuç bulunmadığını söyleyerek "Volkswagen AG'nin gelecekte silah üretme ihtimali söz konusu değil ve Osnabrück tesisinin gelecek planları konusunda spekülasyon yapmıyoruz." diye konuştu.

Almanya'nın önde gelen otomotiv şirketi Volkswagen, Osnabrück fabrikasındaki üretimi otomobilden füze savunma sistemlerine kaydırma konusunda İsrail'in devlet şirketi Rafael Advanced Defense Systems ile görüştüğünü henüz resmi olarak doğrulamadı.

Konuyla ilgili haberlerde, Alman hükümetinin bu potansiyel ortaklığı "aktif olarak desteklediği" ve bunu, otomotiv sektöründeki dönüşüm ve küresel rekabet ortamında istihdamı korumak için bir yol olarak gördüğü öne sürüldü.

Alman Hükümet Sözcü Yardımcısı Steffen Meyer ise Berlin'in haberleri dikkate aldığını ancak ayrıntılar hakkında yorum yapmayacağını belirterek hükümetin Almanya'da istihdamı koruyan girişimleri memnuniyetle karşıladığını aktardı.

İngiltere'de ilkokula başlama çağındaki çocukların yüzde 28'i gerçek kitap sayfasını tıklayarak ya da ekran kaydırma hareketi yaparak değiştirmeye çalıştığı için okula başlayamıyor.

İngiltere, 5 yaş altı çocukların ekran süresini azaltmak ve yaşa uygun içeriklerin izlenmesini sağlamak için ailelere yönelik bir rehber yayımladı.

İngiltere Eğitim Bakanlığından yapılan açıklamada, 5 yaş altı çocukların ekran süresini azaltmayı ve ailelere daha sağlıklı dijital alışkanlıklar kazandırmada yardımcı olmayı hedefleyen "Hayata En İyi Başlangıç" rehberinin yayımlandığı belirtildi.

Rehberin ekran süresini azaltan sınırlar koymanın dışında ailelere pratik ve kanıta dayalı destek ile araçlar sunduğu kaydedilen açıklamada, 2 yaş altı çocukları aileyle birlikte, iletişimi geliştirici etkinlikler dışında tek başına ekran karşısında oturtmama tavsiyesi yer aldı.

Yaşı 3 ile 5 arasında olan çocuklar için sağlıklı olanın günde yalnızca 1 saat ekran süresi olduğu kaydedilen açıklamada, yatmadan önce ve yemek anında ekranın ise zararlı bir yaklaşım olduğu ifade edildi.

Açıklamada, 3-5 yaş arası çocuğu bulunan her 4 aileden 1'inin çocukların ekran süresini kısıtlayamadığı, 2 yaş altı çocuğu olanların ise yüzde 98 oranında ekran süresini kontrol edemediği bilgisi de paylaşıldı.

İngiltere'de ilkokula başlama çağındaki 4 yaş çocukların yüzde 28'inin kitap sayfasını değiştirmek yerine sayfaya tıklamaya çalıştığı ya da ekran kaydırma hareketiyle sayfa değiştirmeye çalıştığı için okula geç başlamak zorunda kaldığı da açıklamada yer aldı.

Hayata En İyi Başlangıç rehberinde, her yaşa uygun içeriğin uygun hızda örneklerinin bulunduğu belirtilen açıklamada, sosyal medya görüntülerinden, görüntüleri hızlı değişen içeriklerden ve yapay zeka destekli oyun ve oyuncaklardan uzak durulması gerektiğinin altı çizildi.

Ailelere ekran süresini çocuklarla birlikte geçirme tavsiyesi yapılan açıklamada, rehberin ailelere önemli ipuçları ve yöntemler tavsiye ettiği de aktarıldı.

Açıklamada, ücretsiz olarak dijital haline ulaşılabilen rehbere dair eğitimin aile merkezlerinde verileceği ifade edildi.

Ayrıca, açıklamada değerlendirmeleri paylaşılan Başbakan Keir Starmer, "Dijital çağda ebeveynlik çok zor. Her yerde ekranlar var ve tavsiyeler genelde birbiriyle çelişiyor. Hükümetimiz aileleri bu savaşta yalnız bırakmayacak. Rehber, açık ve aklıselim şekilde çocukları koruyacak tavsiyeler veriyor ve sağlıklı alışkanlıklar geliştirmeye yardım ediyor." ifadelerini kullandı.

Eğitim Bakanı Bridget Phillipson da çocukların sağlıklı ve güvenli bir ortamda büyümesi gerektiğinin altını çizerek, "Her yerin ekranlarla dolu olduğu bir yerde ebeveynlik yapmak çok zor. Ekranlardan kaçınamayız. Bazen dengeyi tutturmanın imkansız olduğunu hissedebiliriz. Bu nedenle ailelere istedikleri güvenilir desteği veriyoruz. Aileler doğru tercihler yapabilecek, çocuklar hak ettikleri çocukluğu yaşayabilecek." değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa Karayolu Taşımacılığı Örgütü (OTRE) Genel Temsilcisi Jean-Marc Rivera, France Info’ya yaptığı açıklamada, Orta Doğu’da yaşanan gerilimin yarattığı akaryakıt krizi karşısında Fransız hükümeti ile yapılan görüşmelerin "çıkmazda" olduğunu belirtti.

Hükümetten kara yolu taşımacılık sektörü için doğrudan yardım talep ettiklerini dile getiren Rivera, bu konuda adım atılmamasına karşı yarından itibaren uzun yol şoförleri dahil sektör çalışanlarının ülkenin farklı noktalarında eylem yapacaklarını açıkladı.

Eylemlerin ilk başta Lyon ve Clermont-Ferrand yakınlarında yapılması hafta başından itibaren ise diğer kentlere yayılması planlanıyor.

ABD-İsrail ve İran Savaşı nedeniyle Basra Körfezi'nin ağzında Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretiminin Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, enerji piyasalarında krize yol açmıştı.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, "Bölgedeki üslerinde kendi askerlerini bile koruyamayan ve onları otellerde ve parklarda saklayan ABD, bizim topraklarımızda onları nasıl koruyabilir?" dedi.

İran Meclis Başkanı Kalibaf, ABD merkezli X sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, ABD'nin İran'a kara saldırısı planları yaptığına dair iddiaları değerlendirdi.

Kalibaf, mesajında şu ifadelere yer verdi:

"Bölgedeki üslerinde kendi askerlerini bile koruyamayan ve onları otellerde ve parklarda saklayan ABD, bizim topraklarımızda onları nasıl koruyabilir?"

ABD medyası, Savaş Bakanlığının (Pentagon), Amerikan ordusunun 82. Hava İndirme Tümeni'nden binlerce askeri İran'la savaş dolayısıyla Orta Doğu'ya göndermeye hazırladığını yazmıştı.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, önceki gün X sosyal medya platformundaki hesabından Farsça ve Arapça olarak paylaştığı mesajında, "Düşmanın tüm faaliyetlerini gözetliyoruz. İran düşmanları bir bölge ülkesi ile İran adalarından birini işgale hazırlanıyor." ifadelerini kullanmıştı.

Kalibaf, bu tür bir girişim halinde ismini açıklamadığı söz konusu Körfez ülkesinin bütün altyapısının hiçbir sınır olmadan hedef alınacağı uyarısında bulunmuştu.

İran, ABD-İsrail'in saldırılarına karşılık İsrail'in yanı sıra ABD'nin bölgedeki üslerini ve hedeflerini füze ve silahlı insansız hava araçlarıyla (SİHA) vurmuştu. Amerikan The New York Times gazetesi, üslerin ağır hasar görmesi nedeniyle birçok ABD askerinin bölge genelindeki otellere ve ofis alanlarına taşındığını yazmıştı.

Bakan Lopez, kamu çalışanlarının haftalık çalışma saatlerindeki indirimin nisan ayından itibaren geçerli olacağını bildirdi.

İspanya'daki 17 özerk yönetimden bazılarında kamu çalışanlarının haftalık 35 saat çalışmasının zaten uygulandığını belirten Lopez, sendikalarla varılan anlaşmayla bunun tüm ülke genelini kapsayacağını söyledi.

Lopez, "Haftalık 35 saat çalışma uygulanması kamu hizmetlerini, vatandaş hizmetlerini ve kamu fonksiyonlarının sürekliliğinin düzgün bir şekilde sağlanmasını her zaman garanti edecektir. Bu uygulamanın, kamu hizmetlerinin kalitesinin korunması ve iyileştirilmesiyle uyumlu olmasını sağlamak için gerekli tüm planlama, organizasyon ve personel önlemleri alınacaktır." dedi.

Lapid, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "13 yıldır başbakanlık dahil ülkenin en hassas noktalarında görev yaptığını ve Genelkurmay Başkanı Zamir'in güvenlik kabinesinde yaptığı uyarılar kadar ağır bir ihtarı hatırlamadığını" vurguladı.

Zamir'in "İsrail ordusunun çökmek üzere olduğunu" söylediğine işaret eden Lapid, "Bir güvenlik felaketiyle daha karşı karşıyayız." ifadelerini kullandı.

Lapid, hükümete şu sözlerle tepki gösterdi:

"Genelkurmay Başkanı dün kabineye, artık yedek asker çağırmaya devam edecek imkanının kalmadığını rapor etti. Altıncı ve yedinci kez göreve çağrılan yedek askerleri var. Bu yedek askerler yıpranmış ve tükenmiş durumda, artık güvenlik ihtiyaçlarımıza yanıt veremiyorlar.

Genelkurmay Başkanı dün kabineye, muvazzaf güçlerin tam bir çöküş içinde olduğunu bildirdi. Ordunun görevleri için yeterli askeri yok. Hükümetin Ultra-Ortodoks (Haredi) kesimin askerden kaçmasını teşvik etmeye devam etmesi bir güvenlik tehlikesidir ve ordunun hazırlık seviyesine (kondisyonuna) vurulmuş ağır bir darbedir. Hükümet korkaklığı bırakmalı, askerlikten kaçan Haredilere giden tüm bütçeleri derhal durdurmalı, askeri polisi firarilerin üzerine göndermeli ve hiç tereddüt etmeden Haredileri askere almalıdır. "

Lapid, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin son dönemdeki saldırıları sonucu artan Filistinli can kayıplarına dikkati çekerek, hükümete şu çağrıda bulundu:

"Hükümet, Yahudi terörüyle her türlü imkanla savaşmalıdır. Yahudi teröristleri açıkça destekleyen (Aşırı sağcı İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı) Itamar Ben Gvir'in elindeki yetkiler alınmalı ve tüm denetim kapasitesi devreye sokulmalıdır."

Hükümetin orduyu "stratejisiz, imkansız ve çok az askerle çok cepheli bir savaşa gönderdiğini" söyleyen Lapid, "Hükümet bu kez 'bilmiyordum' diyemeyecek. (Eyal Zamir) Bu, bizzat kendilerinin atadığı Genelkurmay Başkanıdır. Onu siyasi olarak damgalayıp suçu üzerine atamazlar. Dün geceden itibaren Başbakan Netanyahu, 'sorumlu değilim' diyemez." açıklamasını yaptı.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, dün akşamki güvenlik kabinesi toplantısında bakanlara uyarılarda bulunmuştu.

Zamir, İsrail ordusunun büyük bir personel krizi içerisinde olduğunu belirterek, "Personel krizine çözüm bulmazsak ordu çökecek." demişti.

Irak Petrol Bakanlığı İhracat İşlerinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Basim Muhammed Hudeyr, ülkenin resmi haber ajansı INA'ya yaptığı açıklamada, "Savaşın dayattığı mevcut durum nedeniyle petrol faaliyetleri ve projeler büyük ölçüde durmuş durumda." dedi.

Savaşın sona ermesi halinde petrol sahalarındaki üretim seviyelerinin birkaç gün içinde eski düzeyine dönmesinin mümkün olduğunu belirten Hudeyr, gaz projelerinin ise tamamen durmadığını, ancak bu projelerin sürdürülebilirliği ve devamlılığının doğrudan mevcut savaşın sona ermesine bağlı olduğunu söyledi.

Iraklı Bakanlık yetkilisi Hudeyr, en büyük engelin, tamamen ithalata ve lojistik desteğe bağlı olan inşaat projelerinde yaşandığını belirterek, "Mevcut şartlarda Hürmüz Boğazı’nın kapanması, bu hayati projelerin sürdürülmesi açısından büyük bir zorluk teşkil ediyor." ifadelerini kullandı.

Savaşın ilk haftalarında güvenlik endişeleri nedeniyle kepenk kapatan esnaf, ilerleyen günlerde dükkanlarını açsa da müşteri azlığı nedeniyle yeteri kadar gelir elde edemiyor.

Kafe işletmecisi ve aynı zamanda aşçısı olan Muhammed Abbasi, savaştan dolayı ham madde temininde sorun yaşadıklarını ve ham madde fiyatlarının arttığını belirtti.

"İşletmemize gelen müşteri sayısı azaldı"

Abbasi, "İşletmemize gelen müşteri sayısı azaldı. Personel de işe gelemiyor. Az sayıdaki müşteri de bombalama, füze veya patlama korkusuyla sokaklara çıkıyor ve buraya gelmiyor." dedi.

İşletmesini açık tutmaya çalıştığını ve hizmet faaliyetlerini asgari düzeyde de olsa sürdürdüklerini söyleyen Abbasi, "Elbette savaş bittiğinde insanlar yine eğlenmek için kafe ve restoranlara gelip vakit geçirecek." temennisinde bulundu.

Savaşın insanların hem işini hem de günlük yaşamlarını sekteye uğrattığını dile getiren Abbasi, "Huzur ve güven ortamı olduğunda müşteri sayısı da artacaktır." dedi.

"Piyasa kötü durumda. İnsanlar Tahran'dan ayrıldı ve hala dönmüş değiller"

Tahran'ın orta kesimlerinde yer alan Cumhuri Caddesi'nde büfe işleten Hüseyin Hasanpur, fiyatların her geçen gün arttığına vurgu yaparak, "Piyasa kötü durumda. Müşteri sayısı azaldı. İnsanlar Tahran'dan ayrıldı ve hala dönmüş değiller." diye konuştu.

Savaş sırasında dükkanını bir hafta süreyle kapatmak zorunda kaldığını ve memleketine döndüğünü belirten Hasanpur, "Memlekette cebimizdeki para bitti ve Tahran'a geri döndük." dedi.

Savaşın bitmesini istediğini ve bu sayede işlerin hareketleneceğini dile getiren Hasanpur, "Yöneticilerden artık barış yapmalarını istiyoruz. Barış olsun ki insanlar güvende olsun." şeklinde konuştu.

"Bayram sezonumuzu kaybettik, bu da tüm piyasayı olumsuz etkiledi"

Dükkanında tatlı ve kuruyemiş satarak geçimini sağlamaya çalışan Rıza Mehdizade, savaşın yalnızca kendi sektörünü değil tüm sektörleri etkilediğini ifade etti.

Mehdizade, "Bayram sezonumuzu kaybettik ve bu da tüm piyasayı olumsuz etkiledi." dedi.

Ürün tedarikinde sorun yaşamadıklarını belirten Mehdizade, ancak halkın alım gücünün düşmesine bağlı olarak satışlarının azaldığını söyledi.

Savaşın İran halkına dayatıldığını ve ABD ile İsrail'in, bulundukları her yeri felakete sürüklediğini vurgulayan Mehdizade, "Bu savaşı kazanacağımıza eminiz ve halkımız her koşulda sistemin ve ülkesinin yanında durmaktadır. İnşallah zafer bizim olacaktır." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın elektrik santrallerini hedef alma kararını 6 Nisan’a kadar durdurmasına ilişkin, İran’ın kendisinden 7 gün süre istediğini ancak kendisinin bu süreyi 10 güne çıkardığını açıkladı.

Trump, Fox News kanalına yaptığı açıklamada gündeme dair değerlendirmelerde bulundu.

Savaş olmayacağı düşüncesiyle kendisine oy veren ancak hayal kırıklığına uğrayan kişilere ne söylemek istediği sorusuna Trump, “Amerika’yı büyük yapmak ve öyle kalmasını sağlamak için bir şeyler yapmam gerekiyor” yanıtını verdi.

İran’ın nükleer silaha sahip olmasının Orta Doğu ve İsrail’in yanı sıra ABD için de bir tehdit oluşturduğunu savunan Trump, "(İran’ın nükleer tesislerine saldırı) Olmasaydı, şimdi bir nükleer silahları olurdu ve bunu çoktan kullanmış olurlardı." değerlendirmesinde bulundu.

Devam eden müzakerelere ilişkin Trump, İran’a karşı zafer kazandıklarını öne sürerek, donanması ve hava kuvvetlerini etkisiz hâle getirdiğini iddia etti.

"7 gün istediler, 10 gün verdim"

"İran'ın elektrik santrallerini hedef alma" kararını 6 Nisan'a kadar durdurmasına ilişkin ise Trump, İran'ın kendisinden bu sürenin uzatılmasını talep ettiğini aktardı.

Trump, "Benden 7 gün istediler. Bense onlara 10 gün süre verdim. Şimdi diyeceksiniz ki, 'Trump kötü bir müzakereci.' Onlara 10 gün süre verdim çünkü bana gemi verdiler." ifadelerini kullandı.

"Hürmüz Boğazı'na ihtiyacımız yok"

Daha önce İran'ın ABD'ye gönderdiğini söylediği hediyenin, İranlıların "8 petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin vermeleri" olduğunu belirten Trump, İran'ın bu sayıyı 10'a çıkardığını kaydetti.

Trump konuya ilişkin, "Boğazdan sekiz gemi geliyor. Bu tam olarak bize vereceklerini söyledikleri şeydi. Sonra iki tane daha eklediler. Bu bana doğru kişilerle iş yaptığımızı kanıtladı." ifadelerini kullandı.

Venezuela'dan yüz milyonlarca varil petrol temin edildiğini belirten Trump, ABD'nin Suudi Arabistan ve Rusya'nın toplamından daha fazla petrol ürettiğini söyledi.

Trump, "Hürmüz Boğazı'na ihtiyacımız yok. Beni rahatsız eden şey, buna ihtiyaç duyan ülkelerin bu konuda hiçbir şey yapmaması." dedi.

⁠ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Suudi Arabistan, Riyad bölgesine 6 füze fırlatıldığını bildirdi

Açıklamada, diğer dört füzenin ise Körfez sularına ve boş arazilere düştüğü kaydedildi.

Saldırının kaynağı ile muhtemel can ve mal kaybına ilişkin bilgi verilmedi.

Kuveyt'in Şuveyh Limanı'na İHA saldırısı düzenlendi

Kuveyt Enformasyon Bakanlığının Limanlar İdaresi'nden aktardığı açıklamada, Şuveyh Limanı'na düzenlenen İHA saldırısında can kaybı yaşanmadığı, limanda maddi hasar meydana geldiği belirtildi.

Öte yandan, Mubarek el-Kebir Limanı'na insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlendi.

Kuveyt Bayındırlık ve İskan Bakanlığına bağlı Hükümet İletişim Merkezi, saldırıya ilişkin açıklamayı ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabı üzerinden duyurdu.

Açıklamada, Mubarek el-Kebir Limanı'na İHA ve seyir füzesiyle çifte saldırı düzenlendiği belirtildi.

Saldırı sonucu limanın altyapısında hasar oluştuğu, olayda herhangi bir yaralanmanın yaşanmadığı ifade edildi.

Kuveyt ordusundan bu sabah yapılan bir başka açıklamada, hava savunma sistemlerinin "düşman" füze ve İHA saldırılarını püskürttüğü ve ülke semalarında duyulan patlama seslerinin, söz konusu saldırıların hava savunma sistemlerince önlenmesinden kaynaklandığı ifade edilmişti.

Kuveyt Ulusal Muhafızlar Başkanlığı ise ülke hava sahasında 2 İHA'nın düşürüldüğünü açıklamıştı.

The New York Times'ın haberine göre, ismi verilmeyen yetkililer, İran'ın misilleme saldırılarının Orta Doğu'daki birçok ABD askeri üssüne "ciddi hasar" verdiğini belirtti.

Savaş başladığında bölgede 40 bine yakın ABD askeri bulunduğunu aktaran askeri yetkililer, bu askerlerden binlercesinin başka bölgelere yollandığını ancak pek çoğunun ise Orta Doğu'da kaldığını belirtti.

Öte yandan yetkililer, Orta Doğu'da kalan askerlerin artık eski üslerinde bulunmadıklarını iddia etti.

İsmi verilmeyen kaynaklar, İran'ın ABD-İsrail saldırılarına misilleme olarak Orta Doğu'daki ABD üslerine saldırmasının, birçok ABD askerinin bölge genelindeki otellere ve ofis alanlarına taşınarak "uzaktan çalışmasına" neden olduğunu öne sürdü.

Askeri yetkililer, mevcut savaşın "bölgedeki üsleri savunmasız hale getirdiğini" ve askerlerin artık bu üslerde uzun süreli olarak yaşayamayacak veya görev yapamayacak duruma geldiğini ileri sürdü.

Bu konu hakkında "daha iyi bir planlama yapılmadığını" belirten yetkililer, bunun İran'ın saldırılara nasıl tepki vereceği konusunda ABD yönetiminin yaptığı bir "yanlış hesaplamayı" yansıttığını vurguladı.

Bölgedeki askeri operasyonlar hakkında bilgilendirilen iki eski ABD yetkilisi, İran'ın bir misilleme saldırısında 1 askerin hayatını kaybettiğini belirtti.

Ayrıca askeri yetkililer, ABD yakıt ikmal uçaklarının, bölgedeki operasyonlara dahil edilmeden önce bölgede oryantasyon veya tatbikat yapmak için "neredeyse hiç zaman kalmadan aceleyle" savaşa sevk edildiğini iddia etti.

ABD Hava Kuvvetlerinden emekli başçavuş Wes Bryant, ABD'nin acil durum operasyon merkezleri kurma kapasitesi olduğunu ancak bu durumda kabiliyet kaybı yaşanacağını kaydetti.

Toplam 173 bin 400 metreküp kapasiteli geminin, 8 Nisan'da BOTAŞ-Dörtyol FSRU (Yüzer LNG Depolama ve Gazlaştırma Ünitesi) Terminali'ne yanaşması planlanıyor.

Norveç bandıralı gemi, 2010'da inşa edilmişti.

Birleşmiş Milletlerin (BM) Roma merkezli Gıda ve Tarım Örgütünün (FAO) Başekonomisti Maximo Torero, New York'taki BM Genel Merkezi'ne çevrim içi bağlanarak gazetecilere bilgi verdi.

Basra Körfezi'ndeki çatışmaların küresel emtia akışlarında hızlı ve şiddetli aksamalara yol açtığını vurgulayan Torero, saldırılardan önce Hürmüz Boğazı'nda günde 20 milyon varil petrol taşıyan gemi trafiğinin, saldırılarla yüzde 90 durduğunu belirtti.

Torero, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarına ilişkin "Çatışma bugün sona erse bile bu, maliyetlerin istikrara kavuşmasının 2-3 ay sürebileceği anlamına geliyor." ifadesini kullandı.

Çatışmaların bir iki hafta içinde bitmesi durumunda piyasaların bunu yaklaşık 3 ay içinde absorbe edebileceğini düşündüğünü aktaran Torero, ancak çatışmaların sürmesi halinde küresel olarak gıda ve enerji tedariki bakımından etkisinin daha da artacağını söyledi.

"Bu (çatışmalar) daha uzun süre devam ederse, durum oldukça endişe verici olacak"

Körfez ülkelerinin Güney Asya ve Doğu Afrika'dan milyonlarca göçmen işçiye ev sahipliği yaptığına da işaret eden Torero, süren çatışmaların söz konusu çalışanların ülkelerine para gönderme kapasitelerini azaltacağını kaydetti.

Torero, "Gerçekçi olmalıyız, eğer bu (çatışmalar) daha uzun süre devam ederse, durum oldukça endişe verici olacak ve o zaman bu riskleri en aza indirmek için mümkün olan her çözümü bulmamız gerekecek." dedi.

Bölgedeki mevcut çatışmanın etkileri üstüne iklim değişikliğine bağlı olası kuraklık ve sel gibi felaketlerin hesaba katılıp katılmadığı sorusuna Torero, "Benim işim piyasalara bilgi sağlamak. Bu sorunun bir ay içinde sona ermesini umuyorum ancak yakında El Nino olacak. Eğer El Nino gerçekleşir ve güçlü olursa, bu faktörlerin, iklim etkisinin ve artan girdi maliyetlerinin birleşimi durumu önemli ölçüde kötüleştirecektir." yanıtını verdi.

Torero, "Bu yüzden şu anda sürekli olarak geçicilikten bahsediyorum ve mesajım şu ki, bu sorunu mümkün olan en kısa sürede çözmenin bir yolunu bulmalıyız. Çünkü aksi takdirde sonuçlar farklı olabilir. Çok dramatik olabilir, hatta Ukrayna'da yaşananlardan bile daha kötü olabilir." ifadelerini kullandı.

Trump, İran'la devam eden müzakerelerin sonucunun artık Tahran'a bağlı olduğunu belirterek, "İran'ın nükleer emellerinden kalıcı olarak vazgeçme ve yeni bir yol çizme şansı artık kendi elinde. Bunu yapmak isteyip istemediklerini göreceğiz." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'daki kabine toplantısında İran gündemine ilişkin son durumu değerlendirdi.

İran'la görüşmelerin sürdüğünü anlatan ve bu sürecin sonunda Tahran'ın elinde nükleer silah görmek istemediklerini vurgulayan Trump, "İranlılar anlaşma yapmak için yalvarıyorlar, ben değil. Anlaşma yapmak için onlar yalvarıyorlar. Bir anlaşma yapıp yapamayacağımızı göreceğiz." ifadelerini kullandı.

İranlıların elinde şu anda bir anlaşma yapma şansları olduğunu ve anlaşma yapıp yapmama kararının artık İranlılara kaldığını ifade eden ABD Başkanı, "İran'ın nükleer emellerinden kalıcı olarak vazgeçme ve yeni bir yol çizme şansı artık kendi elinde. Bunu yapmak isteyip istemediklerini göreceğiz. Eğer istemezlerse, onların en büyük kabusu olacağız." değerlendirmesini yaptı.

Trump, "Şu anda bir anlaşma yapma şansları var, bu onlara kalmış." dedi.

İran'la anlaşma yapmaları durumunda Hürmüz Boğazı'nın açılacağını dile getiren Trump, İranlıların müzakere masasında "çok başarılı ve zeki" olduklarını kaydetti.

İran kesin bir yenilgiye uğradığını kabul ediyor

Öte yandan ABD Başkanı, İran'ın "yenilgiye uğradığını" kendi içinde kabul ettiğini savunarak, İran'ın ordusunu büyük oranda yok ettiklerini ve Tahran'ın anlaşma yapmaya mecbur kaldığını ileri sürdü.

"Operasyonumuzu tamamlamamızın yaklaşık 4 ila 6 hafta süreceğini tahmin ediyoruz. Şu anda programın çok ilerisindeyiz." diyen Trump, bu sürecin sonsuza kadar sürmeyeceğini söyledi.

Trump'tan NATO'ya tepki

Daha önceki NATO'ya yönelik eleştirilerini yineleyen Trump, özellikle İngiltere'nin ismini anarak NATO ülkelerinin İran konusunda ABD'nin yardımına gelmediğini belirtti.

Trump, "NATO'dan çok hayal kırıklığına uğradık çünkü İran konusunda NATO hiçbir şey yapmadı. Onlar, her şey (İran'ın askeri gücü) yok edildikten sonra şimdi gemi göndermek istiyor." şeklinde konuştu.

ABD'nin "kendi savaşı" olmamasına rağmen Rusya-Ukrayna Savaşı'nda NATO'ya yardım ettiğine değinen Trump, buna karşılık İran konusunda beklediği desteği göremediğini vurguladı. Trump, "Bu, NATO için bir sınavdı. Bize yardım edip etmeyeceğinize yönelik bir sınavdı. Yardım etmek zorunda değildiniz ama etmezseniz bunu unutmayacağız. Bu sözlerimi unutmayın. Ne derler bilirsiniz: Asla unutma." şeklinde konuştu.

ABD'nin bundan sonra NATO'ya vereceği destek konusunda dikkat çeken bir ifade kullanan Trump, "(NATO'ya) Biz her zaman yanında olacağız, en azından eskiden öyleydik; açıkçası dürüst olmak gerekirse artık bundan sonra emin değilim." dedi.

Konuşmasının bir yerinde eski ABD Başkanı Barack Obama'ya da tepkisini dile getiren Trump, "Barack Hüseyin Obama, İran'ı İsrail'e tercih etti." ifadesini kullandı.

İran petrolünü "ele geçirmek" bir seçenek

ABD Başkanı Trump, İran petrolünü ele geçirmeyi düşünüp düşünmediği yönündeki bir soruya yanıt verirken, "Ben bu konuyu açmazdım ama bu bir seçenek." değerlendirmesini yaptı.

Hürmüz Boğazı'ndan geçecek petrole ABD olarak ihtiyaçlarının olmadığını vurgulayan Trump, başta Çin, Japonya ve Avrupa ülkeleri gibi aktörlerin buradan geçecek petrole ihtiyaçlarının olduğunu belirtti.

"Bizim buna hiç ihtiyacımız yok. O kadar çok petrolümüz var ki. Ülkemiz bundan etkilenmiyor. Suudi Arabistan veya Rusya'nın iki katı kadar petrolümüz var ve yakında üç katına çıkacak." şeklinde konuşan Trump, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasından etkilenen ülkelerin adım atması gerektiğini söyledi.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için belirlediği cuma günkü son tarihe İran'ın uyup uymayacağı sorusuna, "Bunu henüz bilmiyorum. Steve Witkoff, JD Vance ve Jared Kushner bana işlerin yolunda gidip gitmediğini söyleyecekler." yanıtını verdi.

İran'daki uranyum için asker gönderme sorusuna esprili yanıt

Diğer yandan Trump, bir muhabirin, "Amerikan askerleri, uranyumu ele geçirmek için İran'a ayak basacak mı?" şeklindeki sorusunu esprili bir şekilde yanıtladı.

Trump, ABD ordusunun bunun yapıp yapmayacağını kameralar önünde elbette söylemeyeceğini dile getirerek, "Diyelim ki bunu düşünüyorum ya da düşünmüyorum, neden bunu size söyleyeyim ki? Nasıl bir soru bu? Evet gideceğiz, yarın sabah 3'te gidiyoruz mu diyeyim?" ifadelerini kullandı.

Trump, İran'ın hediyesinin "8 petrol tankerinin Hürmüz'den geçmesine izni vermesi" olduğunu açıkladı

Trump, İranlılarla yürüttükleri müzakerelerle ilgili dün yaptığı "İran bize bir hediye gönderdi" yönündeki ifadesinin içeriğini açıkladı.

ABD Başkanı, müzakere yürüttükleri ve adlarını açıklamadığı İranlı yetkililerin kendilerine, "Bizim gerçek ve sağlam müzakereciler olduğumuzu göstermek için size 8 gemi dolusu petrol vereceğiz." dediklerini aktardı.

Bu konuyu önce önemsemediğini ancak sonra bir Amerikan televizyonunda Hürmüz Boğazı'ndan 8 petrol tankerinin geçtiği haberini gördüğünü belirterek, "Bu olay iki gün önceydi ve yarın gemiler yola çıkacak. O haberi görünce dedim ki 'Sanırım doğru kişilerle görüşüyoruz'. Gemiler sanırım Pakistan bayraklıydı." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, İranlıların daha sonra 2 gemiyi daha eklediklerini ve toplamda 10 petrol tankerinin geçişine izin verdiklerini söyledi.

ABD Başkanı Trump, piyasaların İran'a tepkisinin beklediği şiddette olmadığını savundu

Petrol fiyatlarının daha fazla artacağını ve borsanın daha fazla düşeceğini düşündüğünü ifade eden Trump, "Durum, tahmin ettiğim kadar ağır olmadı. Sanırım belki de Amerikan başkanına, belki de bu masada oturan kişilere güveniyorlar." diye konuştu.

Trump, İran'da "biraz dolambaçlı yoldan gitmek zorunda kaldıklarını" ama bunun uzun sürmeyeceğini, yakında sona ereceğini söyledi.

Çiftçilere verdikleri önemden de bahseden Trump, yarın Amerikalı çiftçileri desteklemek için atılacak çeşitli adımları duyuracaklarını bildirdi.

"Enerji fiyatları muhtemelen eski seviyesinin de altına inecek"

Trump, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in de yükselen enerji fiyatlarına yönelik önlemleri anlatacağını belirterek, "Henüz süreç tamamlanmadı, bu yüzden belki fiyatlar biraz daha yükselebilir. Ancak eskiden bulunduğu seviyeye, ve muhtemelen daha da altına, geri dönecek." ifadelerini kullandı.

Bir basın mensubunun benzin vergisini geçici olarak askıya almayı düşünüp düşünmediğine yönelik sorusunu yanıtlayan Trump, ihtiyaç olursa bunun bir seçenek olduğunu söyledi.

Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı için geçiş ücreti talep etme hazırlığında olmasına yönelik soru üzerine de, "Bunu yapamamaları gerekir, ama biraz yapıyorlar. Kabiliyetleri iki hafta öncesine kıyasla çok daha az ve açıkçası, her geçen gün giderek daha da azalıyor." şeklinde konuştu.

Hegseth, DMO Deniz Kuvvetleri Komutanı Tangsiri'nin öldürüldüğünü açıkladı

Öte yandan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran'a yönelik saldırıların "başarıyla" devam ettiğini savunarak, Trump'ın talimatına göre "Destansı Öfke Operasyonu" saldırılarına devam edeceklerini vurguladı.

Hegseth, İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Tuğamiral Alireza Tangsiri'nin dün gece düzenlenen bir saldırıda öldürüldüğüne değindi ancak saldırının detaylarına ilişkin bilgi vermedi.

"Gemi trafiğinde hareketlilik var"

ABD Hazine Bakanı Bessent de buradaki konuşmasında, İran'ın kritik bir geçit noktası üzerinden küresel ekonominin kontrolünü ele geçirmeye çalıştığını öne sürdü.

İran'a yönelik "maksimum baskı kampanyası" yürüttüklerini vurgulayan Bessent, gerçek olmayan güvenlik görünümü yerine mutlak güvenlik sağlandığında enerji fiyatlarının düşeceğine ve enflasyonun gerileyeceğine inandığını anlattı.

Bessent, petrol piyasasının arz durumunun iyi olduğunu belirterek, denizde mahsur kalan petrol sevkiyatlarının küresel piyasaya sunulmasını sağlamak adına gerekli adımları attıklarını anımsattı.

Körfez'deki gemi trafiğinde giderek artan bir hareketlilik gözlemlediklerini dile getiren Bessent, "Bu hareketlilik dünküne kıyasla daha yoğun ve bu, henüz sadece bir başlangıç. Boğazların güvenliğini sağlamadan önce bile, gemi trafiğinin her geçen gün artmaya devam edeceğinden eminim." değerlendirmesinde bulundu.

Bessent, ABD ekonomisinin güçlü seyrini korumaya devam ettiğini ifade etti.

Doların da güvenli liman varlığı niteliğini yeniden kanıtladığını dile getiren Bessent, "Çatışmaların başlamasından bu yana ABD doları değer kazandı." diye konuştu.

Raporda NATO ülkelerinin savunma harcamalarına ilişkin veriler yer aldı.

Buna göre, NATO müttefiklerinin temel savunma harcamalarının 2025’te 1,4 trilyon doları aştığı tahmin ediliyor.

Avrupalı müttefikler ve Kanada, savunma harcamalarındaki büyük artışlarla daha fazla sorumluluk üstleniyor.

2014-2025 döneminde NATO Avrupa ve Kanada’nın yıllık savunma harcamaları reel olarak yüzde 106 artarak iki katından fazla yükseldi. Sadece 2025’te Avrupa’daki NATO müttefikleri ve Kanada toplam 574 milyar dolar savunma harcaması yaptı. Bu, 2024’e kıyasla yüzde 20 artış anlamına geliyor.

Diğer yandan tüm müttefikler, 2014’te belirlenen yüzde 2 hedefini karşıladıklarını veya aştıklarını bildirdi. Birçoğu harcamalarını ciddi şekilde artırırken üç müttefik ise 2025 Lahey Zirvesi'nde belirlenen, "temel yüzde 3,5'lik askeri harcama hedefi"ne şimdiden ulaştı.

2025 tahmini verilerine göre Polonya yüzde 4,30 ile ilk sırada yer alırken Litvanya yüzde 4 ve Letonya yüzde 3,74 ile yüzde 3,5 eşiğini aşan diğer müttefikler oldu.

Bu ülkeleri sırasıyla Estonya (yüzde 3,42), Danimarka (yüzde 3,34), Norveç (yüzde 3,20), ABD (yüzde 3,19), Finlandiya (yüzde 2,87), Yunanistan (yüzde 2,79), Hollanda (yüzde 2,59), İsveç (yüzde 2,50), Almanya (yüzde 2,39), Türkiye (yüzde 2,33), İngiltere (yüzde 2,31), Romanya (yüzde 2,21), Bulgaristan (yüzde 2,14), Lüksemburg (yüzde 2,13), Kuzey Makedonya (yüzde 2,13), Hırvatistan (yüzde 2,10), Macaristan (yüzde 2,07), Slovakya (yüzde 2,06), Fransa (yüzde 2,05), Karadağ (yüzde 2,05), Slovenya (yüzde 2,04), Çekya (yüzde 2,01), İtalya (yüzde 2,01), Arnavutluk (yüzde 2), Belçika (yüzde 2), Kanada (yüzde 2,00), Portekiz (yüzde 2) ve İspanya (yüzde 2) izledi.

2014'te yalnızca Yunanistan, ABD ve İngiltere, GSYH'nin yüzde 2'sinden fazlasını savunmaya ayırmıştı.

İttifakın toplam GSYH'sinin yüzde 52'sini, toplam savunma harcamalarının ise yüzde 60'ını ABD yaptı.

"Ankara Zirvesi'nde müttefiklerden güvenilir bir yol haritası bekliyorum"

Raporda açıklamalarına yer verilen Rutte, İttifak'ın 2025'te yeni bir döneme girdiğine işaret etti.

NATO'nun daha tehlikeli ve karmaşık bir güvenlik ortamı karşısında güçlendiğini kaydeden Rutte, bu ortamın çok sayıda tehdit ve sınamayla karakterize edildiğine işaret etti.

Rutte, Rusya'nın güvenlik ile Avro-Atlantik bölgesinde barış ve istikrara yönelik en önemli ve doğrudan tehdit olmayı sürdürdüğünü belirterek stratejik rekabetin arttığına ve terörizmin NATO için kalıcı bir tehdit olmaya devam ettiğine dikkati çekti.

"Güney komşuluğun istikrarsızlığını" koruduğunu da kaydeden Rutte, "NATO teyakkuz halinde olmaya devam edecek ve ittifakımızın güvenliğini sağlamayı sürdürecek." ifadelerini kullandı.

Haziran 2025’te Lahey’de düzenlenen NATO Zirvesi'nin ittifak için dönüm noktası olduğunun altını çizen Rutte, müttefiklerin 2035’e kadar her yıl GSYH’nin yüzde 5’ini savunmaya ayırmayı taahhüt ettiğini anımsattı.

Rutte, bu kararların NATO’yu daha adil hale getirerek güvenlik yükünün daha dengeli paylaşılmasını sağladığını belirterek "Ortak yükümlülüklerimiz hepimizi daha güvenli kılıyor ancak ivmeyi muhafaza etmemiz gerekiyor. Bir sonraki NATO Zirvesi’nin Ankara’da yapılması planlanırken müttefiklerin yüzde 5’lik hedefe ulaşma konusunda açık ve güvenilir bir yol haritası ortaya koymalarını bekliyorum." açıklamasında bulundu.

"Rehavete ve zaman kaybına tahammül yok"

NATO ve müttefiklerin Ukrayna'ya desteğini artırmayı da sürdürdüğünü aktaran Rutte, ittifakın 2025’te komuta yapısını uyarlayarak caydırıcılık ve savunmasını da güçlendirmeye devam ettiğini kaydetti.

Rutte, "Temmuz ayında Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi’nin 2025’te elde edilen kazanımlar üzerine inşa edilmesini bekliyorum. Rehavete ve zaman kaybına tahammül yok. Zira 1 milyar insanın güvenliği söz konusu. Küresel belirsizlik çağında güçlü bir transatlantik bağ hayati önem taşımaya devam ediyor. Kuzey Amerika ve Avrupa, NATO çatısı altında her zaman birlikte daha güçlü oldu ve daha tehlikeli bir dünyada güvenliğimizi ancak bu şekilde sürdürebiliriz." mesajını verdi.

2025 Lahey Zirvesi'nde müttefikler yeni savunma harcaması hedefi olarak "yüzde 3,5 temel savunma harcamaları ve yüzde 1,5 sivil hazırlık ve dayanıklılık, inovasyonun teşviki, kritik altyapının korunması ve savunma sanayilerinin güçlendirilmesi gibi savunma ve güvenlikle bağlantılı yatırımlara ayrılması" üzerinde anlaşmıştı.

NATO: Tüm müttefikler ittifak topraklarının her bir karışını korumak için gerekeni yapacak

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, tüm müttefiklerin ittifak topraklarının her bir karışını korumak için gerekeni yapacağını belirtti.

Rutte, NATO'nun 2025 Yıllık Raporu'nun yayımlanması vesilesiyle Brüksel'deki NATO karargahında düzenlediği basın toplantısında, Orta Doğu'daki gelişmeler ışığında Türkiye'nin güvenliğine yönelik ilave önlemler alınıp alınmayacağına ilişkin soruyu yanıtladı.

Askeri planlamalarla ilgili gizli detaylara giremeyeceğini belirten Rutte, "Ancak şu konuda size güvence verebilirim; NATO, dünya tarihinin en güçlü askeri ittifakı ve tüm müttefikler, ittifak topraklarının her karışını korumak için gereken her şeyi yapacaktır." ifadesini kullandı.

Rutte, Türkiye'ye yönelik 3 balistik füzenin imha edilmesinin, bunun açık bir göstergesi olduğunu dile getirdi.

NATO Genel Sekreteri, "Güvende olmamız için gereken her şeyi yapacağız." dedi.

Milli Savunma Bakanlığı (MSB), İran'dan ateşlenerek Türk hava sahasına giren balistik mühimmatın, 4, 9 ve 13 Mart olmak üzere, üç kez Doğu Akdeniz'de konuşlu NATO hava ve füze savunma unsurlarınca etkisiz hale getirildiğini açıklamıştı.

İsimleri açıklanmayan kaynaklar, Pentagon'un, İran'a yönelik "son vuruş" hazırlığında olduğunu belirtti.

Kaynaklar, bu hazırlıklar kapsamında İran'ın stratejik açıdan önemli Hark, Larak, Ebu Musa ve diğer adalarının işgali, Hürmüz Boğazı'nın doğusunda İran petrolünü taşıyan gemilerin ablukaya alınması seçeneklerinin değerlendirildiğini ifade etti.

Haberde, bazı ABD'li yetkililerin "çatışmaları sonlandırmak üzere ezici güç gösterisinin", görüşmelerde ABD'ye daha fazla pazarlık gücü vereceğini düşündükleri aktarıldı.

Türkiye, Pakistan ve Mısır, arabuluculuk çabalarını sürdürüyor

Müzakere çabalarıyla ilgili bilgi sahibi bir kaynak da Türkiye, Pakistan ve Mısır'ın, taraflar arasında görüşme organize etme çabalarını sürdürdüğünü dile getirdi.

Kaynak, İran'ın, ABD'nin ilk etaptaki taleplerini reddettiğini ancak müzakerelerden tamamen çekilmediğini belirtti.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, dün ABD ile İran arasındaki müzakerelerin sürdüğünü söylemiş, "Başkan'ın (Donald Trump) tercihi her zaman barıştır ancak İran, askeri açıdan mağlup oldukları gerçeğini kabul etmezse Başkan Trump, onların şimdiye kadar hiç olmadığı kadar sert şekilde vurulduklarından emin olacaktır." ifadesini kullanmıştı.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Rusya Doğrudan Yatırım Fonu Başkanı da olan Dmitriyev, Moskova'da Rusya Sanayiciler ve Girişimciler Birliği (RSPP) Toplantısı'nda konuştu.

Petrol fiyatlarının varil başına 150 veya 200 dolara kadar çıkabilme ihtimalinin gündeme geldiğine işaret eden Dmitriyev, "Bu neden önemli? Çünkü AB ve İngiltere hakkında da dile getirdiğimiz bir dizi çok net öngörümüz var. Ne Avrupa ne de İngiltere buna hiç hazırlıklı değil." ifadelerini kullandı.

Batılı ülkelerin Rus enerji kaynaklarından vazgeçerek "kendi ayaklarına sıktıkları" yorumunda bulunan Dmitriyev, "İnsanlık tarihinin en şiddetli enerji krizinin yaklaştığını görüyoruz." diye konuştu.

Dmitriyev, BRICS ülkelerinin yaklaşan krize daha hazırlıklı olduğunu belirterek, "BRICS ülkelerinin bir araya gelerek şu anda karşı karşıya oldukları zorlukları çözebileceğini görüyoruz. Üstelik bunu, aslında tam bir ekonomik ve enerji çöküşü dönemine doğru sürüklenen Batı dünyasından çok daha başarılı bir şekilde başaracaklar." diye konuştu.

Enerji kaynaklarındaki fiyat artışlarının Rusya açısından olumlu olduğunu anlatan Dmitriyev, "Avrupa ve İngiltere'den Rus enerji kaynaklarını temin etmek için çok sayıda talep alacağız ve bunları verip vermeme konusunda karar vereceğiz. Bizim öngörümüz çok net. Avrupa ve İngiltere, Rus enerji kaynakları için yalvaracak ve Rusya da buna uygun kararları alacak ya da almayacaktır." ifadelerini kullandı.

Açıklamada, ABD’nin Irak’taki diplomatik misyonunun açık kalmaya devam ettiği, ancak güvenlik riskleri nedeniyle vatandaşların Bağdat’taki büyükelçilik ya da Erbil’deki başkonsolosluğa gitmemeleri gerektiği ifade edildi. Irak hava sahasında roket ve insansız hava aracı (İHA) tehdidinin sürdüğü de vurgulandı.

ABD Dışişleri Bakanlığının Irak için en yüksek seviye olan, “Seviye 4: Seyahat etmeyin” uyarısının geçerli olduğu hatırlatılan açıklamada, “Hiçbir nedenle Irak’a seyahat etmeyin. Ülkedeyseniz derhal ayrılın” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada ayrıca, İran ve ona bağlı silahlı grupların Irak’ta ciddi güvenlik tehdidi oluşturduğu, bu grupların diplomatik tesisler, enerji altyapıları, şirketler ve yabancıların bulunduğu oteller ile ticari havalimanlarını hedef aldığı kaydedildi. Söz konusu grupların ABD vatandaşlarını kaçırma girişiminde bulunabileceği de belirtildi.

Öte yandan, Irak’taki sınır geçişlerine ilişkin Ürdün, Suudi Arabistan ve Türkiye ile bağlantılı kapılarda sınırlı güncellemeler yapıldığı bilgisi de paylaşıldı. 

ABD daha önce de İran’a bağlı milis grupların artan saldırıları nedeniyle, Irak’taki Amerikan vatandaşlarına ülkeyi terk etme çağrısında bulunmuştu.

Alman otomotiv firması Volkswagen’ın (VW) Almanya’daki Osnabrück fabrikasında İsrail için silah üreteceği iddiası, şehir sakinlerini rahatsız etti.

Fotoğraf: Sinan Karamurat/AA
 

Osnabrück

Şehrin girişinde "Osnabrück-Barış şehri" yazan tabelaya soru işareti "?" etiketi yapıştıran çevre sakinleri, AA muhabirine yaptıkları açıklamada, şehirlerindeki bir fabrikada silah üretilmesi fikrine karşı çıktı.

Bir fabrikada 12 yıldır işçi olarak çalışan Paul Streif, Volkswagen’in Osnabrück fabrikasında silah üretilmesine kesinlikle itiraz ettiğini belirtti.

Bu fikri işçilerin geleceğinin güvenceye alınması için alternatif olarak görmediğini belirten Streif, "Savaş gereçleri üretmek istihdamı güvence altına almak yerine 3. Dünya Savaşı'nı tetikleyecek gelişmelere yol açabilir. İşte bu yüzden meslektaşlarımızın silah üretimine katılmak veya fabrika kapanışlarını kabul etmek yerine gerçek alternatif işler için mücadele etmeleri gerektiğine inanıyorum." dedi.

Volkswagen'den ayrılıp gastronomi sektöründe çalışmaya başlayan Serkan Gülşen, Volkswagen'ın işlerinin iyi gitmemesi nedeniyle çalıştığı fabrikayı kapatma kararı aldığını ve bu kararla birlikte kendisiyle birlikte yaklaşık 500 işçinin sözleşmesinin uzatılmadığını anlattı.

Volkswagen'ın bir çıkış yolu aradığını dile getiren Gülşen, "Bunun için Rheinmetall ile savunma sanayisi için üretim yapmak amacıyla ortaklık yapmak istediler. Ancak Osnabrück Belediye Başkanı herhangi bir savaş durumunda şehrin hedef alınması tehlikesinden dolayı bu fikre karşı çıktı. Fakat şu an bu görüşmelerin devam ettiğini duydum." ifadelerini kullandı.

Volkswagen’ın Rheinmetall ile savunma sanayisi ortaklığına kesinlikle karşı olduğunu vurgulayan Gülşen, "Rheinmetall, buradaki işçilerin hiçbirini istememiş ve kendi işçilerini getireceğini söylemiş. Burada 3 bine yakın işçi var. Hepsi işsiz kalacak ya da başka fabrikalara gönderilecekler. Ben kesinlikle istemiyorum ve çevremdeki hiç kimse bunu istemiyor." diye konuştu.

Osnabrück'te yaşayan Hasan Bozan da İsrail'in Filistinlilere yaptığı zulmün hoş görülemeyeceğini ifade ederek "Birçok çocuk ölüyor, buna şu anda Alman devleti de ortak olmuş oluyor. Ben buna karşıyım ve böyle bir şeyi istemiyorum. Çevremdeki herkes aynı düşünüyor ve savaşa yatırıma kimse onay vermez." değerlendirmesini yaptı.

"Volkswagen'ın İsrailli silah üreticisi Rafael ile görüştüğü" iddiası

Alman otomotiv üreticisi Volkswagen'ın üretimi durdurma riski bulunan Osnabrück fabrikasını kurtarmak amacıyla İsrailli silah şirketi Rafael ile stratejik ortaklık görüşmeleri yürüttüğü ileri sürüldü.

Financial Times'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre, işbirliği kapsamında "Demir Kubbe" hava savunma sistemine ait fırlatma rampaları ve nakliye araçları gibi bileşenlerin bu tesiste üretilmesi planlanıyor.

Alman hükümetinin desteklediği projeyle 2 bin 300 istihdamın korunması hedefleniyor.

AA muhabirinin konuya ilişkin sorularını yönelttiği Volkswagen yetkililerinden ise henüz resmi bir açıklama gelmedi.

Hürmüz Boğazı'ndan geçmek üzere bölgede bulunan ancak söz konusu ülkeler arasındaki gerilim nedeniyle geçiş yapamayan gemiler, özellikle Basra Körfezi başta olmak üzere Boğaz'ın çevresinde mahsur kaldı. Gemilerin çoğu açıkta demirledi.

İran, ABD-İsrail dışındaki ülkelerin, "İran'a karşı saldırgan eylemlere katılmamaları veya bunları desteklememeleri ve ilan edilen güvenlik ve emniyet düzenlemelerine tam olarak uymaları koşuluyla" Hürmüz Boğazı'ndan geçebileceklerini duyurdu.

İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari ise dün, Hürmüz Boğazı'nın durumunun eskisine dönmeyeceğini, boğazlardan geçiş kurallarını yeniden belirlediklerini açıkladı. Zülfikari, "Bu kurallar oldukça açıktır. (ABD ve İsrail) bağlantılı hiçbir unsurun geçiş hakkı yoktur. Boğazdan kimin geçip geçmeyeceğine biz karar veririz." ifadelerini kullandı.

MarineTraffic'ten edinilen verilere göre, 20-22 Mart itibarıyla Hürmüz Boğazı çevresinde hareket edemeyen yaklaşık 1900 gemi bulunuyor.

Bunun 324'ünü dökme yük gemileri, 315'ini petrol/kimyasal ürün, 267'sini petrol ürünleri ve 211'ini ham petrol tankerleri oluşturuyor. Veri analitik şirketi Vortexa'nın verilerine göre, bölgede mahsur kalan tankerlerde yaklaşık 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bulunuyor.

Bölgede 177 genel kargo gemisi, 174 konteyner gemisi, 98 LPG gemisi, 42 asfalt/bitüm gemisi, 37 ağır yük taşıyıcı gemisi, 34 LPG/kimyasal tankeri bulunurken, kalan kısmını Ro-Ro yük gemileri, yakıt ikmal tankerleri ve ağır kaldırma gemileri gibi diğer türler oluşturuyor.

Dünyanın en büyük konteyner taşımacılık şirketlerinden Almanya merkezli Hapag-Lloyd'un paylaştığı açıklamada, devam eden gerilim nedeniyle şirketin 6 gemisinin Basra Körfezi'nde hareket edemediği bilgisi paylaşıldı.

Navlun fiyatları artıyor, alternatif kaynaklar yetersiz

Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) Deniz Taşımacılığı Analiz Müdürü Filipe Gouveia, yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda trafiğin durma noktasına gelmesinin denizcilik piyasaları ve navlun fiyatları üzerindeki etkisinin farklı etkenlere göre değişeceğini söyledi.

Bu kapsamda yakıt fiyatlarının nasıl gelişeceği, Boğaz'ın fiilen kapanmasının süresi ve İran'ın bölgeden geçmesine izin verdiği gemi sayısının belirleyici olabileceğini dile getiren Gouveia, bölgedeki gerilimin navlun fiyatlarına yansıdığını kaydetti.

Gouveia, bu artışın özellikle ham petrol ve petrol ürün tankerlerini kapsayan tanker piyasasında belirgin olduğuna işaret ederek, "27 Şubat-20 Mart'ta Baltık Kirli Tanker Endeksi yüzde 49, Baltık Temiz Tanker Endeksi yüzde 78 yükseldi. Konteyner piyasasında da navlun fiyatları arttı. Bu durum, yakıt maliyetlerindeki sıçramadan kaynaklanırken, hat operatörlerinin acil yakıt ek ücretleri açıklaması da fiyatları artırmada etkili oldu." ifadelerini kullandı.

Normal koşullarda küresel deniz petrol ihracatının yüzde 30'u, kuru yük taşımacılığının yüzde 4'ü ve konteyner hacminin yüzde 3'ünün Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini anımsatan Gouveia, Basra Körfezi ihracatının yalnızca bir kısmının alternatif kaynaklarla ikame edilebileceğini ve alternatif kara yollarının bölgenin normal kargo hacmini karşılayacak yeterli kapasiteye sahip olmadığını kaydetti.

Gouveia, bölgede mahsur halde olan gemilere ilişkin, "Dünyadaki tanker filosunun yaklaşık yüzde 5,5 ile konteyner ve kuru yük filolarının yüzde 1,5'inin Basra Körfezi içinde olduğunu tahmin ediyoruz." dedi.

Müzakere iddialarına ilişkin Erakçi, "Mesajlar yoluyla bazı fikirler söz konusu oldu ve bunlar üst makamlara iletildi. Gerek görülmesi halinde pozisyon alınır ve bu üst düzey yetkililerce açıklanır.” dedi.

İranlı Bakan, ABD’nin İsrail çıkarları için bölge ülkelerini feda ettiğini söyleyerek, “Şu anki siyasetimiz ülkeyi savunmaya devam etmektir ve ABD ile müzakere yok." ifadesini kullandı.

Erakçi, ateşkesin savaşı tekrarlayan bir kısır döngü olduğunu belirterek, “Bazı ülkelerin dışişleri bakanları ve liderleri telefonla ateşkes için öneride bulundular, tavrımızı bu görüşmelerde de ilettik. Biz ateşkes istemiyoruz savaşın sona ermesini istiyoruz.” diye konuştu.

Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerle ilgili de konuşan Erakçi, şunları kaydetti:

"Silahlı Kuvvetlerin Hürmüz Boğazı’na girmesi halinde gerilimin artacağı hususunda tüm ülkeleri uyardık. Hürmüz Boğazı bizim kara sularımızda bulunuyor ve bizim hakimiyetimizde. Ayrıca bize göre kapalı değil, sadece düşmana ve onlarla bağlantılı olanlara kapalı.

Şu an gemiler boğazdan geçemiyor çünkü sigortaları, savaş koşullarını karşılamıyor. Bazı ülkeler bizimle irtibata geçip boğazdan geçiş talep ettiler ve biz de bazılarını kabul ettik. Şu an Çin, Rusya, Irak, Pakistan, Hindistan ve Bangladeş gemileri geçebiliyor. Bu savaş sonrası da devam edecek."

Erakçi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın altyapısına yönelik saldırı tehdidine dair ise “Altyapılarımıza yönelik saldırı tehdidine karşı bir felaketle karşı karşıya kalınacağı konusunda gerekli uyarılar Silahlı Kuvvetler tarafından yapıldı.” dedi.

Savaşın bedelini ABD halkı ile bölge halkının ödediğine vurgu yapan Erakçi, Avrupa ülkelerinin savaşa karşı olduklarına ancak pratikte İran’a yönelik saldırıları kınamadıklarına dikkati çekerek “Avrupa’nın uluslararası arenada önemli bir oyuncu olmadığını gösterdiler.” değerlendirmesinde bulundu.

Erakçi, ayrıca ülke dışında mahsur kalan İranlı hacılara ulaşım konusunda yardımcı oldukları için Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Afganistan ve Suudi Arabistan’a teşekkür etti.

Kararda, transatlantik köle ticaretinin milyonlarca Afrikalı ve Afrika kökenli insan üzerinde yüzyıllar boyunca süren acı, şiddet ve ekonomik sömürüye yol açan "korkunç bir trajedi" olduğu vurgulandı.

Metinde ayrıca köleliğin mirasının sistematik eşitsizlikler, ırk ayrımcılığı ve kalkınma sorunları şeklinde etkisini sürdürdüğü kaydedildi.

Kararın önemli maddelerinden biri olan "onarıcı adalet" çağrısı kapsamında, eski köle ticareti yapan ülkelerin Afrika Birliği ve Afrika devletleriyle diyaloğa girerek tarihsel haksızlıkların giderilmesine yönelik adımlar atması istendi.

Kararda, tazminat mekanizmasına ilişkin net bir çerçeve çizilmezken mali tazminat, borçların silinmesi, kalkınma yardımları ve yağmalanan kültürel varlıkların iadesi gibi seçeneklere işaret edildi.

Gana heyetine liderlik eden Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama, oylamanın ardından kararın kabulünü adalet ve tanınma mücadelesinde "tarihi bir adım" olarak değerlendirdi.

Mahama, kararın eski sömürgeci ve köle ticaretiyle bağlantılı ülkeler için geçmişle yüzleşmeye yönelik güçlü bir ahlaki ve siyasi sorumluluk ortaya koyduğunu belirtti.

McNeill, havaalanlarında bekleme sürelerinin şimdiye kadarki en yüksek seviyelere ulaştığını ifade ederek, “Fonlar yeniden sağlanana kadar bazı havaalanlarını kapatmayı değerlendirebiliriz." dedi.

ABD’de federal hükümet, Senato’nun bütçe paketini kabul etmesine rağmen Temsilciler Meclisi’nin henüz oylama yapmaması nedeniyle 31 Ocak’ta kısmen kapanmıştı.

Hükümet kapanması dönemlerinde bazı federal çalışanlara maaş ödenmezken, bazı kurumlarda da kısmi işten çıkarmalar yaşanabiliyor.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, ülkesinin bölgedeki mevcut gerilimi azaltmak için Türkiye ve Pakistan gibi önemli bölgesel taraflarla işbirliği yaptığını belirtti.

Dışişleri Bakanı Abdulati, başkent Kahire'deki Dışişleri Bakanlığında düzenlediği basın toplantısında konuştu.

Bakan Abdulati, Türkiye ve Pakistan ile işbirliği içinde yürütülen çabaların, bölgedeki taraflarla ve başta ABD olmak üzere uluslararası aktörlerle tam koordinasyon halinde sürdürüldüğünü söyledi.

Taraflar arasında mesajların iletildiğini aktaran Abdulati, talep edilmesi halinde görüşmelere ev sahipliği yapmaya hazır olduklarını vurguladı.

Abdulati, şunları söyledi:

"Çalışmalıyız ve hiçbir çekişmeye aldırmamalıyız. Bazı eksiklikler olduğunu biliyoruz ancak bu, çabalarımızı sürdürmemize ve bölgedeki gerginliği azaltmak için samimi ve gayretli çalışmalarımızı sürdürmemize engel olmayacak."

Mısır, doğrudan müzakere umuyor

Abdulati, ülkesinin İran ve ABD ile temas halinde olduğunu, bölgesel ve uluslararası taraflarla koordinasyon içinde diyalog ve müzakere kapısını açık tutmaya çalıştıklarını belirtti.

Doğrudan müzakerelerin başlamasına yönelik umut taşıdıklarını dile getiren Abdulati, bu sürecin gerilimin düşürülmesine ve savaşın sona erdirilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.

ABD tarafından hazırlanan bir planın İran’a iletildiğini ve hala incelendiğini iddia eden Abdulati, iki taraf arasında doğrudan müzakere sürecinin başlamasını umduklarını kaydetti.

Abdulati, mevcut aşamada söz konusu planın içeriğine ilişkin kamuoyuna açık değerlendirme yapmanın mümkün olmadığını belirtti.

İran tarafıyla resmi temasların İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi üzerinden yürütüldüğünü ifade eden Abdulati, bu kanal aracılığıyla gerilimi azaltmaya yönelik çabaların sürdüğünü söyledi.

Bölgede yaşanan gelişmeler karşısında sağduyu çağrısında bulunan Abdulati, artan gerilimden hiçbir tarafın fayda sağlamadığını vurguladı.

Mısır ile Körfez ülkeleri arasında görüş ayrılığı yok

Abdulati, Mısır’ın başından bu yana Arap ülkeleri, özellikle Körfez ülkeleri ile Ürdün ve Irak’ın yanında yer aldığını belirterek, bu ülkelere yönelik saldırıları kınadıklarını ifade etti.

Körfez ülkelerinin mevcut çatışmalara taraf olmadığını vurgulayan Abdulati, bu ülkelere ya da altyapılarına yönelik saldırıların hiçbir gerekçeyle kabul edilemeyeceğini kaydetti.

Mısır ile Körfez ülkeleri arasında herhangi bir görüş ayrılığı bulunmadığını da belirten Abdulati, ülkesinin Körfez ülkelerine her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu ve bu doğrultuda gerekli işbirliğine açık olduklarını sözlerine ekledi.

Son dönemde küresel ortamın daha da istikrarsız hale geldiğini belirten Costa, İran ve Orta Doğu'daki gelişmelerin yanı sıra Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının etkilerinin sürdüğünü ifade etti.

Costa, "Bu jeopolitik ortamda Avrupa, iddialı ekonomik gündemini sürdürmeye devam ediyor ve aslında bu gündem her geçen gün daha da acil hale geliyor." dedi.

Geçen hafta yapılan zirvede AB liderlerinin rekabetçiliği artırmaya yönelik somut ve ölçülebilir hedefler belirlediğini aktaran Costa, 2027 sonuna kadar uygulanacak "tek pazar, tek Avrupa" eylem planının özellikle 2026’da hız kazanacağını ifade etti.

Costa, tek pazarın güçlendirilmesi kapsamında mevcut engellerin kaldırılmasının öncelikli hedef olduğunu belirterek, mesleki yeterliliklerinin karşılıklı tanınmasının hızlandırılması ve iş gücü hareketliliğinin artırılmasının planlandığını kaydetti.

Şirketlerin AB genelinde tek bir kurallar setiyle faaliyet gösterebilmesini sağlayacak "28. rejim" önerisinin de gündemde olduğunu ifade eden Costa, ayrıca tasarruf ve yatırım birliği ile Avrupa'da daha entegre bir sermaye piyasası oluşturulmasının hedeflendiğini söyledi.

AB'de bürokrasinin azaltılması gerektiğine dikkati çeken Costa, kuralların da sadeleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Costa, "AB’nin rekabet gücü açısından en büyük zorluklardan biri yüksek enerji fiyatlarıdır. Orta Doğu'daki mevcut kriz ve bunun küresel enerji arzına etkisi, seçtiğimiz yolun doğru olduğunu teyit etmektedir. Karbonsuzlaşma, yerli enerji kaynaklarının hızla geliştirilmesi ve tehlikeli bağımlılıkların azaltılması, uzun vadede enerji fiyatlarını düşürmenin doğru yoludur." diye konuştu.

"Vatandaşlarımızı ve işletmelerimizi korumak için acil adımlar atmamız gerektiği açık." diyen Costa, AB Komisyonunun, üye devletlerin özel durumlarını ve özellikle enerji yoğun sektörlerin kırılganlığını dikkate alarak, üretimin başka yerlere kaydırılması riskini azaltmak ve istihdamı korumak amacıyla geçici ve hedefli önlemler sunacağını belirtti.

Costa, ekonomik gücün aynı zamanda stratejik bir zorunluluk olduğuna işaret ederek, bunun Avrupa'nın bağımlılıklarını azaltmasına, savunma yatırımlarını artırmasına ve Ukrayna'ya desteğini sürdürmesine imkan sağlayacağını dile getirdi.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan Orta Doğu’daki askeri gerilim, karşılıklı misillemelerle devam ediyor. Bu durum başta küresel enerji piyasalarında artışa ve tedarik zincirlerinde kesintilere neden olurken AB’de tarımsal üretim maliyetlerini de artırıyor.

AB'de toplam 9,1 milyon çiftlik bulunuyor. Bu sektördeki çeşitli faaliyetlerde yaklaşık 17 milyon kişi çalışıyor.

Tarımı hayati bir sektör olarak gören AB ülkeleri, bu alana Ortak Tarım Politikası (CAP) aracılığıyla önemli ölçüde kaynak sağlıyor.

Çiftçiler, doğrudan destekler, kırsal kalkınma, iklim eylemi ve doğal kaynak yönetimi için çeşitli program ve imkanlardan faydalanıyor.

Mevcut AB bütçesi kapsamında çiftçilere yılda yaklaşık 38 milyar avro doğrudan ödeme, 13 milyar avro civarında kırsal kalkınma desteği ve 3 milyar avroya yakın ürün desteği veriliyor.

Mazot, elektrik ve doğal gaz gibi enerji girdilerine yüksek bağımlılığı olan tarım sektöründe bu ürünlerin fiyatlarındaki artış doğrudan üretim maliyetlerine yansıyor.

Halihazırda petrol fiyatları, İran’daki gerginliğin tırmanmasından önceki seviyelere göre yüzde 40, doğal gaz fiyatları ise Avrupa'da en fazla derinliğe sahip Hollanda merkezli doğal gaz ticaret noktası TTF'de yaklaşık yüzde 80 daha yüksek seviyede bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki artış, Avrupa’da çiftçiler için vazgeçilmez olan mazot fiyatlarını da yukarı taşıdı. Üye ülkeler arasında uygulanan vergiler nedeniyle farklılıklar bulunsa da gerilim öncesinde AB genelinde dizelin ortalama fiyatı 1,59 avro düzeyindeyken bu rakam 1,95 avroya çıktı. Yaklaşık yüzde 23’lük bu artış, çiftçilerin maliyetlerini önemli ölçüde yükseltti.

Özellikle sulama, seracılık ve mekanizasyon yoğun üretim yapan çiftçiler, artan enerji maliyetlerinden ciddi şekilde etkileniyor.

Gübrede "çifte kriz"

Gübre piyasası, artan enerji fiyatları ile tedarik kesintisinin bir araya geldiği "çifte krizle" karşı karşıya kaldı. Bu sıkıntıların, tarımda temel gübreleme dönemlerinden biri olan ilkbahar başındaki uyanış sürecinde yaşanması durumu daha da zorlaştırdı.

Gübre üretiminde temel girdi olan doğal gaz fiyatındaki artış, gübre fiyatlarına doğrudan yansıdı.

Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi, küresel nitratlı gübre arzının yüzde 38’ini, fosfatlı gübre arzının ise yüzde 20’sini kesintiye uğrattı.

Yaşanan kriz nedeniyle AB ülkeleri, enerji maliyetlerini sübvanse etmek ve gıda arz güvenliğini korumak amacıyla kapsamlı önlem paketleri üzerinde çalışmaya başladı.

AB Komisyonu, çiftçilerin artan girdi maliyetlerine karşı desteklenmesi için Ortak Tarım Politikası araçlarının daha esnek kullanılabileceğine işaret ediyor.

Komisyon ayrıca, ithal gübreye bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif gübre kullanımını teşvik eden ve üretim maliyetlerini düşürmeyi hedefleyen planlar üzerinde çalışıyor.

AB ülkelerinin liderleri ise geçen hafta Brüksel'de düzenledikleri zirvede, elektrik vergilerinin düşürülmesi, şebeke ücretlerinin azaltılması ve devlet yardımlarının genişletilmesi gibi önlemleri gündeme aldı.

AB düzeyinde ilk somut adımlar, tarım sektörünün enerji maliyetlerini dolaylı olarak düşürmeye yönelik oldu.

Öte yandan, üye ülkeler tarım sektörüne yönelik doğrudan destekleri hızla devreye alıyor.

İspanya

İspanya, Orta Doğu’daki çatışmaların etkilerine karşı tarım ve hayvancılığı destekleyecek kapsamlı bir paket açıkladı. Madrid yönetimi tarafından hazırlanan düzenleme kapsamında, tarım ve hayvancılık sektörüne toplam 877 milyon avro destek sağlanacak.

Pakette, çiftçiler, hayvancılıkla uğraşanlar ve balıkçılar için litre başına 20 avro sentlik yakıt sübvansiyonu öngörülürken gübre alımlarına yönelik doğrudan destekler de yer alıyor.

Ayrıca elektrikte KDV oranı yüzde 21’den yüzde 10’a düşürülerek tarımsal sulama ve üretim maliyetlerinin azaltılması hedefleniyor. Hükümet, güneş panelleri ve ısı pompalarına yönelik vergi teşvikleriyle tarımda enerji dönüşümünü hızlandırmayı planlıyor.

İtalya

İtalya’da hükümet, çiftçilerin en önemli girdilerinden biri olan akaryakıtta geçici vergi indirimi uygulamasına geçti. Alınan kararla dizel ve benzinde litre başına yaklaşık 25 sentlik indirim sağlandı.

Bu uygulamanın tarım ve taşımacılık sektörlerindeki maliyet baskısını kısa vadede hafifletmesi bekleniyor. Hükümet ayrıca fiyat spekülasyonlarını önlemeye yönelik denetimleri artırdı.

Yunanistan

Yunanistan da tarım sektörünü doğrudan hedefleyen destekler açıklayan ülkeler arasında yer aldı. Hükümet tarafından duyurulan yaklaşık 300 milyon avroluk paket kapsamında çiftçilere motorin için litre başına 16 sent sübvansiyon sağlanırken gübre alımlarında yüzde 15’e kadar destek verileceği bildirildi.

Bu adımların özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilerin artan maliyetler karşısında ayakta kalmasını sağlaması hedefleniyor.

Fransa

Fransa ise daha hedefli ve sınırlı süreli destek mekanizmalarıyla tarım sektörünü korumayı tercih ediyor.

Hükümet, çiftçilere doğrudan yakıt sübvansiyonu yerine kredi imkanları, sosyal prim ertelemeleri ve vergi kolaylıkları sağlayarak maliyet baskısını hafifletmeye çalışıyor.

Mevcut kriz nedeniyle nakit akışı sıkıntısı çeken çiftçilere daha fazla esneklik sağlamak amacıyla bankalar ve dağıtımcılarla sektör çapında bir anlaşma üzerinde de çalışılıyor.

Fransa’da yetkililer, geniş kapsamlı yakıt sübvansiyonlarının enflasyonu artırabileceği uyarısında bulunurken desteklerin daha çok üretim kapasitesini korumaya odaklandığını belirtiyor.

İran'la ilgili duruma değinen Zaharova, ABD'nin İran'a saldırıları örtbas etmek için nükleer programıyla ilgili müzakereleri kullandığının altını çizdi.

Zaharova, "Müzakerelerin savaş hazırlıklarını örtbas etmek için kullanılması, diplomasinin açıkça itibarsızlaştırılmasıdır. Durumun planlandığı gibi gelişmediği ortada. Müzakere etme yönündeki çağrılar, güçlerin yeniden gruplandırılması ve askeri planların düzeltilmesi için uygun koşulların yaratılması amacıyla yapılıyor olabilir." ifadelerini kullandı.

Rusya'nın İran'a yönelik yaklaşımında değişiklik olmadığını aktaran Zaharova, "Müzakereler, ABD ile İsrail'in Orta Doğu'yu ve tüm dünyayı sürüklediği vahim krizden çıkmanın tek makul yolu. Bu kriz, nükleer felakete yol açabilir. Rusya, şiddetin sonlandırılmasından, uzun vadeli, sürdürülebilir çözüm amacıyla diyaloğun başlatılmasından yana. Bu konuda destek sağlamaya hazırız." dedi.

Zaharova, İran'ın nükleer stoklarının akıbetine dair ise ne Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın ne de Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile anlaşmanın buna herhangi bir sınır koymadığını, İran'ın bu konuda kendisinin karar verme hakkına sahip olduğunu vurguladı.

"İsrail Büyükelçisi'nin Rusya ile ilgili açıklamaları kabul edilemez"

İsrail'in Moskova Büyükelçisi Oded Joseph'in, Rusya'yı İran konusunda tek taraflı yaklaşım sergilemekle suçladığını anımsatan Zaharova, bunun kabul edilemez olduğunu belirtti.

Zaharova, Rusya'nın çatışma tarafı olmadığına dikkati çekerek, "Durumla ilgili yaptığımız değerlendirmeler, ön yargılılara değil, gerçeklere ve samimi dış politika analizlerine dayalı. Büyükelçinin açıklamaları, dostluk bağlarının güçlenmesine katkıda bulunmuyor." diye konuştu.

"ABD ve Güney Kore'nin askeri tatbikatı savaşa hazırlık"

Zaharova, ABD ile Güney Kore'nin 9-19 Mart'ta "Freedom Shield" ortak askeri tatbikatı düzenlemesine ilişkin, "Bu, savaşa açıkça hazırlıktan başka bir şey değil. Washington ve Seul'un bu tür askeri faaliyetleri, gerginlik seviyesinin düşürülmesine katkıda bulunmuyor." ifadelerini kullandı.

Rusya'nın Amerikan tarafıyla temaslarda, istihbarat bilgilerinin Ukrayna'yla paylaşılmasının kabul edilemez olduğunu sürekli vurguladığını kaydeden Zaharova, Ukrayna ordusunun bu bilgiler sayesinde Rus topraklarındaki sivil unsurlara Batı üretimli silahlarla saldırılar düzenlediğini söyledi.

Fransız Donanmasının, Akdeniz'de Rusya'nın "gölge filosuna" ait olduğundan şüphe edilen "Deyna" isimli gemiyi durdurmasını değerlendiren Zaharova, "Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin bu tür eylemleri kabul edilemez ve 1982 tarihli Birleşmiş Milletler (BM) Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne aykırı." dedi.

Sözcü Zaharova, seyrüsefer özgürlüğünün sağlanması için elindeki tüm siyasi, hukuki ve diğer araçları kullanacaklarını dile getirdi.

Tsivilev, Moskova'da gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji sevkiyatında yaşanan sorunlara ilişkin konuştu.

Gelişmelerin ardından Asya'daki çok sayıda ülkenin Rusya'dan enerji sevkiyatı için temasa geçtiğini anlatan Tsivilev, "Daha önce tedarik yapılan ve kesintiye uğrayan tedarik zincirleriyle ilgili çok sayıda talep alıyoruz ve şu anda Rusya'dan enerji kaynakları tedarikine yönelik sözleşmelerin hazırlanması konusunda aktif bir şekilde çalışıyoruz." diye konuştu.

Tsivilev, Asya'dan gelen taleplerin özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), petrol ve petrol ürünlerini kapsadığını söyledi.

Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin enerji tedarik rotalarını derinden etkilediğine işaret eden Tsivilev, şu ifadeleri kullandı:

"Körfezin abluka altına alınması açısından hepimiz artık her türlü tedarik zincirinin tehlike altında olabileceğini biliyoruz. Bu nedenle, enerji kaynakları tedarik zincirlerini yeniden gözden geçiriyoruz. Risklerin daha az olduğu, sınırlarımızdaki en yakın komşularımıza enerji kaynakları tedarikini gerçekleştireceğiz ve ayrıca petrol ürünleri tedarikine ilişkin diğer lojistik süreçleri de gözden geçireceğiz."